I SAB/OP 122/24

I SAB/Op 122/24 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-02-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka /przewodniczący/
Elżbieta Kmiecik
Remigiusz Mazur /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku
Stwierdzono, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 5, art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 13 ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 161 par. 1 pkt 3, art. 149 par. 1 pkt 3 i par. 1a, art. 206, art. 119 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1568
art. 102
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 lutego 2025 r. sprawy ze skargi P. N. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej im. Franciszka Myśliwca w Izbicku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Szkoły Podstawowej im. Franciszka Myśliwca w Izbicku do rozpoznania wniosku P. N. z dnia 11 listopada 2024 r., 2) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie, 3) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4) zasądza od Dyrektora Szkoły Podstawowej im. Franciszka Myśliwca w Izbicku na rzecz P. N. kwotę 117 (sto siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 5) odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
P. N. [dalej: skarżący, strona], reprezentowany przez radcę prawnego A. D., wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej im. Franciszka Myśliwca w Izbicku w sprawie udostępnienia informacji publicznej.
Skarżący za pośrednictwem poczty elektronicznej, z adresu email: [...] na adres email: sekretariat@spizbicko.pl w dniu 11 listopada 2024 r. skierował do organu – Dyrektora Szkoły Podstawowej im. Franciszka Myśliwca w Izbicku [dalej: organ] wniosek o udostępnienie informacji publicznej o następującej treści: "Na podstawie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wnoszę o przesłanie kopii ostatniej faktury za zakup papieru toaletowego. Proszę o przesłanie odpowiedzi w formacie PDF na mój adres email".
Organ nie udzielił skarżącemu odpowiedzi na powyższe zapytanie w terminie ustawowym.
Pismem z 26 listopada 2024 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek, jak określił: "z dnia 2024-11-10", zarzucając naruszenie "art. 10 ust. 1 w zw. art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej jako: »UDIP«) – poprzez brak udostępnienia Skarżącemu informacji publicznej pomimo upływu terminu ustawowego oraz brak poinformowania Skarżącego o braku możliwości udostępnienia informacji publicznej w określonym ustawowo terminie ze wskazaniem powodów opóźnienia oraz nowego terminu udostępnienia informacji".
Wobec podniesionych zarzutów skarżący wniósł o: 1) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, 2) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, 3) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, 4) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła między innymi, że: "2) Bezspornym jest, iż przedmiotem wniosku jest informacja publiczna, bowiem dotyczy dysponowania mieniem publicznym, jakim jest mienie należące do Organu. Ponadto Organ jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. 3) Informacją publiczną jest treść dokumentów, wystąpień, opinii i ocen wytworzonych oraz dokonanych przez organy władzy publicznej, niezależnie jakiej sprawy dotyczą. Informację taką stanowi również treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 20 marca 2013 r. (II SAB/Wa 34/13) stwierdził, że »informacją publiczną w rozumieniu ustawy jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej (...)«. 4) Pomimo upływu terminów ustawowych Organ w żaden sposób nie ustosunkował się do wniosku Skarżącego, jak również nie poinformował Skarżącego o przyczynach opóźnienia w udostępnieniu informacji publicznych, jak również nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy".
Skarga została wysłana 3 grudnia 2024 r. za pośrednictwem Poczty Polskiej i wpłynęła do organu 6 grudnia 2024 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania w sprawie ze skargi P. N. na bezczynność Dyrektora szkoły w przedmiocie wniosku skarżącego o udzielenie informacji publicznej, stwierdzenie, że bezczynność organu nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa oraz odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na zasadzie art. 206 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że jego działanie w zakresie nieudzielenia odpowiedzi w termie 14 dni nie wynikało z zamiaru zaniechania wykonania tego obowiązku. Organ regularnie sprawdza skrzynkę mailową, polecił też sekretarce wykonanie odpowiedzi na wniosek skarżącego. Jednak w natłoku obowiązków odpowiedź nie została odesłana w terminie. Zdaniem organu okoliczność niepodjęcia przez niego działania w terminie 14 dni od złożenia wniosku skarżącego nie powinna być oceniania jako uchylanie się od obowiązku udzielenia odpowiedzi, co powoduje, że nie można przypisać mu charakteru wyjątkowego i typowych cech wskazujących na znaczny ciężar nielegalności czy złej woli lub lekceważenia strony. Nie było intencją organu nieudzielenie odpowiedzi skarżącemu, a sprawa mogła być załatwiona na etapie poprzedzającym przekazanie skargi do Sądu. Organ podniósł także, że informacja publiczna jest uzyskiwana w interesie publicznym, sposób zaś postępowania skarżącego może uzasadniać stwierdzenie, że motywacją działania skarżącego mógł być również interes prywatny. Organ przyznał, że powinien udzielić skarżącemu żądanej odpowiedzi, ale zapytanie o koszt papieru toaletowego jest na tyle groteskowe, że może sugerować nie tyle potrzebę uzyskania odpowiedzi, ile potrzebę prowadzenia sporu sądowego celem wyegzekwowania zwrotu kosztów i uzyskania kwot na działalność statutową. W postępowanie angażuje się środki publiczne w celu podania informacji, którą można by uzyskać w przypadku ponaglenia organu. Interes publiczny to także dbałość o wydatkowanie środków finansowych, nieangażowanie zasobów ludzkich, sądów i administracji publicznej.
Dalej organ wskazał, że w dniu 13 grudnia 2024 r. przekazał informację publiczną, o którą wnioskował skarżący na wskazany przez niego adres poczty elektronicznej. Skarżący osiągnął już cel – udostępniono mu informację. Wobec powyższego organ wniósł o umorzenie postępowania w sprawie ze skargi z dnia 26 listopada 2024 r.
Organ udostępnił żądaną informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej, na adres podany we wniosku, w dniu 13 grudnia 2024 r., przesyłając kopię faktury z 24 października 2024 r. w formacie PDF.
Skarżący w toku postępowania sądowoadministracyjnego nie negował treści udzielonej odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) [dalej: p.p.s.a.], kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Według art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd oddala skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., gdy stwierdzi, że nie zaistniał stan bezczynności lub przewlekłości działania organu wykonującego administrację publiczną. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej środkiem zaskarżenia.
W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej, a podmiotowy wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 1, art. 4 ust. 1 i art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej: u.d.i.p.). Rozpatrując skargę w przedmiocie bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej, sąd bada obie wymienione kwestie.
Zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości i nie jest kwestionowane w sprawie, że organ (tu: Dyrektor Szkoły Podstawowej im. Franciszka Myśliwca w Izbicku) jest podmiotem zobowiązanym do podejmowania działań w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Sąd podziela pogląd prawny, że dyrektorzy szkół są podmiotami obowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej – czy to jako "organy władzy publicznej" w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (w znaczeniu funkcjonalnym, zwłaszcza z uwagi na posiadane przez dyrektorów szkół kompetencje do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach uczniów), czy też jako "podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym" (art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.) (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 maja 2024 r., sygn. akt IV SAB/Po 43/24 i przywołane w nim orzecznictwo). Szkoły, niezależnie od sposobu ich utworzenia i prowadzenia, czy to przez jednostkę samorządu terytorialnego, czy inną osobę prawną, czy wreszcie osobę fizyczną wchodzą w skład systemu oświaty i realizują jego cele, które mają ewidentnie wymiar publiczny, wobec czego podlegają obowiązkowi udzielania informacji (ibidem).
W dalszej kolejności ustalenia przez Sąd wymagało to, czy objęta żądaniem skarżącego informacja posiada walor informacji publicznej, a więc, czy został spełniony warunek przedmiotowy z u.d.i.p. W związku z tym wyjaśnić przyjdzie, że pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Jego doprecyzowaniem jest art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. W szczególności udostępnieniu podlega informacja publiczna o majątku publicznym, w tym o majątku Skarbu Państwa, majątku jednostek samorządu terytorialnego oraz o pochodzącym z dysponowania tym majątkiem majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d u.d.i.p.). Przywołany art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera jednak tylko przykładowy katalog spraw. W rzeczywistości proces odkodowywania pojęcia informacji publicznej odbywa się na gruncie judykatury oraz piśmiennictwa.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, niewątpliwie informacja, której skarżący się domagał w swym wniosku, jest informacją publiczną. Skarżący wnosił bowiem o informację dotyczącą wydatkowania w 2024 r. środków finansowych przez organ na zakup papieru toaletowego. Środki finansowe przeznaczone na ten cel są niewątpliwie środkami publicznymi przeznaczonymi na funkcjonowanie szkoły podstawowej w rozumieniu art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Zapytanie dotyczy bowiem majątku publicznego, którym gospodaruje Szkoła Podstawowa im. Franciszka Myśliwca w Izbicku, będąca placówką publiczną, której organem prowadzącym jest Gmina Izbicko (tak: https://www.spizbicko.pl/images/2023-24/STATUT.pdf, dane te są powszechnie dostępne i znane).
Uchybienie obowiązkowi udostępnienia informacji publicznej w zakreślonym przez ustawę terminie 14 dni (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) organ tłumaczył tym, że wniosek o udzielenie informacji publicznej odebrał w skrzynce mailowej i odczytał, a także polecił sekretarce sporządzenie odpowiedzi na wniosek skarżącego. Jednak z powodu natłoku obowiązków odpowiedź nie została odesłana w terminie. Organ udzielił odpowiedzi na wniosek dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność, to jest 13 grudnia 2024 r. Powyższym ustaleniom skarżący nie zaprzeczył. W efekcie Sąd ustalił, że w dniu 13 grudnia 2024 r. stan bezczynności ustał.
W sprawie nie miał zastosowania przy tym art. 13 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Organ nie skorzystał bowiem z tego przepisu. Nie wyznaczył stronie nowego terminu załatwienia sprawy i nie podał przyczyn zwłoki. Organ obowiązywał zatem termin podstawowy ustawowy (14 dni), który bezskutecznie minął z dniem 25 listopada 2024 r. (poniedziałek).
Nie budziło też wątpliwości Sądu, że odpowiedź przekazana skarżącemu stanowiła prawidłowe załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, czemu skarżący nie zaprzeczył. Sąd, wobec udzielenia odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej przed wydaniem wyroku w niniejszej sprawie, nie miał podstaw, by zobowiązywać organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności. W tym zakresie postępowanie sądowe, jako bezprzedmiotowe, podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – o czym orzeczono w pkt 1. sentencji wyroku.
Załatwienie sprawy przez podmiot zobowiązany w sprawie, w której złożono skargę na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej, wyłącza możliwość zobowiązania tego podmiotu do dokonania tej czynności, ze względu na faktyczne załatwienie sprawy w dniu orzekania. Jednakże, jeżeli na dzień wniesienia skargi podmiot ten pozostawał w bezczynności, sąd obowiązany jest uwzględnić skargę i stwierdzić, że organ dopuścił się bezczynności (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) i to, mimo że organ udzielił wyczerpującej odpowiedzi na wniosek w oczekiwanej przez skarżącego formie (pkt 2. sentencji wyroku).
Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3. sentencji wyroku). Tego rodzaju kwalifikacja jest konsekwencją stwierdzenia, że podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej nie przejawiał złej woli ani lekceważenia strony. W rozpoznawanej sprawie organ wyjaśnił, że złożony za pośrednictwem poczty elektronicznej wniosek skarżącego został odczytany, a także zostało wydane polecenie przygotowania odpowiedzi. Bezczynność – jak wyjaśnił organ – wynikła z dużej ilości obowiązków wykonywanych przez sekretarkę. Sąd dostrzega w sprawie specyfikę zadań wykonywanych przez dyrektora publicznej szkoły podstawowej, który nie wykonuje obowiązków przypisanych "klasycznemu" organowi administracji publicznej, lecz kieruje jednostką organizacyjną należącą do systemu oświaty. Szkoła Podstawowa w Izbicku realizuje cele i zadania określone w ustawie Prawo oświatowe oraz w przepisach wykonawczych wydanych na jej podstawie, a także zawarte w programie wychowawczo-profilaktycznym (por.https://www.spizbicko.pl/images/202324/STATUT.pdf, dane powszechnie dostępne i znane). Podstawowe cele działania szkoły publicznej nie są więc ukierunkowane na załatwianie indywidualnych spraw administracyjnych. Szkoła publiczna zatrudnia wykwalifikowaną kadrę, która podejmuje działania w celu wykonania ustawowych zadań systemu oświaty, a więc innych niż zadania organu administracji publicznej załatwiającego indywidualne sprawy administracyjne obywateli. Sąd dostrzegł, że organ nie dokonał wymaganej prawem czynności polegającej na udostępnieniu informacji publicznej w zakreślonym ustawą terminie i wskutek tego zaistniał stan bezczynności. Nie sposób jednak zdaniem Sądu doszukiwać się w bezczynności organu zaniechania wynikającego z braku woli załatwienia sprawy skarżącego czy lekceważącego podejścia do wniosku strony. Nie zaistniała zatem w sprawie kwalifikowana forma bezczynności.
Nie można dopatrzyć się lekceważenia skarżącego, czy też celowego przedłużania postępowania ze strony organu, tym bardziej że sam skarżący nie wniósł o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu dla oceny, czy w rozpoznawanej sprawie miało miejsce rażące naruszenie prawa, nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Oceniając tę okoliczność, Sąd wziął też pod uwagę fakt, że organ udostępnił żądaną informacje niezwłocznie po wniesieniu skargi na bezczynność, czego skarżący w toku postępowania sądowoadministracyjnego nie negował.
Natomiast o kosztach postępowania w pkt 4 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 206 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem prawnym Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności, jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Podzielić należy pogląd, że analiza cytowanego przepisu prowadzi do wniosku, że na jego podstawie sąd administracyjny działa w sposób uznaniowy, dokonując na tle konkretnej sprawy oceny, czy występują w niej szczególnie uzasadnione względy pozwalające na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów w całości lub w części. W piśmiennictwie to rozwiązanie, wzorowane na art. 102 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm.) – określane jest jako zasada słuszności (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SAB/Gl 118/17).
Należy przy tym podkreślić, że przepis art. 206 p.p.s.a. nie konkretyzuje pojęcia "uzasadnionych przypadków", w których można odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, jedynie wymienia jeden z nich (świadczy o tym zawarte w przepisie sformułowanie "w szczególności"), dotyczący sytuacji, w której skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu, to też ich kwalifikacja należy do sądu. Można zatem zastosować go w przypadku częściowego uwzględnienia skargi, ale nie tylko. Stosując powołany przepis, sąd musi zatem dokonać oceny, która jest suwerennym uprawnieniem jurysdykcyjnym, ma charakter dyskrecjonalny, oparty na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem, poczuciem sprawiedliwości oraz analizą okoliczności rozpoznawanej sprawy (ibidem).
Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela wyrażane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądy, że "uzasadnionym przypadkiem" w rozumieniu art. 206 p.p.s.a., mogą być nie tylko okoliczności odnoszące się do niewielkiego wkładu pracy pełnomocnika wobec treści skargi i jej seryjności, ale także takie okoliczności jak niezwłoczne usunięcie stanu bezczynności przez organ, inicjowanie podobnych postępowań sądowych przez stronę oraz istnienie wątpliwości co do rzeczywistych intencji strony skarżącej, tj. czy rzeczywistą intencją skargi jest doprowadzenie do usunięcia bezczynności organu, czy też uzyskanie zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego (wyroki WSA: w Łodzi z dnia 25 listopada 2022 r., sygn. akt II SAB/Łd 115/22; we Wrocławiu z dnia 23 marca 2023 r., sygn. akt IV SAB/Wr 1027/22; w Rzeszowie z dnia 6 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Rz 14/22; w Poznaniu z dnia 10 maja 2022 r., sygn. akt II SAB/Po 76/22 i powołane w nich wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych i NSA).
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, zachodzą powyższe okoliczności wskazujące na uzasadniony przypadek odstąpienia od zasądzenia kwoty zwrotu kosztów. Sądowi wiadomo jest z urzędu, na podstawie danych zawartych w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych [dalej: CBOSA], że skarżący zainicjował też innym wnioskiem z 11 listopada 2024 r. postępowanie o udostępnienie informacji publicznej przez dyrektora szkoły podstawowej, wnosząc o przesłanie kopii ostatniej faktury na zakup papieru toaletowego. Następnie, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika r.pr. A. D., wniósł do WSA w Białymstoku skargę na bezczynność organu o treści tożsamej ze skargą wniesioną do WSA w Opolu. Sprawa została rozstrzygnięta wyrokiem WSA w Białymstoku z dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. akt II SAB/Bk 122/24.
Sądowi jest też znany z urzędu wyrok WSA w Opolu z 30 grudnia 2024 r. wydany w sprawie o sygn. I SAB/Op 96/24, w którym wskazano, że z danych zamieszczonych w systemie CBOSA i PASSA (Portal Akt Sądowych Sądów Administracyjnych) wynika, że skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika (r.pr. A. D. albo r.pr. A. K. zależnie od sprawy), zainicjował postępowania sądowoadministracyjne dotyczące dostępu do informacji publicznej, w identycznych stanach faktycznych – wówczas wniosek dotyczył przesłania kopii wszystkich faktur za licencję lub zakup oprogramowania do prowadzenia dziennika elektronicznego, które zostały wystawione w roku 2024 r. (wyroki WSA: w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 grudnia 2024 r., sygn. akt II SAB/Go 113/24; w Kielcach z dnia 12 grudnia 2024 r., sygn. akt II SAB/Ke 114/24; w Białymstoku z dnia 4 grudnia 2024 r., sygn. akt II SAB/Bk 112/24; w Gdańsku z dnia 21 września 2023 r., sygn. akt III SAB/Gd 174/23, według danych w systemie CBOSA). WSA w Opolu w wyroku z 30 grudnia 2024 r. wydanym w sprawie o sygn. I SAB/Op 96/24, dostrzegł też, że wniosek skarżącego z dnia 13 września 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, kontrolowany w tamtej sprawie, jest identyczny z wnioskami, złożonymi w tej samej dacie 13 września 2024 r., do innych szkół w całym kraju, co Sąd ustalił z urzędu na podstawie danych z systemu CBOSA. W efekcie więc skarżący sporządził jeden wniosek (o udzielenie informacji publicznej), rozsyłając go wiadomością e-mail do wielu podmiotów, a jeżeli nie uzyskał odpowiedzi w terminie, po sporządzeniu przez jego pełnomocnika (tego samego) jednego wzoru identycznie brzmiącej skargi, kierował ją do różnych Wojewódzkich Sądów Administracyjnych. Podobny sposób działania skarżący przyjmował w innych postępowaniach sądowoadministracyjnych, dotyczących dostępu do informacji publicznej, w których skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika zainicjował szereg postępowań dotyczących bezczynności organów w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Jedynie w drodze przykładu Sąd powołał sprawę zarejestrowaną w tut. Sądzie pod sygn. akt SAB/Op 122/24 – według danych z systemu PASSA, a także wyroki WSA: w Poznaniu: z dnia 16 maja 2024 r., sygn. akt. IV SAB/Po 43/24; z dnia 23 maja 2024 r., sygn. akt IV SAB/Po 35/24; z 31 stycznia 2024 r., sygn. akt IV SAB/Po 180/23; z dnia 9 listopada 2023 r., sygn. akt IV SAB/Po 67/23; z dnia 7 września 2023 r., sygn. akt IV SAB/Po 52/23; z dnia 15 czerwca 2023 r., sygn. akt IV SAB/Po 53/23; z dnia 20 stycznia 2023 r., sygn. akt IV SAB/Po 159/22; z dnia 10 marca 2022 r., sygn. akt IV SAB/Po 5/22; z dnia 10 marca 2022 r., sygn. akt IV SAB/Po 4/22; w Gdańsku z dnia 9 listopada 2023 r., sygn. akt III SAB/Gd 193/23; w Szczecinie z dnia 5 października 2023 r., sygn. akt II SAB/Sz 92/23; w Gliwicach: z dnia 21 marca 2023 r., sygn. akt III SAB/GL 424/22; z dnia 21 marca 2023 r., sygn. akt III SAB/GL 424/22; w Warszawie z dnia 25 maja 2023 r., sygn. akt VIII SAB/Wa 20/23; w Bydgoszczy z dnia 7 lutego 2023 r., sygn. akt II SAB/Bd 91/22 – według danych w systemie CBOSA).
Powracając do sprawy niniejszej Sąd orzekający na podstawie danych zawartych w CBOSA ustalił, że skarżący skierował (w trybie przepisów u.d.i.p.) do różnych dyrektorów szkoły podstawowej szereg wniosków o udostępnienie kopii faktur, a następnie reprezentowany przez r.pr. A. D., wniósł do różnych sądów administracyjnych skargi na bezczynność tych organów. Przykładowe sprawy sądowoadministracyjne zostały zarejestrowane pod sygnaturami: II SAB/Ol 124/24, II SAB/Bk 122/24, I SAB/Sz 185/24, I SAB/Op 96/24, II SAB/Go 113/24, II SAB/Ke 114/24, II SAB/Bk 112/24, co wynika z danych zawartych w CBOSA. W ocenie Sądu skarżący działa więc według ustalonego schematu i posługuje się szablonami pism, w których modyfikuje jedynie pewne zmienne, takie jak adresat wniosku o udostępnienie informacji publicznej oraz przedmiot zakupu, a następnie, jeśli zaistniało naruszenie terminu przekazania żądanych informacji, wnosi skargi do sądów administracyjnych również sporządzone przy pomocy przygotowanego wcześniej szablonu dokumentu.
W ocenie Sądu czynności pełnomocnika w kontrolowanej sprawie nie wygenerowały zatem po jego stronie żadnego wysiłku intelektualnego ani innego nakładu pracy. Zdaniem Sądu łącznie rozpatrywane okoliczności w postaci: powtarzających się seryjnych wniosków i skarg, a tym samym udziału pełnomocnika w toku postępowania ograniczonego do sporządzenia zwięzłej skargi o identycznej treści jak skargi skierowane do innych wojewódzkich sądów administracyjnych oraz wynikającego stąd niewielkiego nakładu pracy pełnomocnika reprezentującego skarżącego, prowadzą do wniosku, że nie doszło do uchybienia poczuciu sprawiedliwości, czy zasadzie słuszności w przypadku odstąpienia od zasądzenia kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w niniejszej sprawie, w której sporządzono pismo procesowe o charakterze szablonowym. Co ważne opisana seryjność wniosków i skarg budzi wątpliwościami Sądu co do tego, czy w istocie intencją wnioskodawcy jest usunięcie bezczynności organu, czy też uzyskanie zasądzenie kosztów postępowania. Dodatkowo nadmienić należy nieintencjonalne wejście organu w stan bezczynności. Powyższe wyczerpują przesłankę uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 206 p.p.s.a., dającego podstawę do odstąpienia od zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów sądowych.
Sąd dostrzegł też, że pytanie skarżącego dotyczyło zakupu papieru toaletowego, na fakturze są to kwoty brutto: 52,99 zł oraz 74,05 zł, stanowiące w sumie rocznych wydatków na utrzymanie szkoły kwoty całkowicie bagatelne (okoliczność powszechnie znana). Skarżący błędnie oznaczył również termin wniesienia zapytania o informację publiczną wskazując dzień 10 listopada 2024 r. w miejsce 11 listopada 2024 r. W tym kontekście jako uzasadniony jawi się argument organu, dotyczący tego, że zapytanie o koszt papieru toaletowego jest, nazwijmy to – specyficzne i może sugerować nie tyle potrzebę uzyskania odpowiedzi na nie, ile chęć wszczęcia sporu sądowego. W literaturze przedmiotu wskazano, że działania skarżącego, dla którego inicjowanie postępowań sądowych nie służy ochronie naruszonych praw, a stanowi cel sam w sobie, uznane być musi za nadużycie prawa do sądu. W takim kontekście uzasadnionym przypadkiem, o którym mowa w art. 206 p.p.s.a., jest przypadek sprawy sądowoadministracyjnej, w której wystąpiły następujące okoliczności: niezwłoczne usunięcie stanu bezczynności przez organ, niewielki wkład pracy pełnomocnika wobec treści skargi i jej seryjności, inicjowanie podobnych postępowań sądowych przez stronę, istnienie wątpliwości, czy rzeczywistą intencją skargi jest doprowadzenie do usunięcia bezczynności organu, czy też uzyskanie zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego (patrz: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 8, Warszawa 2023, art. 206, wraz z powołanym tam orzecznictwem). Taka właśnie sytuacja wystąpiła w sprawie niniejszej, co opisano już wyżej. Sąd uznał więc argument zawarty w odpowiedzi na skargi za słuszny.
Z podanych powodów Sąd zastosował w sprawie normę z art. 206 p.p.s.a. i odstąpił od zasądzenia od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania w części obejmującej wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika, o czym orzekł w pkt. 5. sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, wydane na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zawarte w pkt. 4. sentencji wyroku obejmuje natomiast wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, a więc należności publicznoprawne uiszczone przez skarżącego (§ 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2021 r. poz. 535; część IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, Dz. U. z 2023 r. poz. 2111 ze zm.).
W myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na podstawie tego przepisu Sąd rozpoznał sprawę bez wyznaczania rozprawy.