I SAB/PO 5/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził bezczynność Burmistrza Miasta w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości, jednak umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy, uznając, że sprawa została załatwiona po wniesieniu skargi.
Skarżący wniósł skargę na bezczynność Burmistrza Miasta w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2021 rok. Wniosek wpłynął 14 kwietnia 2022 r., a organ nie załatwił sprawy w ustawowym terminie miesiąca. Burmistrz Miasta odmówił wszczęcia postępowania 23 maja 2022 r., czyli po wniesieniu skargi. Sąd stwierdził bezczynność organu, ale umorzył postępowanie w części dotyczącej zobowiązania do załatwienia sprawy, ponieważ sprawa została załatwiona przed rozpoznaniem skargi. Skargę w pozostałym zakresie oddalono.
Skarżący M. B. złożył skargę na bezczynność Burmistrza Miasta w przedmiocie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2021 rok. Wniosek wpłynął do organu 14 kwietnia 2022 r. Skarżący podniósł, że organ nie załatwił sprawy w ustawowym terminie jednego miesiąca, nie zawiadamiając go o przyczynach niedotrzymania terminu. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta wniósł o jej odrzucenie, argumentując, że sprawa została załatwiona postanowieniem z 23 maja 2022 r. o odmowie wszczęcia postępowania, a skarga została wniesiona po tym fakcie. Sąd uznał, że skarżący prawidłowo wniósł ponaglenie przed złożeniem skargi na bezczynność. Sąd stwierdził, że Burmistrz Miasta dopuścił się bezczynności, ponieważ sprawa nie została załatwiona w ustawowym terminie, a organ nie zawiadomił strony o przyczynach niedotrzymania terminu. Jednakże, ponieważ organ wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania po wniesieniu skargi, ale przed jej rozpoznaniem, sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy. Sąd nie stwierdził rażącego naruszenia prawa i oddalił skargę w pozostałym zakresie, zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, organ dopuścił się bezczynności, ponieważ nie załatwił sprawy w ustawowym terminie.
Uzasadnienie
Organ nie załatwił wniosku skarżącego w ciągu miesiąca od jego złożenia i nie zawiadomił strony o przyczynach niedotrzymania terminu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (15)
Główne
P.p.s.a. art. 149 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 149 § § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 53 § § 2b
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 161 § § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ordynacja podatkowa art. 139 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 140 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1-4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ordynacja podatkowa art. 139 § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 140 § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 77 § § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 125 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ dopuścił się bezczynności, nie załatwiając sprawy w ustawowym terminie i nie informując o przyczynach. Skarga na bezczynność została wniesiona prawidłowo po ponagleniu.
Odrzucone argumenty
Organ argumentował, że sprawa była skomplikowana i dwumiesięczny termin był uzasadniony. Organ twierdził, że skarga jest bezprzedmiotowa, ponieważ sprawa została załatwiona przed jej rozpoznaniem. Organ powoływał się na dwumiesięczny termin zwrotu nadpłaty z art. 77 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej.
Godne uwagi sformułowania
Orzeczenie sądu rozpoznające skargę na bezczynność organu ma charakter deklaratoryjny i stwierdza retrospektywnie dopuszczenie się przez organ bezczynności w okresowym czasie trwania postępowania. Pojęcie "bezczynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 oraz art. 149 § 1 P.p.s.a. sprowadza się zatem do badania kwestii ewentualnego naruszenia "terminowości" działania organów administracyjnych. Dla stwierdzenia przez sąd administracyjny bezczynności organu administracji konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: istnienia ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania oraz braku jego podjęcia w terminach określonych przepisami postępowania. Grzywna, o jakiej mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a., ma charakter przede wszystkim prewencyjny.
Skład orzekający
Barbara Rennert
sprawozdawca
Izabela Kucznerowicz
przewodniczący
Robert Talaga
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bezczynności organów administracji publicznej, wymogów formalnych skargi na bezczynność, umorzenia postępowania w przypadku ustania bezczynności po wniesieniu skargi, a także ocena rażącego naruszenia prawa i stosowania środków dyscyplinujących wobec organów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej, gdzie sprawa została załatwiona po wniesieniu skargi na bezczynność, ale przed jej rozpoznaniem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu bezczynności organów administracji, co jest istotne dla wielu obywateli i przedsiębiorców. Pokazuje, jak sąd ocenia takie sytuacje i jakie są konsekwencje dla stron postępowania.
“Bezczynność organu: kiedy skarga jest skuteczna, a kiedy sąd ją umorzy?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SAB/Po 5/22 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2023-01-19 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-06-24 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Barbara Rennert /sprawozdawca/ Izabela Kucznerowicz /przewodniczący/ Robert Talaga Symbol z opisem 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne 658 Hasła tematyczne Podatek od nieruchomości Sygn. powiązane III FSK 658/23 - Wyrok NSA z 2023-10-04 Skarżony organ Burmistrz Miasta Treść wyniku Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 119 pkt 4 ,art. 149 § 1, 1a, 2 ,art. 3 § 2 ,rt. 161 § 1 pkt 3,art. 154 § 6 ,7,art. 200 i art. 205 § 2,art. 53 § 2b Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2015 poz 1800 § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Dz.U. 2021 poz 1540 art. 77 § 1 pkt 6 , art. 140, art. 139,art. 125 § 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sentencja Sygn. [...] I SAB/Po 5/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Asesor Sądowy WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi M. B. na bezczynność Burmistrza Miasta w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2021 rok I. stwierdza, że Burmistrz Miasta dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowania w zakresie zobowiązania Burmistrza Miasta do załatwienia sprawy; IV. oddala skargę w pozostałym zakresie; V. zasądza od Burmistrza Miasta na rzecz skarżącego kwotę [...]- zł ([...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie W dniu 20 maja 2022 r. M. B. wniósł skargę na bezczynność Burmistrza Miasta w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2021 r., żądając jednocześnie: stwierdzenia, że Burmistrz Miasta dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa; zobowiązania Burmistrza Miasta do załatwienia sprawy, wyznaczając dodatkowy 14-dniowy termin do jej załatwienia; wymierzenia ww. organowi grzywny w maksymalnej wysokości; przyznania od organu na rzecz strony kwoty [...]zł na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."). Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że 14 kwietnia 2022 r. skarżący wystąpił do Burmistrza o stwierdzenie i zwrot nadpłaty podatku od nieruchomości za 2021 r. Powołując się na przepisy art. 139 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.; dalej: "Ordynacja podatkowa"), skarżący podniósł, że rozpatrzenie jego wniosku następuje jedynie na podstawie dowodów będących w dyspozycji organu, więc nastąpić powinno niezwłocznie, nie później niż w ciągu jednego miesiąca od dnia złożenia wniosku. Tak ustalony termin bezskutecznie upłynął w dniu 14 maja 2022 r. Organ, pomimo ciążącego na nim obowiązku z art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej, nie zawiadomił strony o niezałatwieniu sprawy w terminie i nie wskazał jakichkolwiek przyczyn niedotrzymania terminu. Analiza przepisów Ordynacji podatkowej doprowadziła skarżącego do wniosku, że w przypadku braku wątpliwości co do zasadności zwrotu nadpłaty nie potrzeba żadnego dodatkowego aktu prawnego – postanowienia, decyzji, zarządzenia, za pomocą którego organ zwróciłby nadpłatę. Samo dokonanie zwrotu nadpłaty przez organ jest więc zwykłą czynnością materialno-techniczną. W przypadku, gdy organ podatkowy w toku postępowania wyjaśniającego stwierdzi, że nadpłata nie występuje, wówczas powinien odmówić zwrotu nadpłaty w formie decyzji. Skarżący wyjaśnił, że do chwili obecnej, pomimo upływu wskazanych wyżej terminów, organ nie rozpatrzył złożonego przez niego wniosku, jak również nie zawiadomił go o niezałatwieniu go w terminie wraz ze wskazaniem przyczyn tego niezałatwienia i wyznaczeniem nowego terminu jego załatwienia. Skarżący stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, co powoduje przewlekłość w jego działaniu. Jednocześnie podkreślił, że przed złożeniem skargi złożył do S. K. O. w dniu 18 maja 2022 r. ponaglenie, ale na dzień formułowania skargi nie otrzymał rozstrzygnięcia złożonego ponaglenia. Do skargi strona dołączyła ww. ponaglenie z 18 maja 2022 r. W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie, Burmistrz Miasta przedstawił przebieg sprawy. Wyjaśnił, że 14 kwietnia 2022 r. wpłynął do organu wniosek skarżącego o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2021 r. Pismem z 18 maja 2022 r. skarżący wniósł ponaglenie do SKO w [...] W dniu 23 maja 2022 r. Burmistrz odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty za 2021 r. W dniu 27 maja 2022 r. Burmistrz otrzymał opisaną wyżej skargę na bezczynność. Postanowieniem z 31 maja 2022 r. SKO uznało ponaglenie za niezasadne. Dalej organ stwierdził, że skarżący wniósł skargę po załatwieniu wniosku postanowieniem z 26 maja 2022 r., dlatego brak jest w tym zakresie przedmiotu postępowania i skarga powinna zostać odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Odnosząc się do meritum sprawy, Burmistrz stwierdził, że argumentacja skarżących jest bezzasadna, ponieważ organ ocenił sprawę jako skomplikowaną i przyjął dwumiesięczny termin jej rozpatrzenia, załatwiając ją jednak kilka dni po upływie miesięcznego terminu. W jego ocenie sprawa miała wielowątkowy charakter, z uwzględnieniem kwestii proceduralnych. Na skomplikowany charakter sprawy wskazuje zapadłe rozstrzygnięcie, które było niezgodne z wnioskiem strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, zatem trudno zarzucić organowi bezczynność. Burmistrz podkreślił również, że rozpatrując sprawę nie mógł pozostawać w bezczynności skoro granicznym terminem zwrotu nadpłaty, zgodnie z art. 77 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, był termin dwóch miesięcy. Sąd zważył, co następuje: Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."). Celem sądowej kontroli w niniejszym postępowaniu, w kontekście zarzutów sformułowanych w skardze i przedstawionych przez skarżącego faktów i okoliczności dotyczących biegu postępowania przed Burmistrzem Miasta, zainicjowanego wnioskiem skarżącego z 14 kwietnia 2022 r. o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2021 r. - jest dokonanie oceny, czy w sprawie wystąpiła bezczynność organu podatkowego, a następnie rozważenie, czy istnieją podstawy do wydania rozstrzygnięć na podstawie art. 149 P.p.s.a. Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Na podstawie art. 149 § 1a tej ustawy jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Istotną okolicznością warunkującą możliwość merytorycznego rozpoznania skargi na bezczynność organu w omawianym postępowaniu, było ustalenie, czy skarżący wniósł ponaglenie, o którym mowa w art. 141 Ordynacji podatkowej. Z dokumentów dołączonych do skargi oraz odpowiedzi na nią, jak i z akt administracyjnych wynika, że wniosek skarżącego o stwierdzenie i zwrot nadpłaty wpłynął do Burmistrza 14 kwietnia 2022 r. W dniu 18 maja 2022 r. skarżący złożył do SKO [...] ponaglenie, wnosząc o spowodowanie rozpatrzenia nie później niż w terminie 7 dni jego wniosku o stwierdzenie i zwrot nadpłaty. Natomiast skargę na bezczynność Burmistrza w powyższej sprawie wniósł 20 maja 2022 r. W tej sytuacji nie ma żadnych wątpliwości, że skarżący wypełnił ustawowy wymóg zawarty w art. 53 § 2b P.p.s.a., zgodnie z którym skargę na bezczynność można wnieść w każdym czasie po uprzednim ponagleniu organu. Nie jest zatem konieczne oczekiwanie na rozpatrzenie ponaglenia, aby można było skutecznie wnieść skargę na bezczynność organu. W tej sytuacji, nawet jeżeli zostanie ona wniesiona po rozpatrzeniu ponaglenia, nie będzie miał znaczenia sposób rozstrzygnięcia tego ponaglenia, tzn. czy organ wyższego stopnia uzna je za uzasadnione bądź za nieuzasadnione. Znaczenie w rozpoznawanej sprawie ma również fakt, że postanowieniem z 23 maja 2022 r. Burmistrz odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wnioskowanego stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości. Okoliczność ta nie zwalnia jednak Sądu z obowiązku dokonania oceny, czy bezczynność w prowadzonej sprawie wystąpiła, czy nie. Podkreślić bowiem należy, że rozpatrzenie wniosku skarżącego nastąpiło już po wniesieniu przez niego skargi w niniejszej sprawie. Orzeczenie sądu rozpoznające skargę na bezczynność organu ma bowiem charakter deklaratoryjny i stwierdza retrospektywnie dopuszczenie się przez organ bezczynności w okresowym czasie trwania postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że oddalenie skargi tylko z tego powodu, że w momencie orzekania stan bezczynności ustał, prowadziłoby do trudnych do zaakceptowania skutków w świetle zasad legalności i praworządności działania organów administracji publicznej (wyroki powołane w uzasadnieniu uchwały siedmiu sędziów NSA z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 - wszystkie przytaczane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w bazie: publ. CBOSA). W tym stanie rzeczy, zawarty w odpowiedzi na skargę wniosek Burmistrza o jej odrzucenie z powodu bezprzedmiotowości postępowania nie mógł zostać uwzględniony. Przystępując zatem do merytorycznej kontroli sformułowanych w skardze zarzutów i zgłoszonych przez skarżącego żądań, w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że bezczynność w prowadzeniu postępowania przez organ administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji nie podejmuje żadnych czynności w sprawie, występując każdorazowo w momencie niewydania decyzji lub postanowienia przed upływem terminu do ich wydania. Chodzi w tym przypadku o przekroczenie terminu określonego na podstawie art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej, względnie terminu przedłużonego zgodnie z art. 140 Ordynacji podatkowej. Pojęcie "bezczynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 oraz art. 149 § 1 P.p.s.a. sprowadza się zatem do badania kwestii ewentualnego naruszenia "terminowości" działania organów administracyjnych. Należy też dodać, że dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność w prowadzeniu postępowania została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu (por. wyrok NSA z 7 marca 2017 r., II FSK 389/15). W przypadku skargi na bezczynność organu administracji publicznej, kontrola Sądu sprowadza się do sprawdzenia, czy istotnie ten organ pozostaje w zwłoce z załatwieniem sprawy, gdyż skarga na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Dla stwierdzenia przez sąd administracyjny bezczynności organu administracji konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: istnienia ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania oraz braku jego podjęcia w terminach określonych przepisami postępowania. W konsekwencji zakres sądowej kontroli skargi na bezczynność sprowadza się do ustalenia, czy organ był zobowiązany do wydania aktu lub podjęcia czynności oraz czy w zakreślonym przepisami procesowymi terminie dokonał powyższych działań (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2017 r., II OSK 255/16). Analizując tok postępowania podatkowego w przedmiocie wniosku skarżącego o stwierdzenie i zwrot nadpłaty, w kontekście zarzutu bezczynności organu, należy mieć na uwadze ustawowe terminy załatwiania spraw w postępowaniu podatkowym. Zgodnie z