I SAB/OL 12/23

I SAB/Ol 12/23 - Postanowienie WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Przemysław Krzykowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
659
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 52 par. 1, art. 53 ust. 2b, art. 58 par. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 37, art. 41
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Krzykowski po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. B. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w sprawie umorzenia należności z tytułu składek postanawia odrzucić skargę.
Uzasadnienie
J. B. (dalej jako skarżący, strona) pismem z 11 września 2023 r., wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako organ, ZUS) w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek. Wnosząc o stwierdzenie przewlekłości prowadzenia postępowania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kwoty 2.000 zł tytułem zadośćuczynienia za przewlekłość postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że 8 listopada 2021 r. skarżący zwrócił się do organu z wnioskiem o umorzenie zaległości z tytułu składek. Decyzją z 14 lutego 2022r. ZUS odmówił umorzenia zaległości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie prawomocnym wyrokiem z dnia 6 października 2022 r., sygn. akt I SA/OI 215/22 uchylił ww. decyzję organu. ZUS dopiero 3 marca 2023 r. wysłał do strony zawiadomienie o możliwości uzupełnienia dokumentacji. W dniu 22 marca i 3 kwietnia 2023 r. skarżący przesłał dodatkową dokumentację. Ponadto strona 12 kwietnia 2023 r., z uwagi na przetransportowanie do innej jednostki poinformowała o zmianie adresu ZUS i WSA. Do chwili obecnej, pomimo upływu 2 lat skarżący nie został poinformowany przez organ o jakiejkolwiek decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na niewyczerpanie trybu oraz z uwagi na wniesienie skargi po wydaniu decyzji przez organ, ewentualnie o oddalenie skargi, alternatywnie o stwierdzenie, że przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz o oddalenie wniosku o zasądzenie od organu sumy pieniężnej.
W uzasadnieniu organ podał, że w sprawie nie zaistniała przewlekłość, gdyż stosownie do art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej jako "p.p.s.a.") skarżący przed wniesieniem skargi nie wniósł ponaglenia.
Nadto 24 kwietnia 2023 r. wydana została decyzja o odmowie wszczęcia postępowania w części za osoby zgłaszane do ubezpieczeń, decyzja została wysłana na adres Aresztu Śledczego w S. Korespondencji nie odebrano. Zaś 26 kwietnia 2023 r. wydano decyzję o umorzeniu należności z tytułu składek. Decyzja ta została wysłana na adres Aresztu Śledczego w S. Jednak korespondencja została zwrócona z adnotacją, że adresat nie przebywa pod wskazanym adresem.
Jak podkreślił organ przed datą 10.07.2023 r. organ nie otrzymał informacji o zmianie adresu i korespondencja była wysyłana na znany aktualnie organowi adres, tj. Areszt Śledczy w S. Dopiero pismem które wypłynęło do organu 10.07.2023 r. strona poinformowała o zmianie adresu na Zakład Karny w S1.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Przez dopuszczalność skargi należy rozumieć zarówno jej przesłanki przedmiotowe, a więc określenie od jakiego rodzaju form działalności organów administracji publicznej przysługuje skarga, jak i dopuszczalność skargi w zakresie podmiotowym, to jest określenie, jakim podmiotom przysługuje legitymacja do jej wniesienia. Z kolei warunkami formalnymi skutecznego wniesienia skargi są: złożenie skargi od aktu objętego zakresem właściwości rzeczowej sądu, wniesienie jej po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli przysługiwały one skarżącemu w postępowaniu przed organem oraz wniesienie skargi przez podmiot, któremu przysługuje legitymacja do jej wniesienia. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z nich prowadzi do stwierdzenia niedopuszczalności skargi, a w konsekwencji do jej odrzucenia bez merytorycznego rozpoznania sprawy.
Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy zaś rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia - taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Ponadto zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
Z przywołanych regulacji wynika, że droga sądowa jest dopuszczalna dopiero po wyczerpaniu możliwości załatwienia sprawy w trybie postępowania administracyjnego. Ponadto, na gruncie art. 35 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2023, poz. 775, dalej jako k.p.a.) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie zaś z art. 37 § 1 k.p.a. strona ma prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w powyższym przepisie (bezczynność), bądź kiedy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Tym samym złożenie skargi na bezczynność, czy też przewlekłość organu jest możliwe dopiero po wniesieniu (odrębnego) ponaglenia z art. 37 k.p.a. na niezałatwienie sprawy.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że w niniejszej sprawie, Sąd nie miał podstaw do przyjęcia, że skarga na przewlekłe prowadzenie postepowania przez ZUS w sprawie umorzenia należności z tytułu składek poprzedzona została złożeniem ponaglenia. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (w tym skargi, przesłanych akt, dokumentów przesłanych przez stronę skarżącą) nie wynika, aby przed wniesieniem skargi strona skarżąca złożyła ponaglenie. W aktach administracyjnych, co prawda znajduje się pismo strony z 11.09.2023 r. ( k. 121) jednakże nie sposób uznać go za ponaglenie. Stanowi ono bowiem wniosek strony o udzielnie informacji o to na jaki etapie jest sprawa o umorzenie należności.
Po drugie Sąd rozpoznający niniejszą skargę w pełni zgadza się ze stanowiskiem zawartym w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 1575/22, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego podlega odrzuceniu, jeżeli została wniesiona po wydaniu decyzji przez organ, któremu zarzucono przewlekłe prowadzenie postępowania, nawet wówczas, gdy decyzja ta nie jest jeszcze ostateczna (art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 pkt 2 oraz art. 104 § 1 k.p.a.) i uznaje je za własne.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w ww. postanowieniu (II OSK 1575/22) mając na uwadze zasady wykładni prawa trzeba stwierdzić, że zawarty w przepisie art. 53 § 2b zwrot "w każdym czasie" należy odczytywać w kontekście przedmiotu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Skoro stan bezczynności lub przewlekłości kończy się wraz z załatwieniem sprawy przez organ, to oczywiste jest, że skarga nie może dotyczyć przedmiotu, który nie istnieje już w chwili jej wniesienia. Taka też wykładnia art. 53 ust. 2b p.p.s.a. została przyjęta zarówno w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 22 czerwca 2020 r. (sygn. akt II OPS 5/19), jak i uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 7 marca 2022 r. (sygn. akt II OPS 1/21). Innymi słowy, znaczenie art. 53 ust. 2b p.p.s.a. ogranicza się do tego, że skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania musi być poprzedzona ponagleniem, ale bez oczekiwania przez skarżącego na rozstrzygnięcie tego ponaglenia. Z przepisu tego nie wynika natomiast, że skarga może być skutecznie wniesiona także w razie braku przedmiotu zaskarżenia ze względu na ustanie bezczynności lub przewlekłości postępowania administracyjnego.
W świetle uzasadnień obu powoływanych uchwał składu siedmiu sędziów, nie budzi wątpliwości, że funkcją tą jest "doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności" (sygn. akt II OPS 5/19), czy też "doprowadzenie do załatwienia sprawy przez organ w jak najkrótszym czasie" (sygn. akt II OPS 1/21). Wydanie decyzji realizuje tę podstawową funkcję skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Powyżej omawiana sytuacja miała miejsce w niniejszym przypadku. Skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania skarżący wniósł 11.09.2023 r. (data złożenia skargi w Areszcie), czyli już po wydaniu decyzji. Jak wynika, bowiem z akt administracyjnych skarżący 8.11.2021 r. zwrócił się z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek. Decyzją z 14.02.2022 r. ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz osobę prowadzącą działalność gospodarczą. Na ww. decyzję skarżący złożył skargę do WSA w Olsztynie. Sąd wyrokiem z 6.10.2022r., sygn. akt I SA/OI 215/22 uchylił decyzję z 14.02.2022 r. Organ decyzją z 24.04.2023 r. odmówił wszczęcia postępowania w części za osoby zgłaszane do ubezpieczeń, zaś decyzją z 26.04.2023 r. umorzył należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych.
Sąd podziela bowiem stanowisko organu, że zgodnie z art. 41 k.p.a. skarżący miał obowiązek zawiadomić organ o każdej zmianie swojego adresu. W razie zaniedbania ww. obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. W toku postępowania skarżący nie dopełnił wskazywanego obowiązku. Tym samym organ w sposób prawidłowy skierował decyzję z 26 kwietnia 2023 r. na znany mu adres i uznał ją za skutecznie doręczoną skarżącemu.
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, że skarżący nie wyczerpał trybu zaskarżenia przewidzianego w art. 37 p.p.s.a. oraz wniósł skargę już po wydaniu decyzji i z tego względu niniejszą skargę jako niedopuszczalną odrzucił, stosownie do brzmienia art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.