I SAB/Po 8/25

I SAB/Po 8/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-12-02
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Kucznerowicz
Katarzyna Wolna-Kubicka /przewodniczący/
Michał Ilski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
659
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Przewlekłość postępowania
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Stwierdzono, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 111
art. 139 § 3, art. 140
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 § 1 pkt 3, art. 149 § 1a, art. 149 § 2, art. 161 § 1 pkt 3, art. 200 w zw. z art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1964
§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c)
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Asesor sądowy WSA Michał Ilski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi R. Sp. z o.o. Sp. k. w P. na przewlekle prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2018 I. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się bezczynności jak i przewlekłości w prowadzeniu postępowania; II. stwierdza, że bezczynność jak i przewlekłość postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego do załatwienia sprawy; IV. wymierza Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu grzywnę w kwocie 500 zł (słownie: pięćset złotych); V. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta P. decyzją z 13 listopada 2023 r., nr [...] określił R. P. sp. z o.o. sp. k. (dalej zwanej również skarżącą) wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2018 r. na kwotę 20.004 zł.
Pismem z 11 grudnia 2023 r. skarżąca wniosła odwołanie od wskazanej decyzji. Odwołanie to wpłynęło do Prezydenta 13 grudnia 2023 r. Akta sprawy wraz z odwołaniem wpłynęły następnie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego 27 grudnia 2023 r.
Zarządzeniem Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 28 grudnia 2023 r. wyznaczono skład orzekający.
Prezydent pismem z 4 lipca 2024 r. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o przyśpieszenie rozpoznania sprawy wskazując, że postępowanie dotyczy 2018 r., co może wiązać się z przedawnieniem zobowiązania podatkowego. Pismo to wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego 05 lipca 2024 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze pismem z 03 stycznia 2025 r. zwróciło się do organu pierwszej instancji o przesłanie dokumentów potwierdzających czynności egzekucyjne.
Pismem z 09 stycznia 2025 r. Prezydent Miasta P. udzielił odpowiedzi na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 03 stycznia 2025 r. Wskazane pismo z 09 stycznia 2025 r. wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego 14 stycznia 2025 r.
Pismem z 17 lipca 2025 r. (nadanym 18 lipca 2025 r.) skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę na przewlekłość postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w zakresie złożonego odwołania od decyzji Prezydenta. Skarga ta wpłynęła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego 22 lipca 2025 r. Wniesiono o stwierdzenie przewlekłości postępowania odwoławczego w zakresie wydania orzeczenia w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2018 r. Ponadto wniesiono o zobowiązanie organu do niezwłocznego załatwienia sprawy jak i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości sześciokrotności stawki minimalnej według norm prawem przepisanych.
Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu zarzucono naruszenie art. 139 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 z późn. zm. – dalej w skrócie: "O.p.") poprzez niezałatwienie sprawy w terminie wskazanym w przedmiotowym przepisie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 18 sierpnia 2025 r., nr [...] uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości oraz określiło skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2018 r. na kwotę 15.300 zł.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi wskazując, że sprawa została załatwiona przed przekazaniem skargi do Sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Rozstrzygnięcie sporu wymagało ustalenia czy w trakcie trwania postępowania odwoławczego od decyzji Prezydenta Miasta P. z 13 listopada 2023 r., nr [...] zaistniał stan przewlekłości bądź też bezczynności.
Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. – dalej w skrócie: "p.p.s.a."), sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Zgodnie zaś z art. 149 § 1a powołanego aktu, jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Jak stanowi zaś art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Na potrzeby oceny twierdzeń skargi wyjaśnić należy, że bezczynność organu ma miejsce w sytuacji niezałatwienia sprawy w terminie określonym przepisami k.p.a., O.p. lub też przepisami szczególnymi, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. bądź też art. 140 § 1 O.p. Przez przewlekłość należy z kolei rozumieć prowadzenie postępowania dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. albo 140 O.p. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód [por. uchwała NSA z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19]. Podkreślić przy tym należy, że dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu [tak: wyrok NSA z 24 marca 2023 r., III OSK 7690/21]. Zakres sądowej kontroli skargi na bezczynność sprowadza się do ustalenia, czy organ był zobowiązany do wydania aktu lub podjęcia czynności oraz czy w zakreślonym przepisami terminie (także w terminie skutecznie przedłużonym) dokonał powyższych działań. W ramach rozpoznawania skargi na bezczynność sąd administracyjny nie jest natomiast uprawniony do merytorycznej oceny podejmowanych w sprawie czynności oraz wydawanych rozstrzygnięć. W postępowaniu zainicjowanym skargą na bezczynność nie jest bowiem możliwe badanie innych kwestii aniżeli obiektywny fakt pozostawania organu podatkowego w zwłoce [tak: wyrok NSA z 9 marca 2018 r., I FSK 888/17].
Analiza poddanego kontroli Sądu postępowania organu musi uwzględniać regulacje O.p.
Stosownie do postanowień art. 139 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 z późn. zm. – dalej w skrócie: "O.p."), załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy, a sprawy, w której przeprowadzono rozprawę lub strona złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy - nie później niż w ciągu 3 miesięcy.
Dostrzec również należy, że obowiązki organu związane z niezałatwieniem sprawy we właściwym terminie określono w art. 140 O.p. Zgodnie z tym przepisem, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (§ 1). Ten sam obowiązek ciąży na organie podatkowym również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu (§ 2).
Akta sprawy wraz z odwołaniem skarżącej wpłynęły do Samorządowego Kolegium Odwoławczego 27 grudnia 2023 r. Zarządzeniem Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 28 grudnia 2023 r. wyznaczono skład orzekający. Prezydent pismem z 4 lipca 2024 r. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o przyśpieszenie rozpoznania sprawy wskazując, że postępowanie dotyczy 2018 r., co może wiązać się z przedawnieniem zobowiązania podatkowego. Pismo to wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego 05 lipca 2024 r. Następnie dopiero pismem z 03 stycznia 2025 r. zwrócono się do organu pierwszej instancji o przesłanie dokumentów potwierdzających dokonanie czynności egzekucyjnych. Pismem z 09 stycznia 2025 r. Prezydent Miasta P. udzielił odpowiedzi na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 03 stycznia 2025 r. Wskazane pismo z 09 stycznia 2025 r. wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego 14 stycznia 2025 r. Pismem z 17 lipca 2025 r. (nadanym 18 lipca 2025 r.) skarżąca wniosła skargę na przewlekłość postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego . Skarga ta wpłynęła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego 22 lipca 2025 r. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 18 sierpnia 2025 r., nr [...] uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości oraz określiło skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2018 r. na kwotę 15.300 zł.
Analiza powyższej chronologii zdarzeń prowadzi do wniosku w okresie od 29 grudnia 2023 r. do 02 stycznia 2025 r. jak i w okresie od 15 stycznia 2025 r. do 17 sierpnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podejmowało jakichkolwiek czynności w sprawie. Czynności tego rodzaju zostały podjęte dopiero 03 stycznia 2025 r., tj. po upływie ponad roku od dnia wpływu odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego co miało miejsce 27 grudnia 2023 r., oraz niespełna 6 miesięcy po wpływie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego pisma Prezydenta z 4 lipca 2024 r. wskazującego na możliwość przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Zestawienie powyższych okoliczności prowadzi do wniosku, że w sprawie wystąpił zarówno stan bezczynności jak i przewlekłości.
O bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławcze świadczy fakt, że w dwumiesięcznym terminie, o którym mowa w art. 139 § 3 O.p. nie zdołano wydać oraz doręczyć decyzji kończącej postępowanie odwoławcze. O przewlekłości postępowania świadczy z kolei fakt, że podjęcie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze pierwszej i jedynej czynności ukierunkowanej na poczynienie ustaleń faktycznych istotnych dla załatwienia sprawy nastąpiło dopiero 03 stycznia 2025 r.
Z tego względu należało stwierdzić bezczynność jak i przewlekłość postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego (pkt I sentencji wyroku).
W takiej sytuacji stosownie do postanowień art. 149 § 1a p.p.s.a. rozważyć należy czy stwierdzona bezczynność oraz przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie stwierdza się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie zwykłe. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli również terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Poza tym, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach powinno być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia [tak: wyrok NSA z 13 czerwca 2023 r., III OSK 1806/22].
Na tle powyższych rozważań dostrzec należy, że doszło do znacznego przekroczenia dwumiesięcznego terminu załatwienia sprawy wskazanego w art. 139 § 3 O.p. Odwołanie wraz z aktami sprawy wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego 27 grudnia 2023 r., co oznacza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno wydać jak i doręczyć swoją decyzję w terminie do 27 lutego 2024 r. Tymczasem decyzja została wydana dopiero 18 sierpnia 2025 r. Pierwsza z czynności ukierunkowanych na poczynienie ustaleń istotnych dla załatwienia sprawy została podjęta dopiero 03 stycznia 2025 r., tj. po upływie ponad roku od dnia wpływu odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego co miało miejsce 27 grudnia 2023 r. oraz niespełna 6 miesięcy po wpływie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego pisma Prezydenta z 4 lipca 2024 r. wskazującego na możliwość przedawnienia zobowiązania podatkowego. Należy mieć również na uwadze, że na skutek wykonania decyzji organu pierwszej instancji skarżąca uiściła kwotę 25.437,39 zł, podczas gdy na skutek wydania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego wysokość zobowiązania podatkowego została zmniejszona z kwoty 20.004 zł do kwoty 15.300 zł. Zwłoka w wydaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji skutkowała w konsekwencji tym, że skarżąca przez długi okres musiała ponosić konsekwencje wynikające z nieprawidłowego określenia wysokości zobowiązania podatkowego przez organ pierwszej instancji.
Dostrzec również należy, że w odpowiedzi na skargę nie wyjaśniono w jakikolwiek sposób przyczyn znacznego przekroczenia terminu na załatwienie sprawy.
Niezależnie od powyższego należy wskazać, że do okoliczności ekskulpujących organu nie zaliczają się jego organizacyjne problemy, takie jak obciążenie ilością spraw, czy braki kadrowe z tego względu, że nie mogą one rodzić negatywnych skutków dla strony i wpływać na ograniczenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki [tak: wyrok NSA z 12 lipca 2022 r., III OSK 1349/21 oraz powołane tam orzecznictwo]. Wskazuje się również, że sposób organizacji pracy urzędu oraz ewentualne wakaty na stanowiskach urzędniczych nie są okolicznościami zwalniającymi organ od obowiązku respektowania terminów określonych przepisami procedury administracyjnej [tak: wyrok NSA z 16 stycznia 2018 r., I OSK 2136/17].
W ocenie Sądu kierując się powyższymi rozważaniami należało uznać, że stwierdzona w niniejszej sprawie bezczynność jak i przewlekłość postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji).
Z uwagi na wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji 18 sierpnia 2025 r. jak i następnie jej doręczenie skarżącej 25 sierpnia 2025 r. należało orzec o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego do niezwłocznego załatwienia sprawy. Żądanie w tym zakresie stało się bowiem bezprzedmiotowe z dniem doręczenia skarżącej wskazanej decyzji. W konsekwencji w tym zakresie zachodził stan bezprzedmiotowości, o którym mowa w art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. skutkujący w tym zakresie obowiązkiem umorzenia postępowania (pkt III sentencji).
Za zasadne uznano przy tym wymierzenie organowi grzywny w kwocie 500 zł (pkt IV sentencji) mimo braku wniosku skarżącej w tym zakresie. Orzekając o wymierzeniu Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu grzywny miano na uwadze, że w sprawie doszło do znacznego przekroczenia dwumiesięcznego terminu załatwienia sprawy wskazanego w art. 139 § 3 O.p. Miano również na uwadze, że pierwsza z czynności ukierunkowanych na poczynienie ustaleń istotnych dla załatwienia sprawy została podjęta dopiero 03 stycznia 2025 r., tj. po upływie ponad roku od dnia wpływu odwołania do Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu co miało miejsce 27 grudnia 2023 r. oraz niespełna 6 miesięcy po wpływie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego pisma Prezydenta z 4 lipca 2024 r. wskazującego na możliwość przedawnienia zobowiązania podatkowego. Sąd miał również na uwadze, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze mimo niedochowania terminu na załatwienie sprawy nie zastosowało się do postanowień art. 140 O.p. W ocenie Sądu grzywna w nałożonej wysokości powinna zdyscyplinować organ do wywiązywania się w przyszłości z obowiązków, o których mowa w art. 139 § 3 i art. 140 O.p.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, art. 149 § 1a, art. 161 § 1 pkt 3, art. 149 § 2 p.p.s.a. należało orzec, jak w pkt I-IV. O kosztach (pkt V sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanego aktu. Na kwotę zasądzonych kosztów postępowania składa się: wpis od skargi w kwocie 100 zł, równowartość opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa procesowego w kwocie 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł należne na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.). Sąd nie dopatrzył się przy tym wystąpienia jakichkolwiek okoliczności uzasadniających zasądzenie wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej w kwocie sześciokrotności stawki przewidzianej wskazanym ostatnio przepisem rozporządzenia. Skarga liczy 4 strony, z uwagi na co brak jest podstaw do uznania aby jej sporządzenie łączyło się ze szczególnym wkładem pracy pełnomocnika.