I SAB/OP 118/24

I SAB/Op 118/24 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-06-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka
Elżbieta Kmiecik
Tomasz Judecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OZ 107/25 - Postanowienie NSA z 2025-03-20
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku
Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Stwierdzono, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Oddalono dalej idącą skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 par. 2 pkt 8, art. 149 par. 1, par. 1a, par. 2 i par. 3, art. 200, art. 205 par. 1, art. 119 pkt 4, art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2018 poz 1914
art. 3a, art. 4
Ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1568
art. 525
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Beata Kozicka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi M. J. – redaktora naczelnego czasopisma "[...]" na bezczynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kluczborku Kancelaria Komornicza nr II w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) zobowiązuje Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kluczborku Kancelaria Komornicza nr II do rozpoznania wniosku M. J. – redaktora naczelnego czasopisma "[...]" z dnia 29 października 2024 r., w terminie 14 dni od otrzymania prawomocnego wyroku, 2) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie, 3) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4) oddala dalej idącą skargę, 5) zasądza od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kluczborku Kancelaria Komornicza nr II na rzecz strony skarżącej M. J. – redaktora naczelnego czasopisma "[...]" kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 29 października 2024 r. M. J. - Redaktor naczelny czasopisma "[...]" - jako tytułu prasowego zarejestrowanego w L. (dalej jako: "skarżący"), zwrócił się za pośrednictwem poczty elektronicznej do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kluczborku Kancelaria Komornicza nr II (dalej także jako: "organ") o udostępnienie informacji prasowej objętej wnioskiem, przesłanym na adres kluczbork2@komornik.pl, z napisanym tematem: "zapytanie prasowe".
We wniosku złożonym w trybie ustawy Prawo prasowe zwrócił się o udostępnienie akt postępowania dotyczącego eksmisji A. W. z lokalu w tym: pozwu, pism procesowych, dowodów doręczenia pozwanej zawiadomienia o rozprawach i doręczenia pozwu, wyroku, uzasadnienia wyroku, apelacji, wyroku sądu II instancji wraz z uzasadnieniem, dokumentów z akt postępowania egzekucyjnego w tym wniosków, protokołów i korespondencji wraz z dowodami doręczenia pism A. W., nagrań z rozprawy i z eksmisji.
Pismem z dnia 25 listopada 2024 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność organu w zakresie "udzielenia informacji prasowej" wnosząc o: stwierdzenie bezczynności organu z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie grzywny oraz zasądzenie odszkodowania na jego rzecz w kwocie co najmniej jednokrotności przeciętnego wynagrodzenia, zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę z dnia 17 grudnia 2024 r., organ wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, że żądana przez wnioskodawcę informacja nie jest informacją publiczną. Dostęp do akt sądowego postępowania egzekucyjnego jest możliwy w trybie przewidzianym w k.p.c. Wnioski w postępowaniu egzekucyjnym składa się na piśmie lub ustnie do protokołu. E-mail nie spełnia powyższych warunków, o czym skarżący był informowany w ramach innego postępowania prowadzonego w tutejszej kancelarii.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - dalej jako: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Według art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto w stosownie do § 2 przywołanego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Dodać jeszcze należy, iż stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Sytuacja, o której stanowi powołany art. 119 pkt 4 p.p.s.a. zaistniała w rozpoznawanej sprawie, bowiem przedmiotem skargi jest bezczynność podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej. Sąd rozpoznał zatem skargę na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.
Przedmiotem rozpoznawanej skargi stała się bezczynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kluczborku Kancelaria Komornicza nr II w sprawie załatwieniu wniosku strony skarżącej z dnia 29 października 2024 r. o udostępnienie, w trybie art. 3a i 4 ustawy Prawo prasowe, informacji w postaci akt postępowania dotyczącego eksmisji A. W.
Zwrócić należy uwagę, że przepis art. 3a ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 1914) stanowi, iż w zakresie prawa dostępu prasy do informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1330 i 1669). A zatem osoba, która w celach dziennikarskich chce otrzymać informację publiczną ma takie same uprawnienia, jak osoba działająca na podstawie przepisów ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902 - dalej jako: "u.d.i.p."). W przypadku takiej osoby stosuje się przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 lutego 2025 r., sygn. akt III SAB/Gl 627/24).
Prawo prasowe wyróżnia dwa tryby udzielania informacji prasie wnioskowanych informacji. Pierwszy wynika z art. 3a Prawa prasowego, w którym przyjęto, że w zakresie prawa dostępu prasy do informacji publicznej stosuje się przepisy u.d.i.p. Oznacza to, że jeżeli wnioskowana przez prasę informacja ma charakter informacji publicznej, to jej udostępnienie lub odmowa jej udostępnienia winna nastąpić w trybie u.d.i.p., a tym samym prasa w powyższym zakresie nie korzysta z regulacji prawnych innych niż te, które dotyczą ogółu społeczeństwa (ibidem).
Odrębny tryb udzielania prasie informacji uregulowany został w art. 4 Prawa prasowego i w tym zakresie prasa korzysta z regulacji specjalnie dla niej przewidzianej, która poszerza katalog podmiotów obowiązanych do udzielania informacji o podmioty niewymienione w u.d.i.p., ustanawiając autonomiczny tryb weryfikacji wywiązania się z obowiązku udzielenia prasie informacji w oparciu o tę regulację. W powyższym trybie obowiązani do udzielenia prasie informacji o swej działalności są: przedsiębiorcy, podmioty niezaliczane do sektora finansów publicznych oraz niedziałające w celu osiągnięcia zysku (art. 4 ust. 1 Prawa prasowego). W razie odmowy udzielenia informacji, na żądanie redaktora naczelnego, odmowę doręcza się zainteresowanej redakcji w formie pisemnej, w terminie 3 dni (por. wyrok NSA z dnia 2 marca 2023 r., sygn. III OSK 2286/21) Tryb przewidziany w art. 4 ustawy Prawo Prasowe nie ma więc w rozpoznawanej sprawie zastosowania.
W ocenie Sądu wskazane przez wnioskodawcę akta postępowania dotyczącego eksmisji nie mogą zostać udostępnione w trybie przepisów u.d.i.p. Stoi temu na przeszkodzie regulacja art. 1 ust. 2 u.d.i.p.
Zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw, określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Oznacza to, że stosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej jest niedopuszczalne wówczas, gdy żądane informacje, mające charakter informacji publicznych, mogą być udostępnione w innym trybie.
Ustawodawca stworzył w ten sposób normę kolizyjną, która wyłącza stosowanie przepisów ustawy w sytuacji, w której inna ustawa reguluje ten sam zakres. Pozwala to na wyodrębnienie dwóch grup informacji: podlegających udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej oraz takich, które ujawnia się na zasadach i w trybie przewidzianym w ustawach szczególnych. W przypadku kolizji przepisy zawarte w ustawach odrębnych mają pierwszeństwo i wyłączają stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W takiej sytuacji podmiot zobowiązany zawiadamia jedynie wnioskodawcę pismem, że żądana informacja nie może być udostępniona w trybie przewidzianym w omawianej ustawie.
Jak stanowi art. 525 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568, z późn. zm. - dalej jako: "k.p.c.") akta sprawy dostępne są dla uczestników postępowania oraz za zezwoleniem przewodniczącego dla każdego, kto potrzebę przejrzenia dostatecznie usprawiedliwi. Na tych samych zasadach dopuszczalne jest sporządzanie i otrzymywanie odpisów i wyciągów z akt sprawy oraz otrzymywanie zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku z akt sprawy.
Podobną regulację zawiera art. 156 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 304 - dalej jako: "k.p.k.").
W kwestii udostępniania akt postępowania karnego wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale podjętej w składzie 7 sędziów w dniu 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 7/13 stwierdzając: "Żądanie udostępnienia przez prokuratora akt sprawy jako zbioru materiałów zakończonego postępowania przygotowawczego nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.).". W treści uzasadnienia uchwały NSA podkreślił, że przepisy art. 156 § 1, 5 i 5a k.p.k. oraz art. 525 k.p.c., w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw cywilnych, karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego, są przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., w stosunku do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania.
Przywołane powyżej regulacje art. 525 k.p.c. są zatem przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. i ustawa ta nie ma do nich zastosowania. Przepisy te zawierają zamkniętą i zupełną regulację zasad dostępu do akt postępowania karnego i znajdujących się w nich informacji publicznych, tak na etapie postępowania przygotowawczego, jak i sądowego (zarówno toczącego się, jak i zakończonego postępowania).
Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że żądanie skarżącego nie mogło zostać pozytywnie załatwione na podstawie przepisów u.d.i.p. z tej przyczyny, że żądane akta podlegały udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w k.p.c. mającym pierwszeństwo jako przepis ustawy szczególnej. Dostęp do akt sądowego postępowania egzekucyjnego jest bowiem możliwy w trybie przewidzianym w k.p.c. W związku z powyższym organ winien był pisemnie poinformować skarżącego drogą elektroniczną, na podany przez niego adres, że udostępnienie żądanej informacji w trybie u.d.i.p. nie jest możliwe, bo kwestie ich udostępnienia reguluje przepis art. 525 k.p.c.
Sąd dokonał analizy akt. Żaden z dokumentów nie zawiera w swojej treści informacji skierowanej do skarżącego, że udostępnienie żądanej informacji w trybie u.d.i.p. nie jest możliwe, bo kwestie ich udostępnienia reguluje przepis art. 525 k.p.c. Skoro organ nie poinformował skarżącego, że żądana informacja podlega udostępnieniu na podstawie przepisu szczególnego art. 525 k.p.c., choćby nawet odsyłając do identycznej odpowiedzi udzielonej wcześniej, gdyby rzeczywiście skarżący powielał żądania, to pozostaje w stanie bezczynności.
Powyższe ustalenia skutkowały koniecznością zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 29 października 2024 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w opisanej powyżej formie.
Realizując obowiązek wynikający z art. 149 § 3 p.p.s.a Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 29 października 2024 r., o czym orzekł w pkt 2 sentencji wyroku.
Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3 sentencji wyroku). Tego rodzaju kwalifikacja jest konsekwencją stwierdzenia, że zwłoka organu nie była wynikiem celowego działania i lekceważenia obowiązków nałożonych przepisami u.d.i.p., lecz błędnej interpretacji obowiązujących przepisów. W tych okolicznościach nie można przyjąć, że zachowanie organu miało charakter rażącego naruszenia prawa.
Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi zatem posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Jak już wyżej wskazano, dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy. Zważyć należy, że brak poinformowania skarżącego, że żądana informacja podlega udostępnieniu na podstawie przepisu szczególnego art. 525 k.p.c., nie można oceniać jako przejawu złej woli organu, czy też próby bezprawnego uchylenia się od wypełnienia ustawowego obowiązku udzielenia informacji publicznej.
Z uwagi na brak znamion rażącego naruszenia prawa Sąd oddalił dalej idącą skargę w zakresie odnoszącym się do żądania wymierzenia organowi grzywny, oraz zasądzenia na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, o czym orzeczono w pkt 4 sentencji wyroku. Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Z użytego przez ustawodawcę w art. 149 § 2 p.p.s.a. sformułowania "może orzec" wynika, że sąd administracyjny jest uprawniony, a nie zobowiązany do wymierzenia organowi grzywny oraz przyznania stronie sumy pieniężnej w razie stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności. Ustawodawca nie przewidział ściśle określonych przypadków, jak też nie wskazał kryteriów, którymi powinien się kierować sąd podejmując decyzję w tej kwestii.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 5 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzone koszty postępowania składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł.
Wyżej powołane wyroki są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na internetowej stronie pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl.