I OSK 2904/12

II SAB/Łd 55/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-06-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Sieniuć
Michał Zbrojewski
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono, że bezczynność organu miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
Art. 1 ust. 1 i 2, art. 4 ust. 1 pkt 4, art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. c i f, ust. 1 pkt i pkt 5 lit. c i ust. 2, art. 10, art. 13, art. 16 ust. 1, art. 21
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
Art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a, art. 161 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 19 czerwca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, Sędzia WSA Michał Zbrojewski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 czerwca 2024 roku sprawy ze skargi Stowarzyszenia A z siedzibą w W. na bezczynność Dyrektora Wieluńskiego Domu Kultury w Wieluniu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że bezczynność Dyrektora Wieluńskiego Domu Kultury w Wieluniu miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; 2. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Dyrektora Wieluńskiego Domu Kultury w Wieluniu do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 12 marca 2024 roku; 3. zasądza od Dyrektora Wieluńskiego Domu Kultury w Wieluniu na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia A z siedzibą w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. a.bł.
Uzasadnienie
Stowarzyszenie A z siedzibą w W. zaskarżyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi bezczynność Dyrektora Wieluńskiego Domu Kultury w Wieluniu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zarzucając:
1) art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (dalej jako: "MPPOIP") w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji;
2) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek;
3) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej jako: "u.d.i.p.") w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji.
Mając powyższe na uwadze strona skarżąca wniosła o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, a ponadto o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi przedstawiciel Stowarzyszenia podniósł, że 12 marca 2024 r., złożył za pośrednictwem poczty elektronicznej wniosek o udostępnienie informacji o następującej treści:
"1. Proszę o przesłanie kopii umów zawartych na organizację dni W. w dniach 28 -29 czerwca 2024r."
Jako sposób i formę udostępnienia wnioskowanych informacji wskazano formę elektroniczną w postaci pliku "pdf" na adres e-mail: [...].
Przedstawiciel strony skarżącej wskazał, że termin do udostępnienia żądanej informacji upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo upływu tego terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi na ww. zapytanie. To czyni niniejszą skargę zasadną i konieczną.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Wieluńskiego Domu Kultury w Wieluniu oświadczył, że w całości uwzględnia skargę Stowarzyszenia A W. (data wpływu 27 marca 2024 r.) w przedmiocie nieudostępnienia informacji publicznej w terminie. Wyjaśniono, że wieluński Dom Kultury, jako podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznej, dopuścił się bezczynności w postępowaniu z wniosku Stowarzyszenia o udostępnienie informacji publicznej zainicjowanego mailem z 12 marca 2024 r., poprzez udzielenie odpowiedzi z jednodniowym opóźnieniem, tj. 27 marca 2024 r. Wobec tego doszło do uchybienia terminowi na udostępnienie informacji publicznej wskazanemu w art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Mając na uwadze powyższe, wobec bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego, Dyrektor Wieluńskiego Domu Kultury wniósł o umorzenie postępowania w całości na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że 12 marca 2024 r. za pośrednictwem wiadomości e-mail skarżący wniósł o udostępnienie informacji publicznej, tj. o przesłanie kopii umów zawartych w związku z organizacją Dni W. w dniach 29-30 czerwca 2024 r. Pracownik [...] Domu Kultury, dokonując następnego dnia czynności administracyjnych, omyłkowo zarejestrował wniosek jako złożony 13 marca 2024 r., oznaczając termin realizacji wniosku na dzień 27 marca
2024 r.
Wobec omyłkowej rejestracji wniosku, Dyrektor Wieluńskiego Domu Kultury dopuścił się jednodniowego opóźnienia w jego realizacji, gdyż dane zostały udostępnione wnioskodawcy 27 marca 2024 r. Pomimo zatem uczynienia zadość złożonemu wnioskowi o udostępnienie informacji publicznej organ uchybił terminowi wskazanemu w art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Wobec informacji o udostępnieniu wnioskowanej informacji publicznej, na podstawie zarządzenia Z-cy Przewodniczącego Wydziału II z 12 kwietnia 2024 r. strona skarżąca została wezwana do wypowiedzenia się w terminie 7 dni, czy podtrzymuje swoją skargę.
W odpowiedzi na ww. wezwanie przedstawiciel Stowarzyszenia przesłał wyjaśnienia Dyrektora Wieluńskiego Domu Kultury w Wieluniu, wraz z którymi przesłano kompletne umowy dotyczące organizacji Dni W..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Właściwość sądów administracyjnych w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej wynika z przepisu art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902) – w skrócie: "u.d.i.p." – stanowiącego, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – w skrócie: "p.p.s.a.". Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z pkt 4 p.p.s.a.).
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w sytuacji, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie i mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył postępowania wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności.
Podkreślenia wymaga, że celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności takiej skargi sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność czy przewlekłość organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy.
W analizowanej sprawie skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, która reguluje zarówno zakres podmiotowy, przedmiotowy stosowania ustawy oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej, przewidując różne sposoby udostępniania informacji publicznych. Jednym z nich, zgodnie z art. 10 u.d.i.p. jest udostępnianie informacji publicznej na wniosek.
Niesporne jest, że adresat wniosku – Dyrektor Wieluńskiego Domu Kultury w Wieluniu – jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego.
Nie jest również kwestionowane, że informacje o udostępnienie których wnioskował skarżący stanowią informację publiczną w rozumieniu przepisów u.d.i.p. Stosownie bowiem do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej, treść wystąpień i ocen przez nie dokonywanych niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą (zob. np.: wyrok NSA z 28 lutego 2013 r., I OSK 2904/12).
Stosownie zatem do art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. c) i f) u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna o podmiotach zobowiązanych do jej udostępnienia, tj. o przedmiocie ich działalności i kompetencjach oraz o majątku, którym dysponują. Z kolei, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) i pkt 5 lit. c) u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, jak również informacja o majątku publicznym, w tym o majątku jednostek samorządu terytorialnego oraz samorządów zawodowych i gospodarczych oraz majątku osób prawnych samorządu terytorialnego, a także kas chorych. Dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy (art. 6 ust. 2 u.d.i.p.).
Informacją publiczną jest zatem treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii, ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Ponadto walor informacji publicznej posiada treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego takim organem, związanych z nimi bezpośrednio poprzez ich wytworzenie bądź też przez nie niewytworzonych, lecz używanych przy realizacji przewidzianych prawem zadań.
W następnej kolejności wskazać należy, że ustawodawca przewidział zamknięty katalog czynności w procedurze dostępu do informacji publicznej.
Zasadą jest, że zgodnie z art. 13 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Z kolei zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. organ władzy publicznej może odmówić udostępnienia informacji publicznej oraz umorzyć postępowanie o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2, co następuje w drodze decyzji.
W określonych przypadkach, na które wskazuje doktryna, na organie spoczywa obowiązek zawiadomienia wnioskodawcy o niedopuszczalności zastosowania trybu wnioskowego udostępnienia informacji publicznej, co jest uzasadnione w szczególności w następujących sytuacjach: 1) informacja objęta żądaniem wniosku nie stanowi informacji publicznej, 2) podmiot, do którego wniosek został złożony, nie posiada objętej jego żądaniem informacji publicznej, 3) zasady i tryb udostępniania informacji publicznej zostały odmiennie określone w innych ustawach w rozumieniu art. 1 ust. 2 u.d.i.p., 4) informacja publiczna została zamieszczona w BIP lub w centralnym repozytorium (zob. H. Knysiak-Molczyk, Granice prawa do informacji w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, Warszawa 2013, s. 239).
Rozpoznanie wniosku o udzielenie informacji publicznej, zgodnie z rozwiązaniami przyjętymi w powołanej ustawie, następuje zatem albo w formie czynności materialno-technicznej (w przypadku udzielenia informacji publicznej oraz w przypadku zawiadomienia o niedopuszczalności zastosowania trybu wnioskowego udostępnienia informacji publicznej), albo w formie decyzji (w przypadku odmowy udzielenia informacji publicznej).
Oczywiście warunkiem sine qua non aktualizacji w stosunku do organu władzy publicznej obowiązku podjęcia jednego z powyższych działań jest przede wszystkim skuteczne złożenie do tego organu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, co w niniejszej sprawie nie stanowiło kwestii spornej.
Bezsporne pozostawało także, że żądana informacja, stanowi informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. oraz, że organ do którego zawnioskowano o tę informację, jest organem zobowiązanym takiej informacji wnioskującemu Stowarzyszeniu udzielić – co nie budzi także wątpliwości sądu. Organ nie kwestionował także formy, w jakiej wniesiony został do organu wniosek o udostępnienie tej informacji.
Powyższe wskazuje, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej z 12 marca 2024 r. został złożony poprawnie, informacja podlegała udostępnieniu w tym trybie oraz organ był zobowiązany do jej udzielenia, jednak bezspornie wniosek nie został zrealizowany w ustawowym terminie 14 dni, co czyni zasadnym zarzut bezczynności.
Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie udzielił żądanej informacji publicznej albo prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 9 listopada 2022 r. w spr. IV SAB/Wr 609/22, CBOSA). Przy czym, ocena bezczynności podmiotu zobowiązanego do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej dokonywana jest według stanu faktycznego na dzień orzekania przez sąd administracyjny. Sąd zobowiązany jest badać czy w dacie wniesienia skargi adresat wniosku pozostawał w bezczynności. Sąd ma obowiązek uwzględniania zdarzeń, które powodują, że ewentualne zobowiązanie do wyeliminowania bezczynności staje się zbędne lub nawet niedopuszczalne. W takim przypadku sąd nie może zobowiązać adresata wniosku do podjęcia czynności, która została już podjęta przed dniem rozpoznania przez sąd skargi. Celem bowiem skargi do sądu administracyjnego na bezczynność, jak wyżej wskazano, jest doprowadzenie do podjęcia przez podmiot zobowiązany do określonego w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej działania.
W realiach rozpoznawanej sprawy zaistniała sytuacja tego rodzaju, że w dacie wnoszenia skargi organ pozostawał w bezczynności, gdyż mimo upływu terminu 14 dni, liczonego od daty złożenia wniosku nie udzielił on informacji publicznej. Organ odpowiedział na wniosek 27 marca 2024 r., jednak nie udostępnił pełnej informacji publicznej, lecz częściowo zanonimizowaną. Dopiero następnego dnia, na skutek złożonej skargi na bezczynność Dyrektor Wieluńskiego Domu Kultury w Wieluniu udostępnił pełne skany umów, o które wnioskowało Stowarzyszenie, co z resztą potwierdziła strona skarżąca w skierowanym do Sądu piśmie procesowym.
Oznacza to, że w dacie orzekania przez sąd, stan bezczynności organu już nie istniał, gdyż informacja została udostępniona. W takim przypadku rozpoznanie skargi na bezczynność organu, polega na stwierdzeniu, że organ dopuścił się bezczynności, co stanowi uwzględnienie skargi.
Dalej stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności obliguje sąd do oceny czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), a także stwarza możliwość wymierzenia organowi grzywny lub przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. (zob. np. wyrok NSA z 7 czerwca 2019 r., I OSK 2660/18, CBOSA).
Sąd stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, gdyż udzielenie informacji (uwzględnienie wniosku), nastąpiło z niewielkim przekroczeniem ustawowego terminu (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), tj. dwa dni po wpływie ww. terminu.
W tych warunkach, na mocy art. 149 § 1 pkt. 3 p.p.s.a. uznając zawinienie organu w bezczynności, która jednak nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 wyroku.
Skoro organ udzielił już Stowarzyszeniu wnioskowanych informacji, to zobowiązanie do załatwienia tego wniosku stało się bezprzedmiotowe. Z tych względów na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd w pkt 2 wyroku, umorzył postępowanie we wskazanym zakresie. O zwrocie kosztów orzeczono jak w pkt 3.
P.K.