I SAB/Sz 31/25

I SAB/Sz 31/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Krzysztof Szydłowski
Marzena Iwankiewicz /sprawozdawca/
Renata Bukowiecka-Kleczaj /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Dyrektor Aresztu Śledczego
Treść wyniku
1. stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa 2. zobowiązano organ do rozpoznania wniosku
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust.1, art. 4 ust.1 pkt 1art.4 ust.1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 4 , art.6 ust.1 pkt 3 lit.d, art. 6 ust. 6 ust.1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 par.1a, art. 149 par.2. art. 149 par.1 pkt 1, art.200, art. 205 par.1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.),, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2025 r. sprawy ze skargi R. L. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w Szczecinie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Dyrektora Aresztu Śledczego w Szczecinie do rozpatrzenia wniosku skarżącego R.L. z dnia 24 kwietnia 2024r. w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, II. stwierdza, że Dyrektor Aresztu Śledczego w Szczecinie dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku, III. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. zasądza od Dyrektora Aresztu Śledczego w Szczecinie na rzecz skarżącego R. L. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 24 kwietnia 2024 r. R. L. zwrócił się do Dyrektora Aresztu Śledczego w S. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie dotyczącym "ilości odnotowanych zgonów w tutejszym areszcie śledczym w latach 2000-2024 z wyszczególnieniem poszczególnych lat".
W nawiązaniu do treści wniosku w piśmie z dnia 6 maja 2024 r. Dyrektor Aresztu Śledczego poinformował wnioskodawcę, że wniosek o udzielenie informacji publicznej może mieć dowolną postać, o ile wynika z niego w sposób jasny, co jest jego przedmiotem. Mimo tego, że wniosek składany w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej nie musi odpowiadać żadnym szczególnym wymogom formalnym, to jednak minimalne wymogi odnośnie takiego wniosku muszą obejmować jasne sformułowanie, pozwalające na określenie przedmiotu i zakresu żądania. Podmiot zobowiązany jest związany treścią wniosku. Żądanie oczywiście niejasne lub niezrozumiałe nie stanowi wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Dyrektor Aresztu Śledczego w S. poinformował skarżącego, że jego wniosek nie zawiera precyzyjnego określenia zakresu żądanych informacji. Zawiera on nieprecyzyjne sformułowania takie jak "ilość odnotowanych zgonów". Wobec powyższego organ uznał, że do przedstawionego żądania nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Pismem z dnia 16 maja 2024 r. R. L. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wnosząc o zobowiązanie organu do udzielenia wnioskodawcy żądanej informacji odnośnie ilości odnotowanych zgonów w tutejszym areszcie śledczym w latach 2000 do 2024 r. z wyszczególnieniem poszczególnych lat.
W uzasadnieniu skargi skarżący podał, iż wniosek jego jest precyzyjny i nie budzi wątpliwości o co w nim chodzi.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Aresztu Śledczego w S. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do art. art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W rozpatrywanej sprawie skarżący zarzucił Dyrektorowi Aresztu Śledczego w S. bezczynność w przedmiocie rozpoznania złożonego przez niego w dniu 24 kwietnia 2024 r. wniosku o udostępnienie informacji publicznej w zakresie ilości odnotowanych zgonów w tutejszym areszcie śledczym w latach 2000-2024 z wyszczególnieniem poszczególnych lat. Wobec czego skarga ta została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 lub na przewlekłe prowadzenie postepowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a), a nadto w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 124 § 6 (§ 2).
Z kolei na mocy art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
W orzecznictwie sądowym oraz doktrynie prawniczej przyjmuje się, że z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności.
Procedurę dostępu do informacji publicznej w kompleksowy sposób reguluje ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania. A zatem określenie na czym polega bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej wymaga odniesienia się do przepisów właśnie tej ustawy.
W świetle art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, zaś art. 6 u.d.i.p. zawiera przykładowy katalog takich spraw. Natomiast katalog podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej został określony w art. 4 u.d.i.p. Z dalszych przepisów u.d.i.p. wynika, że udostępnianie informacji publicznej odbywa się na wniosek i winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1).
Podmiot, do którego został złożony wniosek o udostępnienie informacji publicznej, powinien udostępnić tę informację w formie czynności materialnotechnicznej (art. 10 u.d.i.p.), albo odmówić jej udostępnienia decyzją, jeśli stwierdzi istnienie ograniczeń w dostępie do informacji publicznej bądź jeśli stwierdzi, że brak jest szczególnie uzasadnionego interesu publicznego w udostępnieniu informacji publicznej przetworzonej (art. 16 i art. 17 u.d.i.p. w związku z art. 5 i art. 3 ust. 1 u.d.i.p.). Możliwe jest również umorzenie postępowania poprzez wydanie decyzji w myśl art. 16 ust. 1 w związku z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Z kolei, gdy żądanie strony nie dotyczy informacji publicznej (art.1 ust. 1 u.d.i.p.), bądź zastosowanie ma odmienny tryb dostępu do informacji (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.) lub zobowiązany podmiot nie jest w jej posiadaniu (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.), to wniosek podlega załatwieniu poprzez pisemne powiadomienie wnioskodawcy o przyczynach uzasadniających nieudostępnienie informacji.
W świetle powyższego wskazać należy, że na gruncie u.d.i.p. o bezczynności możemy mówić, gdy wniosek dotyczy udzielenia informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia, który to pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy w formie i terminach określonych w u.d.i.p.
W przypadku zatem złożenia skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem Sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność.
W badanej sprawie - zdaniem Sądu - spełniony został zakres podmiotowy stosowania u.d.i.p., gdyż Dyrektor Aresztu Śledczego w S. będąc organem Służby Więziennej w myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 4 u.d.i.p. obowiązany jest do udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są m.in. organy władzy publicznej, zaś stosownie do przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, Służba ta jest umundurowaną i uzbrojoną formacją apolityczną podległą Ministrowi Sprawiedliwości, posiadającą własną strukturę organizacyjną i realizującą na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy zadania w zakresie wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności (art. 1 i art. 2 u.s.w.), a dyrektor zakładu karnego jest jej organem (art. 7 pkt 3 u.s.w.).
Nie budzi również wątpliwości Sądu, że wnioskowana informacja stanowi informację publiczną. Przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne, przez osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów. Pojęcie informacji publicznej odnosi się więc do wszelkich faktów dotyczących spraw publicznych i tych, które odnoszą się do publicznej sfery działalności. Udostępnienie podlega w szczególności informacja publiczna o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. d u.d.i.p.) jak i o danych publicznych (art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.). Pytanie o ilość odnotwanych zgonów w areszcie śledczym mieści się zatem w zakresie przedmiotowym u.d.i.p.
Przechodząc do oceny zarzucanej bezczynności wskazać należy, że w tych okolicznościach organ powinien był załatwić wniosek skarżącego w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p., a czego nie uczynił.
W rozpoznawanej sprawie, wbrew stanowisku Dyrektora Aresztu Śledczego wyrażonym w piśmie z dnia 6 maja 2024 r., nie można uznać, że wniosek skarżącego z dnia 24 kwietnia 2024 r. nie zawierał precyzyjnego określenia zakresu żądanych informacji. W ocenie Sądu pytanie o ilość odnotowanych zgonów w areszcie śledczym w S. w latach 2000-2024 jest jasne i precyzyjne. Organ nie wyjaśnił w jakim zakresie miał wątpliwości, co do treści wniosku, nie wskazał też w jaki sposób mógł zinterpretować żądanie skarżącego.
Wobec powyższego nie sposób uznać, aby pismo informacyjne z dnia 6 maja 2024 r. załatwiło sprawę wniosku. Rzeczą bowiem organu było udostępnienie żądanych informacji bądź – w przypadku uznania, że stanowią one informację przetworzoną, a wnioskodawca po uprzednim wezwaniu nie wykazałby szczególnie istotnego interesu publicznego, wydanie decyzji o odmowie ich udostępnienia.
Z tych względów przyjąć należy, że organ zobowiązany pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 24 kwietnia 2024 r., skoro do dnia orzekania w kontrolowanej sprawie nie zadziałał we właściwej prawnie formie, tj. nie udzielił żądanych informacji ani nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia.
Przechodząc do oceny charakteru stwierdzonej bezczynności - jak tego wymaga art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdzić należy, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości, oczywistość i jaskrawość stwierdzonego naruszenia, a ocena w tej mierze powinna być dokonywana z uwzględnieniem wszelkich okoliczności konkretnej sprawy, w tym czasu bezczynności jak i jej powodów. Nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów, ale musi być ono znaczne i pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia, bądź też przejawiać się w całkowitym braku reakcji na wniosek strony.
Należy mieć bowiem na uwadze, że organ niezwłocznie po wpłynięciu wniosku wystosował do skarżącego pismo informujące go o załatwieniu wniosku. Oznacza to, że nie zachodził przypadek braku woli w załatwieniu sprawy. Podkreślić należy, że regulacje u.d.i.p. mogą powodować i niejednokrotnie powodują wątpliwości interpretacyjne, tak więc nawet niewłaściwe ich zastosowanie, nie może stanowić o tym, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 149 § 1a i § 2 p.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt I i II wyroku), jednocześnie w oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 14 dni, od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt III wyroku). W przedmiocie kosztów (pkt IV wyroku) orzekł zaś stosownie do art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu od złożonej skargi uiszczonego w kwocie 100 zł.
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.