I SAB/Wa 11/23

I SAB/Wa 11/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-04-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj /sprawozdawca/
Dorota Kozub-Marciniak
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 2661/23 - Wyrok NSA z 2024-03-07
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono, iż bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i w pozostałym zakresie umorzono postępowanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 149 par. 1 pkt 3 i par. 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. S. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie bonifikaty 1. stwierdza, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w rozpoznaniu wniosku z 19 sierpnia 2021 r. o udzielenie bonifikaty miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku; 3. przyznaje od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz S. S. sumę pieniężną w kwocie 1000 (tysiąc) złotych; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz S. S. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z 2 stycznia 2023r. S. S. (dalej: skarżący), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta [...] (dalej: "Prezydent", "organ") w sprawie rozpoznania wniosku z 19 sierpnia 2021r. o wydanie pisemnej informacji o wysokości opłaty jednorazowej oraz wysokości kwoty należnej do zapłaty po uwzględnieniu bonifikaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] za udział związany z lokalem mieszkalnym nr [...].
Skarżący opisał dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego podkreślając zasadność skargi i wskazał, że organ naruszył art. 35 k.p.a. poprzez rażące przekroczenie ustawowych terminów do załatwienia sprawy.
W konsekwencji skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 14 dni licząc do dnia wydania wyroku w sprawie; 2) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) przyznanie na rzecz skarżącego od organu sumy pieniężnej w wysokości 20.000 złotych;
4) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego, według norm przepisanych.
Odpowiadając na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie wskazując, że przedmiotowa skarga została złożona w trakcie rozpatrywania ponaglenia skarżącego z dnia 30 grudnia 2022r., zanim jeszcze upłynął termin na przekazanie ponaglenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie. Podkreślono, że wobec tego skarżący w chwili złożenia przedmiotowej skargi nie wyczerpał drogi odwoławczej przed S.K.O.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 329), dalej "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu
w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a). W myśl art. 52 § 2 p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Przy czym zgodnie art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność). Wniesienie skargi na bezczynność organu jest zatem dopuszczalne, gdy strona uprzednio wyczerpała ww. tryb przewidziany w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.
Skarżący ze stosownym wezwaniem do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia wystąpił do organu pismem z 30 grudnia 2022 r., a tym samym wyczerpał wymogi ustawowe warunkujące wniesienie przedmiotowej skargi.
Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1).
W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub faktów i dowodów powszechnie znanych albo znanych z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Natomiast zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Jak wskazuje art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność zachodzi gdy organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ ten, pomimo istniejącego obowiązku nie załatwia w określonej prawem formie i w określonym prawem czasie sprawy, co do której obowiązujące regulacje czynią go właściwym. Celem skargi na bezczynność jest bowiem doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2114/13). Bezczynność ma miejsce zarówno wówczas, gdy w określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, jak i wtedy gdy prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą natomiast istotne przy ocenie sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. W sytuacji wydania przez organ, stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności czy przewlekłości organu administracji publicznej, staje się bezprzedmiotowe i z tego względu w tym zakresie sprawa sądowa podlegać musi umorzeniu na zasadzie określonej w art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Przy czym, wydanie przez organ administracyjny po wniesieniu skargi rozstrzygnięcia w sprawie, w której pozostawał on do tej pory w zwłoce, nie zwalania sądu z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie orzekania czy organ dopuścił się bezczynności i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bezprzedmiotowe jest jedynie orzekanie wówczas o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie (por. postanowienia NSA: z 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12; z 18 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1953/12; z 17 października 2012 r., sygn. akt I OSK 2443/12; cbois.nsa.gov.pl.).
Jak wynika z akt administracyjnych taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Prezydent, po wniesieniu przez skarżącego skargi na bezczynność organu (w dniu 11 stycznia 2023 r.) postępowanie w niniejszej sprawie zakończył – udzielając skarżącemu informacji o wysokości opłaty jednorazowej oraz wysokości kwoty należnej do zapłaty po uwzględnieniu bonifikaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] za udział związany z lokalem mieszkalnym nr [...].
W dacie orzekania przez Sąd organ nie pozostawał zatem w bezczynności, a więc postępowanie sądowoadministracyjne stało się w tym zakresie bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu (pkt 2 sentencji wyroku).
Oceniając prowadzenie postępowania przez organ do czasu udzielenia ww. informacji pismem z 11 stycznia 2023r. stwierdzić należy, że skarżący zasadnie zarzucił Prezydentowi bezczynność w przedmiocie rozpoznania złożonego wniosku z 19 sierpnia 2021r., która miała charakter rażący (pkt 1 sentencji wyroku). Zauważyć trzeba, że przedmiotowy wniosek wpłynął do organu 23 sierpnia 2021r. Jedyną czynnością w sprawie podjętą zaś przez organ i to już po wniesieniu skargi było wystosowanie do skarżącego pisma z 11 stycznia 2023r. załatwiającego merytorycznie wniosek skarżącego. Nie ulega więc wątpliwości, że rozpoznając przedmiotowy wniosek Prezydent uchybił powołanym wyżej przepisom k.p.a. Wobec zaś niepodejmowania przez prawie półtora roku przez organ żadnych czynności mających na celu zakończenie sprawy i w związku z tym ze znacznym przekroczeniem terminów określonych w k.p.a., Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa.
Zgodnie z art. 149 § 2 ppsa sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa. W dotychczasowym orzecznictwie przyjmuje się, że stosowanie środków określonych w art. 149 § 2 ppsa wobec organu jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu. Oznacza to, że sąd może z niego skorzystać, jeżeli realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Przewidziana w tym przepisie suma pieniężna pełni funkcję kompensacyjną, a także dyscyplinująco – represyjną. Przyznanie skarżącemu od organu określonej sumy pieniężnej jest więc przede wszystkim rekompensatą dla strony za wszelkiego rodzaju dolegliwości i niedogodności – jakich doznała na skutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania, a także sankcją dla organu za wadliwe prowadzenie postępowania (por wyrok NSA I OSK 2251/22)
Sąd określając wysokość sumy pieniężnej w kwocie 1000 złotych uwzględnił czas jaki skarżący oczekiwał na załatwienie sprawy i uznał, że kwota ta spełni swoją kompensacyjną funkcję.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a i § 2 oraz art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a orzekł jak w punkcie 1, 2 i 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 4 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.