I SAB/Op 125/24

I SAB/Op 125/24 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-02-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka /przewodniczący sprawozdawca/
Elżbieta Kmiecik
Remigiusz Mazur
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prokurator
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku
Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Stwierdzono, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Oddalono dalej idącą skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, ust. 2, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 5 ust. 1, ust. 2, art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. f, pkt 4 lit. a, art. 13 ust. 1, art. 16 ust. 1, ust. 2, art. 21 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 par. 2 pkt 8, art. 58 par. 1, art. 119 pkt 4, art. 120, art. 149 par. 1, par. 1a, par. 2, art. 151, art. 200, art. 205 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 47, art. 61 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2024 poz 390
art. 2, art. 3 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze
Dz.U. 2025 poz 46
art. 156 par. 1, par. 5, par. 5b, art. 355, art. 385 par. 1
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego
Dz.U. 2021 poz 535
par. 2 ust. 1 pkt 6
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu  przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Asesor sądowy Remigiusz Mazur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 lutego 2025 r. sprawy ze skargi K. O. na bezczynność Prokuratora Rejonowego w Opolu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) zobowiązuje Prokuratora Rejonowego w Opolu do rozpoznania wniosku K. O. z dnia 17 lipca 2024 r., w terminie 14 dni od otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, 2) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie, 3) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4) oddala dalej idącą skargę, 5) zasądza od Prokuratora Rejonowego w Opolu na rzecz K. O. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 19 sierpnia 2024 r. K. O. (dalej jako: wnioskodawca, strona bądź skarżący), złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność Prokuratora Rejonowego w Opolu w sprawie udostępnienia informacji publicznej zainicjowanej jego wnioskiem z 17 lipca 2024 r., złożonym w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902 ze zm.), zwanej dalej: ustawą lub u.d.i.p.
Skarga została złożona w następującym stanie prawnym i faktycznym. W dniu 17 lipca 2024 r. skarżący – za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres e-mail: biuro.podawcze.propo@prokuratura.gov.pl – złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej w przedmiocie przekazania mu obrazów ostatnich dziesięciu aktów oskarżenia, które są w posiadaniu organu, sporządzonych przez funkcjonariusza policji M. W., a które to już zostały ujawnione w postępowaniu sądowym. Jako sposób i formę udostępnienia wnioskowanych informacji wnioskodawca wskazał na możliwość doręczenie ich za pośrednictwem poczty elektronicznej o wyróżnikach: [...].
W reakcji na wniosek strony organ pismem z dnia 23 lipca 2024 r. poinformował ją, iż przedmiot żądania nie obejmuje informacji publicznej w rozumieniu legalnej definicji zawartej w art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wobec czego żądane informacje nie podlegają udostępnieniu w trybie tej ustawy.
W tych okolicznościach strona – jak wskazano na wstępie złożyła skargę na bezczynność organu w załatwieniu jej wniosku. W skardze zarzuciła organowi naruszenie:
art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej;
art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia jego wniosku, stwierdzenie, iż bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenie organowi grzywny w kwocie 2.000 zł; przyznanie mu od organu sumy pieniężnej w kwocie 1000 zł; oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych w tym zwrotu opłaty sądowej w kwocie 100 zł. Nadto wniósł o zobowiązanie organu do wskazania numeru REGON oraz udzielenie mu dostępu elektronicznego do akt sprawy w systemie "PASSA" Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu po jej zadekretowaniu.
W uzasadnieniu skargi - po prezentacji chronologii zdarzeń po skierowaniu jego wniosku do Prokuratury Rejonowej w Opolu - wskazał, że organ przyznając, iż posiada żądaną informację publiczną (Oddział 3 Akta Zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 lipca 2021 r., w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów oraz innych działów administracji w powszechnych jednostkach organizacyjnych prokuratury) stwierdził jednakże, iż nie stanowi ona informacji publicznej w rozumienie legalnej definicji zawartej w art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżący zaznaczył, że termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo upływu tego terminu, na co zwrócił uwagę, podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił żądanej odpowiedzi we właściwym trybie. Organ nie wskazał również, iż informacja ta, zostanie przygotowana w czasie późniejszym nie dłuższym niż 2 miesiące.
Kontynuując argumentację skargi jej autor podał, że organ nie odmówił wnioskodawcy wydania żądanej informacji publicznej, ani nie umorzył postępowania administracyjnego, wydając przy tym decyzję administracyjną zawierającą elementy wymienione w art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), dalej: Kpa, która w sposób skuteczny zostałaby wprowadzona do obrotu prawnego.
W ocenie skarżącego organ całkowicie zbagatelizował złożony wniosek, co – jak stwierdził – jest zachowaniem "iście nagannym, a nader niezasługującym na jakąkolwiek społeczną akceptację".
Zaakcentował, że nie domaga się udostępnienia akt postępowania karnego (w ujęciu globalnym jako całości) jak błędnie przyjął organ, tj. zbioru dokumentów wytworzonych przez organy państwowe, a tylko dokumentów publicznych wytworzonych przez funkcjonariusza publicznego.
Następnie – na poparcie sformułowanych w skardze zarzutów – przytoczył orzecznictwo sądów administracyjnych cytując ich fragmenty, a także odnosząc się do stanowiska organu i wskazanych przez niego orzeczeń podniósł, że nie odpowiadają one sytuacji faktycznej tej sprawy. Podnosząc przy tym, że poddana osądowi w sprawie zakończonej wyrokiem NSA z 18 stycznia 2023 r., sygn. III OSK 6466/21, jest zupełnie odmienna od jego sprawy.
W odpowiedzi na skargę Prokurator Rejonowy wniósł o jej odrzucenie w całości jako niedopuszczalnej. W uzasadnieniu wyjaśnił, że żądana przez wnioskodawcę informacja nie mieści się w zakresie przedmiotowym u.d.i.p., a Prokurator nie pozostaje w bezczynności. Podniósł, że na kanwie niniejszej sprawy, dla oceny dopuszczalności wniesienia skargi na jego bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej, niezbędnym jest wskazanie na unormowanie art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej zgodnie z którym wydanie decyzji administracyjnej jest możliwe jedynie w dwóch przypadkach, tj. gdy organ odmawia udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu przepisów ustawy oraz gdy organ umarza postępowanie o którym mowa w art. 14 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wyjaśnił przy tym, że w sytuacji, gdy dana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej lub wniosek o jej udostępnienie został skierowany do podmiotu niewymienionego w treści art. 4 tej ustawy, forma decyzji nie jest przewidziana, a w konsekwencji nie zachodzi przesłanka bezczynności organu. W dalszych motywach argumentując stanowisko wyrażone na wstępie odpowiedzi na skargę przytoczył, na jego poparcie, orzecznictwo sądowoadministracyjne i poglądy doktryny.
Podsumowując organ stwierdził, że z całą stanowczością uznać należy, iż wnioskowane przez skarżącego dane w postaci obrazów ostatnich dziesięciu aktów oskarżenia, które są w posiadaniu organu, sporządzonych przez funkcjonariusza Policji – M. W., a które to już zostały ujawnione w postępowaniu sądowym, a więc de facto materiałów postępowania przygotowawczego w postaci aktów oskarżenia sporządzonych w konkretnej sprawie karnej, nie stanowią informacji o sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, co czyni wniesioną skargę niedopuszczalną.
Na zakończenie wyraził pogląd, że wymienione materiały, w postaci aktu oskarżenia sporządzonego w konkretnej sprawie, nie stanowią informacji o sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, lecz zawierają informacje dotyczące spraw indywidualnych osób i jest pismem procesowym organu będącego stroną postępowania sądowego, który poza procesem nie ma samodzielnego bytu.
W piśmie procesowym z 19 stycznia 2025 r. skarżący podniósł, że domagał się udostępnienia informacji o tożsamym przedmiecie o jaką wnioskował do Prezesa Sądu Rejonowego w O., który uwzględnił jego wniosek i udostępnił mu informację publiczną w postaci wskazanych w nim aktów oskarżenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Na wstępie rozważań należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 ust. 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej: p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Sprawy podlegające załatwieniu w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej należą do zakresu kognicji sądu administracyjnego (art. 21 ust. 1 u.d.i.p.) nawet wtedy, gdy władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne (w szczególności: organy, podmioty lub organizacje, zob.: art. 4 u.d.i.p.), zobowiązane do udostępniania informacji publicznej, nie są sensu stricto organami administracji publicznej.
Ponadto wskazania wymaga, że celem skargi na bezczynność organu jest zwalczanie braku prawej określonej reakcji organu w załatwieniu sprawy strony. Na mocy art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Tym samym odnosząc się do wniosku Prokuratora o odrzucenie skargi, Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 58 § 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę: 1) jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego; 2) wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia; 3) gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi; 4) jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona; 5) jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie; 5a) jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego; 6) jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Jednocześnie Sąd wyjaśnia, że sprawa ze skargi na bezczynność organu, w tym również w zakresie udostępnienia informacji publicznej, podlega kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., co opisano wyżej. Oceniając dopuszczalność skargi, Sąd uwzględnił, że jej wniesienie nie było ograniczone terminem, jak również nie musiało być poprzedzone żadnym środkiem zaskarżenia, ponieważ taki środek skarżącemu nie przysługiwał (art. 52 § 1-2 p.p.s.a.), wobec czego była ona dopuszczalna i podlegała rozpoznaniu.
Skoro - zdaniem składu orzekającego - w stanie sprawy, przedstawionym wyżej, żadna z powyższych okoliczności nie wystąpiła, to skarga podlegała merytorycznemu rozpoznaniu. Zaznaczenia przy tym wymaga, że strona nie uczyniła przedmiotem skargi pisma informacyjnego przekazanego jej w odpowiedzi na jej wniosek, że objęte wnioskiem dane nie należą do zakresu informacji publicznej i nie podlegają udostępnieniu w trybie określonym przepisami u.d.i.p., notabene pozbawionego cech decyzji administracyjnej, lecz zaskarżyła brak prawem określonej reakcji organu zobowiązanego do załatwienia jej wniosku.
Stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Z tego powodu Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie 3 sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności wykazała, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przechodząc do motywów rozstrzygnięcia zaznaczenia wymaga, że ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, że – co do meritum – nie jest on sporny i został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organu jak i strony skarżącej. W ocenie Sądu nie ma zatem konieczności jego ponownego powielania.
Przedmiotem zaskarżenia – jak wskazano powyżej – jest bezczynność Prokuratora w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego złożonego w trybie przepisów u.d.i.p. Spór koncentruje się tym samym na ocenie czy rację ma organ uznając, że wskazane we wniosku strony ujawnione w toku postępowania sądowego akty oskarżenia nie należą do zakresu informacji publicznej i nie podlegają udostępnieniu w trybie określonym przepisami u.d.i.p., czy wprost przeciwnie, jak twierdzi skarżący, którego zdaniem stanowisko organu jest błędne, a żądane przez niego dane powinny być udostępnione na podstawie u.d.i.p.
Jednocześnie podkreślenia wymaga – czego nie można tracić z pola widzenia – że skarżący żądane także w tej sprawie informacje otrzymał od Prezesa Sądu Rejonowego w O., do którego także skierował wniosek o udostępnienie informacji publicznej poprzez przekazanie obrazów dziesięciu ostatnich aktów oskarżenia sporządzonych przez funkcjonariusz Policji M. W., a które zostały już ujawnione w postępowaniu sądowym. Wnioskodawca wniósł o udostępnienie żądanych informacji pocztą elektroniczną na podany przez niego adres e-mail.
Oceniając, czy organ dopuścił się w niniejszej sprawie bezczynności, Sąd uwzględnił, że bezczynność organu występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie – pomimo istniejącego w tym zakresie ustawowego obowiązku – organ nie podjął w sprawie żadnych czynności lub wtedy, gdy wprawdzie prowadził wymagane postępowanie, ale nie zakończył go wydaniem odpowiedniego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia to, z jakich powodów bezczynność zaistniała i czy była przez organ zawiniona. Konieczne jest natomiast ustalenie, że organ zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do podjęcia w określonym przez prawo terminie działania w danej formie, którego jednak zaniechał. Wyjaśnić także należy, że instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Jej celem jest zatem ochrona procesowa strony przez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie bądź podjęcia stosownej czynności. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym przypadku do oceny czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy organ pozostaje w zwłoce w rozpatrzeniu wniosku. Przyjmuje się, że rolą sądu administracyjnego przy rozpoznawaniu skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej jest udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy objęta wnioskiem skarżącego informacja stanowi informację publiczną, a następnie czy organ rzeczywiście nie podjął działań nakazanych mu przez prawo. Skargę na bezczynność organu w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej można złożyć nie tylko wobec "milczenia" organu, ale również w sytuacji, w której powstał spór między wnioskodawcą a adresatem wniosku co do charakteru żądanej informacji oraz obowiązku jej udostępnienia.
Tym samym sąd administracyjny, do którego trafiła skarga na bezczynność pełni rolę arbitra, który ma przede wszystkim przesądzić, czy wnioskodawca żąda informacji, o której mowa w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i czy ustawa ta znajduje zastosowanie. Skarga na bezczynność w tego rodzaju sprawach chroni wnioskodawcę przed arbitralną decyzją organu, która uniemożliwia uzyskanie żądanej informacji (wyroki NSA z 7 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 592/10; z 6 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1510/11). W myśl art. 1 ust. 1 u.d.i.p. pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć "każdą informację o sprawach publicznych". Za "informację publiczną" uznaje się wszelkie informacje wytworzone przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym (komunalnym bądź Skarbu Państwa), jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone. Zakres przedmiotowy "informacji publicznej" jest następnie konkretyzowany w art. 6 u.d.i.p.. Jest nią też informacja o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., a w tym o prowadzonych przez nie rejestrach, ewidencjach i archiwach oraz o sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych, co wynika z art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. f u.d.i.p. Artykuł 6 u.d.i.p. zawiera jedynie przykłady (prawodawca użył sformułowania "w szczególności", co przesądza o tym, że jest to katalog otwarty) kategorii danych należących do zakresu informacji publicznej. W ocenie Sądu żądanie przekazania informacji o sposobie zakończenia postepowania przygotowawczego przez Prokuraturę, który ex lege rozpoczyna etap jurysdykcyjny, jawny z mocy prawa, mieści się w zakresie dopuszczalnego ustawowo żądania udostępnienia informacji publicznej.
Sąd wyjaśnia, że skarżący – co wyraźnie eksponował – nie wnioskował o dostęp do akt postępowania, ani też o przekazanie konkretnych danych zawartych w aktach sprawy, lecz o dokument obrazujący zakończenie postępowania przygotowawczego i nie jakikolwiek, czyli np. postanowienie o jego umorzeniu, a upubliczniony po otwarciu przewodu sądowego sporządzony przez organ akt oskarżenia. W sprawie nie znajduje więc zastosowania art. 156 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 46 ze zm.) regulujący zasady dostępu do akt sprawy oraz art. 1 ust. 2 u.d.i.p., który stanowi, że przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, o czym szerzej poniżej.
W rozpoznanej sprawie adresatem wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest Prokurator, który pozostaje organem władzy publicznej, w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. oraz art. 61 ust. 1 Konstytucji, zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 2 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (Dz.U. z 2024 r. poz. 390) prokuratura wykonuje zadania w zakresie ścigania przestępstw oraz stoi na straży praworządności. Prokurator wykonuje obowiązki z art. 2 wymienionej ustawy poprzez podejmowanie czynności wymienionych w art. 3 § 1 tej ustawy, a w szczególności: (pkt 1) prowadzenie lub nadzorowanie postępowania przygotowawczego w sprawach karnych oraz sprawowanie funkcji oskarżyciela publicznego przed sądami. Sam organ również nie kwestionował tego, że jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej.
W sprawie nie jest wątpliwe to, że organ bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), udzielił skarżącemu odpowiedzi. Przy czym jednak aktywność Prokuratora sprowadziła się do stwierdzenia, że wniosek strony zawiera żądanie udostępnienia informacji, które nie należą do zakresu informacji publicznej oraz – co istotne w sprawie – do wskazania, że stanowisko to dotyczy wniosku o udostępnienie obrazów ostatnich 10 aktów oskarżenia, które sporządził funkcjonariusz Policji, będący także funkcjonariuszem publicznym. Słusznie zatem podniosła strona, że przekazana jej odpowiedź nie odnosi się do istotnego w sprawie wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Zdaniem Sądu stanowisko Prokuratora zawierające ocenę, że wniosek strony nie dotyczy danych z zakresu informacji publicznej, nie jest prawidłowe. Strona bowiem nie wniosła o dostęp do akt postępowania czy wydania z nich odpisów dokumentów a konkretnego dokumentu go kończącego, a będącego wyrazem oceny organu odnośnie do sposobu jego zakończenia (analogicznie jak decyzja czy wyrok). Już tylko ten drugi element świadczy o tym, że organ pozostaje w bezczynności w zakresie załatwienia wniosku skarżącego. Dla przypomnienia strona wniosła o udostępnienie jej obrazów ostatnich dziesięciu aktów oskarżenia, które są w posiadaniu organu, sporządzonych przez funkcjonariusza policji M. W., a które to już zostały ujawnione w postępowaniu sądowym.
W ocenie Sądu, wskazania wymaga - co słusznie podniósł wnioskodawca - akty oskarżenia sporządzone przez określonego we wniosku funkcjonariusza Policji, już upublicznione stanowią informację publiczną o sposobie zakończenia postępowania przygotowawczego. Akt oskarżenia jest jedną z form zakończenia postępowania przygotowawczego, niejako analogicznie jak decyzja w sprawie administracyjnej kończy sprawę. Przy czy nie każda forma zakończenia postępowania przygotowawczego ma ten sam walor jawności, albowiem nie każde zakończenie postępowania przygotowawczego prowadzi do jawności postępowania (jak ma to miejsce po wniesieniu aktu oskarżenia do sądu). Takiego charakteru nie ma odmowa wszczęcia postępowania czy jego umorzenie bądź skierowanie jednego z wniosków kończących postępowanie przygotowawcze.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego analizowany był problem, czy akt oskarżenia spełnia kryteria pozwalające na zaliczenie go do informacji publicznej. W wyroku z 21 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 2078/16, NSA uznał, i Sąd w tym składzie w pełni tę ocenę aprobuje, że akt oskarżenia spełnia konstytutywne elementy definicji dokumentu urzędowego. (...) Przyjęcie, że akt oskarżenia stanowi dokument urzędowy pozwala na zakwalifikowanie go do informacji publicznej, gdyż zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p. informacją publiczną jest treść i postać dokumentów urzędowych. Akt oskarżenia spełnia zatem konstytutywne elementy przywołanej powyżej definicji dokumentu urzędowego, a tym samym jest informacją publiczną w rozumieniu u.d.i.p. W powyższym wyroku NSA jednocześnie stwierdził, iż błędne jest stanowisko, że akt oskarżenia nie może zostać udostępniony w trybie u.d.i.p., albowiem dostęp do tego dokumentu, regulowany jest przepisami ustawy Kodeks postępowania karnego, co wypełnia normę kolizyjną zawartą w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. Sąd wyjaśnił, że art. 156 k.p.k. reguluje zasady udostępniania akt sprawy sądowej oraz akt postępowania przygotowawczego, sporządzania z nich odpisów, w tym wydawania kserokopii z dokumentów i uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy. Reguluje zatem kwestię dostępu do akt sprawy, jako zbioru określonych dokumentów.
Z zakresu przedmiotowego uregulowanego w art. 6 u.d.i.p. wynika z kolei, że akt oskarżenia odpowiada także cechom dokumentu urzędowego stanowiącego informację publiczną (por. art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p.). Dokumentem urzędowym jest bowiem treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy (por. art. 6 ust. 2 u.d.i.p.).
Udostępnienie aktów oskarżenia w trybie przepisów u.d.i.p. nie stoi w sprzeczności z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie z którym przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Oznacza to, że stosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej jest niedopuszczalne wówczas, gdy żądane informacje, mające charakter informacji publicznych, mogą być udostępnione w innym trybie. Jak stanowi art. 156 k.p.k. stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Informacje o aktach sprawy mogą być udostępnione także za pomocą systemu teleinformatycznego, jeżeli względy techniczne nie stoją temu na przeszkodzie (§ 1). Jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa, w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie. W przedmiocie udostępnienia akt, sporządzenia odpisów lub kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii prowadzący postępowanie przygotowawcze wydaje zarządzenie. W wypadku odmowy udostępnienia akt pokrzywdzonemu na jego wniosek należy poinformować go o możliwości udostępnienia mu akt w późniejszym terminie. Z chwilą powiadomienia podejrzanego lub obrońcy o terminie końcowego zaznajomienia z materiałami postępowania przygotowawczego pokrzywdzonemu, jego pełnomocnikowi lub przedstawicielowi ustawowemu nie można odmówić udostępnienia akt, umożliwienia sporządzania odpisów lub kopii oraz wydania odpisów lub kopii. Za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom. Prokurator może udostępnić akta w postaci elektronicznej (§ 5). Przepis § 5 stosuje się odpowiednio do udostępniania akt zakończonego postępowania przygotowawczego (§ 5b).
W przedmiotowej sprawie – co wymaga podkreślenia – strona nie żądała udostępnienia akt postępowania przygotowawczego czy dokumentu z niego lecz tylko informacji stanowiącej decyzję kończącą to postępowanie, jako sformalizowanej woli organu, mającej postać aktu oskarżenia, jaki skargi zasadniczej, kończącej to postępowanie.
W tym miejscu dla rozróżnienia form kończących postępowania i tym samym odmiennego trybu udostępniania zasadnym jest wskazanie, że o ile czynności prowadzone w ramach postępowania przygotowawczego oraz ich konkretne rezultaty w postaci wydawanych lub zatwierdzanych przez prokuratora rozstrzygnięć nie korzystają z zasady jawności i w ograniczonym tylko zakresie mogą być udostępnione opinii publicznej z uwagi konieczność zabezpieczenia niezakłóconego toku zbierania materiału dowodowego oraz na możliwość spowodowania zatarcia śladów lub dowodów przestępstwa ujawnieniem konkretnych informacji, to po sporządzeniu i przesłaniu aktu oskarżenia do sądu, ustawodawca przewidział znacznie większe możliwości dostępu publiczności do śledzenia toku postępowania sądowego.
Regułą jest bowiem, że rozprawy sądowe są jawne (art. 355 k.p.k.), a przewód sądowy rozpoczyna się od zwięzłego przedstawienia przez oskarżyciela zarzutów oskarżenia (art. 385 § 1 k.p.k.), co z reguły sprowadza się do jego odczytania. Jeżeli zatem jawność rozprawy nie została wyłączona przez sąd bądź z mocy prawa, treść aktu oskarżenia zostaje podana do publicznej wiadomości (por. wyrok NSA z 21 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 2078/16). Tej okoliczności nie zweryfikował organ, brak jest bowiem jakiejkolwiek argumentacji i rozważań odnośnie do jawności postępowania po wniesieniu aktu oskarżenia objętego wnioskiem.
W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, iż – co do zasady – akt oskarżenia, jako dokument urzędowy wytworzony i podpisany przez funkcjonariusza publicznego, dotyczący spraw publicznych, stanowi informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. i podlega udostępnieniu.
Jest to informacja o jednym z kilku sposobów zakończenia postępowania przygotowawczego. Żądana przez skarżącego informacja jest dokumentem stanowiącym informację publiczną właśnie o sposobie zakończenia postępowania przygotowawczego a nie dokumentem wytworzonym w czasie jego trwania. Stanowi informację o wyborze rozstrzygnięcia, dokonanego przez oskarżyciela publicznego czyli organ publiczny, konkretnej sprawy.
Stanowi zatem procesowy wybór dokonanej oceny materiału dowodowego, dokonanej przez podmiot władzy publicznej. Wyraża procesowy pogląd, jeden z prawnie określonych organu w materii danej sprawy, tu mający postać aktu oskarżenia. Tym samym zdaniem Sądu działanie organu, który odmówił udzielenia informacji w zakresie wskazanym we wniosku z tego względu, że żądana informacja nie jest informacją publiczną, nie było prawidłowe. Powtórzenia wymaga, że przedmiotem wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej nie są akta sprawy karnej jako zbiór niezidentyfikowanych dokumentów, lecz precyzyjnie wskazany przez skarżącego konkretny dokument urzędowy stanowiący formę zakończenia postępowania przygotowawczego wszczynającego zarazem postępowanie sądowe, które co do zasady jest jawne. Zdaniem składu orzekającego w tej sprawie, tak zidentyfikowane dokumenty stanowią informację publiczną, której tryb udostępnienia określa u.d.i.p., a przepis art. 156 k.p.a. nie może być rozumiany jako przepis innej ustawy w rozumieniu art. 1 ust. 2 u.d.i.p. zamykający drogę skarżącemu do uzyskania żądanej informacji publicznej. Sąd podziela pogląd prezentowany w wyroku NSA z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 2078/16, zgodnie z którym przepisy k.p.k., które w sposób pełny regulują kwestie dostępu do akt w trakcie postępowania sądowego oraz postępowania przygotowawczego, wyłączają w tym zakresie uregulowania u.d.i.p. Chodzi jednak – co ważne – o udostępnienie określonego zbioru różnorodnych materiałów i dokumentów, które tworzą akta sprawy, a nie o dostęp do zawartej w tym zbiorze informacji publicznej, czy też konkretnie oznaczonego dokumentu, jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie. Powyższe stwierdzenia Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę nie przesądzają o tym, czy żądana przez wnioskodawcę informacja publiczna winna być udostępniona. Kwestia ta wymaga rozważenia przez organ na gruncie przepisów u.d.i.p., czyli ustalenia na jakim etapie jest postępowanie sądowe, czy doszło do odczytania aktu oskarżenia i jego ujawnienia, czy przewód sądowy zainicjowany nim jest w toku czy też nie.
W orzecznictwie podkreśla się, że o ile czynności prowadzone w ramach postępowania przygotowawczego oraz ich konkretne rezultaty w postaci wydawanych lub zatwierdzanych przez prokuratora rozstrzygnięć nie korzystają z zasady jawności i w ograniczonym tylko zakresie mogą być udostępnione opinii publicznej z uwagi konieczność zabezpieczenia niezakłóconego toku zbierania materiału dowodowego oraz na możliwość spowodowania zatarcia śladów lub dowodów przestępstwa ujawnieniem konkretnych informacji, to po sporządzeniu i przesłaniu aktu oskarżenia do sądu, ustawodawca przewidział znacznie większe możliwości dostępu publiczności do śledzenia toku postępowania sądowego. Regułą jest bowiem, że rozprawy są jawne a przewód sądowy rozpoczyna się od zwięzłego przedstawienia przez oskarżyciela zarzutów oskarżenia, co z reguły sprowadza się do odczytania aktu oskarżenia. Jeżeli zatem jawność rozprawy nie została wyłączona przez sąd bądź z mocy prawa, treść aktu oskarżenia zostaje podana do publicznej wiadomości (por. wyrok NSA z 21 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 2078/16 a także z 15 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1420/17 oraz tam przywołane). W sytuacji uznania dla przykładu potrzeby ochrony danych osobowych organ odmawiając udostępnienia informacji publicznej czyni to sformalizowanym aktem prawnym mającym postać decyzji administracyjnej. Do decyzji, o których mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p., stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (art. 16 ust. 2 u.d.i.p.). Słusznie organ podniósł, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniom z art. 5 u.d.i.p. Należą do nich: (ust. 1) ograniczenie w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych; (ust. 2) ograniczenie ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Rzecz jednak w tym, że – jak wskazano wyżej – organ nie wydał decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p., ze względu na konieczność zapewnienia ochrony określonych wartości prawnych. Zatem argumentacja zawarta w odpowiedzi na skargę pozostaje nieadekwatna do stanu sprawy i nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd podziela pogląd wyrażony w piśmiennictwie fachowym wypracowanym na tle art. 47 Konstytucji (statuującego prawo do ochrony prywatności), zgodnie z którym nie jest możliwe stworzenie wyczerpującego katalogu działań stanowiących naruszenie sfery prywatności. Naruszeniem takim może być każde działanie, które w stosunku do konkretnej osoby ma cechy niedozwolonej ingerencji w jej życie prywatne. Najczęściej wskazuje się na ingerencję w zakres życia intymnego jednostki, swobodę gromadzenia i dysponowania danymi dotyczącymi jednostki i jej życia prywatnego. Prawo do prywatności rozciąga się na dobre imię i cześć konkretnej osoby. Prawo do prywatności jest w najkrótszym ujęciu "prawem do bycia pozostawionym w spokoju". Przez życie prywatne rozumie się wszystkie te okoliczności zachowania, wydarzenia, które nie są bezpośrednio związane z wykonywaniem przez daną osobę zadań i kompetencji organów władzy publicznej oraz dokonywaniem innych czynności i prowadzeniem działalności o publicznym zasięgu i znaczeniu (K. Chałubińska-Jentkiewicz, K. Kakareko, J. Sobczak, Prawo prywatności jako reguła społeczeństwa informacyjnego, Warszawa 2017). Sąd zwraca także uwagę, że jeżeli przekazanie informacji publicznej na wniosek złożony w trybie przepisów u.d.i.p. mogłoby doprowadzić do ujawnienia tajemnicy lub zagrażałoby naruszeniem zasad ochrony takiej tajemnicy, to wówczas organ po przeprowadzeniu analizy wniosku i skutków udostępnienia żądanej informacji, może wydać odmowną decyzję administracyjną na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p.
Konkludując, w stanie sprawy organ niewątpliwie zareagował na wniosek strony w terminie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Przy czym za prawidłowe uznawane jest wyłącznie załatwienie wniosku strony w określony ustawą sposób w zastrzeżonym do tego terminie 14 dni (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Innymi słowy w sprawie mamy do czynienia z bezczynnością organu w sprawie z wniosku o udostępnienie informacji publicznej, ponieważ organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie udostępnienia żądanej informacji publicznej, czynności takiej nie podjął, jak również nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia. Z powyższych powodów konieczne było zobowiązanie Prokuratora do załatwienia sprawy z wniosku skarżącego.
Sąd dostrzegł przy tym, że tak określony obowiązek nie przesądza tego, czy w dalszym postępowaniu wnioskowana informacja publiczna zostanie udostępniona skarżącemu, a jeśli tak się stanie, czy nastąpi to w żądanej formie. Ocena w tym zakresie należy do dysponenta informacji publicznej, który wyjaśni, czy wszystkie dane mogą zostać ujawnione, czy też całość lub część z nich objęta jest tajemnicą, a jeśli tak, to jakiego rodzaju, i w związku z tym które dane podlegają ochronie, czy do zastosowania tej ochrony wystarczy zanonimizowanie tych danych czy też konieczna będzie odmowa udzielenia informacji w trybie art. 5 u.d.i.p. Sąd doszedł też do przekonania, że w kontrolowanej sprawie brak udzielenia informacji publicznej nie miał charakteru rażącego naruszenia prawa. Rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. jest stan, w którym bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, bez wątpliwości i wahań można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Przyjmuje się także, że oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Przyjmuje się także, że kryterium, które pozwala na zakwalifikowanie bezczynności organu do naruszającej prawo w sposób rażący, jest oczywistość, drastyczność naruszenia prawa, przy jednoczesnym braku racjonalnego uzasadnienia tego naruszenia (por. wyrok NSA z 12 września 2024 r., sygn. akt I OSK 661/24). Nie każde więc naruszenie prawa będzie naruszeniem rażącym. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być przy tym dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną. Wynika to z faktu, że ocena niedziałania organu musi być sformułowana na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy (M. Bursztynowicz, M. Sługocka, Postępowanie administracyjne dla jednostek samorządu terytorialnego. Komentarz, Warszawa 2020, s. 102-103). Organ nie zlekceważył wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a jego działanie wynikało z interpretacji u.d.i.p. oraz k.p.k. i nie zmierzało do pozbawienia prawa do informacji publicznej. W stanie sprawy Sąd stwierdził, że chociaż bezczynność organu zaistniała, to jednak nie przybrała postaci kwalifikowanej.
Sąd dostrzega w sprawie specyfikę działania prokuratury, jej zadań i form zakończenia postępowania przygotowawczego. Dostrzeżenia także wymaga to, że organ sporządził i podpisał skierowane do wnioskodawcy pismo należy więc stwierdzić, że podjął czynności w terminie 14 dni wynikającym z art. 13 ust. 1 ustawy. Organ nie dokonał natomiast prawidłowych czynności w zakresie załatwienia sprawy i wskutek tego zaistniał stan bezczynności. Nie sposób zatem, zdaniem Sądu, doszukiwać się w bezczynności organu zaniechania wynikającego z braku woli załatwienia sprawy skarżącego czy lekceważącego podejścia do wniosku strony. Nie zaistniała zatem w sprawie kwalifikowana forma bezczynności i w tym zakresie skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że ustawodawca sądowi pozostawił ocenę czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności w postępowaniu. W przypadku grzywny, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., główną funkcją jej wymierzenia jest niewątpliwie dyscyplinowanie organów, które nie wykonują nałożonych na nie obowiązków w zakresie załatwienia sprawy. Wskazana grzywna służy nie tylko zdyscyplinowaniu organu, lecz ma także służyć zapobieganiu naruszeniom prawa przez organ w przyszłości. Poza jednak funkcją prewencyjną i dyscyplinującą nałożenie grzywny realizuje także funkcję sankcyjną związaną z ukaraniem organu za nieprawidłowe działanie. W ten sposób organ ponosi odpowiedzialność za utrudnienie lub uniemożliwienie stronie otrzymania informacji publicznej.
W realiach sprawy Sąd uznał, że takie szczególne okoliczności, wskazujące na konieczność nałożenia na organ grzywny nie zachodzą. Ponadto mając na uwadze dotychczas podniesione w ocenie Sądu, w zaistniałej sytuacji brak było uzasadnionych podstaw do przyznania skarżącemu sumy pieniężnej. Stosownie do art. 149 § 2 ppsa, sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Zdaniem Sądu, sam fakt stwierdzenia bezczynności organu nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania sumy pieniężnej od organu na rzecz skarżącego. Gdyby taki był zamiar ustawodawcy, to wówczas brzmienie przepisu miałoby treść odmienną, obligując wprost sąd do przyznania sumy pieniężnej, a nie jedynie ustanawiając taką możliwość. Ustawodawca wprowadził w tej materii jedynie fakultatywne działanie sądu administracyjnego – bez jednoczesnego sprecyzowania jego przesłanek w ustawie – co oznacza, że wybór czy zastosować ten środek leży całkowicie w zakresie oceny sądu, a przesądzające są w istocie konkretne, szczególne okoliczności faktyczne wynikające z całokształtu danej sprawy. Przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że – bez tych dodatkowych sankcji – organ nadal nie będzie respektował obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przyznanie sumy pieniężnej wobec strony postępowania pełni funkcję kompensacyjną, ma na celu wyrównanie uszczerbku (krzywdy, straty), jakiego doznała strona skarżąca na skutek bezczynności organu administracji, które to okoliczności powinny być wyraźnie wskazane i uzasadnione przez skarżącego w treści wniesionej skargi. Wniosek o przyznanie sumy pieniężnej powinien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca, domagająca się przyznania sumy pieniężnej powinna wskazać na zakres uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej bezczynnością. Aktywność sądu jest w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim wskazaną przez skarżącego argumentacją (wyrok WSA w Olsztynie z 20 maja 2021 r., sygn. akt II SAB/Ol 30/21 i powołane w nim orzecznictwo). W rozpatrywanej sprawie skarżący nie wykazał, że na skutek bezczynności organu doznał uszczerbku majątkowego lub krzywdy. Ponadto te same względy, które legły u podstaw oceny, że bezczynność Prokuratora nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, przemawiały za uznaniem, iż brak jest wystarczających podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie od organu sumy pieniężnej. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd w zakresie stwierdzenia bezczynności organu uwzględnił skargę i zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącego (art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a.), nie znajdując jednak podstaw do stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a ppsa). Natomiast w zakresie żądania wymierzenia grzywny i przyznania sumy pieniężnej Sąd skargę oddalił jako bezzasadną (art. 151 p.p.s.a.).
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł też o kosztach postępowania, na które składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł, wynikający z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 535).