I SAB/SZ 38/25

I SAB/Sz 38/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-07-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Świerzko-Bukowska
Marzena Iwankiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Wiesław Drabik
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Inne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
1. stwierdzono bezczynność organu, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa 2. umorzono postęp.w zakr. zobowiązania organu do rozpoznania wniosku
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 par. 1 pkt 1 pkt 3, par. 1a, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 200 i art. 205 par. 2;
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 14;
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 17 lipca 2025 r. sprawy ze skargi Ośrodka Działań Ekologicznych "Ź." z siedzibą w Ł. na bezczynność Polskiego Związku Łowieckiego Zarząd Okręgowy w S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Polski Związek Łowiecki Zarząd Okręgowy w S. dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umorzyć postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Polskiego Związku Łowieckiego Zarządu Okręgowego w S. do rozpoznania wniosku Ośrodka Działań Ekologicznych "Ź." z siedzibą w Ł. z dnia 11 lutego 2025 r; IV. zasądza od Polskiego Związku Łowieckiego Zarządu Okręgowego w S. na rzecz skarżącego Ośrodka Działań Ekologicznych "Ź." z siedzibą w Ł. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
O. z siedzibą w L. (dalej również jako: "skarżący") za pośrednictwem poczty elektronicznej i poprzez operatora pocztowego zwrócił się 17 lutego 2025 r. do Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w S, (dalej również jako: "organ") o udzielenie informacji publicznej - treści rocznych sprawozdań z działalności koła łowieckiego ŁOW-1 za sezon 2022/23, w zakresie obejmującym "Dział 3. Przychody i koszty" (pozycje od 1 do 35), po ewentualnym usunięciu danych osobowych, złożonych do Zarządu Okręgowego przez osiem wskazanych we wniosku kół łowieckich.
W związku z brakiem odpowiedzi na powyższy wniosek, O. pismem z 4 marca 2025 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na bezczynność Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w S zarzucając mu nieudostępnienie w wymaganym terminie informacji publicznej i tym samym naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, art. 1 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 902 - dalej powoływanej jako: "ustawa", "u.d.i.p.").
Strona skarżąca domagała się zobowiązania organu do wykonania czynności
w zakresie udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W ocenie strony podmiot całkowicie zignorował jej wniosek.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Okręgowy Polskiego Związku Łowieckiego w S wyjaśnił, że udostępnił część informacji objętych wnioskiem. Organ podkreślił, że nie wszystkie informacje, o których udostępnienie wystąpił skarżący, podlegają udostępnieniu na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ze względu na konieczność pogłębionej analizy informacji zawartych w ŁOW-1 w odniesieniu do zakresu, w jakim ustawa obliguje do ich udostępnienia, odpowiedź na wniosek skarżącego została udzielona z opóźnieniem.
Organ stwierdził, że zarządy okręgowe PZŁ są podmiotami, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Nie każda jednak informacja będąca w posiadaniu podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznych jest informacją podlegającą udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Udostępnieniu podlega informacja, która odnosi się do wykonywania zadań publicznych lub gospodarowania mieniem publicznym. Tylko te kwestie, względem podmiotów wskazanych w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. ustawodawca traktuje jako informacje o sprawie publicznej, a pozostałe sprawy a contrario należy uznać za niepubliczne. W kontekście gospodarki finansowej Polskiego Związku Łowieckiego określonej w art. 35 ustawy Prawo łowieckie dane dotyczące funduszy PZŁ nie podlegają udostępnieniu z wyjątkiem dotacji z funduszy publicznych przeznaczonych na realizację określonych zadań publicznych. Tym samym informacje dotyczące kwot pieniężnych znajdujących się na rachunkach bankowych i w kasie Zarządu Okręgowego PZŁ nie mają charakteru informacji publicznej.
Organ nadmienił, że informacje zawartych w ŁOW-1 stanowiącym roczne sprawozdanie z działalności koła łowieckiego, mogą podlegać udostępnieniu jako informacja publiczna, ale tylko wtedy, gdy dotyczą one wykonywania zadań publicznych, np. prowadzenia gospodarki łowieckiej lub wykorzystywania środków publicznych. W konsekwencji, zdaniem organu, udostępnieniu będą podlegały informacje dotyczące realizacji zadań publicznych lub wykorzystywania środków publicznych, takie jak gospodarka łowiecka, wykorzystanie dotacji, przychody i koszty związane z gospodarką łowiecką oraz gospodarowanie środkami publicznymi. Natomiast dane o wewnętrznej działalności koła, np. sprawy organizacyjne, składki członkowskie oraz koszty niezwiązane z gospodarką łowiecką i gospodarowaniem mieniem publicznym, mogą być wyłączone z tego zakresu.
Do pisma procesowego organu z 29 maja 2025 r. załączono wydruk wiadomości e-mail z poczty elektronicznej, zawierający odpowiedź na wniosek
o udostępnienie informacji publicznej. W wiadomości widnieje data 19 marca 2025 r.
W piśmie procesowym z 30 maja 2025 r. skarżący podtrzymał skargę
i oświadczył, że odpowiedź na wniosek z 11 lutego 2025 r. otrzymał 18 marca 2025 r. Podał, że w terminie składania skargi (4 marca 2025 r. – data doręczenia 6 marca 2025 r.), trwała bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.
W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
Zasadniczą dla możliwości stwierdzenia zaistnienia bezczynności kwestią jest ustalenie istnienia podstawy prawnej do podjęcia przez określony podmiot działania w zakresie zgłoszonego żądania. W rozpoznawanej sprawie - z uwagi na jej przedmiot określony żądaniem skarżącego o udostępnienie informacji publicznej - kwestie te regulują przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Regulacja ta kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania. Złożenie przez indywidualnie oznaczony podmiot wniosku o udostępnienie informacji publicznej, inicjuje zatem sprawę administracyjną, której zakończenie podlega kontroli sądu administracyjnego.
Zgodnie z definicją sformułowaną w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Doprecyzowaniem tej definicji jest art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który w formie katalogu wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. Podkreślić jednak należy, że nie jest to katalog wyczerpujący, a jedynie przykładowy. Reguły wykładni prawa dotyczącego dostępu do informacji publicznej wyznacza natomiast art. 61 Konstytucji RP. Z tego też względu przyjąć należy taką interpretację, która gwarantuje szerokie uprawnienia w zakresie dostępu do informacji publicznej, o której mowa w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP i zmierza do poszerzania, a nie zawężaniu obowiązku informacyjnego.
Na podstawie wskazanych przepisów, uwzględniając konstytucyjną konstrukcję prawa do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej, w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym w zakresie powierzonych kompetencji, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone; dotyczące sfery faktów. O zaliczeniu określonej informacji do kategorii informacji publicznej decyduje jedynie spełnienie przesłanek z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., przy odczytaniu których pomocny jest katalog zawarty w art. 6 ust. 1 u.d.i.p. (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2019 r. sygn. akt I OSK 881/18).
Pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć zatem wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów.
Stosownie do art. 13 ust. 1 i art. 14 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Przy czym podmiot, do którego został skierowany wniosek o udzielenie informacji, może dokonać następujących działań:
1) udzielić informacji publicznej;
2) odmówić udostępnienia informacji publicznej lub umorzyć postępowanie administracyjne w drodze decyzji administracyjnej, w przypadkach wskazanych w ustawie u.d.i.p.
3) udzielić w formie pisma (zawiadomienia) odpowiedzi, że wniosek nie znajduje podstawy w przepisach prawa, gdyż żądanie nie dotyczy informacji publicznej albo organ nie jest w posiadaniu danej informacji lub obowiązuje inny tryb jej udostępniania.
Rozpoznanie wniosku wniesionego w trybie ustawy u.d.i.p. który trafi do organu, będącego podmiotem zobowiązanym, w rozumieniu ustawy u.d.i.p., do udzielania informacji publicznych, wymaga zatem w pierwszej kolejności rozważenia w odniesieniu do konkretnego przedmiotu wniosku, czy dotyczy on informacji publicznej, a jeżeli tak, czy informacja ta jest w posiadaniu organu.
Oceniając, czy organ dopuścił się w niniejszej sprawie bezczynności Sąd uwzględnił, że bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie - pomimo istniejącego w tym zakresie ustawowego obowiązku, organ nie podjął w sprawie żadnych czynności lub wtedy, gdy wprawdzie prowadził wymagane postępowanie, ale nie zakończył go wydaniem odpowiedniego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia to, z jakich powodów bezczynność zaistniała i czy była przez organ zawiniona. Konieczne jest natomiast ustalenie, że organ zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do podjęcia określonego działania, którego zaniechał.
W sprawie nie ulega zatem wątpliwości, i nie było to kwestionowane przez strony, że Zarząd Okręgowy Polskiego Związku Łowieckiego w S jest podmiotem, zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej są szeroko pojęte władze publiczne, a także podmioty dysponujące majątkiem publicznym oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych podmiotami zobowiązanymi do udzielania informacji publicznej są zarówno Polski Związek Łowiecki, Zarządy Okręgowe Polskiego Związku Łowieckiego, jak i koła łowieckie (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 maja 2024 r. sygn. akt III OSK 1141/22).
W ocenie Sądu informacje, których się domagała strona skarżąca od Zarządu Okręgowego PZŁ w S. mieszczą się w zakresie informacji publicznej, bowiem dotyczą danych finansowych zawartych w rocznych sprawozdań z działalności kół łowieckich.
W niniejszej sprawie strona skarżąca zarzuciła bezczynność zobowiązanemu podmiotowi w udzieleniu informacji publicznej na jej wniosek złożony na adres mailowy w dniu 17 lutego 2025 r. Podmiot zobowiązany nie kwestionował daty otrzymania wniosku strony skarżącej, a jedynie wskazywał w odpowiedzi na skargę, że uchybienie terminu na udzielenie informacji publicznej nastąpiło ze względu na konieczność pogłębionej analizy informacji zawartych w rocznym sprawozdaniu, którego dotyczył wniosek.
Mając na względzie datę otrzymania wniosku, w świetle przepisów ustawy u.d.i.p., wniosek strony skarżącej powinien być rozpatrzony w terminie 14 dni, czyli do dnia 3 marca 2025 r. Faktycznie organ udzielił natomiast odpowiedzi na wniosek
w dniu 18 marca 2025 r, a więc z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Akta sprawy potwierdzają, że udzielenie odpowiedzi nastąpiło już po wniesieniu skargi przez O. w L.. Skarga została złożona 4 marca 2025 r. Odpowiedź na wniosek została zaś udzielona stronie skarżącej poprzez wiadomość e-mail i przesyłką pocztową w dniu 19 marca 2025 r. Dla uwzględnienia skargi wystarczające jest przy tym już ustalenie, że w dniu wniesienia skargi podmiot zobowiązany pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu wniosku.
Z uwagi na fakt, że organ po wniesieniu skargi udzielił stronie skarżącej informacji publicznej, o którą wnoszono, Sąd - w związku ze stwierdzoną bezczynnością organu - ograniczył się do stwierdzenia, że Polski Związek Łowiecki Zarząd Okręgowy w S. dopuścił się bezczynności (art.149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), o czym orzeczono jak w punkcie I. sentencji wyroku.
Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność Polskiego Związku Łowieckiego Zarządu Okręgowego w S. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt II. sentencji wyroku).
Ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, pozostawiając dokonanie kwalifikacji w tym zakresie uznaniu sądu orzekającego. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że kwalifikacja naruszenia, jako rażącego, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest więc naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem i naruszenie niepozwalające na jego zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa jako wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest więc wystarczające samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa oznacza zatem wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosku strony i jawnego natężenia braku woli załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie stoi na stanowisku, że orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest zastrzeżone dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów (por. wyrok NSA z 22 października 2024 r., sygn. akt III OSK 1783/24).
Mając na względzie przedstawione wyżej kryteria Sąd stwierdził,
że bezczynność w tej sprawie nie podlega takiej podwyższonej kwalifikacji. Przede wszystkim przekroczenie terminu rozpoznania wniosku w tej konkretnej sprawie (15 dni) nie stanowi okresu czasu, który można uznać za rażący. Nadto Sąd przyjął, że wskazane przyczyny tego opóźnienia nie wynikały ze złej woli, czy zignorowania wniosku strony i informacji stronie też ostatecznie udzielono.
Z kolei mając na uwadze właśnie fakt, że organ udzielił odpowiedzi na wniosek zawarty w piśmie z 11 lutego 2025 r. po wniesieniu skargi, która została złożona 4 marca 2025 r., rozpoznanie zawartego w skardze żądania zobowiązania organu do załatwienia tego wniosku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stało się bezprzedmiotowe, w związku z czym Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (punkt III. sentencji wyroku). Nie można zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. (punkt IV. sentencji wyroku). Na zasądzoną od Polskiego Związku Łowieckiego Zarządu Okręgowego w S. na rzecz strony skarżącej kwotę składa się wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł.
Orzeczenia sądów administracyjnych powoływane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.