I SAB/Ol 8/23

I SAB/Ol 8/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-07-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Anna Janowska /sprawozdawca/
Katarzyna Górska /przewodniczący/
Przemysław Krzykowski
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
659
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym narusz. prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 3 par. 2 pkt 8, art. 149 par. 1a, art. 161 par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Górska Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski asesor WSA Anna Janowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F. W. na bezczynność Wójta Gminy S. w sprawie przekazania zgodnie z właściwością wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji podatkowych 1) umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy S. do przekazania zgodnie z właściwością wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji podatkowych; 2) stwierdza, że Wójt Gminy S. dopuścił się bezczynności; 3) stwierdza, że bezczynność Wójta Gminy S. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4) wymierza Wójtowi Gminy S. grzywnę w wysokości 100 (sto) złotych; 5) zasądza od Wójta Gminy S. na rzecz skarżącego F. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
F. W. (dalej jako: "strona", "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Wójta Gminy S. w sprawie przekazania zgodnie z właściwością wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji podatkowych.
Z przedstawionych Sądowi wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika, że Wójt Gminy prowadzi wobec skarżącego postępowanie podatkowe w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na 2021 r. W toku tego postępowania skarżący pismem z 7 listopada 2022 r. wniósł o zwrot podatku naliczanego z rażącym naruszeniem prawa od 2004 r. od nieistniejących terenów mieszkaniowych (B) o łącznej powierzchni 2.000 m². Pismem z 5 grudnia 2022 r. Wójt Gminy wezwał stronę do sprecyzowania żądania wniosku poprzez określenie, czy wniosek ten należy traktować jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej złożony zgodnie z art. 247 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.), dalej: "O.p.". W piśmie z 8 grudnia 2022 r. skarżący podał, że wniosek z 7 listopada 2022 r. należy traktować jako wniosek o stwierdzenie nieważności 19 decyzji sfałszowanych wydanych przez byłego i obecnego Wójta Gminy.
Pismem z 13 lutego 2023 r. skarżący wniósł ponaglenie w sprawie z wniosku
z 7 listopada 2022 r. w przedmiocie zwrotu podatku od nieruchomości za lata 2004-2022 wyegzekwowanego na podstawie podrobionych i fałszywych dokumentów.
Pismem z 22 marca 2023 r. skarżący wniósł skargę do tut. Sądu na rażące naruszenie prawa przez Wójta Gminy polegające na niezałatwieniu sprawy w terminie, uchylanie się od załatwienia sprawy zgodnie z prawem oraz uchylanie się od wydania postanowienia lub decyzji, na które służy zażalenie, odwołanie lub inny środek zaskarżenia. Wskazano, że sprawa dotyczy sprawy zwrotu podatku naliczanego na podstawie podrobionej deklaracji podatkowej z 2004 r. i podrobionej parafki podpisu skarżącego. Zarzucono organowi:
- rażące naruszenie przepisów postępowania, które ma zasadniczy wpływ na wynik sprawy polegające na niezałatwieniu sprawy w terminie, tj.: naruszenie art. 37 § 1
w zw. z art. 35 § 1 i § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), dalej: "k.p.a.",
- rażące naruszenie przepisu art. 223 § 2 k.p.a. dotyczącego odpowiedzialności związanej z zamierzonym uchylaniem się od rozpoznania sprawy i jej rozstrzygnięcia w kontekście zgłoszonych roszczeń wobec organu;
- rażące naruszenie przepisu art. 141 § 1 k.p.a., przyjmując, że rozstrzygnięcia sprawy winny mieć formę postanowienia lub decyzji, na które służy zażalenie lub odwołanie.
W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie z udziałem stron oraz o ukaranie organu grzywną i wydanie sądowego nakazu bezzwłocznego rozpoznania sprawy przez organ.
W uzasadnieniu skargi wskazano na złożony pismem z 7 listopada 2022 r. wniosek o zwrot podatku. Podniesiono, że w dniu 13 lutego 2023 r. wystosowano ponaglenie, lecz pomimo to organ ani nie podjął czynności, ani też nie wskazał przyczyn, dla których nie podjęto czynności prawnych i faktycznych w związku
z wnioskiem o zwrot podatku wraz z odsetkami i z uwzględnieniem inflacji.
Powyższa skarga została przekazana przez Wójta Gminy w odpowiedzi na wezwanie Sądu z 15 maja 2023 r. w sprawie z wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie skargi wraz z aktami sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, przedstawiając tok postępowania w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na
2021 r. Wskazano, że ze względu na dużą ilość pism skarżącego, skarga została omyłkowo podpięta do innych akt sprawy. Odpowiadając na wezwanie Sądu
z 1 czerwca 2023 r., organ poinformował, że w związku z uzupełnieniem przez skarżącego w dniu 9 grudnia 2022 r. wniosku z 7 listopada 2022 r., pismo należy traktować jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, do którego rozpatrzenia właściwy jest organ wyższego stopnia stosownie do art. 248 § 2 O.p. W związku
z tym pismami z 6 i 7 czerwca 2023 r. organ przekazał wniosek z 7 listopada 2022 r.
i ponaglenie z 13 lutego 2023 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego
w Olsztynie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r.
poz. 259 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W odniesieniu zatem do wniosku skarżącego o rozpoznanie sprawy na rozprawie, wskazania wymaga, że przedmiot sprawy mieści się w katalogu wymienionym w art. 119 pkt 4 p.p.s.a., przy czym rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie tego przepisu jest niezależne od woli stron.
Warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one stronie w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej. Dotyczy to także skargi na bezczynność
i przewlekłość organu, o której stanowi art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a. Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. normuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W niniejszej sprawie strona spełniła formalny wymóg wniesienia skargi, gdyż poprzedziła ją wniesieniem ponaglenia do właściwego organu.
W myśl zaś art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania
w przypadku określonym w pkt 4a. Natomiast na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., sąd administracyjny rozpoznaje również skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Z bezczynnością mamy do czynienia, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności. Natomiast z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia w razie prowadzenia postępowania niezmierzającego – wbrew wynikającej z art. 125 § 1 O.p. zasadzie szybkości
i prostoty postępowania podatkowego – do bezpośredniego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania ma miejsce, gdy organ podejmuje wprawdzie działania, ale robi to opieszale lub skuteczność podejmowanych czynności jest wątpliwa (P. Kornacki, Intertemporalne aspekty orzekania sądu administracyjnego
w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej, ZNSA 2011 nr 5, s. 45-46).
Zgodnie z art. 170 § 1 O.p., jeżeli organ podatkowy, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, powinien niezwłocznie przekazać je organowi właściwemu, zawiadamiając o tym wnoszącego podanie. W orzecznictwie i doktrynie na gruncie tożsamej regulacji art. 65 § 1 k.p.a. prezentowany jest pogląd,
że niewywiązywanie się organu administracji publicznej z obowiązku przekazania podania do organu właściwego stanowi bezczynność procesową, która podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2022 komentarz do art. 65, M. Jaśkowska, A. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany
do Kodeksu postępowania administracyjnego, komentarz do art. 65, Warszawa 2023, Lex/el.; H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2019; postanowienie NSA z 26 czerwca 1998 r., sygn. akt IV SAB 145/97, Glosa 1999 nr 3, s. 30; wyroki NSA: z 15 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2122/14; z 13 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1824/17; z 11 maja 2023 r., sygn. akt III OSK 4003/21; CBOSA; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przechodząc do oceny objętego skargą postępowania podkreślić należy,
że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postępowanie prowadzone przez Wójta Gminy od dnia jego zainicjowania wnioskiem strony z 7 listopada 2022 r. o zwrot podatku naliczanego z rażącym naruszeniem prawa od 2004 r. od nieistniejących terenów mieszkaniowych (B) o łącznej powierzchni 2.000 m². Sąd na podstawie akt sprawy ustalił, że po otrzymaniu wniosku organ pismem z 5 grudnia 2022 r. wezwał stronę do sprecyzowania wniosku poprzez określenie, czy wniosek ten należy traktować jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, w rezultacie czego strona określiła, że jest to wniosek o stwierdzenie nieważności 19 decyzji podatkowych za lata 2004-2020. W konsekwencji takiej kwalifikacji prawnej pisma Wójt Gminy był zobowiązany do przekazania wniosku strony zgodnie z właściwością do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie. Organ nie podjął jednak w sprawie ww. wniosku żadnych czynności, nawet pomimo wpływu złożonego przez stronę ponaglenia z 13 lutego 2023 r., a następnie skargi do tut. Sądu z 22 marca 2023 r. Dopiero po skierowaniu przez skarżącego wniosku do tut. Sądu o ukaranie organu grzywną za nieprzekazanie skargi oraz zobowiązania organu przez Sąd do nadesłania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, organ pismami 6 i 7 czerwca 2023 r. przekazał wniosek z 7 listopada 2022 r. oraz ponaglenie z 13 lutego 2023 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie. Zatem z powyższego wynika, że od dnia wpływu wniosku skarżącego do dnia jego przekazania zgodnie z właściwością, tj. przez ponad 6 miesięcy, organ nie nadał sprawie biegu.
W tak ustalonym stanie faktycznym nie budzi wątpliwości Sądu, że organ pozostawał w bezczynności w przekazaniu zgodnie z właściwością wniosku skarżącego z 7 listopada 2022 r. o stwierdzenie nieważności decyzji podatkowych za lata 2004-2020, przy czym z uwagi na to, że w dacie orzekania przez Sąd organ nie pozostawał już w bezczynności, bowiem organ przekazał wniosek zgodnie
z właściwością w dniu 6 czerwca 2023 r., nie było podstaw do orzekania o obowiązku organu do przekazania wniosku. Nałożenie przez Sąd obowiązku dokonania żądanej czynności, w sytuacji gdy strona uzyskała jej spełnienie, stanowiłoby działanie bezprzedmiotowe, bowiem dublujące to, co zostało już zrealizowane. Skoro organ przekazał już wniosek strony zgodnie z właściwością, to zdezaktualizowała się konieczność wydania orzeczenia zobowiązującego organ do dokonania czynności. Postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe, a zatem konieczne było jego umorzenie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w pkt 1. sentencji wyroku.
Zaistnienie powyższej sytuacji nie zwalniało jednak Sądu z obowiązku orzekania, czy w sprawie miała miejsce bezczynność i czy miała ona miejsce
z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu, organ pozostawał w niniejszej sprawie w bezczynności, o czym orzeczono jak w pkt 2. sentencji wyroku, przy czym z uwagi na treść przepisu art. 149 § 1a p.p.s.a. należało stwierdzić, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd podziela stanowisko, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale musi być ono znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (wyrok NSA
z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z 27 marca
2013 r., sygn. akt II OSK 468/13 oraz wyrok WSA we Wrocławiu z 10 kwietnia
2014 r., sygn. akt II SAB/Wr 14/14). Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy rozpatrywanej indywidualnie. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym,
że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną (wyrok WSA
we Wrocławiu z 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Wr 14/14). W ocenie Sądu, mając na uwadze, że organ przekazał wniosek strony z 7 listopada 2022 r. organowi właściwemu dopiero po ponad 6 miesiącach od daty jego wpływu, a także fakt,
że czynność ta nie była skomplikowana i jej podjęcie nie wymagało od organu złożonych analiz, a ponadto, że nie została podjęta pomimo złożenia przez skarżącego ponaglenia i skargi do sądu administracyjnego, należało stwierdzić,
że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3. sentencji wyroku).
Okoliczności przesądzające o rażącym charakterze bezczynności uzasadniały nałożenie grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., która jest dodatkowym środkiem dyscyplinująco-represyjnym stosowanym, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia
w sprawie (wyrok NSA z 7 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 1810/16). Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie powyższe okoliczności wystąpiły, gdyż fakt niedziałania organu przez okres ponad 6 m-cy od otrzymania wniosku, wskazuje na nieuzasadnione racjonalnie unikanie wykonania obowiązku wynikającego
z przepisów prawa. Uwzględniając przy tym, że bezczynność organu dotyczyła wyłącznie czynności przekazania wniosku, do którego załatwienia właściwy jest inny organ, a ponadto, że w dacie orzekania przez Sąd organ nie pozostawał już
w bezczynności, należy uznać, że orzeczona w pkt 4. sentencji wyroku grzywna
w kwocie 100 zł jest proporcjonalna do niezgodnego z prawem działania organu i jest wystarczającym środkiem dyscyplinującym.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200
i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego wysokość uiszczonego przez niego wpisu sądowego od skargi (pkt 5. sentencji wyroku).