I SAB/Op 1/23

I SAB/Op 1/23 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2023-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Aleksandra Sędkowska /przewodniczący/
Anna Komorowska-Kaczkowska
Grzegorz Gocki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Burmistrz Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 149 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 479
art. 35a
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) asesor sądowy Anna Komorowska-Kaczkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 maja 2023 r. sprawy ze skargi E. Ś., S. Ś. na bezczynność Burmistrza Namysłowa w przedmiocie niewykonania przez Gminę Namysłów ustawowego obowiązku oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do tut. Sądu przez E. Ś. i S. Ś. (dalej określanych jako: strony, skarżący) stała się bezczynność Burmistrza Namysłowa związana z niewykonaniem ustawowego obowiązku, mianowicie wstrzymania postępowania egzekucyjnego.
W skardze skarżący, zarzucając organowi bezczynność we wstrzymaniu z urzędu postępowania egzekucyjnego, wskazywali na naruszenie art. 35a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 479) - dalej u.p.e.a., w myśl którego, jeżeli ze względu na rodzaj egzekwowanej należności dopuszczalne jest kwestionowanie istnienia lub wysokości tej należności w drodze powództwa, a zobowiązany wniesie takie powództwo do sądu, wierzyciel po otrzymaniu powództwa zawiadamia o tym organ egzekucyjny, żądając wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd.
Zdaniem skarżących Gmina Namysłów - Burmistrz Namysłowa, po otrzymaniu zawiadomienia sądu powszechnego o wniesionym przez nich powództwie przeciwegzekucyjnym, nie wykonał z urzędu ustawowego obowiązku, a którym mowa w art. 25a u.p.e.a., gdyż nie zawiadomił niezwłocznie o tym fakcie organu egzekucyjnego, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w B., a także nie zażądał od organu egzekucyjnego natychmiastowego wstrzymania trwającej egzekucji administracyjnej do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd powszechny. Według skarżących świadczy to, że organ nie chce wykonać z urzędu obowiązku wyraźnie określonego w art. 35a u.p.e.a., co potwierdza też zajęte przez niego stanowisko w odpowiedzi udzielonej na pozew, w której to wskazano, iż zdaniem Gminy Namysłów - Burmistrza Namysłowa brak jest podstawy prawnej do m.in. zobowiązania organu do zawiadomienia organu egzekucyjnego w sprawie natychmiastowego wstrzymania egzekucji administracyjnej do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd.
Stawiając powyższy zarzut skarżący na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 154 § 1, § 6 i § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wnieśli o:
1) zobowiązanie organu do wykonania ustawowego obowiązku określonego w art. 35a u.p.e.a.
2) wymierzenie organowi grzywny w wysokości do dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego
3) przyznanie skarżącym od Gminy Namysłów - Burmistrza Namysłowa sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
4) zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali na te okoliczności sprawy, które w ich ocenie świadczą o licznych naruszeniach prawa, jakich w ramach toczących się postępowań egzekucyjnych dopuściła się Gmina Namysłów - Burmistrza Namysłowa, w tym braku podjęcia, jako wierzyciel egzekwowanych należności podatkowych, ustawowych działań w kwestii wstrzymania egzekucji z uwagi na zaistnienie okoliczności o których mowa w art. 35a u.p.e.a.
Poza opisanymi wyżej wnioskami, skierowanymi w związku z mającą mieć miejsce w niniejszej sprawie bezczynnością organu po złożeniu przez skarżących do sądu powszechnego powództwa, o którym mowa w powyższym przepisie, skarżący dodatkowo w swojej argumentacji wskazują na kwestie zasądzenia od organu i zwrócenia wszystkich wyegzekwowanych od skarżących pieniędzy z okresu od października 2022 r., do stycznia 2023 r. w którym to okresie powinna być wstrzymana egzekucja z emerytur skarżących, na mocy art.35 u.p.e.a., w łącznej kwocie od S. Ś. 2.949,32 zł oraz od E. Ś. 2.166,64 zł, które to środki organ egzekucyjny wyegzekwował od nich i przekazał wierzycielowi - Gminie Namysłów - Burmistrzowi Namysłowa.
Nadto domagają się także zasądzenia i zwrotu wszystkich pieniędzy wraz z odsetkami do dnia zapłaty, które to bezprawnie Burmistrz Namysłowa uzyskał w postępowaniu egzekucyjnym z emerytur skarżących z umorzonych 4 postępowań egzekucyjnych, a wynikających wprost z postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z 05.09.2022 r., Nr [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w okresie od 28.12.2021 r. do 05.09.2022 r.
Końcowo, w oparciu o art. 231 k.k., zawiadamiali sąd administracyjny, że w tej sprawie zachodzą przesłanki określone w przepisach prawa karnego art. 231 k.k., ponieważ doszło do przekroczenia uprawnień organu i przez funkcjonariusza publicznego B. S. będącego Burmistrzem Namysłowa, który nie wykonał z urzędu ustawowego obowiązku określonego w art. 35a u.p.e.a. i bezprawnie wykorzystując władztwo organu, ukradł pieniądze z emerytur skarżących w okresie od października 2022 r. do stycznia 2023 r. oraz samowolnie i bez podstawy prawnej uznał, że nie obowiązują organ przepisy ustawy art. 35a u.p.e.a. bezprawnie wystawiając tytuły wykonawcze.
Do skargi w załączono dokumenty, mające według skarżących potwierdzać zasadność ich zadań oraz kierowanie przez nich wezwań o zaprzestania naruszenia prawa przez Gminę Namysłów - Burmistrza Namysłowa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie.
Organ przyznał, że pozwem z 07.09.2022 r. powodowie - a skarżący w niniejszej sprawie - na postawie art. 35a i 2 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji złożyli do Sądu Rejonowego w K. powództwo przeciwegzekucyjne, kwestionując dopuszczalność egzekwowania należności pieniężnej na podstawie wadliwie ich zdaniem wystawionych tytułów wykonawczych, których przedmiotem są należności podatkowe. Jak jednakże dalej zważono, zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem judykatury "art. 35a u.p.e.a. nawiązuje do treści art. 2 § 3 tej ustawy i dotyczy należności cywilnoprawnych, wyjątkowo realizowanych w trybie egzekucji administracyjnej. Wyłącznie w przypadku takich należności istnieje możliwość ich dochodzenia na drodze sądowej w postępowaniu przed sądem powszechnym i tylko wówczas zobowiązany może złożyć powództwo do takiego sądu, a organ egzekucyjny ma obowiązek wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd. Jeżeli natomiast przedmiotem egzekucji jest obowiązek o charakterze publicznoprawnym (zobowiązanie podatkowe), to art. 35a u.p.e.a. nie może mieć do niego zastosowania (por. wyrok WSA w Łodzi z 9 stycznia 2008 r. I SA/Łd 640/07, LEX nr 501549).
Tymczasem w niniejszej sprawie przedmiotowe powództwo przeciwegzekucyjne, które skarżący skierowali do Sądu Rejonowego w K., dotyczy skierowanych przez organ egzekucyjny do egzekucji tytułów wykonawczych na zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości za lata 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012 i 2013, które to następnie pismem procesowym z 22.09.2022 r. ograniczone zastało do tytułów wykonawczych w zakresie podatku od nieruchomości za 2005 r., 2007 r., 2008 r., 2012 r. oraz 2013 r.
Zatem ze względu na rodzaj kwestionowanej należności nie jest dopuszczalne kwestionowanie istnienia lub wysokości tej należności w drodze powództwa w myśl art. 35a u.p.e.a.
W piśmie procesowym z 13.03.2023 r. skarżący odnieśli się do treści doręczonej im odpowiedzi na skargę, polemizując z zajętym w niej stanowiskiem organu oraz przedstawiając dodatkową dokumentację, mająca potwierdzać zasadność skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie, chroni stronę przed podejmowaniem przez organ czynności procesowych w sposób opieszały.
Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy, sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Po myśli art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie natomiast do art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Ponadto, na zasadzie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Wyjaśnienia również wymaga, że warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.). W przypadku skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, o wyczerpaniu środków zaskarżenia można mówić w sytuacji, gdy skarżący przed wniesieniem skargi skorzysta ze środka przewidzianego w art. 37 § 1 kpa, zgodnie z którym na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy ponaglenie do organu wyższego stopnia.
W niniejszej sprawie skarżący, przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, dopełnili wymogu wyczerpania środków zaskarżenia, składając 22.09.2021 r. pismo dotyczące wstrzymania egzekucji na podstawie art.. 35a u.p.e.a., w związku ze złożeniem do sądu powszechnego: Sądu Rejonowego w K. powództwa przeciwegzekucyjnego.
Przystępując do merytorycznej oceny zasadności podnoszonych przez skarżących zarzutów, w pierwszej kolejności należy odnieść się do oceny wskazywanej przez nich podstawy prawnej do wstrzymania egzekucji - jaką według nich stanowiła regulacja art. 35a u.p.e.a.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż przepis art. 35a u.p.e.a., na co zwrócił już uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, miedzy innymi w postanowieniu z 14 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 2577/12, nie przewiduje środka prawnego w postaci "powództwa", służącego do kwestionowania przed sądem administracyjnym istnienia lub wysokości należności realizowanej w trybie egzekucji administracyjnej.
Przepis art. 35a u.p.e.a. nie przewiduje również środka prawnego w postaci "powództwa", służącego do kwestionowania przed sądem administracyjnym istnienia lub wysokości należności realizowanej w trybie egzekucji administracyjnej.
W myśl bowiem tej regulacji, jeżeli ze względu na rodzaj egzekwowanej należności dopuszczalne jest kwestionowanie istnienia lub wysokości tej należności w drodze powództwa, a zobowiązany wniesie takie powództwo do sądu, wierzyciel po otrzymaniu powództwa zawiadamia o tym organ egzekucyjny, żądając wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd. Powołany przepis nawiązuje z kolei do treści art. 2 § 3 u.p.e.a., który stanowi, że poddanie obowiązku egzekucji administracyjnej nie przesądza o wyłączeniu sporu co do jego istnienia lub wysokości przed sądem powszechnym, jeżeli z charakteru obowiązku wynika, że do rozpoznania takiego sporu właściwy jest ten sąd. Jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że art. 35a u.p.e.a. dotyczy należności cywilnoprawnych, wyjątkowo realizowanych w trybie egzekucji administracyjnej. Wyłącznie w przypadku takich należności istnieje możliwość ich dochodzenia na drodze sądowej w postępowaniu przed sądem powszechnym i tylko wówczas zobowiązany może złożyć powództwo do takiego sądu. Zatem wyjątkowo w trybie egzekucji administracyjnej realizuje się zobowiązania prywatnoprawne lub innego rodzaju, w przypadku których art. 2 u.p.e.a. nie wyłącza dochodzenia roszczeń na drodze sądowej, tj. w postępowaniu przed sądem powszechnym.
Pojęcie "należności" z art. 35a u.p.e.a. dotyczy zatem obowiązków, które polegają na zapłacie określonej kwoty. Należnościami tymi są wierzytelności - cywilnoprawne prawa majątkowe, polegające na uprawnieniu do żądania zapłaty określonej kwoty, jeśli zostały one poddane egzekucji administracyjnej. Z powyższego wynika, że art. 2 i 35a u.p.e.a. przewidują ochronę jednostki w przypadku poddania egzekucji administracyjnej należności cywilnoprawnej poprzez dopuszczenie w takich sytuacjach istnienia powództwa cywilnego, do którego rozpoznania jest właściwy sąd powszechny.
Jak wynika natomiast z realiów niniejszej sprawy, niekwestionowanych przez obicie strony postępowania, złożone przez skarżących powództwo przeciwegzekucyjne dotyczyło należności podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za poszczególne lata podatkowe, w stosunku do których doszło do wstawienia tytułów wykonawczych i wdrożenia postępowania egzekucyjnego. Tym samym należności te nie były objęte dyspozycją art. 35a u.p.e.a., gdyż należności podatkowe należą do kategorii obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej o których mowa w art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a. "podatki, opłaty i inne należności, do których stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076, 2105, 2262 i 2328)" . Te zaś należności nie należą do kategorii obowiązku, który to z uwagi na jego charakter podlegałby w wyniku sporu rozpoznaniu przez sąd powszechny ( art. 2 § 3 u.p.e.a.).
Dokonując zatem oceny zasadności zarzutu skarżących, iż w niniejszej sprawie doszło do bezczynności organu we wskazanym w skardze zakresie niewywiązania się z obowiązku ustawowego, mającego według nich wynikać z regulacji art. 35a u.p.e.a. Sąd stwierdza, iż bezczynność taka nie miała miejsca, albowiem powództwem wniesionym do sądu powszechnego - Sądu Rejonowego w K. nie były objęte egzekwowane należności cywilnoprawnej, ale należności podatkowe, nie mieszczące się w dyspozycji tej regulacji.
Sąd przed rozpoznaniem niniejszej skargi z urzędu ustalił w Sądzie Rejonowym w K., że zarejestrowany pod sygn. akt [...] pozew skarżących, dotyczący powództwa przeciwegzekucyjnego, został 2 grudnia 2022 r. odrzucony.
Z uwagi zatem nie niestwierdzenie przez Sąd w niniejszej sprawie wskazywanej w skardze bezczynności organu, brak było podstaw do odnoszenia się do dalszych wniosków skarżących, a mających swoje oparcie z przywołanych przez nich odpowiednich przepisach p.p.s.a.
Jednocześnie Sąd zauważa, iż przedmiot niniejszej sprawy stanowiła wyłącznie kwestia ewentualnej bezczynności organu. Dlatego też ta część twierdzeń skarżących i przywoływanej przez nich argumentacji, która wykraczała poza zakres przedmiotowy niniejszej sprawy, nie mogła podlegać ocenie Sądu. Tym bardziej, że cześć z poruszonej przez nich problematyki była już uprzednio przedmiotem odrębnych postępowań podatkowych i egzekucyjnych (szeroko opisanych w załączonej do skargi udzielonej przez organ odpowiedzi na ich pozew), a część, jak np. kwestie karne, w ogóle nie mieści się w zakresie kompetencji sadów administracyjnych. Jeżeli zatem skarżący w zakresie nieobjętym przedmiotem niniejszego rozpoznania ich skargi uważają, że doszło do naruszenia ich praw, winni skorzystać z przysługujących im praw przed właściwymi w tym zakresie organami.
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd oddalił skargę podstawie art. 151 p.p.s.a.