I SAB/Op 39/25

I SAB/Op 39/25 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-09-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Elżbieta Kmiecik /przewodniczący/
Remigiusz Mazur /sprawozdawca/
Tomasz Judecki
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
659
Hasła tematyczne
Wywłaszczanie nieruchomości
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Zobowiązano organ do wydania aktu
Stwierdzono, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania
Stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Orzeczono o wymierzeniu grzywny
Dalej idącą skargę oddalono
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 par. 2 pkt 8, art. 149 par. 1, par. 1b i par. 2, art. 133 par. 1, art. 151, art. 200, art. 205 par. 1, art. 119 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 37 par. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 35 par. 3, art. 37 par. 3, art. 12, art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2025 poz 1071
art. 417 (1) par. 3
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Dz.U. 2024 poz 1145
art. 151 ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1832
par. 38 ust. 2 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 września 2025 r. sprawy ze skargi G. K., B. S., G. C. i B. C. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta Opola, w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną 1) zobowiązuje organ do wydania aktu w przedmiocie wniosku skarżących z dnia 14 maja 2021 r. w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, 2) stwierdza, że Prezydent Miasta Opola dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, 3) stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 4) wymierza Prezydentowi Miasta Opola grzywnę w kwocie 2.000 (dwa tysiące) złotych, 5) dalej idącą skargę oddala, 6) zasądza od Prezydenta Miasta Opola na rzecz skarżących G. K., B. S., G. C., B. C. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez G. K., B S , G. C., B. C. [dalej: strony, skarżący] jest przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta Miasta Opola [dalej: Prezydent, organ] postępowania w sprawie z wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną.
Skarga została wniesiona w następującym stanie sprawy.
Decyzją Prezydenta Miasta Opola z 13 listopada 2006 r., wydaną na wniosek skarżących, został zatwierdzony podział nieruchomości położonej w O. przy ul. [...] oznaczonej jako działka ewidencyjna nr a, a.m.[...], obręb G., na działki nr: b, c, d. Na podstawie przepisów art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz uchwały Rady Miasta Opola z 22 kwietnia 1999 r., Nr [...], w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu [...], wydzielona działka nr d przeszła z mocy prawa na własność Miasta Opola – miasta na prawach powiatu.
Wskutek wniosku skarżących z 14 maja 2021 r. Prezydent Miasta Opola, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, prowadzi postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania za działkę nr d.
Postanowieniem z 2 lipca 2021 r. Prezydent powołał biegłego – rzeczoznawcę majątkowego w celu sporządzenia opinii określającej wartość prawa własności powyższej nieruchomości. Wartość nieruchomości została ustalona w operacie szacunkowym z 14 lipca 2021 r.
Prezydent, zawiadomieniem z 12 sierpnia 2021 r. poinformował strony o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Pismami z 17 i 20 sierpnia 2021 r. skarżący złożyli uwagi do operatu szacunkowego.
Pismami z 24 i 30 sierpnia 2021 r. Prezydent poinformował strony, iż rzeczoznawca majątkowy w dniu sporządzenia operatu określił sposób użytkowania przedmiotowej działki jako rolniczy, natomiast przeznaczenie jej w dniu wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zostało określone jako teren przewidziany pod ulicę zbiorczą.
Następnie zawiadomieniem z 3 września 2021 r. Prezydent wyznaczył na 28 września 2021 r. termin rozprawy administracyjnej. W piśmie z 3 września 2021 r. pełnomocnik skarżących przedstawił ich stanowisko w sprawie wyceny nieruchomości. W dniu 28 września 2021 r. odbyła się rozprawa administracyjna.
Pełnomocnik skarżących, pismami z 5 października 2021 r., wniósł o podjęcie negocjacji w sprawie ustalenia odszkodowania oraz o zawieszenie postępowania w sprawie. Pismami z 19 października 2021 r. i 21 grudnia 2021 r. organ poinformował strony o możliwości podjęcia rokowań i zawieszenia w tym celu postępowania administracyjnego. Prezydent postanowieniem z 4 stycznia 2022 r. zawiesił postępowanie na wniosek skarżących.
W dniu 19 listopada 2021 r. do Biura Rady Miasta Opola wpłynęła skarga G. K. na działalność Prezydenta w związku z przejęciem przez Miasto Opole na prawach powiatu działki nr d. Prezydent Miasta Opola pismem z dnia 11 stycznia 2022 r. przekazał skargę Wojewodzie Opolskiemu celem załatwienia według właściwości. Wojewoda Opolski pismem z 10 lutego 2022 r. stwierdził, że powyższa skarga jest nieuzasadniona. Akta sprawy wpłynęły do organu 18 marca 2022 r.
Pismem z 7 lutego 2022 r. Prezydent wyznaczył termin rokowań na dzień 24 lutego 2022 r. Miasto Opole na prawach powiatu przekazało organowi w dniu 17 marca 2022 r. protokół rokowań przeprowadzonych w dniu 24 lutego 2022 r., z którego wynika, iż ponownie nie doszło do uzgodnienia pomiędzy stronami wysokości odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Wobec powyższego postanowieniem z 18 marca 2022 r. Prezydent podjął zawieszone postępowanie.
Decyzją z 6 kwietnia 2022 r. Prezydent ustalił wysokość odszkodowania na rzecz skarżących za przejęcie przez Miasto Opole na prawach powiatu własności działki nr d. Od decyzji tej złożono odwołanie. Decyzją z 24 czerwca 2022 r. Wojewoda Opolski uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, w związku ze stwierdzoną wadliwością operatu szacunkowego. Akta sprawy wpłynęły do organu 24 sierpnia 2022 r.
Oświadczeniem z 7 sierpnia 2022 r. skarżący podtrzymali swoje stanowisko odnośnie do wypłaty słusznego odszkodowania lub zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Prezydent zawiadomieniem z 20 października 2022 r. poinformował pełnomocnika skarżących, iż powołanie biegłego do sporządzenia operatu szacunkowego dla potrzeb określenia wysokości odszkodowania za wyżej wymienioną nieruchomość nastąpi niezwłocznie po otrzymaniu przez Prezydenta Miasta Opola wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej środków z budżetu Wojewody Opolskiego na sfinansowanie kosztów prowadzonego postępowania.
Postanowieniem z 3 stycznia 2023 r. organ powołał biegłego – rzeczoznawcę majątkowego w celu sporządzenia opinii określającej wartość prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Ustanowiony biegły odmówił sporządzenia operatu szacunkowego, ze względu na niską kwotę proponowanego wynagrodzenia.
Postanowieniem z 16 stycznia 2023 r. Prezydent powołał biegłego – rzeczoznawcę majątkowego w celu sporządzenia opinii określającej wartość prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Wartość nabytej przez Miasto Opole na prawach powiatu działki nr d została określona w operacie szacunkowym z 30 stycznia 2023 r.
Prezydent zawiadomieniem z 30 marca 2023 r. poinformował strony o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Wnioskiem z 21 kwietnia 2023 r. pełnomocnik skarżących wystąpił o udostępnienie drogą elektroniczną operatu szacunkowego, co zostało wykonane przez organ w tym samym dniu. Pismem z 2 maja 2023 r. pełnomocnik skarżących poinformował, iż działka powinna być wyceniona jako działka budowlana, a nie jako działka przeznaczona pod drogę.
Zawiadomieniem z 25 kwietnia 2023 r. Prezydent Miasta Opola wyznaczył na 15 maja 2023 r. termin rozprawy administracyjnej. W dniu 15 maja 2023 r. odbyła się rozprawa administracyjna.
Decyzją z 22 maja 2023 r. Prezydent ustalił stronom wysokość odszkodowania za działkę nr d. Od powyższej decyzji złożono odwołanie. Decyzją z 18 sierpnia 2023 r. Wojewoda Opolski uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, uzasadniając, iż operat szacunkowy zawiera uchybienia istotne dla ustalenia wartości nieruchomości i nie może być przyjęty jako dowód w sprawie. Akta sprawy zostały zwrócone organowi w dniu 4 października 2023 r.
Prezydent zawiadomieniem z 20 października 2023 r. poinformował pełnomocnika skarżących, iż przedmiotowe postępowanie zostanie zakończone do 31 marca 2024 r., ze względu na konieczność sporządzenia kolejnego operatu szacunkowego. Powołanie biegłego nastąpi niezwłocznie po otrzymaniu przez Prezydenta środków z budżetu Wojewody Opolskiego na sfinansowanie kosztów prowadzonego postępowania.
Postanowieniem z 13 listopada 2023 r. Prezydent powołał biegłego – rzeczoznawcę majątkowego w celu sporządzenia opinii określającej wartość prawa własności ww. nieruchomości. Wartość nieruchomości została ustalona w operacie szacunkowym z 22 listopada 2023 r.
Prezydent zawiadomieniem z 16 stycznia 2024 r. poinformował strony o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Do zawiadomienia został dołączony wyciąg operatu szacunkowego nieruchomości.
W zawiadomieniu z 18 stycznia 2024 r. organ wyznaczył na 1 lutego 2024 r. termin rozprawy administracyjnej. Następnie Prezydent zawiadomieniem z 31 stycznia 2024 r. wyznaczył nowy termin rozprawy administracyjnej na 14 lutego 2024 r.
Wnioskiem z 5 lutego 2024 r. G. C. wystąpiła o udostępnienie operatu szacunkowego. Organ wniosek ten zrealizował w tym samym dniu.
W dniu 14 lutego 2024 r. odbyła się rozprawa administracyjna. W toku rozprawy skarżący wnieśli zastrzeżenia do operatu. Organ zwrócił się pismem z 21 lutego 2024 r. do biegłego – rzeczoznawcy majątkowego o odniesienie się do zastrzeżeń stron w zakresie sporządzonego operatu szacunkowego. Pismem z 7 marca 2024 r. biegły odniósł się do treści zarzutów. Organ udzielił pełnomocnikowi skarżących odpowiedzi pismem z 20 marca 2024 r. Dodatkowo biegły pismem z 25 marca 2024 r. uzupełnił swoje wyjaśnienia w sprawie.
Decyzją z 27 marca 2024 r. Prezydent ustalił wysokość odszkodowania na rzecz skarżących za przejęcie przez Miasto Opole na prawach powiatu własności nieruchomości. Od decyzji Prezydenta wpłynęło odwołanie. Wojewoda Opolski decyzją z 31 lipca 2024 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W ocenie organu wyższego stopnia operat szacunkowy zawiera istotne uchybienia. Skarżący wnieśli na decyzję Wojewody Opolskiego sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. WSA w Opolu wyrokiem z 11 października 2024 r., sygn. akt I SA/Op 788/24, oddalił sprzeciw. Akta sprawy zostały zwrócone organowi w dniu 31 grudnia 2024 r.
Postanowieniem z 14 listopada 2024 r. Prezydent powołał biegłego – rzeczoznawcę majątkowego w celu sporządzenia opinii określającej wartość prawa własności działki nr d. Wartość nabytej nieruchomości została ustalona w operacie szacunkowym z 6 grudnia 2024 r.
Pełnomocnik skarżących wniósł pismem z 12 grudnia 2024 r. ponaglenie. Wojewoda Opolski postanowieniem z 30 grudnia 2024 r. uznał ponaglenie za niezasadne, a 31 grudnia 2024 r. zwrócił po wykorzystaniu akta postępowania w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania, rozpatrzonej decyzją z 31 lipca 2024 r.
G. K. wystąpiła do organu, wnioskiem z 7 stycznia 2025 r., o udostępnienie akt sprawy dotyczącej wniosku z 31 sierpnia 2006 r. o podział działki nr e, obręb G., udostępnienie treści uchwały Rady Miasta Opola w sprawie budowy drogi publicznej równoległej do ulicy [...] w O. oraz decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej wraz z załącznikami. Organ przesłał kopię wniosku wraz z załącznikami, udzielił odpowiedzi w sprawie niepodjęcia uchwały Rady Miasta Opola o przystąpieniu do budowy drogi na działce d oraz niewydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej obejmującą przedmiotową działkę.
Po przystąpieniu w styczniu 2025 r. do sporządzenia zawiadomienia dotyczącego czynnego udziału stron w postępowaniu oraz możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, tj. sporządzonego operatu szacunkowego, organ stwierdził, że w operacie występują nieprawidłowości związane z niewłaściwym opisem wycenianej nieruchomości. Pracownik prowadzący sprawę skontaktował się telefonicznie z biegłym – rzeczoznawcą majątkowym. Rzeczoznawca poinformował, że operat jest wykonany poprawnie, a niewłaściwa powierzchnia działki nie ma wpływu na wartość nieruchomości, znajduje się bowiem w opisie i wyciągu z operatu, natomiast w wyliczeniach jest przyjęta jej poprawna powierzchnia, tj. 616 m2. Biegły zadeklarował, że dostarczy do siedziby organu poprawiony operat szacunkowy bez zbędnej zwłoki.
Na początku lutego 2025 r. pracownik prowadzący sprawę ponownie skontaktował się z biegłym, podkreślając, że poprawiony operat majątkowy jest niezbędny do dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego w celu zawiadomienia stron o możliwości zapoznania się z nowym dowodem w sprawie. Rzeczoznawca poinformował, że ze względu na zły stan zdrowia nie jest w stanie wywiązać się z wcześniejszych deklaracji i operat zostanie dostarczony w późniejszym terminie, tj. po powrocie do zdrowia. W dniu 15 kwietnia 2025 r. biegły sprostował omyłki w operacie szacunkowym i przedłożył poprawiony operat szacunkowy.
Prezydent Miasta Opola zawiadomieniem z 22 maja 2025 r. poinformował strony o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Do zawiadomienia został dołączony wyciąg operatu szacunkowego nieruchomości. Ponadto w odrębnym zawiadomieniu z 22 maja 2025 r. organ wyznaczył termin rozprawy administracyjnej na 23 czerwca 2025 r. W dniu 28 maja 2025 r. wydano G. C. kopię operatu szacunkowego.
Prezydent przeprowadził w dniu 15 lipca 2025 roku rozprawę administracyjną, a następnie skierował do biegłego pismo z 18 lipca 2025 r. w celu odniesienia się do zgłoszonych przez strony uwag w zakresie operatu szacunkowego.
Organ zawiadomieniem z 18 sierpnia 2025 r. przesunął termin załatwienia sprawy do 17 października 2025 r. z uwagi na nieotrzymanie wyjaśnień rzeczoznawcy majątkowego dotyczących zastrzeżeń zgłoszonych przez byłych właścicieli nieruchomości, a dotyczących sporządzonego operatu szacunkowego. Rzeczoznawca majątkowy w dniu 27 sierpnia 2025 ·r. przedłożył organowi wyjaśnienia wraz z załącznikiem nr 1 do operatu, stanowiącym charakterystykę nieruchomości przyjętych do porównania. Organ pismem z 28 sierpnia 2025 r. przekazał stronom kopię wyjaśnień rzeczoznawcy majątkowego wraz z załącznikiem do operatu szacunkowego, celem odniesienia się do ich treści.
Opisany wyżej dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego został udokumentowany w aktach sprawy przedłożonych Sądowi.
Pismem z 9 kwietnia 2025 r., uzupełnionym następnie pismem z 30 kwietnia 2025 r., strony wniosły samodzielnie sporządzoną skargę na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta opisanego wyżej postępowania administracyjnego, wnosząc o cyt. "uznanie skargi za zasadną, zasądzenie odpowiedniego odszkodowania, uwzględnienie faktu przewlekłości oraz rażących naruszeń prawa." Strony argumentowały między innymi, że od przejęcia działki nr d upłynęło 18 lat. Prezydent nadal nie ustalił słusznego odszkodowania, nie wydał prawomocnej decyzji i nie wypłacił odszkodowania za przejętą z mocy prawa nieruchomość. Zdaniem skarżących Prezydent uchyla się od wypłaty słusznego odszkodowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wyjaśnił m.in., że postępowanie o ustalenie wysokości odszkodowania nie trwa kilkanaście lat, jak twierdzą skarżący, lecz (po zakończeniu bezskutecznych rokowań) zostało wszczęte na ich wniosek z dnia 14 maja 2021 r. W ocenie organu analiza przebiegu wszczętego z wniosku skarżących postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania wskazuje, iż sprawa ma charakter skomplikowany, wieloaspektowy i wielowątkowy, a w celu rozstrzygnięcia sprawy organ zobligowany był do uzyskania wiadomości specjalnych, ponieważ do załatwienia sprawy o ustalenie odszkodowania niezbędny jest operat szacunkowy spornej nieruchomości. W toku całego postępowania organ dopuścił dowody z opinii 4 rzeczoznawców majątkowych, a jeden powołany biegły odmówił wydania opinii. Ponadto w niezbędnym zakresie organ wzywał biegłych do udziału w rozprawach administracyjnych, które były przeprowadzane przed wydaniem każdej z uchylonych przez Wojewodę Opolskiego decyzji. Organ uzyskiwał w koniecznym zakresie opinie uzupełniające biegłych, wyjaśnienia, jak i wzywał biegłych do usunięcia uchybień i omyłek. Przed wszczęciem postępowania, jak i w toku postępowania, sporne prowadzone były rokowania i negocjacje w przedmiocie uzgodnienia wysokości odszkodowania. W związku z powyższym na wniosek skarżących postępowanie było czasowo zawieszone. Ponadto na przebieg postępowania wpływ miało odrębnie toczące się postępowanie w przedmiocie zwrotu na rzecz skarżących prawa własności nieruchomości. W sprawie wystąpiły również postępowania wpadkowe w trybie ponaglenia i skargowym. W obu przypadkach, zarówno skarga, jak i ponaglenie zostały przez organ wyższego stopnia uznane za niezasadne. Organ argumentował, że dołożył wszelkich starań, aby zakończyć sprawę i pozostawał w przekonaniu, że podejmuje działania niezbędne do prawidłowego rozpoznania wniosku stron. W toku postępowania wydał trzy decyzje o ustaleniu wysokości odszkodowania na rzecz skarżących. Od wszystkich decyzji organu skarżący wnieśli odwołania. Wojewoda Opolski uchylił decyzje Prezydenta, wskazując, iż przedkładane operaty szacunkowe nie mogą, ze względu na uchybienia, stanowić dowodu w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., jako: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4. W takim przypadku przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest więc zwalczanie braku działania organu (zwłoki) w załatwieniu sprawy administracyjnej i doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności wynikającej z przepisów prawa. Zakres kontroli sądu sprowadza się więc w tym przypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy w tym zakresie organ zrealizował nałożone na niego obowiązki.
Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sąd – stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. – zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie, co wynika z art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Stosownie do art. 149 § 1b p.p.s.a. sąd może też orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, a na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. – także o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6
Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy, bierze zatem po uwagę te okoliczności, które zostały w nich ujawnione.
Oceniając w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi na podstawie art. 53 § 2b p.p.s.a. Sąd uwzględnił, że w niniejszej sprawie wniesienie skargi nie było ograniczone terminem, ale musiało być poprzedzone ponagleniem, o którym mowa w art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.). W rozpoznawanej sprawie skarżący wniesienie skargi poprzedzili złożeniem ponaglenia z 12 grudnia 2024 r. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie była więc dopuszczalna i podlegała rozpoznaniu.
W celu rozstrzygnięcia, czy Prezydent dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w warunkach wniesienia skargi i – jeżeli tak – czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, Sąd był zatem zobowiązany ustalić obowiązujący organ wzorzec normatywny służący do oceny sprawności jego postępowania.
Wyjaśnić w pierwszej kolejności przyjdzie, że przepisy p.p.s.a. nie określają na czym polega stan przewlekłości postępowania. Przewlekłość postępowania administracyjnego została jednak zdefiniowana w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. Wynika z niego, że przewlekłość wystąpi wówczas, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. W orzecznictwie utrwaliło się stanowisko, że w przypadku przewlekłości chodzi o sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ale podejmuje czynności dowodowe lub inne czynności ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (zob. wyroki NSA: z dnia 16 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 2768/17; z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 349/18). Przewlekłość może mieć więc postać statyczną (brak jakichkolwiek czynności ze strony organu), dynamiczną (wykonywanie przez organ czynności niecelowych), jak i mieszaną, zawierającą elementy obu poprzednich postaci (zob. wyrok NSA z dnia 15 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 1809/16).
Uwzględniając powyższe, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie wystąpiły okresy opieszałości, które kwalifikować należy jako przewlekłe prowadzenie postępowania. Sąd dostrzegł przy tym, że sprawa z wniosku skarżących była trzykrotnie rozstrzygana przez organ, lecz wszystkie kolejno wydawane decyzje zostały, wskutek odwołań, uchylone przez Wojewodę Opolskiego z powodu wad operatów szacunkowych dopuszczonych jako dowody w sprawie, a sprawa administracyjna – w dniu orzekania przez Sąd – wciąż była w toku. Ocena skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania dokonywana jest na dzień zamknięcia rozprawy. Wynikająca z art. 149 p.p.s.a. możliwość uwzględnienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., poprzez wydanie wyroku zobowiązującego organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, jest dopuszczalna wówczas, gdy stan ten trwa nadal w dacie wyrokowania. W świetle powołanych przepisów p.p.s.a. i w stanie faktycznym sprawy, Sąd – stwierdzając, że w sprawie administracyjnej postępowanie było prowadzone przewlekle, a sprawa nadal nie została załatwiona – zobowiązał Prezydenta do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia prawomocnego wyroku, o czym orzekł w punkcie 1 wyroku.
Ustalając, czy w sprawie administracyjnej wystąpiła przewlekłość postępowania, Sąd wziął pod uwagę to, że wniosek o wszczęcie postępowania wpłynął do organu 25 maja 2021 r. i postępowanie to nadal trwało w dniu 11 września 2025 r. Odnosząc się to zagadnienia przewlekłości postępowania w sposób szczegółowy Sąd stwierdził, że:
1) istotny w sprawie wniosek wpłynął do organu 25 maja 2025 r. (data prezentaty), lecz pierwsza czynność procesowa została podjęta przez organ 2 lipca 2021 r. (powołanie biegłego);
2) pierwszy operat szacunkowy wpłynął do organu 16 lipca 2021 r. (data prezentaty), lecz rozprawę administracyjną poprzedzającą wydanie decyzji przeprowadzono 28 września 2021 r.;
3) wniosek pełnomocnika skarżących o zawieszenie postępowania administracyjnego wpłynął do organu 7 października 2021 r. (data prezentaty) a rozpatrzono go postanowieniem z 4 stycznia 2022 r. o zawieszeniu postępowania;
4) Wojewoda Opolski zwrócił organowi akta, po rozpatrzeniu sprawy odwoławczej, w dniu 24 sierpnia 2022 r. (data prezentaty), pismem z 20 października 2022 r. Prezydent zawiadomił strony, że postępowanie zostanie zakończone do 31 marca 2023 r., a postanowieniem z 3 stycznia 2023 r. i następnym z 16 stycznia 2023 r. organ powołał biegłego;
5) drugi operat szacunkowy został sporządzony 30 stycznia 2023 r. (brak prezentaty wpływu), lecz rozprawę administracyjną poprzedzającą wydanie decyzji przeprowadzono 15 maja 2023 r.;
6) Wojewoda Opolski zwrócił organowi akta, po rozpatrzeniu sprawy odwoławczej, w dniu 4 października 2023 r. (data prezentaty), pismem z 20 października 2023 r. Prezydent zawiadomił strony, że postępowanie zostanie zakończone do 31 marca 2024 r., a postanowieniem z 13 listopada 2023 r. organ powołał biegłego;
7) trzeci operat szacunkowy wpłynął do organu 24 listopada 2023 r. (data prezentaty), lecz rozprawę administracyjną poprzedzającą wydanie decyzji przeprowadzono 14 lutego 2024 r.;
8) Wojewoda Opolski, po rozpatrzeniu odwołania, wydał 31 lipca 2024 r. decyzję ostateczną w trybie art. 138 § 2 k.p.a. (kasatoryjną), od decyzji tej strony wniosły sprzeciw do Sądu, który został rozpoznany 11 października 2024 r., decyzja Wojewody Opolskiego (mimo jej zaskarżenia) pozostawała wiążąca dla organu, jednak dopiero postanowieniem z 14 listopada 2024 r. powołano kolejnego biegłego;
9) czwarty operat szacunkowy został sporządzony 6 grudnia 2024 r. (brak prezentaty wpływu), a skorygowany operat szacunkowy został sporządzony 15 kwietnia 2025 r., lecz rozprawę administracyjną poprzedzającą wydanie decyzji przeprowadzono 15 lipca 2025 r.
W ocenie Sądu kluczowe w sprawie czynności procesowe podejmowane były w znacznych odstępach czasowych, a samo postępowanie nie było nacechowane wystarczającą koncentracją czynności w okresie od dnia, kiedy wpłynął wniosek o jego wszczęcie do dnia rozpoznania sprawy niniejszej przez Sąd. Biorąc pod uwagę treść art. 35 § 3 k.p.a., zgodnie z którym załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, a nawet uwzględniając to, że w sprawie konieczne jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego (niewadliwego operatu szacunkowego), postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku skarżących trwa już nazbyt długo. Okoliczności powyższe uzasadniają stwierdzenie, że postępowanie to było prowadzone przewlekle.
Bez znaczenia w sprawie pozostają okoliczności takie jak oczekiwanie organu na przekazanie środków finansowych pozwalających na uiszczenie wynagrodzenia biegłego, co skutkowało opóźnieniem w jego powołaniu. Kwestia ta stanowi bowiem wewnętrzny problem organów administracji publicznej, a zapłata wynagrodzenia biegłego stanowi problem odrębny od problemu przeprowadzenia koniecznego w sprawie dowodu. Podobnie to Prezydenta obowiązkiem było dokonanie oceny operatu szacunkowego pod względem formalnej jego poprawności i skłonienie biegłego do skorygowania wadliwego operatu, tak by mógł on stanowić dowód w sprawie, albo pominięcie operatu jako dowodu wadliwego, a tym samym – niemogącego stanowić podstawy ustaleń faktycznych. Nic nie stało na przeszkodzie do tego by Prezydent, znając wytyczne Wojewody Opolskiego co do formalnej zgodności operatu szacunkowego z obowiązującymi przepisami, przekazał odpowiednie wskazania ustanowionemu biegłemu i uniknął dzięki temu uchylenia kolejnej decyzji wydanej w sprawie.
W takim stanie sprawy zachodziła konieczność rozstrzygnięcia co do tego, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stwierdzając w niniejszej sprawie przewlekłość postępowania Sąd uwzględnił to, że Prezydent wielokrotnie przekroczył dwumiesięczny termin przewidziany dla rozpoznania sprawy szczególnie skomplikowanej. Wprawdzie Prezydent podejmował różne działania, niemniej jednak nie można uznać, aby były czynności szybko i skutecznie zmierzające do załatwienia sprawy, mogące uwalniać organ od zarzutu przewlekłości. Zdaniem Sądu organ działał w sposób opieszały i nieefektywny, co więcej czynił to w sposób wskazujący na brak zainteresowania zakończeniem sprawy poprzez wydanie decyzji administracyjnej, rozpraszając podejmowane czynności w czasie, przedłużając postępowanie bez dostatecznie uzasadnionych podstaw i nie dążąc do skutecznego końcowego załatwienia sprawy. Ustalona przez Sąd, na podstawie dokumentów, chronologia zdarzeń jednoznacznie potwierdziła, że organ naruszył obowiązek załatwienia sprawy w terminie z art. 37 § 3 k.p.a., a podejmowane czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle wymogów art. 12 k.p.a.
Oceniając tok czynności podejmowanych przez organ Sąd stwierdził, że przedmiotowe postępowanie było prowadzone w sposób przewlekły, a organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, o czym orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku.
Jednocześnie, w ocenie Sądu, zaistniałe w sprawie przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym Sąd orzekł w punkcie 3 sentencji wyroku.
W tym miejscu należy zauważyć, że ustawodawca nie zdefiniował, kiedy przewlekłość ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Prawo takiego zakwalifikowania bezczynności lub przewlekłości zostało pozostawione uznaniu składu orzekającego sądu. Uznanie to opiera się na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2059/22 i powołane w nim orzecznictwo). Ogólnie rzecz ujmując, taka kwalifikacja będzie zasadna, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest oczywisty i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji). Na tę ocenę rzutuje z kolei m.in. zbyt długi okres prowadzenia sprawy, niemający uzasadnienia ani w stopniu jej skomplikowania, ani w konieczności prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego. W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że z reguły dopiero co najmniej kilkunastokrotne przekroczenie maksymalnego terminu wyznaczonego przez prawodawcę na załatwienie sprawy jest przekroczeniem na tyle dużym, a przez to też i oczywistym, że nie będzie budziło wątpliwości odnośnie do uznania go za przekroczenie znaczące (por. wyrok NSA z 11 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 2546/19 oraz wyrok NSA z 23 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 1081/22).
Przenosząc te ustalenia na grunt niniejszej sprawy, należy po pierwsze stwierdzić, że organ od 25 maja 2021 r. podejmował czynności zmierzające do załatwienia sprawy administracyjnej w znacznych odstępach czasu i takie działanie organu nie znajduje przekonującego uzasadnienia. Odstępy czasowe pomiędzy kluczowymi w sprawie czynnościami organu wskazują nawet na brak woli szybkiego załatwienia sprawy. Zdaniem Sądu, oceniając opisany w części historycznej uzasadnienia tok czynności podejmowanych przez Prezydenta, nie może być wątpliwości, że postępowanie było prowadzone nieefektywnie i w sposób przewlekły, a przekroczenie terminów jest oczywiste i niedopuszczalne. Przedmiotowe postępowanie było prowadzone dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (w kontekście przerw pomiędzy poszczególnymi czynnościami organu oraz ogólnego czasu trwania postępowania). W przekonaniu Sądu tak znaczna zwłoka w rozpoznaniu sprawy nie znajduje ani prawnego, ani racjonalnego uzasadnienia w okolicznościach sprawy. Niewątpliwie w znaczny sposób i wielokrotnie przekroczony został maksymalny termin dwumiesięczny przewidziany dla rozpoznania sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a., ponieważ czas trwania postępowania przekroczył 4 lata.
W okresie tym zasadnicze dla sprawy działania następowały w znacznych odstępach czasu, a kolejne operaty szacunkowe nieruchomości (podstawowe dowody) były uznawane przez organ odwoławczy za wadliwe z przyczyn formalnych, co powinno być stwierdzone już przez organ pierwszej instancji. Czynności procesowe organu nie były podejmowane niezwłocznie oraz z wymaganą koncentracją i należytą starannością w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie znacznie (o wiele miesięcy, a nawet lat) krótszym.
Sąd miał na uwadze i to, że nawet wniesione przez skarżących ponaglenie nie wywołały skutku w postaci niezwłocznego zakończenia przedmiotowego postępowania. Reasumując, uznać należy, że działania organu pozostają w jawnej sprzeczności z podstawową zasadą procedury administracyjnej, jaką jest zasada szybkości postępowania. Podważają dodatkowo zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyrażoną w art. 8 k.p.a. W takim stanie sprawy Sąd orzekł jak w punkcie 3 sentencji wyroku stwierdzając, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, uwzględniwszy skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, może z urzędu lub na wniosek strony orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a, tj. dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, które – według znajdującego zastosowanie w niniejszej sprawie Komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 11 lutego 2025 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2024 r. (M. P. z 2025 r. poz. 125) – w 2024 r. wyniosło 8.181,72 zł. W niniejszej sprawie skarżący nie wnieśli o wymierzenie organowi grzywny. Sąd nie jest jednak związany niezłożeniem wniosku w tym zakresie, ponieważ może orzec z urzędu o wymierzeniu organowi grzywny. Jak wskazuje się w doktrynie "proces decyzyjny sądu co do wymierzenia grzywny i w dalszej perspektywie określenia jej wysokości powinien być determinowany także okolicznościami rzutującymi na wystąpienie stanu przewlekłości oraz decydującymi, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa" (P. Kornacki, 5.4. Wymierzenie grzywny [w:] Skarga na przewlekłość postępowania administracyjnego, Warszawa 2014). Katalog istotnych okoliczności obejmuje m.in. terminowość i prawidłowość czynności, zachowanie się stron, w szczególności zaś strony skarżącej, wina organu, indywidualno-prewencyjne oddziaływanie na organ czy potrzeba kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. W ocenie Sądu konieczne i uzasadnione jest w sprawie zastosowanie środka dyscyplinującego organ i z tego powodu orzekł o wymierzeniu grzywny. Organ uniemożliwił bowiem skarżącym skuteczne dochodzenie odszkodowania za utracone prawo własności nieruchomości. Instytucja grzywny spełnia funkcję represyjną oraz prewencyjną, jej celem jest więc zdyscyplinowanie organu w celu szybkiego załatwienia sprawy i przeciwdziałanie przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Jest to zatem dodatkowa gwarancja terminowego załatwiania sprawy, a jednocześnie dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżących. Wymierzenie grzywny uzasadnione jest zwłaszcza stwierdzeniem, że przewlekłe prowadzenie postępowania nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Sąd wziął pod uwagę również obrazę prawa procesowego w przedmiotowej sprawie dokonaną przez organ polegającą na nieznajdującym usprawiedliwienia naruszeniu art. 12 i art. 35 k.p.a. Organ, nie realizując nałożonego nań obowiązku szybkiego działania podważył podstawowe zasady ustrojowe działania administracji publicznej wyrażone w art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd nie znalazł w sprawie również żadnych okoliczności, które usprawiedliwiałyby okresy aktywności organu w przedmiotowej sprawie. Postępowanie organu zdradzało brak woli załatwienia sprawy w sposób przewidziany przepisami prawa co organ usprawiedliwiał w odpowiedzi na skargę skomplikowany, wieloaspektowy i wielowątkowy charakterem sprawy. Jednak zdaniem Sądu sprawa mogła być ostatecznie rozstrzygnięta nawet już w roku 2022, gdyby organ poczynił należyte starania o prawidłowe przeprowadzenie – w zasadzie jednej – czynności dowodowej, polegającej na przeprowadzeniu dowodu z niewadliwej opinii biegłego w celu ustalenia wartości nieruchomości. Konieczność uzyskania kolejnych operatów szacunkowych nie usprawiedliwiała zatem wystarczająco przewlekłości postępowania. Wobec powyższych ustaleń Sąd uznał, że orzeczenie jednej z instytucji dyscyplinujących organy administracji publicznej (tu: grzywny) było konieczne, a jej wysokość określona w pkt. 4 sentencji wyroku jest uzasadniona.
W zakresie wniosku skarżących o odszkodowanie za przewlekłe prowadzenie postępowania zawartych w samodzielnie przez nich sporządzonej skardze, Sąd wyjaśnia, że środek dyscyplinujący w postaci przyznania sumy pieniężnej z art. 149 § 2 p.p.s.a. nie pełni funkcji odszkodowawczej, lecz celem jego orzeczenia jest w istocie m.in. kompensacja negatywnych doznań strony skarżącej związanych z zaistnieniem przewlekłości postępowania. Funkcję odszkodowawczą tego środka wyklucza bowiem 4171 § 3 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2025 r. poz. 1071) przewidujący odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez niewydanie orzeczenia lub decyzji, gdy obowiązek ich wydania przewiduje przepis prawa.
Decyzja o zastosowaniu bądź odmowie zastosowania konkretnego środka (grzywny, sumy pieniężnej lub obu tych środków łącznie) należy do sądu administracyjnego. Co istotne nawet w przypadku stwierdzenia, że bezczynność albo przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały postać kwalifikowaną ustawodawca nie zobligował sądu administracyjnego do automatycznego przyznania każdemu skarżącemu sumy pieniężnej, albo wymierzenia organowi grzywny, a jedynie pozostawił uznaniu sądu skorzystanie z takiego rozwiązania. Przyjmuje się, że suma pieniężna pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną. Jej przyznanie stanowi swoistą rekompensatę za doznane negatywne przeżycia psychiczne i moralne związane z przewlekłością postępowania administracyjnego. Zauważyć należy, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania sumy pieniężnej jest fakultatywne, a więc oparte na instytucji uznania sędziowskiego. W judykaturze podnosi się, że suma pieniężna stosowana być powinna w szczególnie drastycznych przypadkach bezczynności organu oraz w sytuacji, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez jego nałożenia organ sprawy nadal nie załatwi. Skoro suma pieniężna pełni funkcję kompensacyjną, tym samym ma ona niejako zrekompensować stronie skarżącej stratę, jaką poniosła na skutek bezczynności organu. A skoro tak, to strona skarżąca powinna taką stratę konkretnie wykazać. Nie wystarczą zatem jedynie ogólne twierdzenia, gdyż taka argumentacja nie wykazuje bowiem w odniesieniu do jakiej wielkości Sąd miałby proporcjonalnie orzec o środku prawnym o charakterze kompensacyjnym (wyrok NSA z 29 lipca 2025 r., sygn. akt III OSK 398/25).
W stanie sprawy Sąd uznał argumenty skarżących odnoszące się do ich stanu zdrowia, wieku, stresu, czasu, który upłynął do dnia zatwierdzenia podziału nieruchomości na ich wniosek, czy wyrządzenia szkody przez organ wskutek niewydania decyzji przyznającej odszkodowanie, za niewystarczające do ustalenia i orzeczenia adekwatnej sumy pieniężnej. Sąd wyjaśnia przy tym, że zgodnie z art. 151 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 z późn. zm.) wartość rynkową nieruchomości stanowi szacunkowa kwota, jaką w dniu wyceny można uzyskać za nieruchomość w transakcji sprzedaży zawieranej na warunkach rynkowych pomiędzy kupującym a sprzedającym, którzy mają stanowczy zamiar zawarcia umowy, działają z rozeznaniem i postępują rozważnie oraz nie znajdują się w sytuacji przymusowej. Przy określaniu wartości nieruchomości dla ustalenia odszkodowania wartość nieruchomości określa się według poziomu cen z dnia, w którym następuje ustalenie odszkodowania (§ 38 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości, Dz. U. poz. 1832). Zatem zmiana cen nieruchomości na terenie Miasta Opola, która nastąpiła od dnia utraty prawa własności nieruchomości przez skarżących, powinna być uwzględniona w operacie szacunkowym i następnie w decyzji Prezydenta. Dlatego w tym zakresie, w punkcie 5 sentencji wyroku, Sąd dalej idącą skargę oddalił, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
W punkcie 6 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł o kosztach postępowania, na które składa się wpis od skargi uiszczony w kwocie 100 zł.
W myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na podstawie tego przepisu Sąd rozpoznał sprawę bez wyznaczania rozprawy.
Wyżej powołane wyroki są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na internetowej stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl.