I SAB/Sz 145/24

I SAB/Sz 145/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Świerzko-Bukowska
Marzena Iwankiewicz
Renata Bukowiecka-Kleczaj /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Dyrektor Aresztu Śledczego
Treść wyniku
1. stwierdzono bezczynność organu, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa 2. umorzono postęp.w zakr. zobowiązania organu do rozpoznania wniosku
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149  par. 1 i 2, art. 149  par. 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1, art. art. 4 ust. 1, art. 13 ust. 1 i 2, art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 lutego 2025 r. sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w Szczecinie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Dyrektor Aresztu Śledczego w Szczecinie dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, w zakresie informacji o ilości nagan udzielonych przez przełożonych funkcjonariuszowi SW o numerze identyfikacyjnym [...] w roku 2020,2021,2022,2023,2024, II. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku R.S. z dnia 15 lipca 2024 r. w części dotyczącej informacji o ilości nagan udzielonych przez przełożonych funkcjonariuszowi SW o numerze identyfikacyjnym [...] w roku 2020,2021,2022,2023,2024, III. oddala skargę w pozostałym zakresie, IV. zasądza od Dyrektora Aresztu Śledczego w Szczecinie na rzecz skarżącego R. S. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z 15 lipca 2024 r. (które wpłynęło do organu 16 lipca 2024 r.) R. S. zwrócił się do Dyrektora Aresztu Śledczego w Szczecinie z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w zakresie:
1) ilości złożonych skarg na funkcjonariusza SW o nr [...] w roku 2020, 2021, 2022, 2023,2024,
2) ilości wystawionych wniosków o ukaranie osadzonych przez funkcjonariusza SW o nr [...] w roku 2020, 2021, 2022, 2023, 2024 (z podziałem na grypsujących i niegrypsujących),
3) ilości nagan udzielonych przez przełożonych funkcjonariuszowi SW o nr [...] w roku 2020, 2021, 2022, 2023, 2024.
Uznając, że wnioskowana informacja nosi znamiona informacji przetworzonej, pismem z 18 lipca 2024 r., w oparciu o przepis art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 13 ust. 2 pkt 4 ustawy z 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2023 r., poz. 1860) oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902) organ zobowiązał skarżącego do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem wnioskowanych informacji, w terminie 14 dni.
Na powyższe zobowiązanie organu skarżący nie odpowiedział, natomiast w dniu 1 sierpnia 2024 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rażącą bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wnosząc o:
1/ zobowiązanie organu do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej,
2/ zwolnienie z kosztów postępowania z uwagi na pobyt w zakładzie karnym i brak jakiegokolwiek źródła dochodu,
3/ w sytuacji niezwolnienia z kosztów postępowania zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania,
4/ uznanie iż organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa,
5/ na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.,
6/ w sytuacji nieprzyznania ww. sumy pieniężnej zasądzenie od organu grzywny w wysokości 5 000,00 zł.
W ocenie skarżącego organ nie zachował 14 - dniowego terminu do udzielenia odpowiedzi a pismo wzywające do wykazania szczególnego interesu publicznego jest bezprzedmiotowe, ponieważ nie ma on obowiązku jego wykazywania, bo żądana informacja nie jest informacją przetworzoną.
Decyzją z 1 sierpnia 2024 r., S/P.0143.67.2024.KZ Dyrektor Aresztu Śledczego w Szczecinie na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 16 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej po rozpatrzeniu ww. wniosku R. S. o udostępnienie informacji publicznej odmówił udostępnienia żądanej informacji w zakresie pkt 3, tj. ilości nagan udzielonych przez przełożonych funkcjonariuszowi SW o nr [...] w roku 2020, 2021, 2022, 2023, 2024. Uzasadniając rozstrzygnięcie w tym zakresie organ wskazał, że zgodnie z art. 24b ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej informacji dotyczących danych osobowych funkcjonariuszy oraz pracowników nie udziela się na wniosek osób pozbawionych wolności lub innych podmiotów. W myśl natomiast art. 4 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE "dane osobowe" oznaczają wszelkie informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej; możliwa do zidentyfikowania osoba fizyczna to osoba, którą można bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikować, w szczególności na podstawie identyfikatora takiego jak imię, nazwisko, nr identyfikacyjny, dane o lokalizacji identyfikator internetowy itp. Każda informacja niezależnie od sposobu i formy jej wyrażenia podlegać może ocenie z punktu widzenia danych osobowych i każda może zostać uznana za informację o charakterze osobowym. Status danych osobowych może zostać potencjalnie przyznany wszelkim informacjom odnoszącym się do osoby fizycznej, w tym danych o charakterze ekonomicznym odnoszącym się do życia zawodowego.
Organ odmówił również udostępnienia informacji żądanych w pkt 1 i 2 wniosku, wyjaśniając, że ich charakter nosi znamiona informacji przetworzonej, ponieważ organ nie prowadzi statystyk dotyczących funkcjonariuszy w zakresie wystawianych przez nich wobec osadzonych wniosków o wymierzenie kary, czy udzielenia nagrody. Do wytworzenia informacji, której domaga się skarżący należałoby sprawdzić dane wszystkich osadzonych z okresu ostatnich 4 lat, a rotacja osadzonych oscyluje na poziomie ok. 3500 przyjęć rocznie. Nie ma możliwości oddelegowania funkcjonariuszy do przeanalizowania w systemie danych 14 000 osadzonych i sprawdzenia w komentarzach numerów służbowych funkcjonariuszy będących autorami wniosków o wymierzenie kary. Podobnie w przypadku skarg osadzonych na funkcjonariuszy, których rocznie do jednostki wpływa ok. 1200 z czego ok. 100 na postępowanie funkcjonariuszy, co przez okres 4 lat daje ok. 5000 skarg z czego ok. 400 na postępowanie funkcjonariuszy. Oddelegowanie zespołu funkcjonariuszy do prowadzenia ww. czynności zakłóciłoby funkcjonowanie jednostki penitencjarnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości, zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania oraz o oddalenie wniosku skarżącego o zwolnienie z kosztów postępowania.
Uznając zarzuty skarżącego za bezzasadne organ podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji z 1 sierpnia 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 i § 1a p.p.s.a.). Ponadto - w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. - sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala (art. 151 p.p.s.a.).
Wyjaśnić należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (zob. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2005, s. 86). Wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 37). Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Należy również zauważyć, że przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujący jest stan faktyczny z momentu orzekania przez sąd administracyjny i fakt dokonania czynności przez organ (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, dostępne w CBOSA). Nie można bowiem zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania już dokonana, nawet jeżeli przekroczony został przez organ termin przewidziany do jej wykonania.
W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres podmiotowy – wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 tej ustawy). Powołana ustawa stanowi rozwinięcie i realizację konstytucyjnej oraz konwencyjnej zasady obywatelskiego dostępu do informacji publicznej, wedle której informacja publiczna jest jawna i dostępna, poza sytuacjami ograniczenia jawności w drodze ustaw lub w związku z ochroną prywatności. W myśl art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. do udostępniania informacji publicznej obowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności m.in. podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
W niniejszej sprawie skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta, będąca rozwinięciem konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, reguluje zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p.
W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w myśl art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. następuje w drodze decyzji administracyjnej. Ponadto, organ może poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy, gdy nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 u.d.i.p., gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją albo wnioskowane dane są dostępne w publikatorze oraz gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu.
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że Dyrektor Aresztu Śledczego w Szczecinie będąc organem Służby Więziennej w myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 4 u.d.i.p. obowiązany jest do udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są m.in. organy władzy publicznej, zaś stosownie do przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1869 ze zm.) Służba Więzienna jest umundurowaną i uzbrojoną formacją apolityczną podległą Ministrowi Sprawiedliwości, posiadającą własną strukturę organizacyjną i realizującą na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy zadania w zakresie wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności (art. 1 i art. 2 u.s.w.), zaś dyrektor zakładu karnego jest jej organem (art. 7 pkt 3 u.s.w.).
Realizując złożony przez skarżącego w dniu 16 lipca 2024 r. wniosek o udostępnienie informacji publicznej, organ w zakresie w jakim uznał, że żądana informacja publiczna jest informacją przetworzoną, pismem z 18 lipca 2024 r., (a więc zaledwie dwa dni po otrzymaniu wniosku) zobowiązał skarżącego do wykazania w tym zakresie istnienia szczególnie uzasadnionego interesu publicznego. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na wezwanie. Skutkiem powyższego Dyrektor Aresztu Śledczego w Szczecinie decyzją z 1 sierpnia 2024 r. odmówił udostępnienia informacji publicznej w zakresie pkt 1 i 2 wniosku, tj. ilości złożonych skarg na funkcjonariusza SW o nr [...] w roku 2020, 2021, 2022, 2023,2024,
2) ilości wystawionych wniosków o ukaranie osadzonych przez funkcjonariusza SW o nr [...] w roku 2020, 2021, 2022, 2023, 2024 (z podziałem na grypsujących i niegrypsujących).
