I SAB/RZ 1/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2023-03-15
NSAAdministracyjneŚredniawsa
bezczynność organusądy administracyjneZUSkoszty zastępstwa procesowegojurysdykcjaprawo administracyjneprawo cywilneodrzucenie skargi

Podsumowanie

WSA w Rzeszowie odrzucił skargę na bezczynność ZUS w sprawie odmowy umorzenia kosztów zastępstwa procesowego, uznając sprawę za niepodlegającą jurysdykcji sądów administracyjnych.

Skarżący K.B. złożył skargę na bezczynność ZUS w przedmiocie decyzji o odmowie umorzenia kosztów zastępstwa procesowego. ZUS wniósł o odrzucenie skargi, argumentując, że kwestia ta nie podlega prawu administracyjnemu i organ nie wydaje w niej decyzji. Sąd uznał, że zgodnie z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych, odmowa umorzenia kosztów zastępstwa procesowego następuje w formie pisemnej, a nie decyzji administracyjnej. W związku z tym sprawa nie mieści się w kognicji sądów administracyjnych, a skarga została odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Skarżący K.B. wniósł skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) w przedmiocie wydania decyzji o odmowie umorzenia kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący powołał się na art. 77a ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który stanowi, że umorzenie należności cywilnoprawnych następuje w formie pisemnej, ale rozstrzygnięcie odmowne powinno przybrać formę decyzji. ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, argumentując, że odmowa umorzenia kosztów zastępstwa procesowego podlega przepisom prawa cywilnego, a nie administracyjnego, i organ nie wydaje w tej sprawie decyzji, co wyklucza możliwość zarzucenia mu bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, przychylił się do stanowiska organu. Sąd podkreślił, że właściwość sądów administracyjnych jest określona przez przepisy Prawa o ustroju sądów administracyjnych oraz Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ma charakter zamknięty. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę nad bezczynnością organów w określonych przypadkach, w tym w sprawach dotyczących aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej wynikających z przepisów prawa, podjętych w ramach postępowania administracyjnego lub postępowań, do których mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego lub Ordynacji podatkowej. Sąd stwierdził, że ZUS nie ma kompetencji do wydania decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów zastępstwa procesowego, gdyż zgodnie z art. 77a ust. 5 ustawy systemowej, takie rozstrzygnięcie, zarówno pozytywne jak i negatywne, przybiera formę pisemną, a nie decyzji administracyjnej. Skarżący został poinformowany o negatywnym rozpatrzeniu wniosku pismem z dnia 9 grudnia 2022 r. W związku z tym, że brak jest przepisu prawa zobowiązującego organ do wydania decyzji w tej sprawie, zaskarżona bezczynność nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego. Na tej podstawie, na mocy art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzucił skargę.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych, ponieważ odmowa umorzenia kosztów zastępstwa procesowego następuje w formie pisemnej, a nie decyzji administracyjnej, co wyłącza możliwość zarzucenia organowi bezczynności w tym zakresie.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny jest właściwy do kontroli działalności administracji publicznej, w tym bezczynności organów, jednak tylko w przypadkach określonych w przepisach prawa, które mają charakter zamknięty. Zgodnie z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych, rozstrzygnięcia dotyczące umorzenia należności cywilnoprawnych, w tym odmowy, przybierają formę pisemną, a nie decyzji administracyjnej. Brak przepisu zobowiązującego organ do wydania decyzji w tej sprawie oznacza, że nie można mówić o bezczynności w rozumieniu przepisów P.p.s.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (6)

Główne

p.p.s.a. art. 58 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 1, 2 i 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, obejmujący m.in. skargi na decyzje i postanowienia.

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 8 i 9

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozszerza kontrolę sądów administracyjnych na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w określonych przypadkach.

ustawa systemowa art. 77a § ust. 5

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Stanowi, że umorzenie należności cywilnoprawnych, odroczenie terminu spłaty lub rozłożenie na raty następuje w formie pisemnej, na podstawie przepisów prawa cywilnego.

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 222

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje kwestię nie wzywania do uiszczenia wpisu w przypadku odrzucenia skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ (ZUS) nie wydaje decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów zastępstwa procesowego, a jedynie pisemne rozstrzygnięcie oparte na prawie cywilnym. Brak przepisu prawa zobowiązującego organ do wydania decyzji w sprawie odmowy umorzenia kosztów zastępstwa procesowego wyklucza możliwość zarzucenia organowi bezczynności w rozumieniu przepisów P.p.s.a.

Odrzucone argumenty

Bezczynność ZUS w przedmiocie wydania decyzji odmownej w sprawie umorzenia kosztów zastępstwa procesowego podlega kontroli sądu administracyjnego.

Godne uwagi sformułowania

Granice kognicji rzeczowej sądów administracyjnych sprecyzowane zostały w przepisach art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., jak również wynikają ze szczególnych przepisów zawartych w innych aktach prawnych. Wyszczególnienie w powyższym przepisie aktów i czynności oraz spraw ma charakter wyczerpujący i stanowi katalog zamknięty (enumeracja pozytywna). Zaskarżona bezczynność nie należy do żadnej kategorii spraw mieszczących się w zakresie objętym kognicją sądu administracyjnego, gdyż brak jest przepisu prawa zobowiązującego organ do wydania decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów zastępstwa procesowego.

Skład orzekający

Grzegorz Panek

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu kognicji sądów administracyjnych w sprawach dotyczących rozstrzygnięć ZUS w przedmiocie umorzenia należności cywilnoprawnych, w tym kosztów zastępstwa procesowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku wydania decyzji administracyjnej przez ZUS w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów zastępstwa procesowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa dotyczy kwestii proceduralnych związanych z jurysdykcją sądów administracyjnych i kompetencjami ZUS, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i ubezpieczeń społecznych, ale może być mniej interesujące dla szerszej publiczności.

Kiedy ZUS odmawia umorzenia kosztów? Sąd administracyjny nie pomoże – dlaczego?

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I SAB/Rz 1/23 - Postanowienie WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-03-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-02-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
I GSK 504/23 - Postanowienie NSA z 2023-05-31
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 58 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Grzegorz Panek po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2023 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.B. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie decyzji o odmowie umorzenia kosztów zastępstwa procesowego - p o s t a n a w i a - odrzucić skargę
Uzasadnienie
Skarżący K.B. wniósł skargę na bezczynność ZUS polegającą na niewydaniu decyzji odmownej w przedmiocie umorzenia kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że o ile na podstawie przepisu art. 77a ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1009 ze zm. - określana dalej jako ustawa systemowa) umorzenie należności cywilnoprawnych następuje w formie pisemnej i nie wymaga wydania decyzji to rozstrzygnięcie odmowne winno przybrać formę decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na to, że kwestia odmowy umorzenia należności cywilnoprawnych następuje według przepisów prawa cywilnego a nie prawa administracyjnego. Skoro organ nie wydaje decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia należności cywilnoprawnych to nie sposób zarzucać mu bezczynności w tym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Właściwość sądów administracyjnych określa przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Natomiast zgodnie z art. 1 p.p.s.a. przed sądami administracyjnymi rozpatrywane są sprawy z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz inne sprawy, do których przepisy tej ustawy stosuje się z mocy ustaw szczególnych. Granice kognicji rzeczowej sądów administracyjnych sprecyzowane zostały w przepisach art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., jak również wynikają ze szczególnych przepisów zawartych w innych aktach prawnych. Wyszczególnienie w powyższym przepisie aktów i czynności oraz spraw ma charakter wyczerpujący i stanowi katalog zamknięty (enumeracja pozytywna), co oznacza, że skarga wniesiona w jakichkolwiek innych przypadkach niż w nim wskazanych, nie podlega właściwości sądów administracyjnych. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1, 2 i 4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, oraz inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w K.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Natomiast stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. wspomnianą wyżej kontrolą sądów administracyjnych objęta jest również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w punktach 1-4, oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest bezczynność ZUS polegającą na niewydaniu decyzji odmownej w przedmiocie umorzenia kosztów zastępstwa procesowego.
Analizując, czy przedmiot niniejszej sprawy mieści się w zakresie wyznaczonym art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. w pierwszej kolejności zauważyć należy, że w świetle przepisów ustawy systemowej, ZUS nie ma kompetencji do wydawania któregokolwiek z aktów wymienionych w treści art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. - w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów zastępstwa procesowego.
Jak bowiem stanowi przepis art. 77a ust. 5 ustawy systemowej
umorzenie należności cywilnoprawnych, odroczenie terminu spłaty całości lub części należności albo rozłożenie płatności całości lub części należności na raty następuje w formie pisemnej, na podstawie przepisów prawa cywilnego.
Oznacza to, że w sprawie odmowy umorzenia należności cywilnoprawnych (kosztów zastępstwa procesowego) zarówno rozstrzygnięcie pozytywne jak i negatywne przybiera formę pisemną - zwykłego pisma Takim też pismem z dnia 9 grudnia 2022 r. skarżący został poinformowany o tym, że jego wniosek o umorzenie kosztów zastępstwa procesowego został rozpatrzony negatywnie.
W konsekwencji stwierdzić należało, że zaskarżona bezczynność nie należy do żadnej kategorii spraw mieszczących się w zakresie objętym kognicją sądu administracyjnego, gdyż brak jest przepisu prawa zobowiązującego organ do wydania decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów zastępstwa procesowego.
W związku z tym złożona w niniejszej sprawie skarga podlega odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Z powodu odrzucenia skargi, stosownie do art. 222 p.p.s.a., nie wzywano skarżącego do uiszczenia wpisu.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę