I SAB/Op 28/24

I SAB/Op 28/24 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2024-04-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-01-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka
Remigiusz Mazur
Tomasz Judecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
658
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1814/24 - Wyrok NSA z 2024-12-04
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 31 par. 1 i par. 2,  art. 35 par. 1-3, art. 36, art. 37 par. 1 pkt 1 i pkt 4, art. 61 par. 1 i par. 3, art. 61a par. 1, art. 124
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 682
art. 29 ust. 4 pkt 3 lit.a, art. 48 ust. 1 pkt 1, art. 53a ust. 1, art. 84 ust. 1 pkt 1,
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 3 par. 2 pkt 2 i pkt 8, art. 119 pkt 4, art. 149 par. 1 pkt 1-3, art. 149 par. 1a, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi [...] Stowarzyszenia [...] na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie kędzierzyńsko-kozielskim w przedmiocie legalności budowy oddala skargę.
Uzasadnienie
[...] Stowarzyszenie [...] z siedzibą w K. (dalej jako: "Stowarzyszenie") wniosło skargę na bezczynność za Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie kędzierzyńsko – kozielskim (dalej jako: "PINB", "organ") w rozpoznaniu wniosku Stowarzyszenia z 30 października 2023 r.
Wniesiony środek zaskarżenia poprzedził następujący stan faktyczny i prawny.
Przytoczonym na wstępie wnioskiem – datowanym na 30 października 2023 r., który wpłynął do organu w tym samym dniu przez ePUAP – Stowarzyszenie, imieniem której działali łącznie: Prezes Zarządu i Członek Zarządu, wystąpiło: o niezwłoczne wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie trwającej obecnie budowy obiektu budowlanego stacji bazowej telefonii komórkowej, bez wymaganego pozwolenia na budowę, prowadzonej na kominie kotłowni M. Sp. z o.o. w K. (dalej jako: "Spółka"), o dopuszczenie Stowarzyszenia do tego postępowania oraz o niezwłoczne wstrzymanie budowy.
We wniosku Stowarzyszenie wskazało podstawy prawne swojego żądania: procesowe (tj. art. 31 § 1 pkt 1 – 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1960 r. poz. 168, obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 572 – dalej jako: "k.p.a.") podnosząc, że jest ono uzasadnione celami statutowymi Stowarzyszenia (§ 6 pkt d, f, g oraz j regulaminu Stowarzyszenia) i przemawia za nim interes społeczny (ochrona zdrowia publicznego i środowiska przed silnym polem elektromagnetycznym, przeciwdziałanie nielegalnym obiektom budowlanym) oraz materialne (tj. art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1994 r. Nr 89 poz. 414 z późn. zm., obecnie: Dz. U. 2023 r. poz. 682 z późn. zm. – dalej jako: "p.b.").
We wniosku obszernie uzasadniła dlaczego - w jej ocenie – opisane przedsięwzięcie wymaga pozwolenia na budowę, że jego obecna realizacja jest samowolą budowlaną, że koniecznym jest zalegalizowanie inwestycji lub doprowadzenie do jego rozbiórki (k. 1 akt admin. 2/2).
Pismem datowanym na 30 października 2023 r., które wpłynęło do organu w tym samym dniu przez ePUAP – Stowarzyszenie przekazało Regulamin Stowarzyszenia, na którego postanowienia powołało się w treści wniosku z 30 października 2023 r. (k. 2 akt admin. 2/2).
Pismem z 29 listopada 2023 r., organ poinformował Stowarzyszenie m.in., że jego żądanie nie może być podstawą do wszczęcia postępowania administracyjnego we wskazanym zakresie (k. 3 akt admin. 2/2).
Pismem z 1 grudnia 2023 r., Stowarzyszenie wniosło ponaglenie na przewlekłe prowadzenie sprawy, które organ pierwszoinstancyjny, zgodnie z właściwością, przekazał wraz z aktami sprawy organowi wyższego stopnia (k. 1 akt admin. 1/2).
Przy piśmie przewodnim z dnia 14 grudnia 2023 r. Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu poinformował Stowarzyszenie, że racji tego, iż postępowanie w sprawie naruszeń p.b., którego wszczęcia domaga się Stowarzyszenie, może być wszczęte wyłącznie z urzędu, Stowarzyszeniu nie przysługiwało ponaglenie (art. 37 § 1 k.p.a.), a jedynie skarga powszechna (art. 229 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 83 ust. 2 p.b.) (k. 5 akt admin. 1/2).
W skardze do tut. Sądu, wywiedzionej na podstawie art. 31 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 31 § 2 k.p.a. strona skarżąca, zarzuciła organowi nie rozpatrzenie wniosku organizacji społecznej o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie budowy stacji bazowej telefonii komórkowej, żądając: zobowiązania organu do rozpoznania wniosku zgodnie z przepisami prawa w zakresie objętym zadaniem w terminie jednego miesiąca od dnia uprawomocnienia się wyroku oraz zwrotu kosztów według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazało, że prawo nie przewiduje innych form rozpoznaniu wniosku złożonego przez organizację (społeczną) jak poprzez wszczęcie postępowania lub wydanie postanowienia o odmowie jego wszczęcia. Ponadto nie zgadza się z kwalifikacją organu, że doszło do montażu urządzeń, bo w jego ocenie jest to budowa obiektu budowlanego.
W odpowiedzi na skargę PINB wniósł o jej oddalenie. Argumentując wskazał, że w sprawie będącej przedmiotem skargi, prowadził postępowanie wyjaśniające, w celu zbadania zgłoszonych przez Stowarzyszenie zarzutów. W ramach prowadzonych czynności przeprowadził m.in. oględziny w dniu 7 i 23 listopada 2023 r. jak również zgromadził dokumenty i ustalił, że na wskazanym obiekcie (na kominach ciepłowni Spółki) wykonano roboty polegające na montażu urządzeń stacji bazowej telefonii komórkowej wraz z osprzętem i zasilaniem. Inwestorem była P. Sp. z o.o. Montaż tych urządzeń – w jego ocenie - nie stanowił samowoli budowlanej, bo wypełniał zakres czynności o których mowa w art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. a p.b. (zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę). Wskazał, że art. 53a p.b. stanowi lex specialis do art. 61 k.p.a. (powołując się na wyrok NSA z dnia 7 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 2286/22). Wobec stwierdzenia braku naruszeń przepisów p.b. organ nie stwierdził podstaw do wydania orzeczenia o wszczęciu lub o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w żądanym przez Stowarzyszenie zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm. – dalej jako: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Uwzględniając skargę na bezczynność, sąd - stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie, co wynika z art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Tym samym przedmiotem sądowej kontroli – w odniesieniu do tego typu skarg – nie jest określony akt lub czynność organu administracji publicznej, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Skarga ta stanowi zatem środek prawny mający na celu ochronę praw jednostki poprzez przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego likwidację stanu opieszałości występującą po stronie tego organu. Podkreślić w tym miejscu należy, że w sprawach, w których przedmiotem badania sądu administracyjnego jest bezczynność czy przewlekłość organu, sąd kontroluje jedynie, czy organ administracji w terminie zakreślonym przepisami prawa procesowego rozpatrzył wniosek strony czy też nie. Sposób załatwienia tego wniosku, a zatem jego uwzględnienie, bądź odmowa uwzględnienia, nie jest natomiast przedmiotem oceny sądu administracyjnego w sprawie ze skargi na bezczynność. W tym przypadku chodzi bowiem o formalną kontrolę, czy w terminie określonym ustawą organ wydał akt lub podjął czynność, zasadniczo bez badania materialnoprawnych aspektów tych aktów lub/i czynności.
Jednocześnie wskazania wymaga, że Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a.
Nadto należy wskazać, że spełnione zostały warunki formalne do wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność. Dopuszczalność skargi na bezczynność (za wyjątkiem skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej) uwarunkowana jest zachowaniem trybu o którym mowa w art. 37 k.p.a. Zgodnie z przytoczonym przepisem na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 k.p.a. lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, które organ prowadzący postępowanie jest obowiązany w trybie określonym w § 4 art. 37 k.p.a. przekazać je do organu wyższego stopnia. Po wyczerpaniu tego trybu strona może wnieść do sądu administracyjnego skargę na bezczynność organu lub na przewlekłe prowadzenie postępowania. Przy czym skarga taka jest dopuszczalna niezależnie od pozytywnego czy negatywnego stanowiska zajętego przez organ wyższego stopnia (postanowienie NSA z 12 lutego 2002 r., sygn. akt II SA/Gd 3920/01).
W rozpoznawanej sprawie Stowarzyszenie, o czym szerzej powyżej, poprzedziło wniesienie skargi do tut. Sądu, ponagleniem wniesionym na bezczynność PINB do organu wyższego stopnia, w tym przypadku Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu.
Przechodząc do meritum przypomnienia wymaga, że kontroli sądowej poddano, jak wskazano na wstępie, ocenę czy PINB - w zakresie rozpoznania wniosku Stowarzyszenia z 30 października 2023 r., skierowanego do PINB, z żądaniem wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 31 § 1 pkt 1 – 2 w zw. z art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b. w sprawie legalności budowy obiektu budowlanego (tu: stacji bazowej telefonii komórkowej na kominie kotłowni należącej Spółki, położonej w K.), dopuszczenia Stowarzyszenia do tego postępowania oraz niezwłocznego wstrzymania budowy - pozostawał w bezczynności (jak twierdzi Stowarzyszenie), czy wprost przeciwnie (jak wywodził organ).
Jak wynika z przedstawionego powyżej przebiegu postępowania, który jest co do meritum zgodnie prezentowany, tak przez stronę skarżącą, jak i organ, zdaniem składu orzekającego w sprawie, rację ma organ, że zareagował on prawidłowo na wniosek strony i załatwił go w prawem określony sposób.
Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Natomiast zgodnie z art. 35 § 2 k.p.a., niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Z kolei w art. 35 § 3 k.p.a. przewidziano, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.
Treść obowiązku płynącego z powyższych przepisów nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności.
Dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że był on zobowiązany na podstawie obowiązujących przepisów prawa do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi. Ocena co do bezczynności organu, dokonana być musi w powiązaniu z właściwym dla załatwienia sprawy prawem materialnym, gdyż ono rozstrzyga o legitymacji organu oraz wynikających z przepisów uprawnieniach i obowiązkach (wyrok NSA z dnia 9 listopada 2023 r., sygn. akt II OSK 770/23).
W rozpatrywanej sprawie strona skarżąca, co jest niekwestionowane przez organ, pismem datowanym na 30 października 2023 r., z datą wpływu do organu w tym samym dniu, wniosła żądanie wszczęcia, w trybie uregulowanym w art. 31 § 1 pkt 1 – 2 k.p.a. w zw. z art. 48 pkt 1 p.b., postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy stacji bazowej telefonii komórkowej, bez wymaganego pozwolenia na budowę, prowadzonej na kominie kotłowni w K. należącej do Spółki.
Przepis art. 48 pkt 1 p.b. stanowi, że organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę.
Stowarzyszenie wyraźnie sprecyzowało w złożonym piśmie swoje żądania, określając tym samym jasno, w sposób niewymagający żadnych zabiegów interpretacyjnych, przedmiot postępowania. Wyrażoną w piśmie intencją Stowarzyszenia było doprowadzenie do wszczęcia postępowania z art. 48 pkt 1 p.b. i zbadania w jego toku, przez organ, w ramach przyznanych mu kompetencji organu nadzoru budowlanego, sprawy legalności robót budowlanych związanych z opisaną powyżej inwestycją, z jednoczesnym dopuszczenia Stowarzyszenia do wszczętego postępowania oraz niezwłocznego wstrzymania budowy.
Sąd zauważa, że przepis art. 61 § 1 k.p.a. przewiduje dwa sposoby wszczęcia postępowania administracyjnego, tj. na żądanie strony lub z urzędu.
Sąd dostrzega też, że wniosek strony skarżącej niewątpliwie miał charakter procesowy, w tym sensie, że zamiarem jej było doprowadzenie do wszczęcia, przez organ nadzoru budowlanego, postępowania administracyjnego, z inicjatywy Stowarzyszenia działającego tu jako tzw. organizacja społeczna. Wskazało ono bowiem równocześnie i wprost, jako podstawę procesową swojego żądania, w petitum i w uzasadnieniu wniosku, przepisy art. 31 § 1 pkt 1 – 2 k.p.a., podnosząc okoliczności, które w ocenie Stowarzyszenia wypełniają przesłanki, o których mowa w art. 31 § 1 in fine k.p.a., twierdząc, że wniosek jest uzasadniony celami statutowymi Stowarzyszenia (tj. § 6 pkt d, f, g oraz j regulaminu Stowarzyszenia) i leży w interesie społecznym.
Zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Natomiast w myśl art. 31 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie.
Nie ulega wątpliwości, że przytoczone powyżej przepisy art. 31 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. odnoszą się wyłącznie do postępowania administracyjnego ogólnego (jurysdykcyjnego).
Z treści powołanych przepisów wynika jednocześnie, że złożenie przez organizację społeczną wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego ogólnego (jurysdykcyjnego), niezależnie do tego czy jest ono podejmowane z urzędu czy też na wniosek, wymaga zweryfikowania go w oparciu o przesłanki określone w art. 31 § 1 k.p.a. i wypowiedzenie się w tej kwestii w formie postanowienia. Zatem organ, do którego zostało skierowane żądanie organizacji społecznej, ocenia czy żądanie organizacji jest uzasadnione jej celami statutowymi i czy spełniona jest przesłanka istnienia interesu społeczny, rozstrzygając o tym w formie postanowienia. Przy czym niespełnienie powołanych przesłanek i wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z urzędu, zamyka postępowanie wstępne i nie ma potrzeby (i możliwości) wydawania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odrębnego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania ze względu na brak legitymacji (por. NSA w wyroku z 8 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 234/15). Natomiast nawet stwierdzenie, że organizacja społeczna jest legitymowana do wniesienia żądania, nie obliguje organu do wszczęcia postępowania, o ile żądanie takie jest bezzasadne z innych powodów. Także w tym wypadku organ winien wydać postanowienie, co wynika z brzmienia art. 31 § 2 zd. 2 k.p.a. Zatem analiza konstrukcji art. 31 § 1 i § 2 k.p.a. wskazuje, że w sytuacji, w której wniosek o wszczęcie postępowania składa organizacja społeczna, a podany przez nią stan faktyczny sprawy może stanowić podstawę do wszczęcia postępowania jurysdykcyjnego, obowiązkiem właściwego organu jest wydanie postanowienia rozstrzygającego o takim żądaniu (por. NSA w wyroku z dnia 12 października 2017 r., sygn. akt II OSK 163/17, a także wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 września 2022 r., sygn. akt III SAB/Gl 213/22).
Jednakże w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażany jest pogląd, i orzekający skład pogląd ten podziela, że art. 61 § k k.p.a. powinien być interpretowany w związku z przepisami administracyjnego prawa materialnego, które nie tylko wyznaczają rodzaj spraw załatwianych w formie decyzji administracyjnej, ale i normują inicjatywę odnośnie do powstania treści stosunku materialnoprawnego, co powoduje, że jeżeli przepis szczególny ukształtowuje dane postępowanie jako wszczynane wyłącznie na wniosek, albo jedynie z urzędu, organ jest związany tego rodzaju postanowieniem (wyrok NSA z 27 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 2475/22).
Takim przepisem szczególnym jest art. 53a ust. 1 p.b. Wynika z niego, że wszczęcie postępowania w przedmiocie ustalenia legalności prowadzonych robót budowlanych, w trybie art. 48 pkt 1 p.b., następuje wyłącznie z urzędu.
Sąd podziela pogląd, że przepis art. 53a ust. 1 p.b. stanowi lex specialis do art. 61 k.p.a. Zatem, gdy organ nadzoru budowlanego po przeprowadzeniu kontroli dochodzi do wniosku, że roboty budowlane są zgodne z obowiązującymi przepisami, stwierdza brak podstaw do wszczęcia postępowania, o jakim mowa w rozdziale 5a p.b., o czym zawiadamia osobę interweniującą pismem. W sytuacji gdy postępowanie może być wszczęte wyłącznie z urzędu, brak jest podstaw do wymagania, by organ w sytuacji, gdy nie widzi podstaw do prowadzenia postępowania z urzędu, zobowiązany był wydać na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania (por. wyrok NSA z 21 lutego 2024 r., sygn. akt II OSK 1314/21). W sytuacji, gdy organ nadzoru budowlanego po przeprowadzeniu kontroli dochodzi do wniosku, że roboty budowlane są zgodne z obowiązującymi przepisami, stwierdza brak podstaw do wszczęcia postępowania, o jakim mowa w Rozdziale 5a p.b., o czym zawiadamia osobę interweniującą pismem (por. wyroki NSA: z 7 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 2286/22; z 3 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 378/22 oraz z 12 września 2023 r., sygn. akt II OSK 199/23).
Podobna sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, z tą różnicą, że z stosownym wnioskiem z dnia 30 października 2023 r. wystąpiło Stowarzyszenie jako tzw. organizacja społeczna.
W odpowiedzi, pismem z 29 listopada 2023 r., PINB poinformował Stowarzyszenie, że jego "żądanie nie może być podstawą do wszczęcia postępowania administracyjnego we wskazanym zakresie" oraz, że "nie dopatrzono się naruszenia prawa budowlanego, w szczególności art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy, a tym samym podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego". W piśmie tym organ przytoczył podstawy prawne swojego działania jako organu inspekcyjno – kontrolnego (art. 84 ust. 1 pkt 1 p.b.) prawidłowo wyjaśniając: że jego kompetencja do wszczęcia postępowań z zakresu samowoli budowlanej, prowadzonych na podstawie art. 48 – 51 p.b., jest oparta na zasadzie oficjalności (art. 53a ust. 1p.b.); że brak zatem możliwości jego podjęcia na skutek żądania pochodzących od osób trzecich; że podanie lub wniosek o wszczęcie postępowania w zakresie samowoli budowlanej jest dla organu informacją o zaistniałych naruszeniach; że nie zobowiązuje do jego wszczęcia z urzędu; że wystąpienia takie skutkują podjęciem przez organ jedynie czynności kontrolnych i wyjaśniających. Dopiero w przypadku ich potwierdzenia organ wszczyna postępowanie z urzędu. Nadto organ pismem tym poinformował Stowarzyszenie, że przeprowadził z urzędu czynności sprawdzające w sprawie wskazanej we wniosku Stowarzyszenia i nie dopatrzył się naruszenia prawa budowlanego, w szczególności art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b. (k. 3 akt admin. 2/2).
Sąd, posiłkując się powyższymi poglądami prawnymi przyjmuje, że gdy postępowanie o jakim mowa w rozdziale 5a, w art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b., może być wszczęte wyłącznie z urzędu, którego wszczęcia domagała się w kontrolowanej sprawie strona skarżąca, brak jest podstaw do wymagania, by organ w sytuacji, gdy nie widzi podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu, zobowiązany był wydać, na podstawie art. 31 § 2 k.p.a., postanowienie odmawiające organizacji społecznej wszczęcia postępowania, a w konsekwencji, że z brakiem wydania tego rodzaju aktu administracyjnego możliwe było wiązanie pozostawania przez organ w stanie bezczynności. Reguła wynikająca z art. 53a ust. 1 p.b. wyłącza w sprawach regulowanych w rozdziale 5a p.b. stosowanie regulacji ogólnej art. 61 § 3 w zw. z art. 61 § 1 k.p.a., a w następstwie tego ma również wpływ na zakres zastosowania art. 31 § 2 k.p.a. i związane z tym przepisem obowiązki spoczywające na organie nadzoru budowlanego, których niedopełnienie może być postrzegane jako stan odpowiadający sytuacji wymienionej w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.
Skoro w niniejszej sprawie, po przeprowadzeniu kontroli opisanej inwestycji, której legalność strona skarżąca kwestionowała we wniosku z 30 października 2023 r., organ nie stwierdził podstaw do wszczęcia z urzędu stosownego postępowania, to wystarczającym jego działaniem było poprzestanie na poinformowaniu Stowarzyszenia, pismem z 29 listopada 2023 r., doręczonym Stowarzyszeniu w tym samym dniu przez ePUAP, o stwierdzonym braku podstaw do jego wszczęcia.
Zawiadomienie takie ma swoje umocowanie procesowe w treści przepisu Działu VIII, art. 238 k.p.a.
Nawet gdyby przyjąć pogląd odmienny i uznać racje Stowarzyszenia, to powyżej opisane pismo PINB z 29 listopada 2023 r. zawiera minimum elementów postanowienia, określonych w art. 124 k.p.a., a które muszą zostać w nim zawarte, aby dany akt, choć do pewnego stopnia wadliwy, można było uznać za postanowienie. W piśmie PINB z 29 listopada 2023 r. oznaczony jest: właściwy organ (przez podanie w nagłówku pisma oznaczenia właściwego Powiatowego Inspektoratu nadzoru Budowlanego w powiecie kędzierzyńsko – kozielskim), od którego pismo pochodzi; adresat, czyli Stowarzyszenie wnioskujące o wszczęcie postępowania; rozstrzygnięcie tu procesowe (tj. ocenę, iż "żądanie nie może być podstawą do wszczęcia postępowania administracyjnego we wskazanym zakresie" oraz, że "nie dopatrzono się naruszenia prawa budowlanego, w szczególności art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy, a tym samym podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego") i podpis osoby działającej za organ, ze wskazaniem imienia i nazwiska (tu: podpis elektroniczny pracownika organu A. S.). Przedmiotowe pismo można byłoby zatem, z tego punktu widzenia, zakwalifikować jako orzeczenie w istocie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 31 § 2 k.p.a., nadto wydane w terminie, bo w ciągu jednego miesiąca od dnia wpływu wniosku Stowarzyszenia z 30 października 2023 r., czyli w terminie zastrzeżonym, zgodnie z art. 35 § 3 in principio k.p.a., dla spraw wymagających przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (tu: choćby oględzin w dniach 7 i 23 listopada 2023 r.) i jeszcze przed wniesieniem skargi do tut. Sądu. Zgodnie z art. 31 § 2 zd. 2 k.p.a. na postanowienie takie, choćby wadliwe, służy stronie zażalenie, a następnie skarga do Sądu zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.
Ocena merytoryczna zarzutów skargi, co do błędnej kwalifikacji przez organ montażu spornych urządzeń jako czynności o których mowa w art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. a p.b. (tj. zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę) wykracza poza granice sprawy, która dotyczy bezczynności organu.
W tych okolicznościach prawnych i faktycznych Sąd ocenił, że skargę na bezczynność organu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało oddalić.
Wyżej powołane wyroki są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na internetowej stronie pod adresem: www.nsa.gov.pl.