art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej, załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawianych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub na podstawie faktów powszechnie znanych i dowodów znanych z urzędu organowi prowadzącemu postępowanie (§ 2). Ponadto, w myśl art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej, organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwiane niezwłocznie (§ 2). Stosownie zaś do art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie podatkowym również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu (§ 2). Wychodząc z powyższych założeń, Sąd wskazuje, że skarżący złożył wniosek o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w dniu 14 kwietnia 2022 r. i tego samego dnia wniosek ten wpłynął do organu. Organ dysponował aktami administracyjnymi postępowania dotyczącego podatku od nieruchomości za 2021 r. Zatem, zgodnie z art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej, Burmistrz powinien rozpoznać powyższy wniosek bez zbędnej zwłoki, ale nie później niż w ciągu miesiąca, a więc do 14 maja 2022 r. Zestawienie daty złożenia wniosku (14 kwietnia 2022 r.) i daty jego rozpatrzenia (23 maja 2022 r.) dowodzi, że Burmistrz uchybił powyższemu terminowi, a tym samym dopuścił się zarzucanej mu bezczynności. Sąd nie dopatrzył się okoliczności, które wskazywałyby na szczególnie skomplikowany charakter postępowania wywołanego wnioskiem skarżącego. Sąd zgadza się z organem podatkowym, że to organ orzekający w danej sprawie rozstrzyga, czy budzi ona tak wiele wątpliwości natury faktycznej i prawnej, że można zaliczyć ją do spraw skomplikowanych. Jednakże w przypadku wniesienia skargi na bezczynność tego organu powinien on wyjaśnić, jakie to wątpliwości natury faktycznej i prawnej spowodowały zaliczenie jej przez organ do spraw skomplikowanych, zaś zasadność takiego wyjaśnienia podlega ocenie sądu rozpoznającego skargę na bezczynność tegoż organu. W rozpoznawanej sprawie należy zwrócić uwagę, że w chwili wpływu wniosku skarżącego do organu podatkowego Burmistrz dysponował kompletnym materiałem dowodowym do jego rozpatrzenia. Świadczy o tym również okoliczność, że przed wydaniem w dniu 23 maja 2022 r. postanowienia rozpatrującego ten wniosek organ nie wezwał wnioskodawcy do przedłożenia jakichkolwiek dokumentów, ani sam o takie dokumenty nigdzie się nie zwrócił. Zatem zawarte w odpowiedzi na skargę wyjaśnienia Burmistrza dotyczące skomplikowanego charakteru sprawy przez powołanie się na jej wielowątkowy charakter, z uwzględnieniem kwestii proceduralnych, nie zasługują na przyjęcie. Rzekomo wielowątkowy charakter sprawy nie został przez organ w żaden sposób wyjaśniony, podobnie jak "kwestie proceduralne", na które się powoływał. Nie może również uzasadniać skomplikowanego charakteru sprawy jej rozstrzygnięcie niezgodne z wnioskiem profesjonalnego pełnomocnika skarżącego. Podkreślenia wymaga również brak wypełnienia przez organ podatkowy wynikającego z art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej obowiązku zawiadomienia strony o niezałatwieniu sprawy we właściwym terminie wraz z podaniem przyczyny niedotrzymania terminu i wskazania nowego terminu załatwienia sprawy. Takiego zawiadomienia, mimo upływu miesięcznego terminu od złożenia wniosku, skarżący nie otrzymał. Zdaniem Sądu organ podatkowy nie może również powoływać się w rozpoznawanej sprawie na określony w art. 77 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej dwumiesięczny termin do zwrotu nadpłaty już choćby z tego powodu, że dotyczy on wniosków o stwierdzenie nadpłaty wraz ze skorygowanym zeznaniem (deklaracją), a taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Natomiast ze względu na to, że ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, dokonanie kwalifikacji bezczynności pozostawiono uznaniu sądu orzekającego. Uznanie to zaś cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. W oparciu o tak zakreślone kryteria, zdaniem Sądu, stwierdzenie bezczynności organu nie uzasadnia w okolicznościach faktycznych badanej sprawy uznania, że miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Taka kwalifikacja będzie zasadna, gdy stan bezczynności jest oczywisty, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Na tę ocenę rzutuje z kolei m.in. kilkukrotne przekroczenie ustawowego terminu na przeprowadzenie postępowania i ewidentna "zła wola" organu w zakresie realizacji swoich ustawowych obowiązków. Przesłanki te nie zostały spełnione w kontrolowanej sprawie. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Innymi słowy, samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być znaczne i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być pozbawione racjonalnego (prawnego) uzasadnienia (zob. wyrok NSA z 11 września 2017 r., II FSK 1365/17). Mimo stwierdzenia bezczynności organu podatkowego, Sąd nie zobowiązał go do wnioskowanego przez skarżącego załatwienia sprawy w 14-dniowym terminie, albowiem Burmistrz trzy dni po wniesieniu skargi na jego bezczynność sprawę załatwił, wydając postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty podatku od nieruchomości za 2021 r. W sytuacji, gdy zarzucany stan bezczynności ustał po dniu wniesienia skargi, ale przed jej rozpoznaniem i rozstrzygnięciem przez sąd, to postępowanie sądowoadministracyjne w części obejmującej zobowiązanie do wydania w określonym terminie aktu czy dokonania czynności, o jakim mowa w art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. (por. uchwała NSA z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08), zatem w tym zakresie w oparciu o powołany wyżej przepis Sąd orzekł jak w pkt III sentencji wyroku. Przechodząc do rozpoznawania kolejnych wniosków skargi, należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W judykaturze podkreśla się, że grzywna, o jakiej mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a., ma charakter przede wszystkim prewencyjny. Celem grzywny jest oddziaływanie mobilizujące i prewencyjne na organ, ale również represyjne, bowiem grzywna ma także stanowić karę za szczególnie naganny przypadek zwłoki. Jest ona dodatkowym środkiem dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie nagannych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę (w przywołanych przepisach użyto słowa "może"), czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności. Zarówno więc wymierzenie grzywny czy przyznanie sumy pieniężnej - nie jest obligatoryjne (por. wyrok WSA w Gdańsku z 14 listopada 2019 r., III SAB/Gd 58/19 oraz wyroki WSA w Białymstoku z 5 października 2019 r., II SAB/Bk 75/19 i z 11 października 2018 r., II SAB/Bk 97/18). W świetle powyższych kryteriów i bezspornych okoliczności faktycznych sprawy Sąd uznał, że nie ma uzasadnionej potrzeby dyscyplinowania organu, który swoje postępowanie zakończył dziewięć dni po upływie miesięcznego terminu od jego wszczęcia, zaś zwłoki tej nie można uznać za szczególnie naganny przypadek. W okolicznościach niniejszej sprawy, jakkolwiek nawet dziewięciodniowe przekroczenie terminu należy uznać za naganne, brak w ocenie Sądu przesłanek do stosowania środków represyjnych w postaci grzywny i to w maksymalnej wysokości. Nie zasługuje też na uwzględnienie żądanie skargi dotyczące przyznania od organu na rzecz skarżącego kwoty [...]zł na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 154 § 7 P.p.s.a., choć zapewne skarżący miał na myśli § 6 art. 154, do którego odsyła art. 149 § 2 P.p.s.a. Przyznanie sumy pieniężnej na podstawie powyższej regulacji stanowi dodatkową swoistą rekompensatę dla strony skarżącej za dolegliwości i niedogodności, jakich doznała na skutek bezczynności organu (por. wyrok NSA z 26 sierpnia 221 r., II OSK 124/21). W ocenie Sądu brak podstaw do przyjęcia, że dziewięciodniowe opóźnienie w załatwieniu sprawy spowodowało doznanie przez skarżącego jakichkolwiek dolegliwości bądź niedogodności. Podkreślenia wymaga, że również uzasadnienie skargi o takich niedogodnościach, czy dolegliwościach w ogóle nie wspomina. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI