I SAB/Wa 124/21

I SAB/Wa 124/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-03-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj /sprawozdawca/
Iwona Kosińska
Jolanta Dargas /przewodniczący/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
659
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Sygn. powiązane
I OSK 1794/22 - Wyrok NSA z 2023-10-12
Skarżony organ
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku
Stwierdzono, iż przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i w pozostałym zakresie umorzono postępowanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 149 par. 1 pkt 1 pkt 3 i  par. 1a, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) po rozpoznaniu 4 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. W. na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii postępowania w przedmiocie rozpatrzenia odwołania 1. stwierdza, że Minister Rozwoju, Pracy i Technologii dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 1998 r. nr [...], które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Ministra Rozwoju i Technologii do wydania decyzji; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz J. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z 23 kwietnia 2021 r. J. W. (dalej jako skarżący) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii (obecnie Minister Rozwoju i Technologii, dalej też jako organ/minister) postępowania w przedmiocie odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 1998 r. nr [...] .
Skarżący podniósł, że postępowanie we wskazanej sprawie trwa już 22 lata i 7 miesięcy i nadal nie zostało zakończone. Wniósł o stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do niezwłocznego rozpatrzenia odwołania, przyznanie od organu sumy pieniężnej w kwocie [...] złotych oraz zasądzenie kosztów sądowych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że w sprawie podejmowane są czynności zmierzające do jej rozpoznania, zaś opóźnienie w rozpoznaniu sprawy wynika z przyczyn niezależnych od organu
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest częściowo uzasadniona.
Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, również w przypadku gdy zwłoka nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu.
Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności lub przewlekłości w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu sąd zobowiązany jest do ustalenia, czy organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy z kolei rozumieć sytuację działania przez organ w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że tylko formalnie organ nie jest bezczynny. Przewlekłość postępowania obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Dla stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako ppsa) zawiera normę, wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenia czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13).
Jak wynika z akt sprawy, pismem z 7 września 1998 r. skarżący złożył odwołanie od decyzji z [...] sierpnia 1998 r. Postanowieniem z [...] marca 1999 r. nr [...], utrzymanym w mocy postanowieniem z [...] maja 1999 r. nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast zawiesił z urzędu postępowanie odwoławcze. Postępowanie zostało podjęte postanowieniem Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] stycznia 2018 r. nr [...]. Pismem z 21 maja 2021r. organ wystąpił do Wojewody [...] o przekazanie akt sprawy. Decyzją z [...] maja 2021r. nr [...] Minister Rozwoju, Pracy i Technologii uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 1998 r. nr [...] i umorzył postępowanie w pierwszej instancji.
Z uwagi na wydanie przez organ decyzji, postępowanie w przedmiocie zobowiązania organu do jej wydania jest bezprzedmiotowe i należy je umorzyć. Nie zwalnia to jednak Sądu od rozpoznania sprawy w pozostałym zakresie.
Jako przewlekłość organu nie może zostać zaliczony okres zawieszenia postępowania, jako że prawidłowość postanowienia o zawieszeniu postępowania nie podlega kontroli sądu w postępowaniu ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania. Pomimo tego, w okresie od 2 stycznia 2018 r. do 21 maja 2021 r., tj. przez ponad trzy lata organ nie podejmował żadnych czynności w sprawie, a jednocześnie z akt sprawy nie wynikają żadne okoliczności, które mogłyby ten stan rzeczy tłumaczyć. Uzasadnia to przyjęcie, że minister dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Odnosząc się do wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej należy zwrócić uwagę na fakt, że ocena czy okoliczności sprawy uzasadniają zastosowanie tego środka pozostawiona została do uznania sądowi. Ocena ta powinna uwzględniać wszystkie istotne okoliczności sprawy i powinna być przeprowadzona przez sąd szczególnie wnikliwie. Decyzja sądu co do przyznania sumy pieniężnej powinna być w pierwszym rzędzie uwarunkowana celem skargi na przewlekłość, którym jest doprowadzenie do zakończenia postępowania, a także zapobieganie bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania. W tym kontekście widzieć także należy dyscyplinowanie organu. To, że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter kompensacyjny, nie podważa stanowiska, że może być ona przyznana tylko w sytuacji, gdy to przyznanie jest potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na przewlekłość: zwalczenia przewlekłości organu oraz jego zdyscyplinowania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 1163/16).
Z uwagi na zakończenie postępowania przed organem, Sąd uznał, że nakładanie na organ dodatkowych sankcji finansowych w sprawie gdzie doszło już do likwidacji stanu bezczynności byłoby niecelowe i w tym zakresie skargę oddalił.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa stwierdził, że Minister Rozwoju, Pracy i Technologii dopuścił się przewlekłości w rozpoznaniu odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 1998 r. nr [...] , która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 1 wyroku), na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji (pkt 2 wyroku), na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę w pozostałej części (pkt 3 wyroku) oraz na podstawie art. 200 ppsa orzekł o kosztach sądowych (pkt 4 wyroku). Na koszty sądowe składa się wpis w kwocie 100 złotych.
Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.