I SAB/RZ 1/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarżący K.B. wniósł skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) w przedmiocie wydania decyzji o odmowie umorzenia kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący powołał się na art. 77a ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który stanowi, że umorzenie należności cywilnoprawnych następuje w formie pisemnej, ale rozstrzygnięcie odmowne powinno przybrać formę decyzji. ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, argumentując, że odmowa umorzenia kosztów zastępstwa procesowego podlega przepisom prawa cywilnego, a nie administracyjnego, i organ nie wydaje w tej sprawie decyzji, co wyklucza możliwość zarzucenia mu bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, przychylił się do stanowiska organu. Sąd podkreślił, że właściwość sądów administracyjnych jest określona przez przepisy Prawa o ustroju sądów administracyjnych oraz Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ma charakter zamknięty. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę nad bezczynnością organów w określonych przypadkach, w tym w sprawach dotyczących aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej wynikających z przepisów prawa, podjętych w ramach postępowania administracyjnego lub postępowań, do których mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego lub Ordynacji podatkowej. Sąd stwierdził, że ZUS nie ma kompetencji do wydania decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów zastępstwa procesowego, gdyż zgodnie z art. 77a ust. 5 ustawy systemowej, takie rozstrzygnięcie, zarówno pozytywne jak i negatywne, przybiera formę pisemną, a nie decyzji administracyjnej. Skarżący został poinformowany o negatywnym rozpatrzeniu wniosku pismem z dnia 9 grudnia 2022 r. W związku z tym, że brak jest przepisu prawa zobowiązującego organ do wydania decyzji w tej sprawie, zaskarżona bezczynność nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego. Na tej podstawie, na mocy art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzucił skargę.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalenie zakresu kognicji sądów administracyjnych w sprawach dotyczących rozstrzygnięć ZUS w przedmiocie umorzenia należności cywilnoprawnych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku wydania decyzji administracyjnej przez ZUS w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów zastępstwa procesowego.
Zagadnienia prawne (1)
Czy bezczynność organu w przedmiocie wydania decyzji o odmowie umorzenia kosztów zastępstwa procesowego mieści się w kognicji sądów administracyjnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych, ponieważ odmowa umorzenia kosztów zastępstwa procesowego następuje w formie pisemnej, a nie decyzji administracyjnej, co wyłącza możliwość zarzucenia organowi bezczynności w tym zakresie.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny jest właściwy do kontroli działalności administracji publicznej, w tym bezczynności organów, jednak tylko w przypadkach określonych w przepisach prawa, które mają charakter zamknięty. Zgodnie z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych, rozstrzygnięcia dotyczące umorzenia należności cywilnoprawnych, w tym odmowy, przybierają formę pisemną, a nie decyzji administracyjnej. Brak przepisu zobowiązującego organ do wydania decyzji w tej sprawie oznacza, że nie można mówić o bezczynności w rozumieniu przepisów P.p.s.a.
Przepisy (6)
Główne
p.p.s.a. art. 58 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 1, 2 i 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, obejmujący m.in. skargi na decyzje i postanowienia.
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 8 i 9
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozszerza kontrolę sądów administracyjnych na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w określonych przypadkach.
ustawa systemowa art. 77a § ust. 5
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Stanowi, że umorzenie należności cywilnoprawnych, odroczenie terminu spłaty lub rozłożenie na raty następuje w formie pisemnej, na podstawie przepisów prawa cywilnego.
p.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Określa, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 222
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje kwestię nie wzywania do uiszczenia wpisu w przypadku odrzucenia skargi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ (ZUS) nie wydaje decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów zastępstwa procesowego, a jedynie pisemne rozstrzygnięcie oparte na prawie cywilnym. • Brak przepisu prawa zobowiązującego organ do wydania decyzji w sprawie odmowy umorzenia kosztów zastępstwa procesowego wyklucza możliwość zarzucenia organowi bezczynności w rozumieniu przepisów P.p.s.a.
Odrzucone argumenty
Bezczynność ZUS w przedmiocie wydania decyzji odmownej w sprawie umorzenia kosztów zastępstwa procesowego podlega kontroli sądu administracyjnego.
Godne uwagi sformułowania
Granice kognicji rzeczowej sądów administracyjnych sprecyzowane zostały w przepisach art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., jak również wynikają ze szczególnych przepisów zawartych w innych aktach prawnych. • Wyszczególnienie w powyższym przepisie aktów i czynności oraz spraw ma charakter wyczerpujący i stanowi katalog zamknięty (enumeracja pozytywna). • Zaskarżona bezczynność nie należy do żadnej kategorii spraw mieszczących się w zakresie objętym kognicją sądu administracyjnego, gdyż brak jest przepisu prawa zobowiązującego organ do wydania decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów zastępstwa procesowego.
Skład orzekający
Grzegorz Panek
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu kognicji sądów administracyjnych w sprawach dotyczących rozstrzygnięć ZUS w przedmiocie umorzenia należności cywilnoprawnych, w tym kosztów zastępstwa procesowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku wydania decyzji administracyjnej przez ZUS w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów zastępstwa procesowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa dotyczy kwestii proceduralnych związanych z jurysdykcją sądów administracyjnych i kompetencjami ZUS, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i ubezpieczeń społecznych, ale może być mniej interesujące dla szerszej publiczności.
“Kiedy ZUS odmawia umorzenia kosztów? Sąd administracyjny nie pomoże – dlaczego?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.