II SAB/Bd 70/25

II SAB/Bd 70/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-07-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski /sprawozdawca/
Jerzy Bortkiewicz
Joanna Brzezińska /przewodniczący/
Symbol z opisem
658
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 2 art. 15 art. 1 art. 6 art. 21
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 lipca 2025 r. sprawy ze skargi A. K. na bezczynność Inspektor Sanitarny w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Skarżąca A. K. powołując się na art. 2 w zw. z art. 15 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, zwanej w skrócie "u.d.i.p."), wnioskiem z [...] marca (złożonym 24 marca) 2025 r. zwróciła się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej w skrócie jako PPIS) o udostępnienie informacji publicznej poprzez udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemephilis influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu?
2. Czy Państwa urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie to dlaczego?
3. Według informacji od prof. I. P. ogniska odry w Polsce związane są z migracjami (chorują osoby narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej). Jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?
4. Ile odnotowano przypadków gruźlicy na terenie działania Państwa urzędu na przestrzeni ostatniego roku?
5. Ile odnotowano przypadków gruźlicy na terenie całego kraju na przestrzeni ostatnich 5 lat?
6. Czy w statystykach Państwa urzędu jak i całego kraju rozróżnia się przypadki gruźlicy poszczepiennej? Jeśli tak to ile takich było (w zakresie pytań 4 i 6), a jeśli nie to co jest przyczyną braku takiego rozróżnienia?
7. Z jakiego powodu GIS w przypadku wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego po szczepieniu przeciwko gruźlicy nie zaleca wykonywać posiewu w kierunku prątka szczepionkowego BCG?
8. Czy prawdą jest, że większość przypadków gruźlicy wśród dzieci w Polsce to gruźlica poszczepienna?
9. Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu i kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?
10. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?
11. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?
12. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to byty niepożądane odczyny poszczepienne?
13. Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie?
14. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?
15. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia?
16. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności.
17. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie?
18. W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. SK 81/19 kalendarz szczepień nie stanowi źródła obowiązkowych szczepień w związku z powyższym w oparciu o jaką podstawę prawną (który artykuł) uważacie Państwo, że akurat te szczepienia są obowiązkowe i wymagalne w stosunku do naszego dziecka?
19. Czy Minister Zdrowia wydając rozporządzenie w sprawie szczepień obowiązkowych zastępujące uchylony przez Trybunał Konstytucyjny komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego dokonał analizy sytuacji epidemiologicznej zgodnie z treścią art. 17 ust. 10 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych?
20. Jeśli tak, to gdzie możemy zapoznać się z tą analizą?
21. Jeśli nie ma analizy zawartej w delegacji ustawowej upoważniającej Ministra Zdrowia do wydania rozporządzenia, to czy takie rozporządzenie jest zgodne z Konstytucją RP?
22. Z czego wynika różnica w zakresie szczepień obowiązkowych dwóch sąsiadujących ze sobą państwach z zapewnionym w ramach Unii Europejskiej prawem swobodnego przepływu osób np. w Niemczech jedno szczepienie obowiązkowe od 2017 r., w Polsce dziecko otrzymuje ponad 40 dawek szczepień?
Odpowiadając na wniosek pismem z [...] kwietnia 2025 r. PPIS poinformował Skarżącą, że:
Ad 1 PPIS nie jest instytucją naukowo – badawczą i nie posiada informacji w zakresie pochodzenia poszczególnych składników zawartych w preparatach szczepionkowych, które mają wpływ na wytworzenie odporności oraz ich działania na organizm człowieka.
Ad 2 PPIS nie może odpowiedzieć na to pytanie, gdyż nie prowadzi statystyk dotyczących osób dorosłych uchylających się od szczepień.
Ad 3 PPIS nie prowadzi statystyk szczepień osób narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej.
Ad 4 Na terenie działania PPIS w ciągu ostatniego roku zarejestrowano 45 przypadków gruźlicy.
Ad 5 PPIS nie prowadzi statystyk dotyczących zachorowań na gruźlicę na terenie całego kraju. O udzielenie takiej informacji należy zwrócić się do Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego Państwowego Zakładu Higieny w Warszawie.
Ad 6 Gruźlica poszczepienna to odczyn poszczepienny po podaniu szczepionki BCG. Odczyn ten jest niebolesny i w większości przypadków ulega samowyleczeniu i nie jest klasyfikowany jako zachorowanie.
Ad 7 O odpowiedź i interpretację na to pytanie należy zwrócić się do Głównego Inspektora Sanitarnego w Warszawie.
Ad 8 PPIS nie prowadzi tego typu badań i statystyk.
Ad 9 PPIS nie prowadzi rejestru szczepień odroczonych przez lekarzy. Za ustalanie przeciwwskazań do podania szczepionek odpowiada lekarz kwalifikujący do szczepień oraz producent preparatu szczepionkowego, który określa w charakterystyce produktu leczniczego wskazania oraz przeciwskazania do podania szczepionki.
Ad 10 W okresie ostatnich 5 lat PPIS nie zarejestrowano przypadku niewywiązania się z ustawowego obowiązku niezgłoszenia odczynu poszczepiennego, przez lekarza w związku z czym nie było podstaw prawnych do nałożenia grzywny..
Ad 11 W ostatnich 5 latach, na terenie działania PPIS wśród dzieci i dorosłych do 19 roku życia nie został zgłoszony żaden przypadek śmiertelny po podaniu preparatów szczepionkowych.
Ad 12 W ostatnich 5 latach zanotowano 2 ciężkie niepożądane odczyny poszczepiennych (NOP). Po podaniu preparatu doszło do zasłabnięcia, wystąpił spadek ciśnienia, bladość powłok skórnych, pojawiła się wiotkość uogólniona oraz nudności.
Ad 13 PPIS nie posiada informacji w tym zakresie.
Ad 14 Konieczność wykonania obowiązkowego szczepienia nie pozostaje w sprzeczności z artykułem 47 Konstytucji RP. Wprost przeciwnie, z art. 48 ust. 4 Konstytucji RP wynika obowiązek władz publicznych do zwalczania chorób epidemicznych oraz zapobiegania negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska. Obowiązek szczepień nie pozostaje w sprzeczności z poszanowaniem życia prywatnego i rodzinnego jednostki, a zatem materia dotycząca szczepień ochronnych nie znajduje się w jakimkolwiek związku ze sferą prywatności jednostki (wyrok NSA II OSK 769/19). Ponadto ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badane kwalifikacyjne, każdorazowo poprzedzające szczepienie, celem stwierdzenia, czy istnieją przeciwskazania do wykonania szczepienia.
Ad 15 W sprawie ewentualnego odszkodowania za szkody spowodowane negatywnym skutkiem szczepienia odpowiada lekarz kwalifikujący do szczepienia o ile popełnił błąd oraz Skarb Państwa, który działa na podstawie ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Zakres odpowiedzialności obejmuje również ponoszenie ewentualnych kosztów rehabilitacji.
Ad 16 Wykluczanie nadwrażliwości na składniki szczepionki należy rozpocząć od ustalenia faktu występowania takiego stanu. Stopień wrażliwości organizmu na szczepionki jest indywidualny i może zostać ustalony podczas badania kwalifikacyjnego do szczepienia ochronnego prowadzonego w oparciu o art. 17 ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. W tej sprawie należy zwrócić się do lekarza przeprowadzającego kwalifikacje do szczepień, bądź w razie potrzeby do lekarza specjalisty w danej dziedzinie. PPIS nie prowadzi badań o takim charakterze i nie posiada wiedzy kto takie badania prowadzi oraz jakie rejestruje wyniki.
Ad 17 Światowa Organizacja Zdrowia systematycznie opracowuje i aktualizuje rekomendacje dotyczące polityki zdrowotnej, w tym szczepień ochronnych. Jeżeli chodzi o drugi człon pytania należy się zwrócić bezpośrednio do w/w organizacji.
Ad 18 Podstawowym aktem prawnym dotyczącym obowiązkowych szczepień ochronnych jest ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2024r. poz. 924 ze zm.). Aktem wykonawczym jest paragraf 17 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 roku w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych ( Dz. U. z 2023 poz. 1284).
Ad 19-21 O odpowiedzi na te pytania należy zwrócić się bezpośrednio do Ministra Zdrowia.
Ad 22 Każdy kraj Unii Europejskiej jest niezależnym państwem i dlatego jest odpowiedzialny za swoją krajową politykę dotyczącą zdrowia publicznego, w tym program i harmonogram szczepień. W związku z tym samodzielnie ustala akty prawne dotyczące wykonywania szczepień ochronnych na terenie Polski.
A. K. wniosła skargę na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] wskazując, że udzielona mu odpowiedź jest niewystarczająca, a tym samym organ pozostaje w bezczynności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że odpowiedzi zostały udzielone w sposób wyczerpujący, z uwzględnieniem danych, w których posiadaniu był PPIS. Podkreślił, że część pytań zawarta w piśmie nie dotyczy informacji wytworzonej przez tutejszy organ ani się do niego nie odnosi. Stanowią one informację publiczną przetworzoną, dlatego konieczne jest wyjaśnienie w jakim celu zbierane są takie informacje i jaki szczególny interes publiczny za tym przemawia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Rozpoznając sprawę merytorycznie Sąd uznał, że wniesiona skarga jest niezasadna.
Stosownie do treści art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. W orzecznictwie przyjęto, że informację publiczną stanowią co do zasady informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 416) w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie (por. wyrok WSA w Poznaniu z 6 września 2017 r., II SAB/Po 96/17; wyrok WSA w Szczecinie z 21 listopada 2018 r., II SAB/Sz 119/18, publ. CBOSA).
Informację publiczną stanowią więc przede wszystkim informacje dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, wynikające z prowadzonych przez państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych oraz wojewódzkich inspektorów sanitarnych rejestrów zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1284 ze zm., dalej: u.z.z.ch.z.) oraz § 8 i nast. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz. U. Nr 254, poz. 1711, dalej: r.n.o.p.). Źródłami danych do wskazanych rejestrów są w tym zakresie obowiązkowo zgłaszane przez lekarzy lub felczerów rozpoznane odczyny poszczepienne (art. 21 ust. 1 u.z.z.ch.z. oraz § 5 r.n.o.p.). Ponadto, zgodnie z art. 30 ust. 1 u.z.z.ch.z., państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, państwowi wojewódzcy inspektorzy sanitarni lub wskazane przez nich specjalistyczne jednostki właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej oraz Główny Inspektor Sanitarny lub wskazane przez niego krajowe specjalistyczne jednostki właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej prowadzą też rejestr zakażeń i zachorowań na chorobę zakaźną, zgonów z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej, ich podejrzeń oraz przypadków stwierdzenia dodatniego wyniku badania laboratoryjnego. Rejestr chorób zakaźnych zawiera wymienione enumeratywnie w ustawie dane osoby zakażonej, chorej lub zmarłej z powodu choroby zakaźnej, a także osób narażonych na chorobę zakaźną lub podejrzanych o zakażenie lub chorobę zakaźną (art. 30 ust. 2 u.z.z.ch.z.). Źródłami danych do rejestru są m.in. dane ze zgłoszeń, o których mowa w art. 27 ust. 1, art. 29 ust. 1 oraz art. 40a ust. 1 tej ustawy, dokonywane przez lekarzy lub felczerów, diagnostów laboratoryjnych oraz podmioty lecznicze. Powyższe dane również stanowią więc informację publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p.
W zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych wskazać zaś należy, że z art. 17 u.z.z.ch.z. wynika, że organy inspekcji sanitarnej nie przeprowadzają szczepień ochronnych, a jedynie sprawują nadzór w tym zakresie, co realizowane jest poprzez przekazywane im przez osoby przeprowadzające obowiązkowe szczepienia ochronne sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz raportów o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, stosownie do przepisów rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 782) oraz w art. 17 ust. 9b u.z.z.ch.z.
Spośród informacji dotyczących nadzoru sprawowanego nad wykonywaniem obowiązkowych szczepień ochronnych charakter informacji publicznej może mieć więc tylko tego rodzaju informacja, jaką organy inspekcji sanitarnej posiadają na podstawie przekazanych im sprawozdań i raportów. Nadzór organów inspekcji sanitarnej w zakresie realizacji obowiązku szczepień ochronnych nie obejmuje także kwestii odszkodowawczych. Zgodnie bowiem z art. 17a ust. 6 u.z.z.ch.z. właściwe w tym przypadku świadczenia kompensacyjne (w związku z wystąpieniem określonego rodzaju odczynów poszczepiennych) są przyznawane przez Rzecznika Praw Pacjenta, a nie przez organy inspekcji sanitarnej. Jakkolwiek zatem informacje o odszkodowaniach z tytułu niepożądanych odczynów poszczepiennych – jako dotyczące majątku publicznego – mają walor informacji publicznej, nie sposób przyjąć, by informacje te pozostawały w dyspozycji organów inspekcji sanitarnej.
W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., jeżeli adresat wniosku dysponuje żądaną informacją, ma obowiązek udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w sposób i w formie określonej we wniosku i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest obowiązany do udostępnienia informacji publicznej, dana informacja nie jest informacją publiczną, albo że organ lub podmiot obowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw.
O bezczynności na gruncie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej można zatem mówić wówczas, gdy podmiot obowiązany do udzielenia informacji z mocy art. 4 ust. 1 lub 2 u.d.i.p. w określonym w art. 13 ust. 1 tej ustawy terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku nie udziela jej, nie wskazuje innego terminu jej udostępnienia oraz przyczyn niezachowania terminu czternastodniowego (art. 13 ust. 2), nie powiadamia wnioskodawcy na piśmie o tym, że nie jest obowiązany do udostępnienia informacji publicznej, dana informacja nie jest informacją publiczną, albo że informacją taką nie dysponuje, czy też informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, ewentualnie nie wydaje decyzji odmawiającej udzielenia informacji publicznej lub umarzającej postępowanie (art. 16).
W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, że PPIS odpowiedział Skarżącej w wymaganym ustawą terminie, odnosząc się do wszystkich pytań zawartych we wniosku z [...] marca 2025 r. (data wpływu do organu). Organ udzielił odpowiedzi udostępniając informację publiczną w tym zakresie, w jakim zgodnie z ww. przepisami, te informacje uzyskuje. W pozostałym kwestionowanym przez Skarżącą zakresie organ prawidłowo wskazał, iż nie jestem dysponentem żądanej informacji. Organ wskazał przy tym do jakich innych źródeł lub organów Skarżąca może się zwrócić aby wnioskowane informacje uzyskać.
Wskazać trzeba, że informacji publicznej nie stanowią bowiem dane dotyczące realizacji szczepień ochronnych wykraczające poza nadzór sprawowany przez organy inspekcji sanitarnej, którego zakres określa art. 17 u.z.z.ch.z. w powiązaniu z przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Informacji publicznej nie dotyczą także skierowane do organu zapytania o opinię czy stanowisko co do konstytucyjności obowiązujących przepisów prawa, zwracanie się do organu o dokonywanie wykładni przepisów, w tym wnioski stanowiące w istocie prośbę o udzielenie porady prawnej. Informacji publicznej nie dotyczą też pytania z zakresu wiedzy medycznej. Nadto wiedza organu o stanowisku Światowej Organizacji Zdrowia w zakresie szczepień ochronnych oraz w zakresie regulacji prawa krajowego czy prawa innych państw wykracza poza pojęcie informacji publicznej. Również obowiązujące powszechnie przepisy prawa krajowego nie są informacją publiczną. Co więcej, w trybie i na zasadach przewidzianych w u.d.i.p. organ nie jest obowiązany dokonywać ocen konstytucyjności prawa krajowego, jego wykładni, udzielać porad prawnych ani medycznych, czy też oceniać racjonalność bądź celowość regulacji prawnych stanowiących podstawę działania tego organu. Innymi słowy, na zasadach określonych w przepisach o dostępie do informacji publicznej nie można domagać się dokonywania przez organ oceny prawidłowości funkcjonowania tego bądź innych organów władzy publicznej (por. wyrok WSA w Lublinie z 28 grudnia 2022 r., II SAB/Lu 139/22, CBOSA).
Ze względu na powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.