Wobec powyższego Sąd uznał, że w tym zakresie w sprawie nie doszło do bezczynności i w pkt III sentencji wyroku skargę oddalił. Organ, w zakresie w jakim uznał, że informacja publiczna jest informacją przetworzoną, w ustawowym terminie na załatwienie wniosku, wezwał skarżącego do wykazania istnienia szczególnie uzasadnionego interesu publicznego, na które to wezwanie skarżący nie odpowiedział.
Odnosząc się do podnoszonych przez skarżącego zarzutów co do wadliwego – w jego ocenie – uznania przez organ żądanej informacji za informację przetworzoną, wyjaśnić należy, że kwestia prawidłowości stanowiska organu co do tego, czy żądana przez skarżącego informacja w zakresie pytania nr 1 i 2 ma charakter przetworzony i jej udostępnienie wymaga wykazania szczególnie uzasadnionego interesu publicznego, może być oceniona przez sąd administracyjny jedynie w postępowaniu ze skargi na decyzję wydaną w tym przedmiocie. Skarżący może złożyć odwołanie od wydanej już decyzji, a w razie nie uwzględnienia jego argumentacji przez organ II instancji wystąpić ze skargą do sądu administracyjnego. W uruchomionym niniejszą skargą na bezczynność postępowaniu przedmiotem oceny Sądu jest wyłącznie okoliczność, czy organ podjął czynności w sprawie w wymaganych przepisami prawa terminach. Sąd nie bada natomiast prawidłowości kwalifikacji żądanej informacji jako przetworzonej ani prawidłowości wydanej przez organ decyzji.
Odnosząc się do pkt 3 wniosku o udostępnienie informacji publicznej, tj. ilości nagan udzielonych przez przełożonych funkcjonariuszowi SW o nr [...] w roku 2020, 2021, 2022, 2023, 2024 Dyrektor Aresztu Śledczego w Szczecinie decyzją z 2 sierpnia 2024 r. odmówił udostępnienia skarżącemu informacji objętej ww. punktem, powołując się na przepis art. 24b ust.3 u.s.w. wskazując, że na wniosek osób pozbawionych wolności lub innych podmiotów nie udostępnia się informacji dotyczących danych osobowych funkcjonariuszy oraz pracowników. Organ odmówił zatem udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej, wskazując podstawę prawną i wyjaśniając motywy takiego działania, jednakże z przekroczeniem ustawowego14 - dniowego terminu w związku z czym dopuścił się bezczynności (pkt I sentencji wyroku). Także i w tym wypadku kwestia prawidłowości stanowiska organu może podlegać ocenie Sądu w przypadku wniesienia skargi na decyzję wydaną w tym zakresie (o ile skarżący złoży wcześniej odwołanie od decyzji z 1 sierpnia 2024 r.).
Okoliczność załatwienia wniosku po wniesieniu skargi, lecz przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd, czyni w oczywisty sposób zbędnym zobowiązanie organu do rozpoznania pkt 3 wniosku (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) wobec ustania bezczynności na dzień rozpatrywania skargi i uzasadnia umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku, stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku).
W ocenie Sądu, jakkolwiek Dyrektor Aresztu Śledczego dopuścił się bezczynności, to jednak nie miała ona charakteru rażącego (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W niniejszej sprawie nie zachodzi przypadek lekceważenia wniosku skarżącego i braku woli załatwienia sprawy, a przekroczenie terminu przez organ było niewielkie.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł, że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt I sentencji wyroku).
Sąd nie znalazł podstaw do przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej, jak też do wymierzenia organowi grzywny. Przewidziana w art. 149 § 2 p.p.s.a. grzywna ma charakter dyscyplinująco – represyjny, służy bowiem "wyegzekwowaniu" od organu określonego obowiązku (załatwienia sprawy), co, z uwagi na wydanie ww. decyzji, nie było konieczne. Wobec tego nałożenie na organ grzywny nie byłoby zasadne. W kwestii wnioskowanej sumy pieniężnej, w ocenie Sądu nie jest ona należna. Skarżący nie wykazał bowiem, aby z uwagi na opieszałe postępowanie organu poniósł określoną, konkretną stratę bądź też doznał szkody z uwagi na opóźnienie w wydaniu decyzji. Z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że wniosek o przyznanie sumy pieniężnej powinien zawierać uzasadnienie wskazujące na doznanie przez skarżącego uszczerbku wskutek bezczynności organu (por. wyrok NSA z 8 stycznia 2025 r. sygn. II OSK 1992/24). Skarżący uzasadnienia takiego nie przedstawił.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie IV wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a.