I SAB/PO 2/25

I SAB/Po 2/25 - Postanowienie WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-06-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Waldemar Inerowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 16 § 2, art. 3 § 2 pkt 2 i pkt 9, art. 52 § 1, art. 52 § 2, art. 54 § 1a zd. 1, art. 58 § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 37
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2025 poz 111
art. 141 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 615
art. 35b ust. 1, art. 35b ust. 6
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. P. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie prowadzenia egzekucji administracyjnej postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
W dniu 3 lutego 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wpłynęła skarga skarżącego B. P. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego wyjaśnił, że przedmiotowa skarga dotyczy wystawionego tytułu wykonawczego nr [...] z 18 sierpnia 2011 r. obejmującego swym zakresem podatek dochodowy od osób fizycznych za 2010 r. Odnosząc się do zarzutów stawianych przez skarżącego w skardze organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i wydanych rozstrzygnięć. Z treści przekazanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego do Sądu dokumentów wynika, że skarga na bezczynność została wygenerowana elektronicznie i wniesiona za pomocą kanału komunikacji elektronicznej jakim jest e-Urząd Skarbowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu.
Sąd administracyjny przed merytorycznym rozpoznaniem skargi w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność, ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek odrzucenia skargi, jakie zostały enumeratywnie wymienione w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; w skrócie: "p.p.s.a."). Stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.
Kontroli sądowoadministracyjnej poddana została skarga na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Przy czym Sąd zauważa, że wraz z wniesioną skargą nie zostały przez skarżącego spełnione formalne wymogi do jej wniesienia.
Kluczową kwestią dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, którą Sąd rozważał w pierwszej kolejności, było zagadnienie związane z wymogiem wyczerpania środków zaskarżenia przysługujących w postępowaniu przed organami administracji publicznej.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 i pkt 9 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Z kolei na mocy art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Zgodnie z art. 52 § 2 p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie.
Podkreślić należy, że niniejsza sprawa obejmuje swoim przedmiotem bezczynność organu podatkowego I instancji, w prowadzeniu egzekucji administracyjnej. Istotne jest zatem wyjaśnienie, że w przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; w skrócie: "k.p.a."), to znaczy złożyła stosowne ponaglenie z uzasadnieniem do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie.
Z powołanych wyżej przepisów wynika zatem, że wniesienie ponaglenia, stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej. Takie też stanowisko jest konsekwentnie prezentowane w orzecznictwie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie 7 sędziów z 2 września 2020 r., sygn. akt II OSK 3732/18, postanowienia NSA z 8 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2754/20, wyrok NSA z 17 listopada 2020r., sygn. akt II OSK 973/19 - orzeczenia dostępne na stronie internetowej: publ. baza CBOSA). Brak ponaglenia czyni skargę niedopuszczalną. W konsekwencji, jeżeli strona przed wniesieniem skargi nie wyczerpie przysługującego środka zaskarżenia, to skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 28 października 2016 r., sygn. akt I OSK 125/15).
Sąd wyjaśnia również, że w przypadku skargi na bezczynność organu polegającą na niewydaniu decyzji administracyjnej wyczerpaniem środków zaskarżenia jest w rozumieniu wskazanego przepisu, wniesienie ponaglenia w trybie art. 141 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. 2025 r., poz. 111; w skrócie: "o.p."). Instytucja ta służy do zwalczania zarówno bezczynności organów podatkowych, jak też przewlekłości ich działania (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 kwietnia 2015 r., I SAB/Gd 3/15). Zgodnie z art. 141 § 1 o.p. na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 o.p. stronie służy ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia. Na podstawie art. 141 § 2 o.p., organ ten, uznając ponaglenie za uzasadnione, winien wyznaczyć dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządzić wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby podjąć środki zapobiegające naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W okolicznościach faktycznych rozpatrywanej sprawy dotyczącej bezczynności w prowadzeniu egzekucji organem takim, w odniesieniu do Naczelnika Urzędu Skarbowego jest Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Odnosząc powyższe wyjaśnienia do okoliczności faktycznych sprawy poddanej sądowej kontroli stwierdzić należy, że z akt sprawy nie wynika, aby skarżący wniósł stosowne ponaglenie do Dyrektor Izby Administracji Skarbowej na niezałatwienie sprawy przez Naczelnika Urzędu Skarbowego we właściwym terminie.
W oparciu o przytoczone przepisy w doktrynie podkreśla się, że naruszenie przepisów o terminach załatwiania spraw jest podstawą wystąpienia do sądu administracyjnego ze skargą na bezczynność lub przewlekłość postępowania. Wskazuje się w związku z tym, że ponaglenie jest środkiem zaskarżenia, z którego skorzystanie warunkuje dopuszczalność skargi do sądu administracyjnego (postanowienie WSA w Łodzi z 16 maja 2006 r., I SAB/Łd 1/06, LEX nr 926485; podobnie zob. wyrok NSA w Łodzi z dnia 17 lutego 2000 r., I SA/Łd 660/98, LEX nr 687481). Jest to środek prawny o szczególnym charakterze, ponieważ nie dotyczy konkretnego rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu podatkowym, tylko jego braku w sytuacji, gdy powinno ono zostać podjęte (por. R.M. Hauser, Komentarz do art. 141 ustawy - Ordynacja podatkowa, LEX wersja elektroniczna stan prawny 1.06.2015).
W świetle powyższego skuteczne wniesienie skargi do sądu administracyjnego na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie prowadzenia egzekucji administracyjnej winno zostać poprzedzone ponagleniem skierowanym do organu wyższego stopnia. Brak ponaglenia oznacza, że nie zostały w sprawie wyczerpane środki zaskarżenia, co czyni skargę niedopuszczalną. Natomiast zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli jej wniesienie jest niedopuszczalne.
Odnośnie drugiego zaistniałego w analizowanej sprawie istotnego braku skargi, wyjaśnić należy, że podstawowym warunkiem rozpoznania sprawy przez sąd jest skuteczne wniesienie skargi. W niniejszej sprawie kluczowe okazało się zbadanie dochowania właściwego trybu wniesienia skargi złożonej w formie dokumentu elektronicznego. W postępowaniu sądowoadministracyjnym istnieje bowiem możliwość wnoszenia pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jednakże konieczne jest w takim przypadku zachowanie przewidzianych przez ustawę standardów procesowych. Przede wszystkim wniesienie skargi w formie dokumentu elektronicznego jest możliwe jedynie za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej organu, co wynika wprost z treści art. 54 § 1a zd. 1 p.p.s.a.
Definicja elektronicznej skrzynki podawczej została zawarta w art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1557 ze zm.). Pod pojęciem tym ustawodawca nakazuje rozumieć dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego. Z kolei w art. 3 pkt 13 ww. ustawy ustawodawca wskazał, że elektroniczna platforma usług administracji publicznej (ePUAP), to system teleinformatyczny, w którym instytucje publiczne udostępniają usługi przez pojedynczy punkt dostępowy w sieci Internet.
W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł skargę wygenerowaną elektronicznie i wniesioną za pomocą kanału komunikacji elektronicznej jakim jest e-Urząd Skarbowy, co wynika z treści dokumentów przekazanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Zgodnie z przepisem art. 35b ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 615 ze zm.; w skrócie: "ustawa o KAS.") przez e-Urząd Skarbowy rozumie się system teleinformatyczny KAS służący w szczególności do: 1) załatwiania spraw przez organy KAS; 2) składania i doręczania: a) pism w sprawach dotyczących wydawania przez organy KAS wiążących informacji stawkowych, interpretacji ogólnych i interpretacji indywidualnych, w tym w zakresie określonym w art. 35a ust. 1, b) innych niż wymienione w lit. a pism pomiędzy organami KAS a osobami fizycznymi i jednostkami organizacyjnymi, z wyjątkiem pism w sprawach, o których mowa w art. 35a ust. 1.
Na podstawie art. 35b ust. 6 ustawy o KAS wydane zostało rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 21 czerwca 2023 r. w sprawie korzystania z e-Urzędu Skarbowego (Dz. U. poz. 1178). W myśl § 6 ust. 3 pkt 3 przywołanego rozporządzenia użytkownik konta w e-Urzędzie Skarbowym nie jest uprawniony do składania z wykorzystaniem pisma ogólnego udostępnionego na tym koncie skarg do sądów administracyjnych.
Wobec powyższego w świetle wymogów z art. 54 § 1a zd. 1 p.p.s.a. oraz przywołanego wyżej rozporządzenia, brak było podstaw do uznania, że skarżący skutecznie wniósł skargę do sądu administracyjnego skoro wniesienie nastąpiło za pośrednictwem systemu teleinformatycznego Krajowej Administracji Skarbowej, jakim jest e-Urząd Skarbowy, a nie za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej organu udostępnionej na elektronicznej platformie usług administracji publicznej (ePUAP).
Wskazać należy, że przypadku składania skarg za pośrednictwem organu przez system e-Urząd, którym dysponuje jedynie organ - Sąd nie ma możliwości weryfikacji podpisu elektronicznego skarżącego.
Jednoczenie Sąd wyjaśnia, że z akt administracyjnych nadesłanych do sprawy wynika, że adres platformy e-PUAP, a także dane teleadresowe, umieszczone zostały każdorazowo na pierwszej stronie w stopce - rozstrzygnięcia czy pisma - adresowanego do skarżącego (przykładowo: decyzja z 2 lipca 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej – k. [...] akt adm.; zawiadomienie o sposobie załatwienia sprawy z 24 grudnia 2024 r. – k. [...] akt adm.; decyzja z 13 grudnia 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego – k. [...] akt adm.).
W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 54 § 1a zd. 1 oraz art. 16 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.