I SAB/Po 14/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2026-02-12
NSAAdministracyjneŚredniawsa
bezczynność organuprzewlekłość postępowaniakodeks postępowania administracyjnegoprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymizażaleniepostępowanie egzekucyjneterminy załatwiania sprawkontrola sądowakoszty postępowania

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie rozpoznania zażalenia, umorzył postępowanie w części dotyczącej zobowiązania organu do rozpoznania sprawy, a w pozostałej części skargę oddalił, zasądzając koszty postępowania.

Skarżący M. D. złożył skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie rozpoznania zażalenia na postanowienie w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, jednak nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Postępowanie w części dotyczącej zobowiązania organu do rozpoznania zażalenia zostało umorzone, a w pozostałej części skarga została oddalona. Zasądzono koszty postępowania na rzecz skarżącego.

Skarżący M. D. wniósł skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w przedmiocie rozpoznania zażalenia na postanowienie dotyczące zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Zażalenie wpłynęło do SKO 18 czerwca 2025 r. Organ poinformował o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy o 60 dni, jednak do dnia wniesienia skargi (3 listopada 2025 r.) zażalenie nie zostało rozpoznane. Skarżący podniósł, że sprawa nie jest skomplikowana i długi czas jej rozpoznawania jest nieuzasadniony. SKO odpowiedziało, że postanowienie zostało wydane 28 października 2025 r., co czyni skargę i ponaglenie wniesionymi po terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził bezczynność organu, uznając, że doszło do przekroczenia terminu ustawowego i przedłużonego. Postępowanie w części dotyczącej zobowiązania organu do rozpoznania zażalenia umorzono na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., ponieważ sprawa została załatwiona po wniesieniu skargi. Sąd uznał, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a wniosek o przyznanie sumy pieniężnej oddalono z powodu braku uzasadnienia. Zasądzono koszty postępowania na rzecz skarżącego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się bezczynności w rozpoznaniu zażalenia skarżącego.

Uzasadnienie

Organ rozpoznał zażalenie z przekroczeniem terminu ustawowego oraz terminu przedłużonego, co stanowi bezczynność w rozumieniu przepisów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (14)

Główne

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 8

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 52 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 52 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § § 1a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 154 § § 6

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 161 § § 1 pkt 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 12

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 37 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 119 § pkt 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ dopuścił się bezczynności poprzez nierozpoznanie zażalenia w ustawowym terminie oraz terminie przedłużonym. Złożenie ponaglenia wyczerpuje środki zaskarżenia i umożliwia skuteczne wniesienie skargi na bezczynność.

Odrzucone argumenty

Skarga i ponaglenie zostały wniesione po terminie wydania postanowienia przez organ. Wniosek o przyznanie sumy pieniężnej od organu, z powodu braku uzasadnienia.

Godne uwagi sformułowania

Racjonalny ustawodawca nie wprowadza instytucji pozornych. Samo wniesienie ponaglenia już otwiera drogę do skutecznego wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość. Szybkość działania jest tutaj kluczowa, ponieważ sąd administracyjny nie może rozpoznawać historycznej bezczynności ani przewlekłości. Pojęcie 'bezczynności' w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 (...) oraz art. 149 p.p.s.a. sprowadza się więc obecnie do badania kwestii ewentualnego naruszenia 'terminowości' działania organów administracyjnych – niezałatwienia sprawy w terminie. Dla uznania naruszenia prawa za rażące nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. To przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne.

Skład orzekający

Katarzyna Nikodem

sprawozdawca

Katarzyna Wolna-Kubicka

przewodniczący

Małgorzata Bejgerowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących skargi na bezczynność organu, w szczególności znaczenie złożenia ponaglenia, rozróżnienie między bezczynnością a przewlekłością, oraz przesłanki uznania naruszenia za rażące."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego kontekstu postępowania egzekucyjnego i zażalenia, a ocena rażącego naruszenia prawa jest zawsze zależna od konkretnych okoliczności faktycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa wyjaśnia kluczowe kwestie proceduralne dotyczące skargi na bezczynność organu, co jest istotne dla praktyków. Pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie terminów przez administrację i jakie narzędzia ochrony mają strony.

