I SAB/Op 6/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2015-12-29
NSAAdministracyjneŚredniawsa
bezczynność organunależności cywilnoprawneumorzenie należnościwłaściwość sądusąd administracyjnyWójt Gminyfinanse publiczneprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę na bezczynność Wójta Gminy Łambinowice w sprawie wyegzekwowania należności publicznej, uznając sprawę za niedopuszczalną do rozpoznania przez sąd administracyjny.

Skarżąca zarzuciła Wójtowi Gminy Łambinowice bezczynność w egzekwowaniu należności publicznej w wysokości 1612,82 zł. Sąd administracyjny odrzucił skargę, stwierdzając, że sprawa umorzenia należności cywilnoprawnych nie należy do jego właściwości. Wójt Gminy umorzył należność na wniosek skarżącej, co skutkowało cofnięciem pozwu przez Gminę.

Skarga została wniesiona przez A. K. przeciwko Wójtowi Gminy Łambinowice w związku z zarzucaną bezczynnością w wyegzekwowaniu należności publicznej w kwocie 1612,82 zł. Skarżąca argumentowała, że organ nie podjął czynności zmierzających do ustalenia i wykonania tej należności, co doprowadziło do wniesienia pozwu przez Gminę do sądu powszechnego. Wójt Gminy wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że skarżąca złożyła wniosek o umorzenie należności, który został uwzględniony. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, stwierdził, że sprawa umorzenia należności cywilnoprawnych nie należy do jego właściwości. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., skarga podlega odrzuceniu, jeśli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd podkreślił, że umorzenie należności cywilnoprawnych na podstawie uchwały rady gminy, wydanej na podstawie ustawy o finansach publicznych, nie wymaga wydania aktu administracyjnego i nie mieści się w kognicji sądu administracyjnego. W związku z tym, skarga została odrzucona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi na bezczynność organu w sprawie umorzenia należności cywilnoprawnych, ponieważ taka sprawa nie należy do jego właściwości.

Uzasadnienie

Umorzenie należności cywilnoprawnych na podstawie uchwały rady gminy, wydanej na podstawie ustawy o finansach publicznych, nie stanowi aktu administracyjnego w rozumieniu przepisów P.p.s.a. i nie podlega kontroli sądu administracyjnego. W związku z tym, skarga na bezczynność organu w tej sprawie podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (9)

Główne

P.p.s.a. art. 58 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, podlega odrzuceniu.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sądowej administracji publicznej, w tym bezczynność organów.

P.p.s.a. art. 149

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje zasady uwzględniania skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

u.f.p. art. 59 § 1

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Podstawa do podjęcia przez radę gminy uchwały w sprawie zasad i trybu udzielania ulg dotyczących należności pieniężnych.

u.f.p. art. 59 § 2

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Podstawa do podjęcia przez radę gminy uchwały w sprawie zasad i trybu udzielania ulg dotyczących należności pieniężnych.

u.f.p. art. 42 § 5

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Ogólny obowiązek gospodarowania środkami publicznymi.

u.f.p. art. 61 § 1

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Dotyczy gospodarowania środkami publicznymi.

k.c. art. 508

Kodeks cywilny

Zwolnienie dłużnika z długu.

k.p.c. art. 365 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Związanie prawomocnym orzeczeniem.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sprawa umorzenia należności cywilnoprawnych nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Godne uwagi sformułowania

nie stanowi zagadnienia prawnego pytanie o to, czy " w przypadku gdy pracodawca dysponuje prawomocnym wyrokiem sądu I instancji , zweryfikowanym przez Sąd II instancji w następstwie przeprowadzonego postępowania apelacyjnego, oddalającym powództwo pracownika o przywrócenie do pracy, istnieją po jego stronie podstawy do niedopuszczenia tegoż pracownika do pracy w trybie art. 81 k.p., dalej pozostawania w uzasadnionym przekonaniu, że stosunek pracy został rozwiązany, a zatem brak podstaw do monitorowania i sprawdzania gotowości tegoż pracownika do pracy, jego dyspozycyjności i sytuacji pracowniczej w ogóle, czy nawet zamiaru podjęcia pracy, o planach zawodowych i życiowych nie wspominając", bowiem w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie może być uznane za formułujące problem o doniosłości prawnej uzasadniającej zaangażowanie Sądu Najwyższego.

Skład orzekający

Krzysztof Bogusz

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu właściwości sądu administracyjnego w sprawach dotyczących umorzenia należności cywilnoprawnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umorzenia należności cywilnoprawnych przez organ gminy na podstawie uchwały rady gminy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa dotyczy kwestii proceduralnych związanych z właściwością sądu, co jest istotne dla prawników, ale mniej interesujące dla szerszej publiczności.

Dane finansowe

WPS: 1612,82 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SAB/Op 6/15 - Postanowienie WSA w Opolu
Data orzeczenia
2015-12-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-09-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Krzysztof Bogusz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 58 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Bogusz po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na bezczynność Wójta Gminy Łambinowice w przedmiocie wydania aktu w sprawie wyegzekwowania należności publicznej postanawia : odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez A. K. była bezczynność Wójta Gminy Łambinowice w sprawie wydania aktu administracyjnego zmierzającego do wyegzekwowania należności publicznej.
Skarżąca podniosła, że Wójt Gminy Łambinowice jako organ administracji publicznej pomimo obowiązku określonego w art. 42 ust. 5 i art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. 2013 poz. 885 ze zm.) nie podjął "czynności zmierzających do ustalenia przysługującej Gminie Łambinowice należności publicznej w wysokości 1612, 82 zł pobranej niesłusznie przez stronę w dniu 6 lipca 2010 r. oraz nie podjął czynności zmierzających do wykonania tego zobowiązania" przez stronę. Dodała, że "organ swoimi uchybieniami w realizacji zadania publicznego czyli gospodarowania środkami publicznymi obciąża skarżącą". Przejawia się to m.in. wniesieniem pozwu z dnia 12 maja 2015 r. do Sądu Rejonowego w [...] z powództwa Gminy Łambinowice przeciwko skarżącej o zapłatę kwoty 1612, 82 zł. Dlatego w "przekazaniu sprawy administracyjnej sądowi powszechnemu skarżąca dopatruje się wskazania jej osoby jako winnej zaniedbań". W konsekwencji organ "chce obarczyć stronę przyszłymi kosztami sądowymi, których to kosztów nie musiałaby ponieść w postępowaniu administracyjnym". Takie zachowanie organu, który nie załatwia sprawy od 26 sierpnia 2010 r. dowodzi - zdaniem skarżącej - dopuszczenia się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Dlatego skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni.
W dalszej części uzasadnienia skargi skarżąca powołała się na okoliczności zatrudnienia w A w [...] jako jednostce organizacyjnej Gminy Łambinowice oraz niezgodne z prawem rozwiązanie stosunku pracy, które zakończyło się powództwami cywilnymi i pracowniczymi..
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Łambinowice wniósł o jej oddalenie podnosząc, że skarżąca złożyła wniosek o umorzenie należności Gminy. W szczególności wnioskiem z dnia 31 sierpnia 2015 r. a zatem przed złożeniem niniejszej skargi wystąpiła do Wójta Gminy Łambinowice o umorzenie należności w kwocie 1612,82 zł. na podstawie uchwały Rady Gminy Łambinowice z dnia 24 czerwca 2010 r. w sprawie zasad i trybu udzielania ulg dotyczących należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny, co też nastąpiło w dniu 11 września 2015 r., o czym stronę zawiadomiono.
Z treści skargi, załączonych do skargi dokumentów oraz akt spraw cywilnych i z zakresu prawa pracy, na które powołała się skarżąca wynika następujący stan faktyczny :
A. K. była zatrudniona w A w [...] od dnia 1 stycznia 2000 r., ostatnio na stanowisku głównego specjalisty. W dniu 31 grudnia 2007 r. zakład pracy wypowiedział jej warunki pracy i płacy za trzymiesięcznym okresem wypowiedzenia w części dotyczącej stanowiska głównego specjalisty i zaproponował po upływie okresu wypowiedzenia stanowisko specjalisty za odpowiednim wynagrodzeniem.
Skarżąca odwołała się od tego wypowiedzenia zmieniającego i wyrokiem z dnia 20 maja 2008 r. w sprawie sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] "oddalił roszczenie o przywrócenie do pracy" a jednocześnie "zasądził od strony pozwanej na rzecz pracownika kwotę 7292, 88 zł. tytułem odszkodowania za niezgodne z prawem wypowiedzenie warunków pracy".
Pomimo tego orzeczenia skarżąca pozostając w sporze z pracodawcą co do rozwiązania stosunku pracy pozwem z dnia 23 czerwca 2008 r. wystąpiła o przywrócenie do pracy. Po rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie sygn. akt [...] zasądził od zakładu pracy na rzecz pracownicy kwotę 7292, 88 zł. a oddalił powództwo w zakresie przywrócenia do pracy. Jednocześnie Sąd I instancji nadał wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 1317 zł.
Skarżąca wystąpiła do komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] wnioskiem z dnia 18 czerwca 2010 r. o wyegzekwowanie kwoty 1317 zł. co też nastąpiło, przy czym komornik pobrał od pracodawcy należność główną wraz z kosztami egzekucji na łączną kwotę 1612, 82 zł.
Wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia 26 sierpnia 2010 r. sygn. akt [...] zmieniono wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt [...] w ten sposób, że uchylono pkt I,II i V nakazując pracodawcy dopuszczenie pracownicy do pracy na warunkach wypowiedzenia zmieniającego z dnia 31 grudnia 2007 r. a odrzucono apelację strony w zakresie zasądzenia wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy.
Konsekwencją rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w Opolu był brak podstaw do wyegzekwowania przez stronę od pracodawcy kwoty 1317 zł. objętej rygorem natychmiastowej wykonalności. Dlatego A w [...] wniósł powództwo przeciwko A. K. o zwrot nienależnego świadczenia. Postanowieniem z dnia 10 listopada 2011 r. Sąd Rejonowy w [...] w sprawie sygn. akt [...] odrzucił pozew stwierdzając brak legitymacji procesowej czynnej powoda, uznając, że legitymację taką ma Gmina Łambinowice a nie jednostka organizacyjna, A w [...].
Kolejnym pozwem w sprawie o sygn.akt [...] Sądu Rejonowego w [...] A. K. domagała się od pracodawcy zapłaty wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy i powództwo to uwzględniono wyrokiem z dnia 24 lipca 2012 r. do kwoty 47905,79 zł.
Na skutek apelacji pracodawcy Sąd Okręgowy w [...] w sprawie sygn. akt [...] w dniu 29 listopada 2012 r. oddalił apelację a Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 5 listopada 2013 r. sygn. akt [...] odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd Najwyższy uznając, że w sprawie nie występuje zagadnienie prawne wymagające rozpoznania skargi kasacyjnej, podkreślił, że strona pozwana wypowiedziała powódce nie stosunek pracy a jego warunki a następnie błędnie uznając, że doszło do ustania stosunku pracy wobec odmowy przyjęcia zaproponowanych warunków wydała jej świadectwo pracy.
Nie stanowi zagadnienia prawnego pytanie o to, czy " w przypadku gdy pracodawca dysponuje prawomocnym wyrokiem sądu I instancji , zweryfikowanym przez Sąd II instancji w następstwie przeprowadzonego postępowania apelacyjnego, oddalającym powództwo pracownika o przywrócenie do pracy, istnieją po jego stronie podstawy do niedopuszczenia tegoż pracownika do pracy w trybie art. 81 k.p., dalej pozostawania w uzasadnionym przekonaniu, że stosunek pracy został rozwiązany, a zatem brak podstaw do monitorowania i sprawdzania gotowości tegoż pracownika do pracy, jego dyspozycyjności i sytuacji pracowniczej w ogóle, czy nawet zamiaru podjęcia pracy, o planach zawodowych i życiowych nie wspominając", bowiem w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie może być uznane za formułujące problem o doniosłości prawnej uzasadniającej zaangażowanie Sądu Najwyższego. Strona pozwana wypowiedziała powódce nie stosunek pracy, a jego warunki, a następnie błędnie uznając, że doszło do ustania stosunku pracy wobec odmowy przyjęcia proponowanych warunków, wydała jej świadectwo pracy. Powództwo o przywrócenie do pracy przysługuje pracownikowi, któremu w sposób nieuzasadniony lub niezgodnie z prawem wypowiedziano umowę o pracę (art. 45 § 1 k.p.). W przypadku wypowiedzenia jedynie warunków płacy i pracy pracownik może natomiast żądać przywrócenia poprzednich warunków albo odszkodowania za nieuzasadnione lub niezgodne z prawem wypowiedzenie tych warunków (art. 42 § 1 w związku z art. 45 § 1 k.p.). Prawomocny wyrok sądu oddalający roszczenie pracownika, któremu wypowiedziano warunki pracy i płacy, o przywrócenie do pracy jest konsekwencją tych rozwiązań prawnych i oznacza wyłącznie, że takiemu pracownikowi takie roszczenie nie przysługuje. Zasądzone w takiej sytuacji odszkodowanie nie jest rekompensatą za nieuzasadnione lub niezgodne z prawem rozwiązanie stosunku pracy, lecz za wadliwe wypowiedzenie jego warunków. Wypowiedzenie warunków umowy o pracę, nawet uznane za wadliwe orzeczeniem Sądu, nie prowadzi do ustania stosunku pracy, jeżeli pracownik nie odmówił, jak w okolicznościach niniejszej sprawy, ich przyjęcia (art. 42 § 3 a contrario k.p.). W takiej sytuacji pracodawca ma obowiązek dalszego zatrudniania pracownika, a jeżeli odmawia dopuszczenia go do pracy, pracownikowi przysługuje roszczenie o takie dopuszczenie oraz o wynagrodzenie za czas gotowości do pracy, jeżeli taką gotowość wykazuje (art. 81 § 1 k.p.) Stąd w niniejszej sprawie w ogóle nie występuje problem konieczności dopuszczenia do pracy pracownika, któremu roszczenie o przywrócenie do pracy oddalono w związku z uprzednim rozwiązaniem stosunku pracy. Dodać do tego należy, że prawomocnym wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2010 r., [...], Sąd Okręgowy w [...] dopuścił powódkę do pracy u strony pozwanej na warunkach określonych w wypowiedzeniu zmieniającym, uznając, że nie doszło do ustania stosunku pracy, którym to wyrokiem był związany w tym zakresie Sąd rozpoznający niniejszą sprawę (art. 365 § 1 k.p.c.), jak prawidłowo wskazano w motywach orzeczenia. (por. akta spraw Sądu Rejonowego w [...] o sygn. akt [...], [...], [...]).
Następnie pozwem z dnia 12 maja 2015 r. Gmina Łambinowice wystąpiła z powództwem przeciwko A. K. o zapłatę kwoty 1612,82 zł. podnosząc, że jest to nienależnie wyegzekwowane świadczenie pracownicze wraz z kosztami egzekucji.
Wobec wniosku A. K. o umorzenie tej kwoty, zgłoszonego dnia 31 sierpnia 2015 r. Wójt Gminy Łambinowice, w oparciu o § 4 ust. 1 i § 2 ust. 1 pkt 1 uchwały nr XXXIX/237/10 Rady Gminy Łambinowice z dnia 24 czerwca 2010 r. w sprawie zasad i trybu udzielania ulg dotyczących należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny "umorzył A. K. kwotę 1612, 82 zł. z tytułu nienależnie pobranego świadczenia wypłaconego w oparciu o wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie sygn. akt [...]". Wobec powyższego Gmina Łambinowice cofnęła pozew i postanowieniem z dnia 2 października 2015r. w sprawie sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] umorzył postępowanie. (por. akta Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt [...]).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargę należało odrzucić.
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd administracyjny w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 poz. 270 ze zm.) dalej w skrócie P.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego podlega odrzuceniu. Jej rozpoznanie rodziłoby nieważność postępowania sądowego (por. art. 183 § 2 pkt 1, art. 172 i art. 285k § 3 P.p.s.a).
Zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, niezawisły i bezstronny sąd. Przyznając prawo do sądu konstytucja wskazuje jednocześnie, że sprawa powinna być rozpatrzona przez właściwy sąd.
Z art. 177 Konstytucji wynika, że sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów. Dla oceny, który sąd jest właściwy w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych zasadnicze znaczenie ma art. 184 Konstytucji zgodnie, z którym Naczelny Sąd Administracyjny i inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolkę działalności administracji publicznej.
Zgodnie z art. 1§ 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres kontroli sądowej administracji publicznej obejmuje zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a. także bezczynność organów administracji publicznej, w tym organów gminy.
W myśl bowiem art. 3 § 2 pkt 8 i 9 Ppsa, sąd kontroluje bezczynność w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 (tj. dotyczących załatwienia indywidualnej sprawy z zakresu administracji publicznej podlegającej rozstrzygnięciu w formie: 1) decyzji administracyjnej; 2) postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw), a także bezczynność w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Poza zakresem właściwości sądu administracyjnego pozostawiono bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 5 – 7 P.p.s.a.
W przypadku skargi na bezczynność organu, przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy odbywa się na zasadach określonych w art. 149 P.p.s.a. Zgodnie art. 149 P.p.s.a Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przypadku, o którym mowa w § 1, Sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.
W orzecznictwie sądowym oraz w doktrynie zgodnie przyjmuje się, że z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. T. Woś: Postępowanie sądowoadministracyjne, Wyd. Prawnicze PWN, Warszawa 1996, s. 62 - 63).
Dla dopuszczalności i zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną opieszałością lub też zwykłym przekroczeniem terminu albo wiązała się z przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane. Uwzględniając skargę na bezczynność Sąd nie może określić w jaki sposób powinna być rozpoznana sprawa w postępowaniu administracyjnym, w którym organ pozostaje w bezczynności, nie może bowiem nakazywać organowi wydania decyzji albo postanowienia określonej treści zastępując organ w orzekaniu. Także sama kontrola czynności podejmowanych przez organ administracji publicznej w konkretnej sprawie obejmuje jedynie ich kierunek wyznaczony przez przedmiot postępowania, zaś winna odbywać się bez ingerencji w kwestie związane bezpośrednio z merytorycznym rozstrzyganiem.
Po tych ogólnych uwagach odnoszących się do kognicji sądu administracyjnego, w tym w zakresie bezczynności organu, pozostało odpowiedzieć na pytanie, czy organ był zobowiązany do wydania aktu z art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a., a jeśli tak czy pozostawał w bezczynności.
Skarżąca powołuje się na przepisy ustawy o finansach publicznych. Jest prawdą, że przepisy te miały w sprawie zastosowanie o tyle, że Rada Gminy Łambinowice działając na podstawie art. 59 ust. 2 ustawy o finansach publicznych podjęła 24 czerwca 2010 r. uchwałę nr XXXIX/237/10 w sprawie zasad i trybu udzielania ulg dotyczących należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny, warunki dopuszczalności pomocy publicznej w przypadkach, w których ulga stanowić będzie pomoc publiczną oraz wskazania organu do tego uprawnionego (opublikowanej w Dzienniku Urzędowym województwa opolskiego nr 95 poz. 1107). Z uchwały tej wynika, że należność pieniężna mająca charakter cywilnoprawny może być umorzona w całości lub w części jeśli spełnione są przesłanki z § 2 ust. 1 uchwały a organem uprawnionym do umorzenia należności mających taki charakter a przypadających Gminie Łambinowice lub jednostkom organizacyjnym Gminy Łambinowice jest Wójt Gminy Łambinowice (§ 4 uchwały). Zgodnie z § 6 uchwały umorzenie należności w całości lub w części następuje w formie pisemnej.
Według poglądów orzecznictwa rozdział V Działu I ustawy o finansach publicznych zatytułowany "Zasady gospodarowania środkami publicznymi" normuje w art. od 55 do 59 i w art. 64, na zasadzie odstępstwa od reguły zawartej w art. 42 ust. 5 ustawy możliwość i zasady umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących jednostkom sektora finansów publicznych o charakterze cywilnoprawnym, jak i publicznoprawnym. Instytucja ulg w spłacie należności przysługujących także jednostkom samorządu terytorialnego nie jest instytucją prawa cywilnego, lecz instytucją prawa finansowego i to także w zakresie w jakim dotyczy należności cywilnoprawnych. To, że w art. 58 i 59 ustawy uregulowano sposób postępowania właściwego organu administracji rządowej lub samorządowej w zakresie umarzania należności o charakterze cywilnoprawnym oraz, że formą udzielania ulgi jest forma pisemna, na podstawie przepisów prawa cywilnego oznacza wprost, że podjęte przez właściwy organ pozytywne dla strony czynności (postanowienia, oświadczenia) nie mają charakteru decyzji w rozumieniu K.p.a. lub Ordynacji podatkowej i zostają uzewnętrznione przez umowę między organem a dłużnikiem albo w formie jednostronnego oświadczenia woli organu, doręczanego dłużnikowi i załatwiającego jego wniosek. (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 5 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Ol 941/14 opubl. w CBOSA na stronach NSA www.orzeczenia.nsa.qov.pl tak jak niżej podane dalsze orzeczenia).
Warto także zwrócić uwagę na te poglądy orzecznictwa sądowoadministracyjnego, które wskazują, że umorzenie należności cywilnoprawnych w oparciu o uchwały rady gminy, wydane na podstawie art. 59 ust. 1 i ust. 2 ustawy o finansach publicznych, wyłącza podjęcie jakiegokolwiek aktu administracyjnego w trybie art. 3 § 2 pkt 1 do 4a P.p.s.a. W postanowieniu z dnia 16 maja 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny sygn. akt II GZ 210/13 wprost przyjął, że organ Gminy nie ma umocowania do podjęcia jakiegokolwiek aktu w przedmiocie umorzenia należności wynikających ze stosunku cywilnoprawnego (tam: należności czynszowych) o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 1 do 4a P.p.s.a., dlatego zaskarżona bezczynność organu nie mieści się w granicach kognicji sądu administracyjnego wyznaczonej treścią art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a.
Także w doktrynie przyjęto brak podstaw do wydania aktu administracyjnego przy rozstrzyganiu wniosku o umorzenie należności cywilnoprawnych. Realizacja kompetencji organu Gminy o jakich stanowi art. 58 i 59 ustawy o finansach publicznych następuje na podstawie przepisów prawa cywilnego, co oznacza, że przybiera postać oświadczenia woli i takie umorzenie należności cywilnoprawnej odpowiada w terminologii prawa cywilnego zwolnieniu dłużnika z długu. Zgodnie z art. 508 Kodeksu cywilnego zwolnienie dłużnika z długu przez wierzyciela odnosi skutek w postaci wygaśnięcia zobowiązania tylko wtedy, gdy dłużnik zwolnienie przyjmuje. Zatem zwolnienie z długu ma charakter umowny ale w przypadku wniosku o umorzenie należności następuje na wniosek dłużnika i skutkuje także wygaśnięciem zobowiązania bo obejmuje oświadczenie woli obu stron. Dłużnik wyraża wolę we wniosku a organ w oświadczeniu załatwiającym pozytywnie wniosek. (por. komentarz do ustawy o finansach publicznych pod red. W. Misiąga Wyd. C.H. Beck W-wa 2015 r. str. 236-243.
Reasumując, jeżeli organ Gminy Łambinowice, którym jest Wójt Gminy nie miał prawnego obowiązku wydania aktu administracyjnego w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a., to nie mógł pozostawać w bezczynności, a sprawa umorzenia szerokopojętych należności cywilnoprawnych (do których należą też należności ze stosunku pracy) nie należy do właściwości sądu administracyjnego i z mocy art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. skarga podlegała odrzuceniu.
Dla porządku należy wskazać, że w sprawie nie ma zastosowania art. 58 § 4 P.p.s.a.
Na marginesie też podkreślić należy pogląd Sądu Najwyższego w cyt. Postanowieniu z 5 listopada 2013 r., sygn. akt [...], o stanie prawnym wprowadzonym prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Opolu z 26 sierpnia 2010 r., sygn. akt [...].
Z tych wszystkich względów orzeczono jak w postanowieniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI