I SAB/SZ 28/24

I SAB/Sz 28/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-06-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Anna Sokołowska /przewodniczący/
Bolesław Stachura
Elżbieta Dziel /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
659
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III FSK 1075/24 - Wyrok NSA z 2025-01-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
stwierdzono przewlekłość postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 119 pkt 4, art. 3 par 2 pkt 8, art. 134 par 1, art. 149 par 1, art. 149 par 1a, art. 161 par 1 pkt 3, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 1 par 1 i par 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2018 poz 1687
par 2 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w  postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Sygn. [...] I SAB/Sz 28/24 [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 czerwca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel (spr.) Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu [...] czerwca 2024 r. sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na przewlekłe prowadzenie postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie określenia i zabezpieczenia na majątku spółki przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2015-2019 wraz z odsetkami za zwłokę I. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się przewlekłości; II. stwierdza, że przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie co do zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego do wydania aktu; IV. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] kwotę [...](słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Z. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. (dalej: "spółka", "skarżąca"), reprezentowana przez doradcę podatkowego, pismem z dnia [...] lutego 2024 r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na przewlekłość postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") w przedmiocie określenia i zabezpieczenia na majątku spółki przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2015-2019 wraz z odsetkami za zwłokę.
W skardze spółka zarzuciła Kolegium naruszenie art. 139 § 3 oraz art. 140 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U.2023.2383 ze zm.; dalej: "O.p."), poprzez niezałatwienie sprawy w terminie ustawowym i dodatkowym wyznaczonym terminie oraz kolejne przedłużenie terminu na załatwienie sprawy. Na podstawie tak sformułowanego zarzutu skarżąca wniosła o:
1) zobowiązanie Kolegium do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, tj. w terminie 14 dni od doręczenia akt organowi odwoławczemu;
2) zasądzenie od organu odwoławczego na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów reprezentacji według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że Burmistrz B. (dalej: "organ I Instancji") decyzją z 13 lipca 2023 r., nr [...], określił spółce przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata [...] oraz przybliżoną kwotę odsetek za zwłokę należnych od tego zobowiązania oraz orzekł o zabezpieczeniu należności budżetowych w podatku od nieruchomości za lata
[...] na majątku spółki.
W dniu 1 sierpnia 2023 r. spółka wniosła do Kolegium odwołanie od decyzji organu I instancji. Kolegium nie załatwiło sprawy w ustawowym terminie, a jedynie dwukrotnie
– postanowieniami z 18 października 2023 r. i z 30 stycznia 2024 r. – zawiadomiło spółkę, że nie jest możliwe załatwienie sprawy w ustawowym terminie i wskazało nowy termin załatwienia sprawy, tj. odpowiednio do dnia 31 stycznia 2024 r. i 29 marca 2024 r.
Organ odwoławczy uzasadnił przy tym swoje stanowisko potrzebą szczegółowej analizy materiału dowodowego, znacznym napływem spraw oraz stałą liczbą orzeczników etatowych (9 etatów orzeczniczych). W drugim postanowieniu dodatkowo wskazał, że wzywał organ I Instancji do uzupełnienia akt przekazanych wraz z odwołaniem, gdyż były one niekompletne, a organ I Instancji przedłożył brakujące materiały w dniu 22 stycznia 2024 r.
Skarżąca podniosła, że działanie Kolegium w ww. postępowaniu niewątpliwie należy zakwalifikować jako działanie prowadzące do przewlekłości postępowania. Organ co prawda podejmuje czynności, zawiadamia o braku możliwości załatwienia sprawy w terminie ustawowymi i dodatkowym terminie, jednak czynności te uznać należy jako pozorne, gdyż nie prowadzą one do rozstrzygnięcia w sprawie. Z uzasadnienia postanowień o braku możliwości załatwienia sprawy w terminie ustawowym oraz dodatkowym, brak jest informacji o podejmowanych działaniach/czynnościach. Organ w głównej mierze skupia się na wykazaniu, że duży napływ spraw i pozostająca na tym samym poziomie liczba etatowych orzeczników oraz stopień skomplikowania sprawa powodują, że nie ma możliwości załatwienia sprawy w terminie. Skarżąca zwróciła przy tym uwagę na okoliczność, że uzasadniając swoje stanowisko, w szczególności w zakresie znacznego wpływu spraw, Kolegium powołało się dane z lat 2021 i 2022, a nie podało informacji odnoszących się do wpływu spraw w roku 2023 oraz informacji o aktualnej liczbie etatowych orzeczników. Według spółki, nie sposób się zgodzić z Kolegium, że tak przedstawiony wpływ spraw i liczba etatowych orzeczników utrzymała się w roku 2023. Podawanie przez organ archiwalnych danych, bez odniesienia do roku, w którym rozpatrywana jest sprawa, nie można zaś uznać za wskazanie rzeczywistej i zasadnej przyczyny zwłoki.
Skarżąca wskazała także, że przedmiotowe postępowanie jest tożsame z postępowaniem uprzednio rozpatrywanym przez Kolegium, w którym została wydana decyzja z 21 kwietnia 2021 r., nr [...], od której spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który to wyrokiem z 15 września 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 508/21, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z 3 grudnia 2020 r., nr [...] W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że z treści decyzji zabezpieczającej powinna wynikać nie tylko uzasadniona obawa organu o niewykonanie zobowiązania, ale również uzasadnienie co do powstania samego zobowiązania oraz przesłanki, którymi kierował się organ podatkowy przy obliczaniu jego wysokości. Pomimo jednak takich wytycznych organ I Instancji w decyzji, od której skarżąca wniosła odwołanie do Kolegium, nie zastosował się do wskazań sądu i w dalszym ciągu w żadnym stopniu nie spełnił wskazanych przez sąd wymogów. Sposób prowadzenie postępowania i gromadzenia materiału dowodowego jest w dalszym ciągu chaotyczny. Natomiast materiał dowodowy jest traktowany w sposób wybiórczy pod z góry założoną przez organ I Instancji tezę.
Według skarżącej, samo już powołanie się w odwołaniu przez spółkę na powyższe postępowanie powinno spowodować, że Kolegium miało możliwość szybkiego załatwienia sprawy, opierając się na uprzedniej decyzji i dokumentach wydanych w sprawie po jej wydaniu. Tymczasem organ odwoławczy, wydając decyzję w sprawie obecnego odwołania, będzie po raz drugi analizować akta, które już uprzednio badał.
Skarżąca zaakcentowała, że ciągłe przedłużanie terminu do załatwienia sprawy wywołuje po jej stronie wzrost frustracji i poczucia braku zaufania do Kolegium, które
– w jej ocenie – pozoruje podejmowanie działań zmierzających do wydania decyzji. Spółka zaś ma zajęte rachunki bankowe, co powoduje, że nie jest ona w stanie wywiązywać się ze swoich bieżących zobowiązań i ponosi straty. Konsekwencją zaś tego może okazać się konieczność podjęcie działań w celu dochodzenia odszkodowania od Kolegium za jego przewlekłe działanie.
Kolegium, pismem z 18 marca 2024 r., udzieliło odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie z uwagi na brak przesłanek do uznania, że organ dopuścił się przewlekłości i bezczynności.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie akta postępowania (jeden tom - obecnie oznaczony jako tom nr 9) wraz z odwołaniem wpłynęły do Kolegium z organu I instancji 18 sierpnia 2023 r., a w dniu 7 września 2023 r. Prezes Kolegium wyznaczył przewodniczącą (sprawozdawcę) w sprawie.
Postanowieniem z 18 października 2023 r. Kolegium zawiadomiło spółkę, że nie jest możliwe załatwienie przedmiotowej sprawy w ustawowym terminie i wskazało nowy termin załatwienia sprawy – do 31 stycznia 2024 r. Kolegium wyjaśniło, że niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie wiąże się z potrzebą dokonania szczegółowej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz ustalenia zachodzącego w sprawie stanu prawnego i faktycznego, w tym także analizy orzecznictwa sądowoadministracyjnego, a także ewentualną koniecznością prowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Ponadto wskazano, że stopień skomplikowania poszczególnych spraw wpływających do Kolegium wobec dużej ilości spraw na jednego orzecznika sprawia, że dochowanie ustawowego terminu załatwienia każdej sprawy nie jest możliwe. Stan ten spowodowany jest także znacznym wpływem spraw do Kolegium w ostatnim okresie wobec utrzymującej się cały czas na tym samym poziomie liczby orzeczników etatowych (9 etatów orzeczniczych). Dla przykładu Kolegium podało, że w 2022 r. do Kolegium wpłynęło 3.956 spraw – nastąpił wzrost o ponad 26% w porównaniu z 2021 r., w którym wpłynęły 3.134 sprawy, natomiast spektrum spraw procedowanych przez Kolegium jest szerokie (sprawy z zakresu: podatków i opłat lokalnych, środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięć, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska, prawa wodnego, planowania i zagospodarowania przestrzennego, ochrony przyrody, ochrony zwierząt, dróg publicznych, egzekucji administracyjnej, odpadów komunalnych, świadczeń rodzinnych, świadczeń z pomocy społecznej, i wiele innych). Ponadto Kolegium zapewniło stronie czynny udział w postępowaniu, wskazując, że spółka może przedłożyć dodatkowe wyjaśnienia i uwagi dotyczące wniesionego odwołania, przed wydaniem decyzji w sprawie, a także może zapoznać się z aktami sprawy, w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia.
Następnie, po analizie materiałów postępowania, Kolegium ustaliło, że są one niekompletne i w związku z tym 4 stycznia 2024 r. wezwało organ I instancji do nadesłania – w terminie 10 dni od otrzymania wezwania – pełnych akt postępowania podatkowego wszczętego 5 grudnia 2022 r. (oryginały bądź kopie potwierdzone za zgodność z oryginałami, uporządkowane i ponumerowane), wskazując, że w aktach nadesłanych do Kolegium znajdują się jedynie dokumenty włączone postanowieniem z dnia 13 lipca 2023 r., natomiast brak jest pozostałego materiału dowodowego, w tym dokumentów włączonych postanowieniem z 15 grudnia 2022 r., jakichkolwiek dokumentów dotyczących przedmiotów opodatkowania aktualnych według stanu na lata 2015-2019, postanowienia o wszczęciu kontroli podatkowej wobec spółki oraz dowodu zawiadomienia o tym spółki, a także dokumentów umożliwiających ustalenie okresów zawieszenia/przerwania biegu terminu przedawnienia przedmiotowych zobowiązań podatkowych.
Organ I instancji, w odpowiedzi na wezwanie, 22 stycznia 2024 r. przekazał do Kolegium materiał dowodowy – 6 segregatorów (obecnie oznaczone jako tomy 1-6) i 2 teczki (obecnie oznaczone jako tomy 7-8).
Następnie, postanowieniem z 30 stycznia 2024 r., Kolegium zawiadomiło spółkę, że nie jest możliwe załatwienie przedmiotowej sprawy w ustawowym i uprzednio wyznaczonym terminie i wskazało nowy termin załatwienia sprawy – do 29 marca 2024 r. Kolegium wyjaśniło, że niezałatwienie powyższej sprawy w ustawowym terminie wiąże się z potrzebą dokonania szczegółowej analizy zgromadzonego w sprawie obszernego materiału dowodowego oraz ustalenia zachodzącego w sprawie stanu prawnego i faktycznego, w tym także analizy orzecznictwa sądowoadministracyjnego, a także ewentualną koniecznością prowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Kolegium wskazało przy tym, że akta przekazane przez organ I instancji wraz z odwołaniem były niekompletne i na wezwanie, organ I instancji przedłożył brakujące materiały (6 segregatorów, 2 teczki) 22 stycznia 2024 r. Ponownie Kolegium wskazało na znaczny wpływ spraw i dużą ich ilość na jednego orzecznika oraz zapewniło odwołującemu czynny udział w postępowaniu.
Ponadto, w związku z tym, że Kolegium nadal dostrzegało niekompletność dokumentów, 12 marca 2024 r. zwróciło się do organu I instancji o ich uzupełnienie, co organ wykonał w dniu 12 marca 2024 r. poprzez ePUAP.
Kolegium w dniu 15 marca 2024 r. wydało decyzję nr [...], którą na podstawie art. 233 § 3 O.p. uchyliło decyzję organu I instancji z 13 lipca 2023 r., [...] Doręczenie decyzji Kolegium nastąpiło w dniu 18 marca 2024 r.
Kolegium wyjaśniło, że nie załatwiło sprawy w terminie wynikającym z art. 139 § 3 O.p., ale w związku z tym wywiązało się z obowiązku, o którym mowa w art. 140 § 1 O.p., uzasadniając przyczyny niedotrzymania terminu oraz wskazując nowy termin, w którym sprawa powinna być załatwiona. Wskazanie kolejnego nowego terminu załatwienia sprawy było przy tym oparte na racjonalnych przesłankach i było konieczne z ww. niezależnych od Kolegium przyczyn. Organ odwoławczy nadmienił także, że po uzyskaniu w dniu 22 stycznia 2024 r. od organu I instancji 8 tomów akt, materiał dowodowy znacznie różnił się od uzyskanego wraz z odwołaniem, a więc Kolegium było zobowiązane umożliwić stronie zapoznanie się z nim przed wydaniem decyzji, co też uzasadniało wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy.
Ponadto, odnosząc się do argumentów podniesionych w uzasadnieniu skargi co do nieaktualnych danych (za 2021 i 2022 rok) odnośnie wpływu spraw, Kolegium wskazało, że podany wzrost miał wpływ na terminowe załatwianie spraw w 2023 r. przy niezmienionej liczbie orzeczników etatowych (9 etatów orzeczniczych od 2009 r., obecnie obsadzonych przez 10 osób - dwie osoby dzielą jeden etat), stąd wynikała konieczność podania danych za lata uprzednie. Nadmieniło również, że z końcem listopada 2023 r. wygasła kadencja wszystkich orzeczników pozaetatowych (7 osób) i obecnie trwa procedura konkursowa na nową kadencję (dane co do wpływu spraw, liczby orzeczników i procedury konkursowej są ogólnodostępne w BIP Kolegium).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. z 2023., poz. 259 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a", sprawa została rozpoznana
w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2).
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Według art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Podkreślić także należy, że w postępowaniu wywołanym skargą na bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania nie jest możliwe badanie innych kwestii aniżeli obiektywny fakt pozostawania organu podatkowego w zwłoce. W konsekwencji tego kognicja sądu jest w tym postępowaniu ograniczona do kwestii bezczynności, co wyklucza możliwość oceny poprawności aktów związanych z wykonaniem danego obowiązku publicznoprawnego.
Przedmiotem postępowania w sprawie skargi na bezczynność jest zatem zbadanie, czy organ podatkowy wywiązał się z obowiązku terminowego załatwienia konkretnej sprawy. Rola sądu administracyjnego badającego skargę na bezczynność ogranicza się do sprawdzenia, czy organ podjął stosowne działanie do którego był zobowiązany i nie może polegać na merytorycznym rozstrzyganiu sprawy (por. wyroki NSA z dnia 28 października 2016r., I FSK 277/15; z dnia 9 grudnia 2016r., I OSK 490/15; z dnia 16 listopada 2018r., I FSK 1508/18). Zakres kognicji sądów administracyjnych, wyznaczających jednocześnie zakres rozpatrywanej sprawy, wynika z art. 3 p.p.s.a.
W § 2 pkt 8 i 9 tego przepisu wskazano, że sąd administracyjny orzeka w sprawie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w wymienionych w nim sprawach.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (por. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2019r., I OSK 2660/18). Organ administracyjny pozostaje zatem bezczynny, jeżeli nie dokona wymaganej czynności
w terminie określonym przez ustawodawcę, zaś sąd administracyjny rozpatrując skargę na bezczynność bada jedynie, czy organ rozpatrujący konkretną sprawę, przekroczył termin przewidziany do jej załatwienia.
Mając na uwadze powyższe obowiązkiem sądu w rozpoznawanej sprawie jest zatem ustalenie czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie od decyzji Burmistrza B. w przedmiocie określenia i zabezpieczenia na majątku skarżącej Spółki przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2015-2019 podjął stosowne czynności przewidziane przepisami prawa.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że z materiału dowodowego wynika, iż okoliczności rozpoznawanej sprawy wskazują na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ drugiej instancji.
Postępowanie, którego dotyczy wniosek o stwierdzenie przewlekłości zostało wywołane odwołaniem wniesionym przez Spółkę od decyzji Burmistrza B. z dnia 13 lipca 2023 r. wydanej w wyniku ponownego rozpoznania sprawy przez organ pierwszej instancji po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem
z dnia 16 czerwca 2021 r. w sprawie I SA/Sz 508/21 decyzji organów obu instancji wydanych w sprawie. Odwołanie Spółki zostało przekazane organowi drugiej instancji
w dniu 18 sierpnia 2023 r. Pierwszą czynnością organu odwoławczego było wydanie
w dniu 18 października 2023 r. na podstawie art. 140 § 1 O.p. postanowienia
o zawiadomieniu, iż nie jest możliwe załatwienie sprawy w ustawowym terminie
i wskazaniu nowego terminu załatwienia sprawy do dnia 31 stycznia 2024 r. Jako uzasadnienie Kolegium wskazało na konieczność dokonania szczegółowej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz ustalenia stanu prawnego
i faktycznego oraz ewentualnego przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Kolegium wskazało także na znaczą liczbę stopień skomplikowania spraw wpływających do organu.
Następnie pismem z dnia 4 stycznia 2024 r. Kolegium zwróciło się do organu pierwszej instancji o nadesłanie pełnych akt postępowania podatkowego, akta organ pierwszej instancji przekazał protokołem z dnia 22 stycznia 2024 r. (8 tomów).
W dniu 30 stycznia 2024 r. organ odwoławczy wydał kolejne postanowienie
o zawiadomieniu o braku możliwości załatwienia sprawy w ustawowym i uprzednio wyznaczonym terminie i nowy termin załatwienia sprawy wskazał do dnia 29 marca 2024 r. , w uzasadnieniu postanowienia wskazano ponownie, że konieczność przedłużenia postępowania wystąpiła z uwagi na potrzebę analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, ustalenia stanu prawnego i faktycznego, wskazano na ewentualną konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego oraz na okoliczność przekazania przez organ pierwszej instancji brakujących materiałów w dniu 22 stycznia 2024 r. Kolegium ponowiło także argumentację dotyczącą znacznej inności spraw oraz stopnia ich skomplikowania.
Następnie w aktach sprawy umieszczono notatkę urzędową z dnia 12 marca 2024 r. o przeprowadzeniu rozmowy telefonicznej z pracownikiem organu pierwszej instancji odnośnie do konieczności nadesłania dalszej korespondencji z organami ścigania, która nastąpiła po dniu 1 września 2022 r.
W tym samym dniu tj. 12 marca 2024 r. do kolegium wpłynęła od organu pierwszej instancji kopia pisma Zachodniopomorskiego Wydziału Zamiejscowego Departamentu do Spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej w Szczecinie z dnia 9 września 2022 r.
W dniu 15 marca 2024 r. Kolegium Odwoławcze w K. wydało decyzję uchylającą decyzję organu pierwszej instancji w całości. W uzasadnieniu organ wskazał na brak zawarcia rozważań odnośnie wystąpienia przesłanki przedawnienia
i niewyjaśnienie czy postępowanie karne skarbowe trwa nadal, gdyż ostatnia informacja w tej kwestii pochodzi z 9 września 2022 r. W pozostałych kwestiach występujących
w sprawie Kolegium nie zajęło stanowiska.
Dokonując oceny, czy przedstawiony powyżej tok postępowania przed organem odwoławczym wyczerpuje znamiona przewlekłego prowadzenia postępowania
w pierwszej kolejności wskazać należy, że organ odwoławczy dwukrotnie przed upływem dwumiesięcznego terminu o jakim mowa w art. 139 § 3 O.p. wydawał postanowienia
o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy, oba postanowienia zarówno z 18 października 2023 r., jak i 30 stycznia 2024 r. zawierały uzasadnienie, w którym powoływano się na skomplikowany charakter sprawy oraz ewentualność prowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, a także na zwiększony wpływ spraw do organu. Ponadto wskazywano na konieczność podjęcia dodatkowych czynności
w związku przekazaniem niepełnych akt przez organ pierwszej instancji.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że dla przyjęcia, że postępowanie prowadzone nie było przez organ podatkowy przewlekle nie jest wystarczające wydanie w terminach wynikających z regulacji zawartych w Ordynacji podatkowej postanowień
o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy. Istotne jest bowiem wystąpienie rzeczywistych okoliczności, które spowodowały, że sprawa przez organ odwoławczy nie mogła być rozpoznana w terminie dwóch miesięcy.
Odnosząc się do pierwszej z wskazanych przez organ przyczyn tj. konieczności dokonania szczegółowej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wskazać należy, że organ odwoławczy analizy przedmiotowej sprawy dokonuje już po raz drugi, uprzednio zajmował się nią przed wydaniem decyzji z dnia 21 kwietnia 2021 r. Okoliczność ponownego zajmowania się sprawą powinna skłonić organ do jak najbardziej sprawnego i szybkiego zajęcia się nią, skoro wystąpiła konieczność jej ponownego rozpoznania na skutek wyeliminowania wcześniej wydanego wadliwego rozstrzygnięcia.
Następnie wskazać należy na przedmiot sprawy jakim jest zabezpieczenie zobowiązania podatkowego, ta okoliczność także powinna skłonić organ do możliwie szybkiego podjęcia niezbędnych czynności zmierzających do rozpoznania sprawy. Tymczasem dopiero w dniu 4 stycznia 2024 r. organ odwoławczy zwrócił się do organu pierwszej instancji o nadesłanie pełnych akt administracyjnych, co oznacza, że przez ponad cztery miesiące organ odwoławczy nie zorientował się, że nie przesłano mu wszystkich tomów akt administracyjnych. Z faktu, że wezwanie o nadesłanie pełnych akt wystosowano dopiero w styczniu 2024 r. jednoznacznie wynika, że wstępna analiza przez organ sprawy dokonywana była na około trzy tygodnie przed upływem terminu do którego przedłużono rozpoznanie sprawy. Następna analiza sprawy nie była dokonana po wpłynięciu akt do organu odwoławczego, a na około dwa tygodnie przed upływem kolejnego terminu do którego przedłużono rozpoznanie sprawy, świadczy o tym okoliczność, że zapytanie o informację z organów ścigania wystosowano dopiero w dniu 12 marca 2024 r.
Trudno także zgodzić się z organem odwoławczym co do tego, że rozpoznanie sprawy wymagało szczegółowej analizy zgromadzonego materiału dowodowego oraz ustalenia stanu prawnego i faktycznego, skoro organ decyzją z dnia 15 marca 2024 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji wskazując, że nie zawiera ono rozważań
w przedmiocie przedawnienia zobowiązania podatkowego. Organ odwoławczy zatem nie dokonywał szczegółowej analizy całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego a poprzestał na ocenie czy organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy zbadał kwestię przedawnienia.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że jak wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2017 wydanego w sprawie I FSK 473/17, o tym, czy organ podatkowy należycie, a więc bez przewlekłości prowadzi postępowanie podatkowe nie przesądza to, co zostanie zapisane w treści postanowień przedłużających termin załatwienia sprawy podatkowej, lecz to co faktycznie jest w tym postępowaniu realizowane i czy rzeczywiście wymagany jest do przeprowadzenia tego typu działań dalszy jeszcze czas.
W tym miejscu wskazać także należy, że organizacja pracy Kolegium nie może być okolicznością usprawiedliwiającą nierozpoznanie sprawy podatkowej w ustawowym terminie. Okoliczności takie jak wzrost wpływu spraw do Kolegium czy stopień ich skomplikowania w istocie wiążą się z organizacją pracy Kolegium, a z tego powodu strona nie może oczekiwać na rozstrzygnięcie ponad terminy ustawowe. O tyle, o ile mogą to być okoliczności niezawinione przez organ, to jednak nie mogą one obciążać podatnika, który nadmierny okres czasu oczekuje na rozstrzygnięcie w sprawie podatkowej dotyczącej zabezpieczenia na jego majątku zobowiązania podatkowego.
Mając na uwadze powyższe sąd na podstawie art. 149 § pkt 1 p.p.s.a. stwierdził, że organ odwoławczy dopuścił się przewlekłości. Jednocześnie uznając iż, wystąpienie przewlekłości miało częściowo charakter usprawiedliwiony, tj. w zakresie jakim do jej wystąpienia przyczynił się wzrost spraw wpływających do Kolegium przy braku odpowiedniej obsady organu, sąd stosując art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkty I. i II. wyroku).
W punkcie III. sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie co do zobowiązania organu do wydania aktu ze względu na jego bezprzedmiotowość, gdyż jak już wskazano powyżej w dniu 15 marca 2024 r. Kolegium wydało decyzję w sprawie.
W punkcie IV zawarto natomiast rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania sądowego, podstawę tego rozstrzygnięcia stanowi art. 200 p.p.s.a., który statuuje zasadę odpowiedzialności organu za wynik postępowania sądwoadministracyjnego, natomiast na koszty postępowania złożyły się:, wpis od skargi w kwocie [...]zł, wynagrodzenie pełnomocnika będącego doradcą podatkowym określone stosownie do § 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego
w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz.1687)
Powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).