Bezczynność organu: kiedy skarga jest skuteczna i co to oznacza dla strony?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SAB/Po 14/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2026-02-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-12-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Nikodem /sprawozdawca/
Katarzyna Wolna-Kubicka /przewodniczący/
Małgorzata Bejgerowska
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
658
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 12, art. 35, art. 37 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2026 poz 143
art. 52, art. 149 § 1 pkt 1, art. 149 § 2, art. 151, art. 154 § 6, art. 161 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Dnia 12 lutego 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2026 roku sprawy ze skargi M. D. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie rozpatrzenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu zażalenia, 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego do rozpoznania zażalenia z 4 czerwca 2025 r. 4. w pozostałej części skargę oddala; 5. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego M. D. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów w postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z 2 listopada 2025 r. M. D., złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie rozpatrzenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
W skardze skarżący wniósł o:
1. stwierdzenie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa,
2. zobowiązanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze do załatwienia sprawy, wyznaczając dodatkowy 14-dniowy termin jej załatwienia,
3. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych,
4. wymierzenie ww. organowi grzywny w maksymalnej wysokości,
5. przyznanie od organu na rzecz skarżącego kwoty 5.000 zł, na podstawie art. 149
§ 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że 4 czerwca 2025 r. zaskarżył zażaleniem postanowienie Zarządu Związku Międzygminnego "[...]" w C. z 21 maja 2025 r. w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, którym oddalono zgłoszony zarzut. Zażalenie wraz z aktami sprawy wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego 18 czerwca 2025 r.
Pismem z 22 lipca 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze poinformowało, że postępowanie administracyjne nie może zostać zakończone w terminie określonym w art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.; w skrócie: "k.p.a.") i wyznaczyło nowy termin załatwienia sprawy, przedłużając rozpoznanie zażalenia o 60 dni od dnia doręczenia przedmiotowego pisma, z uwagi na skomplikowany charakter sprawy. Strona wskazuje, że do dnia wniesienia skargi (3 listopada 2025 r.) organ, mimo ciążącego na nim obowiązku wynikającego z art. 35 k.p.a.,jak i dodatkowo wyznaczonego terminu, nie rozpoznał zażalenia.
Skarżący podniósł, że organ poinformował go, że sprawa jest szczególnie skomplikowana i nie zostanie załatwiona w terminie, jednak zdaniem skarżącego, prowadzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze tego postępowania przez okres ponad 4 miesięcy nie jest uzasadnione stanem sprawy. Rozpoznanie zażalenia skarżącego nie wymaga bowiem konieczności zebrania dokumentacji innej niż znajdująca się w dyspozycji organu. Jedynym bowiem zarzutem zażalenia jest kwestia prawidłowości i skuteczności doręczenia decyzji określającej skarżącemu zobowiązanie z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Decyzja, wobec której skarżący kwestionuje prawidłowość i skuteczność doręczenia jest decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego i znajduje się w dyspozycji organu rozpoznającego zażalenie. Weryfikacja prawidłowości doręczenia tej decyzji nie powoduje konieczności tak długiego (ponad 4 miesiące) rozpoznawania wniesionego zażalenia.
Skarga została poprzedzona ponagleniem z 31 października 2025 r. (wpływ do organu: 1 listopad 2025 r.).
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że postanowienie w przedmiotowej sprawie zostało wydane 28 października 2025 r., zatem zarówno ponaglenie jak
i skarga na bezczynność organu wniesione zostały po terminie wydania
w przedmiotowej sprawie postanowienia ostatecznego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, chociaż w niepełnym zakresie.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Dalsze przypadki zaskarżalnej bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania zostały unormowane
w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a.
Skargi w tym przedmiocie mogą być rozpoznawane przez sąd administracyjny
w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., co też miało miejsce
w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę (w tym także skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania) można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.).
Złożenie ponaglenia wywiera skutek wyczerpania przez stronę przysługujących jej środków zaskarżenia, a tym samym umożliwia skuteczne wniesienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organu pozostającego
w zwłoce i niepodejmującego w ustawowym terminie aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a. Należy zwrócić uwagę na redakcję powołanego wyżej przepisu – nie ma znaczenia to, czy i jak zostało rozpoznane ponaglenie, w tym, czy zostało ono pozostawione bez rozpoznania. Samo wniesienie ponaglenia już otwiera drogę do skutecznego wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość. W sprawach tego rodzaju skarg nie ma znaczenia, jaki okres upłynął pomiędzy ponagleniem wniesionym w trybie art. 37 § 1 k.p.a. a skargą do sądu administracyjnego. Warunkiem formalnym skargi jest wyłącznie złożenie takiego ponaglenia w toku postępowania, którego prowadzenie kwestionuje się w skardze (por. postanowienia NSA z: 10 października 2013 r., I OZ 893/13 oraz 2 września 2020 r. II OSK 3732/18, wszystkie powołane
w uzasadnieniu niniejszego wyroku orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, publ. w bazie; w skrócie "CBOSA").
Nie budzi wątpliwości Sądu, że w okolicznościach badanej sprawy stosowny tryb został wyczerpany – ponaglenie złożono pismem z 31 października 2025 r., zatem przed zakończeniem postępowania administracyjnego. To oznacza, że nie ma żadnych podstaw do uznania, że skarga podlegałaby odrzuceniu jako niedopuszczalna. Racjonalny ustawodawca nie wprowadza instytucji pozornych. Wniesienie ponaglenia, co już wyjaśniono, otwiera drogę do zwalczania opieszałości organu administracji publicznej przez stronę postępowania. Nieistotne, czy zostanie ono rozpatrzone, ponieważ rolą środków dyscyplinowania administracji publicznej w postaci ponaglenia
i skargi na bezczynność/przewlekłość jest możliwie jak najszybsze zmobilizowanie organu administracji publicznej do wykonania ciążącego na nim obowiązku prawnego (tu: wydanie postanowienia). Szybkość działania jest tutaj kluczowa, ponieważ sąd administracyjny nie może rozpoznawać historycznej bezczynności ani przewlekłości (por. uchwała NSA z: 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19 oraz 7 marca 2022 r., II OPS 1/21, CBOSA).
Przystępując do merytorycznego rozpoznania skargi, należy w pierwszej kolejności wskazać, że skarga zarzuca tylko jedną z normatywnych postaci opieszałości organu w rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a mianowicie bezczynność.
Zdaniem Sądu, ocenę, czy w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym doszło do zarzucanej bezczynności organu, należy poprzedzić koniecznym rozgraniczeniem zakresów obu rodzajów skarg przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 oraz art. 149 p.p.s.a., tj. skargi na bezczynność organu oraz skargi na przewlekłe prowadzenie przezeń postępowania.
Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 5 lipca 2012 r.
II OSK 1031/12 (CBOSA), zgodnie z którym nowelizacja Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegająca na dodaniu (od 11 kwietnia 2011 r.) skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania wymagała reinterpretacji pojęcia "bezczynności", przez ograniczenie jego rozumienia do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia (względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Chodzi w tym przypadku o przekroczenie terminu określonego na podstawie art. 35 k.p.a. lub wynikającego z przepisów szczególnych (do których odsyła art. 35 § 4 k.p.a.), względnie terminu przedłużonego zgodnie z art. 36 k.p.a. Pojęcie "bezczynności"
w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 (a od 15 sierpnia 2015 r. – także pkt 9) oraz art. 149 p.p.s.a. sprowadza się więc obecnie do badania kwestii ewentualnego naruszenia "terminowości" działania organów administracyjnych – niezałatwienia sprawy w terminie (por. R. Suwaj, Sądowa ochrona przed bezczynnością administracji publicznej, Warszawa 2014, s. 57). Potwierdza to definicja legalna "bezczynności" wprowadzona do k.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli "nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani
w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1" (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). W tym ujęciu dochowanie przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, względnie jego sukcesywne przedłużanie z zachowaniem aktów staranności przewidzianych w art. 36 k.p.a., wyklucza możliwość skutecznego postawienia organowi zarzutu bezczynności.
Z kolei pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J.P. Tarno, Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 44;
J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2021, art. 3 Nb 80), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski [w]: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2013, art. 37 Nb 4). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne
i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., II OSK 1031/12, CBOSA). Potwierdza to definicja legalna "przewlekłości" wprowadzona do k.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy" (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Nie ulega przy tym wątpliwości, że zastosowanie przywołanych kodeksowych definicji "bezczynności" oraz "przewlekłości" rozciąga się także na przepisy p.p.s.a., co oznacza, że skarga na bezczynność organu jest skargą na "bezczynność" w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., zaś skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania jest skargą na "przewlekłość", o której mowa
w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. uchwała NSA z 22.06.2020 r., II OPS 5/19, CBOSA).
Mając na względzie powyższe rozróżnienie, Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się zarzucanej mu bezczynności.
Stosownie do art. 12 k.p.a. organ administracji publicznej powinien działać
w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1), a sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Zasada szybkości i prostoty postępowania dotyczy także działań organu po wydaniu rozstrzygnięcia. Podpisana decyzja (tu: postanowienie) powinna być bez zbędnej zwłoki doręczona stronie, a jeżeli strona działa przez pełnomocnika, to jej pełnomocnikowi. Należy również wybrać taki sposób doręczenia pisma – przez pocztę, przez pracowników organu lub przez inne upoważnione osoby lub organy – który daje gwarancję jak najszybszego doręczenia (por. P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, uw. 6 do art. 12, LEX/el. 2026). Realizacja wskazanej zasady jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy oraz ustanawiającymi środki ochrony przed przewlekłością
i bezczynnością organów administracji publicznej, a także statuującymi odpowiedzialność pracownika organu administracji publicznej.
Z regulacji zawartych w art. 35 k.p.a. wynika, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty
i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś
w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3).
Jak wynika z przesłanych przez organ akt sprawy, zażalenie wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego
18 czerwca 2025 r. Postanowienie zostało natomiast wydane 28 października 2025 r.
i nadana w placówce pocztowej 19 listopada 2025 r., tj. po wniesieniu przez skarżącego skargi, co nastąpiło 3 listopada 2025 r. Wszystko to prowadzi do wniosku, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznawało przedmiotowe zażalenie skarżącego z przekroczeniem terminu zakreślonego przez ustawodawcę w art. 35 § 3 in fine. Przekroczono również termin przedłużony przez organ.
W tej sytuacji należy zgodzić się ze skarżącym, że organ dopuścił się bezczynności w wyżej objaśnionym rozumieniu. Z tych względów żądanie skarżącego (zawarte w pkt 1 jej petitum) stwierdzenia przez Sąd, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się bezczynności w rozpatrzeniu zażalenia zasługiwało na uwzględnienie (pkt 1 sentencji wyroku).
Sąd wskazuje, że w sytuacji, gdy – tak jak w kontrolowanej sprawie – zarzucany w skardze stan bezczynności ustał w związku z wydaniem i doręczeniem przez organ administracji postanowienia kończącego postępowanie po dniu wniesienia skargi, ale przed jej rozpoznaniem i rozstrzygnięciem przez sąd administracyjny, to postępowanie sądowe w części obejmującej zobowiązanie do wydania aktu, o którym stanowi art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (którego dotyczyło żądanie z pkt 2 petitum skargi), podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. uchwała NSA z 26.11.2008 r., I OPS 6/08, CBOSA). Z tych względów i na wskazanej wyżej podstawie prawnej Sąd orzekł, jak
w pkt 3 sentencji wyroku.
Nie zwalniało to jednak Sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla skargi na bezczynność, przewidzianych w art. 149 p.p.s.a. – w tym przypadku: od orzekania w kwestii dopuszczenia się przez organ bezczynności oraz w kwestii oceny charakteru stwierdzonej opieszałości: rażącego albo nierażącego (por. postanowienie NSA z 26 lipca 2012 r., II OSK 1360/12 oraz wyrok NSA z 15 stycznia 2013 r., II OSK 2390/12, CBOSA).
Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość działania organu administracji o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, co ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania wymaganych czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyrok NSA z 18.03.2021 r., II OSK 2103/20, CBOSA).
Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia (względnie braku zakończenia), lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W tradycyjnym ujęciu rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na akceptację w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Z konieczności logicznej kwalifikacja naruszenia jako "rażącego" musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie "zwykłe". Dla uznania naruszenia prawa za rażące nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. To przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie
w podejmowanych przez organ czynnościach ma być w sposób oczywisty pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z 27.03.2013 r.,
II OSK 468/13, CBOSA).
W ocenie Sądu w kontrolowanej sprawie przekroczono termin do wydania zażalenia, jednak to przekroczenie nie jest znaczne, dlatego Sąd uznał, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku).
Odnosząc się z kolei do zgłoszonego w skardze żądania przyznania od organu na rzecz skarżącego na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., sumy pieniężnej (w wysokości 5.000,00 zł), wypada zauważyć, że z ww. przepisu jasno wynika, iż suma pieniężna, której przyznania domaga się skarżący, jest jednym z dwóch (obok grzywny) środków o charakterze finansowym, które mogą być orzeczone w razie uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Przy tym decyzja o ich zastosowaniu, w tym wybór konkretnego środka (grzywna, suma pieniężna albo oba te środki łącznie) należy do sądu (por. wyroki NSA z: 30 listopada 2020 r., I OSK 1558/20; 8 lutego 2017 r., I OSK 1314/16; 11 kwietnia 2017 r., I OSK 1506/16; 11 lipca 2017 r., II OSK 879/17, CBOSA). Zatem zasądzenie na podstawie
art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej od organu – podobnie zresztą, jak i nałożenie na organ grzywny – jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu (por. wyrok NSA z 15 lutego 2020 r., II OSK 1727/20, CBOSA). O ile jednak grzywna pełni przede wszystkim funkcję represyjną i prewencyjną (dyscyplinującą), o tyle w przypadku sumy pieniężnej, choć wskazane funkcje też zachowują pewne znaczenie, to na plan pierwszy wysuwa się funkcja kompensacyjna. Chodzi mianowicie o zrekompensowanie, przynajmniej
w pewnej mierze, uszczerbku (straty, krzywdy, itp.), jakiego doznał skarżący na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji. NSA w postanowieniu
z 19 lipca 2016 r. I OZ 705/16 (CBOSA) wyraźnie stwierdził, że suma pieniężna, o której stanowi art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., stanowi szczególnego rodzaju zadośćuczynienie za stan bezczynności organu. W związku z tym, w ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do określonego uszczerbku
(o charakterze majątkowym lub niemajątkowym) wywołanego bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana, wskazaną argumentacją. Oceny tej nie zmienia przewidziana
w art. 149 § 2 p.p.s.a. możliwość przyznania przez sąd sumy pieniężnej z urzędu. Ograniczając się w tym zakresie do procesowego aspektu tego zagadnienia, należy stwierdzić, że sąd rozpoznający skargę na bezczynność lub przewlekłość powinien podjąć czynności wyjaśniające odnoszące się do ewentualnego przyznania sumy pieniężnej, jeśli istnienie takich okoliczności wynika z uzasadnienia skargi lub wniosku wyartykułowanego przed rozpoznaniem skargi, a przyznanie tej sumy jest uzasadnione względami materialnoprawnymi (por. wyroki NSA z: 8 lutego 2017 r., I OSK 1313/16;
19 grudnia 2017 r., I OSK 1685/17, CBOSA).
Zdaniem Sądu, w kontrolowanej sprawie skarżący swego wniosku o przyznanie sumy pieniężnej w żaden sposób nie uzasadnił. Skarga w tym zakresie nie zawierała żadnego uzasadnienia. Już z tych względów skarga w tej części zasługiwała na oddalenie (pkt 4 sentencji wyroku) na podstawie art. 151 p.p.s.a.
O kosztach postępowania (pkt 5 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie
art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając koszt uiszczonego przez skarżącego wpisu od skargi (100,00 zł) oraz wynagrodzenie należne jego zawodowemu pełnomocnikowi (480,00 zł), ustalone według stawek minimalnych zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia
22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.), a także koszt opłaty skarbowej od złożonego do akt pełnomocnictwa (17,00 zł) – łącznie 597,00 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI