I SAB/OP 72/24

I SAB/Op 72/24 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2024-09-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Elżbieta Kmiecik /przewodniczący/
Remigiusz Mazur
Tomasz Judecki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku w części
Stwierdzono, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Odrzucono skargę na bezczynność w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 par. 2 pkt 8, art. 58 par. 1 pkt 6, art. 106 par. 3, art. 119 pkt 4, art. 149 par. 1 pkt 1-3, art. 149 par. 1a, art. 200, art. 205 par. 1, art. 269 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1 i ust. 2, art. 4 ust. 1 i ust. 3, art. 5 ust. 2, art. 6 ust. 1 pkt 3 i pkt 5 lit. c, f, h, art. 13 ust. 1 i ust. 2, art. 14 ust. 2, art. 16 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 września 2024 r. sprawy ze skargi A. B. na bezczynność Wójta Gminy Rudniki w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) zobowiązuje Wójta Gminy Rudniki do rozpoznania pkt 2 z wyłączeniem informacji o wysokości nagród przyznanych Sekretarzowi Gminy i Skarbnikowi Gminy oraz pkt 3 wniosku skarżącej z dnia 29 maja 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2) stwierdza, że bezczynność Wójta Gminy Rudniki nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3) odrzuca skargę na bezczynność w części dotyczącej wniosku skarżącej z dnia 29 maja 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie pkt 1 oraz pkt 2 w zakresie informacji o wysokości nagród przyznanych Sekretarzowi Gminy oraz Skarbnikowi Gminy, 4) zasądza od Wójta Gminy Rudniki na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 29 maja 2024 r. A. B. (dalej jako: "skarżąca"), powołując się na art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. ustawy o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 - zwanej dalej "u.d.i.p." bądź "ustawą"), zwróciła się do Urzędu Gminy w Rudnikach (dalej jako: "organ") o udostępnienie informacji publicznej poprzez przekazanie informacji w zakresie:
"1. Czy w okresie od 7 maja 2024 r. do dnia wpłynięcia niniejszej informacji pracownikom Urzędu Gminy w Rudnikach zostały przyznane nagrody pieniężne pochodzące z publicznych środków?
2. Jeżeli odpowiedź na powyższe pytanie jest twierdząca, wnioskuję o informację w formie wykazu wg stanowisk wraz z podaniem kwoty nagrody i uzasadnieniem jej przyznania.
3. Jeżeli wśród pracowników UG w Rudnikach są osoby, którym takich nagród nie przyznano, wnioskuję o wykaz wg stanowisk wraz z uzasadnieniem nieprzyznania nagrody.".
Jednocześnie, na podstawie art. 14 ust. 1 u.d.i.p., skarżąca wniosła o przesłanie powyższych informacji drogą elektroniczną na wskazany adres email.
Organ, odpowiadając na wniosek skarżącej pismem z dnia 15 kwietnia 2024 r. zajął następujące stanowisko:
W zakresie pytań nr 1 i 2: "Czy w okresie od 7 maja 2024 r. do dnia wpłynięcia niniejszej informacji pracownikom Urzędu Gminy w Rudnikach zostały przyznane nagrody pieniężne pochodzące z publicznych środków ? Jeżeli odpowiedź na powyższe pytanie jest twierdząca, wnioskuję o informację w formie wykazu wg stanowisk wraz z podaniem kwoty nagrody i uzasadnieniem jej przyznania" - poinformował skarżącą, że przyznano nagrody pracownikom Urzędu Gminy w Rudnikach. Nagrody te przyznano Sekretarzowi Gminy (w wysokości 1 500 zł brutto) oraz Skarbnikowi Gminy (1 950 zł brutto). Jednakże organ uznał, że wykaz pozostałych pracowników oraz uzasadnienia przyznania nagród nie stanowią informacji publicznej.
W odniesieniu do pytania numer 3: "Jeżeli wśród pracowników UG w Rudnikach są osoby, którym takich nagród nie przyznano, wnioskuję o wykaz wg stanowisk wraz z uzasadnieniem nieprzyznania nagrody"- organ poinformował, że ta informacja również nie stanowi informacji publicznej.
Pismem z dnia 1 lipca 2024 r. skarżąca złożyła, za pośrednictwem organu, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zarzucając organowi bezczynność w sprawie udostępnienia informacji publicznej. W skardze zarzuciła rażące naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f, art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej poprzez błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej, a tym samym nie zostały udostępnione w określonym terminie.
Na podstawie powyższych zarzutów skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do załatwienia jej wniosku z dnia 29 maja 2024 r. oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że organ nie udostępnił wnioskowanych informacji pomimo, iż jest w ich posiadaniu, co stanowi naruszenie art. 4 ust. 3 u.d.i.p. Ponadto organ, udzielając jedynie częściowej odpowiedzi, nie wydał decyzji odmownej, co jest sprzeczne z art. 16 u.d.i.p. Organ nie dostarczył także uzasadnienia przyznania nagród dla osób pełniących funkcje publiczne, takich jak Sekretarz i Skarbnik Gminy. W ocenie skarżącej, organ pozostaje w bezczynności, uniemożliwiając jej podjęcie dalszych działań prawnych. Skarżąca podkreśliła, że udzielenie niepełnej lub wymijającej odpowiedzi nie stanowi realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Nie ma więc możliwości oceny, czy pieniądze zostały wydatkowane należycie i zgodnie z zasadami dokonywania wydatków ze środków publicznych. Zdaniem skarżącej, udzielenie informacji niepełnej, czy wymijającej, nie można uznać za realizację wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Dokonując oceny, czy żądana informacja stanowi informację publiczną, skarżąca odwołała się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego, zgodnie z którym informacje dotyczące wynagrodzeń i nagród finansowanych ze środków publicznych, niezależnie od ich charakteru (stałe elementy wynagrodzenia, fakultatywne bądź uznaniowe) stanowią informację publiczną. Dodała, że jest pracownikiem Urzędu Gminy w Rudnikach, który prawdopodobnie jako jedyny został pominięty przy przyznawaniu nagród pieniężnych, a dostęp do informacji publicznej jest dla niej jedyną możliwością uzyskania odpowiedzi w tej sprawie. Częściowa odpowiedź na wniosek skarżącej potwierdza, że faktycznie takie nagrody zostały przyznane, jednak nie uzyskała pełnych informacji, zwłaszcza dotyczących kryteriów przyznawania nagród. Skarżąca zaznaczyła też, że jej wniosek dotyczył wyłącznie informacji o stanowisku, kwocie nagrody i uzasadnieniu, z pominięciem danych osobowych, aby chronić prywatność pracowników.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z Regulaminu Wynagradzania pracowników zatrudnionych w Urzędzie Gminy w Rudnikach, przyjętego Zarządzeniem Wójta Gminy w Rudnikach z dnia 30 kwietnia 2020 r., Nr [...] wraz z późniejszymi zmianami - na okoliczność ustalenia zasad przyznawania nagród pieniężnych w Urzędzie Gminy w Rudnikach oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Organ wskazał, że nie dopuścił się bezczynności, ponieważ zasady przyznawania nagród zostały uregulowane w § 8 ust. 2 Regulaminu Wynagradzania, zgodnie z którym nagroda pieniężna może być przyznana za szczególne osiągnięcia w pracy oraz nienaganne wykonywanie obowiązków służbowych. Powyższe przepisy stanowią jedyne uregulowanie obowiązujące u pracodawcy. Decyzje w tej kwestii podejmuje wyłącznie Wójt Gminy Rudniki, a dokumentacja ogranicza się do listy nagród i kwot, które zostały przyznane. Skoro zatem organ nie wytworzył innych dokumentów, nie może ich udostępnić. Zdaniem organu, nawet gdyby taki dokument istniał, byłby to dokument wewnętrzny, który nie stanowi informacji publicznej. W związku z tym nie można zarzucić organowi bezczynności. Organ wyjaśnił, że odpowiedzi udzielono prawidłowo w odniesieniu do osób pełniących funkcje publiczne (Skarbnik i Sekretarz Gminy), natomiast w pozostałych przypadkach żądane informacje nie stanowią informacji publicznej. Końcowo zauważył, że w przypadku gdy żądana informacja nie jest w posiadaniu organu, bądź też nie stanowi informacji publicznej organ wyłącznie informuje o powyższym, nie ma możliwości wydania decyzji odmownej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga jest w części uzasadniona.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - dalej jako: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Według art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Sąd oddala skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., gdy stwierdzi, że nie zaistniał stan bezczynności lub przewlekłości działania organu wykonującego administrację publiczną. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest bezczynność Wójta Gminy Rudniki w sprawie udostępnienia informacji publicznej, o którą wystąpiła skarżąca we wniosku z dnia 29 maja 2024 r. Do rozpoznania tego wniosku zastosowanie znalazły więc przepisy cyt. powyżej ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - zwanej nadal "u.d.i.p." bądź "ustawą", która uszczegóławia i konkretyzuje zasadę konstytucyjną z art. 61 Konstytucji RP.
Oceniając dopuszczalność skargi, jako warunku formalnego skargi na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej, należy wskazać, że skarga na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej.
W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (por. art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), a zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (por. art. 4 ust. 1 i ust. 3 u.d.i.p.). Rozpatrując skargę w przedmiocie bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej sąd bada obie wyżej wymienione kwestie. Dopiero stwierdzenie ich zaistnienia, tj. ustalenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi - tu: Wójtowi Gminy Rudniki - bezczynność w zakresie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że Wójt Gminy Rudniki jest podmiotem zobowiązanym, na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej, do udzielenia informacji. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są m.in. organy władzy publicznej. Wójtowie gmin niespornie są organami wykonawczymi jednostek samorządu terytorialnego.
W dalszej kolejności ustalenia przez Sąd wymagało to, czy objęta żądaniem skarżącej informacja posiada walor informacji publicznej, a więc, czy został spełniony warunek przedmiotowy z u.d.i.p.
Istota sporu dotyczy tego, czy informacja żądana przez skarżącą, a dotycząca nagród finansowych przyznanych w 2024 r. przez Wójta dla pracowników Urzędu Gminy Rudniki w formie przedstawienia wykazu wg. stanowisk, którym takie nagrody przyznano/nieprzyznano, z podaniem kwot przyznanych nagród oraz uzasadnieniem ich przyznania/nieprzyznania, czy jest ona informacją publiczną.
W związku z tym wyjaśnić przyjdzie, że pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Jego doprecyzowaniem jest art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. W szczególności udostępnieniu podlega informacja publiczna o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 (por. art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p.), dotycząca ciężarów publicznych ponoszonych na utrzymanie aparatu administracyjnego i dysponowania majątkiem publicznym (por. art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c, f, h u.d.i.p.). Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera jednak tylko przykładowy katalog spraw. W rzeczywistości dalszy proces odkodowywania pojęcia informacji publicznej odbywa się na gruncie judykatury oraz piśmiennictwa.
W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, iż wydatkowanie środków publicznych przeznaczonych na wynagrodzenia pracowników w podmiotach państwowych i samorządowych jest jawne. Informacje dotyczące kwot wynagrodzeń, jak i składników tych wynagrodzeń oraz nagród, finansowane są ze środków publicznych i wypłacane za wykonywaną pracę, tym samym stanowią informację publiczną, niezależnie od tego czy są to stałe elementy wynagrodzenia, czy fakultatywne lub uznaniowe. Jest to informacja o majątku publicznym. W skład tego majątku wchodzą wynagrodzenia wszystkich pracowników danego urzędu. Wynagrodzenia wraz ze wszystkimi składnikami (w tym także nagrody) finansowane są ze środków publicznych, a gospodarka tymi środkami jest jawna, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1270 ze zm.) (zob. wyroki NSA: z dnia 16 lipca 2024 r., sygn. akt III OSK 63/23; z dnia 19 czerwca 2024 r., sygn. akt III OSK 2371/22; z dnia 9 maja 2024 r., sygn. akt III OSK 1160/23 i przywołane w nim inne orzeczenia sądów administracyjnych). Także uzasadnienia przyznania nagrody jest kwalifikowane jako informacja publiczna (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2021 r., sygn. akt III OSK 930/21) o ile uzasadnienie takie faktycznie w formie pisemnej istnieje (por. wyrok NSA z dnia 21 października 2022 r., sygn. akt III OSK 2010/21).
Zatem żądana informacja dotycząca nagród finansowych przyznanych w 2024 r. przez Wójta dla pracowników Urzędu Gminy Rudniki w formie przedstawienia wykazu wg. stanowisk, którym takie nagrody przyznano/nieprzyznano, z podaniem kwot przyznanych nagród oraz uzasadnieniem ich przyznania/nieprzyznania, jest informacją publiczna. Sąd dokonał oceny reakcji organu na wniosek skarżącej.
Na gruncie u.d.i.p. bezczynność podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej w zakresie dostępu do informacji publicznej jest wówczas, gdy podmiot zobowiązany nie podejmuje żadnych działań wobec wniosku o udzielenie takiej informacji lub odmawia udzielenia informacji w nieprzewidzianej dla tej czynności formie prawnej, względnie nie podejmuje innej czynności uzasadnionej przepisami powołanej ustawy. Publiczny charakter żądanych przez skarżącą informacji oraz fakt, iż jej wniosek został skierowany do podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej (do organu władzy publicznej), determinowały konieczność załatwienia żądania w trybie przewidzianym przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Obowiązkiem organu było zatem, w ustawowym 14-dniowym terminie, udostępnienie informacji publicznej będącej w jego posiadaniu w formie czynności materialno-technicznej (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), bądź powiadomienie wnioskodawcy o niemożności udzielenia informacji publicznej w wyznaczonym terminie i o przyczynach opóźnienia i nowym terminie wydania informacji, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku w tej sprawie (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.), ewentualnie poinformowanie o przeszkodach technicznych w udzieleniu informacji w żądanej formie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.), ewentualnie pisemne poinformowanie wnioskodawcy: że danej informacji nie posiada (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.), że żądana informacja nie jest informacją publiczną bądź, że istnieje odrębny tryb dostępu do tej informacji (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.) albo wnioskowane dane są dostępne w publikatorze.
Sąd dostrzega jednak, że informacja o wynagrodzeniu pracownika pozwalająca zidentyfikować taką osobę z imienia i nazwiska podlega ochronie ze względu na prywatność osoby i w związku z tym może zostać udostępniona dopiero po uzyskaniu zgody pracownika (por. wyrok NSA z dnia 9 maja 2024 r., sygn. akt III OSK 1160/23). Sąd podziela pogląd prawny, że ochrona prywatności pracowników w zakresie wypłacanego im ze środków publicznych wynagrodzenia powinna być realizowana nie na etapie kwalifikacji prawnej żądanych informacji, lecz przez ewentualne ograniczenie dostępu do tych informacji publicznych na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p., a zatem na etapie stosowania prawa. Zgodnie z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa (por. wyroki NSA: z 16 lipca 2024 r., sygn. akt III OSK 203/23; z 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1577/19).
Naruszenie powyższych obowiązków prowadzi do stanu bezczynności (por. NSA w wyroku z dnia 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt III OSK 4455/21).
Przy czym dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Wniesienie skargi jest zatem uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby podmiot mylnie sądził, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy czynności (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 675/15).
Analiza okoliczności kontrolowanej sprawy prowadzi do konstatacji, iż na dzień złożenia skargi do Sądu, organ pozostawał w stanie bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącej. Organ nie podjął żadnego z opisanych powyżej działań. W szczególności, wobec treści zgłoszonych żądań, organ miał obowiązek informację udzielić bądź wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej, jeżeli uznaje, że wnioskowana informacja publiczna nie może zostać udostępniona ze względu na dobra prawnie chronione na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p., ewentualnie poinformować wnioskodawczynię, że jej nie posiada, jeśli nie jest utrwalona (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Brak opisanych działań przesądza o bezczynności organu.
Należy zauważyć, że Sąd ocenia stan sprawy na moment wydawania wyroku, a skarga na bezczynność organu ma na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienia sprawy. Z akt sprawy wynika, że żądana informacja została częściowo udostępniona skarżącej. W związku z tym, Sąd na podstawie art. 149 § 1 u.d.i.p., zobowiązał Wójta Gminy Rudniki do rozpoznania pkt 2 (z wyłączeniem udzielonej już informacji o wysokości nagród przyznanych Sekretarzowi Gminy i Skarbnikowi Gminy) oraz pkt 3 wniosku skarżącej, o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji wyroku.
Odnosząc się do obowiązku oceny, czy bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 149 § 1a p.p.s.a., należy wyjaśnić, że orzecznictwo definiuje rażące naruszenie prawa jako wyjątkowo poważne uchybienie, które występuje w przypadku oczywistego braku jakichkolwiek działań, jawnego lekceważenia wniosków skarżącego, czy też wyraźnego braku chęci do załatwienia sprawy, a także przy ewidentnym nieprzestrzeganiu przepisów prawa. Kluczową cechą rażącego naruszenia prawa jest jego oczywistość. Ocena takiego naruszenia powinna uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy, ponieważ każda bezczynność jest naruszeniem prawa, lecz nie każda ma charakter rażący. W niniejszej sprawie taka szczególna sytuacja nie miała miejsca. Zdaniem Sądu, bezczynność Wójta Gminy Rudniki nie była wynikiem celowego działania ani lekceważenia obowiązków wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej, lecz wynikała z błędnego uznania, że wnioskowane informacje nie podlegają przepisom tej ustawy, co zostało przez Sąd zakwestionowane. W związku z tym, nie można uznać, że bezczynność organu w sposób rażący naruszała przepisy ustawy, o czy orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku.
Jednocześnie, Sąd dostrzegł, że skarga w części jest niedopuszczalna. Została bowiem wniesiona po udzieleniu przez organ informacji w zakresie pkt 1 oraz części pkt 2 wniosku skarżącej. W związku z powyższym, na postawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., Sąd odrzucił skargę na bezczynność w części dotyczącej wniosku skarżącej z dnia 29 maja 2024 r. w zakresie pkt 1 oraz pkt 2 (tj. w zakresie informacji o wysokości nagród przyznanych Sekretarzowi Gminy oraz Skarbnikowi Gminy) uznając, że organ udzielił już skarżącej wymaganych informacji jeszcze przed wniesieniem skargi do tut. Sądu, co wykluczyło możliwość stwierdzenia bezczynności organu w tym zakresie.
Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w poglądach wyrażonych w uchwałach składów siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 i z dnia 7 marca 2022 r., sygn. akt II OPS 1/21.
W pierwszej z wymienionych uchwał (sygn. akt II OPS 5/19) NSA stwierdził, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Natomiast w drugiej uchwale NSA (sygn. akt II OPS 1/21) stwierdził, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Powyższe uchwały są wiążące w danej sprawie (art. 187 § 2 p.p.s.a.), a nadto mają one ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że jakikolwiek skład sądu administracyjnego nie może rozstrzygnąć innej sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA. Skład, który nie podziela stanowiska wyrażonego w uchwale, może jedynie ponownie przedstawić dane zagadnienie odpowiedniemu składowi powiększonemu. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony w zacytowanych wyżej uchwałach i jest nim związany.
Odnotowania też wymaga, że ww. uchwały NSA mogą mieć zastosowanie do spraw z zakresu udostępnienia informacji publicznej. Choć bowiem nawiązują one do zakończenia postępowania administracyjnego indywidualnym aktem administracyjnym (ostateczną decyzją administracyjną), co nie mogłoby mieć miejsca w realiach rozpoznawanej sprawy jako kończącej się w inny sposób (tu: czynnością materialno-techniczną - pismem udzielającym informacji lub informującym, że nie jest ona takową), to jednak - w ocenie Sądu - udzielenie skarżącej w piśmie z dnia 12 czerwca 2024 r., pod poz. Ad. 1 i Ad 2, że przyznano nagrody pracownikom Urzędu Gminy w Rudnikach, że nagrody te przyznano Sekretarzowi Gminy (w wysokości 1500 zł brutto) oraz Skarbnikowi Gminy (1950 zł brutto), sprawia, że nie można w tej części skargi mówić o bezczynności organu, gdyż organ ten, uwzględniając wniosek, dokonał żądanej czynności z zakresu administracji publicznej. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w pkt. 3 sentencji wyroku.
Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 4 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzone koszty postępowania składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł.
Końcowo Sąd uznał, że brak było podstaw do uwzględnienia wniosków dowodowych Wójta Gminy Rudniki w postępowaniu dotyczącym bezczynności. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeśli są one niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie wydłużą postępowania. Jednak w postępowaniu o bezczynność kluczowym celem jest ocena, czy organ w sposób zgodny z prawem rozpatrzył wniosek strony. Wnioski dowodowe Wójta nie były konieczne do rozstrzygnięcia tej kwestii, gdyż nie miały wpływu na ocenę, czy organ pozostawał w bezczynności. W związku z tym Sąd nie dopatrzył się potrzeby ich dopuszczenia jako dowód w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a.
Wyżej powołane wyroki są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na internetowej stronie pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl.