I SAB/Ol 1/25

I SAB/Ol 1/25 - Postanowienie WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Brzuzy /sprawozdawca/
Anna Janowska
Przemysław Krzykowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
658
Hasła tematyczne
Podatek akcyzowy
Skarżony organ
Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2188
art. 7 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej -  t.j.
Dz.U. 2024 poz 572
art. 37 §1 pkt 1, art. 130
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 53 §2b, art. 58 §1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy (sprawozdawca) sędzia WSA Anna Janowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na bezczynność Wójta Gminy w sprawie zwrotu podatku akcyzowego postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić stronie skarżącej M. S. kwotę 100,00 zł (sto złotych) tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi.
Uzasadnienie
W dniu 19 grudnia 2024 r. (data wpływu do Urzędu Gminy L.) M. S. (dalej jako: "skarżący", "strona") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Wójta Gminy L. (dalej jako: "organ I instancji", "organ") w sprawie zwrotu podatku akcyzowego.
Z akt sprawy przekazanych wraz ze skargą wynika, że została ona poprzedzona następującą sekwencją zdarzeń:
Wskutek wniosku strony z 29 sierpnia 2024 r. (data wpływu do organu 2 września 2024 r.) o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej organ I instancji 29 października 2024 r. wydał decyzję, w której m.in. ustalił zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej kwocie ok. 108.419,99 zł oraz odmówił zwrotu w kwocie 82.821,29 zł. Od wskazanej decyzji strona wniosła odwołanie, zaskarżając ją w części odmawiającej zwiększenia uprzednio ustalonego rocznego limitu do zwrotu ww. podatku akcyzowego oraz odmawiającej przyznania zwrotu ww. podatku. Decyzją z 9 grudnia 2024 r. Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako: "SKO") utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy decyzję.
We wniesionej do sądu skardze na bezczynność organu I instancji strona przywołała treść art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej (Dz.U. z 2023 r. poz. 1948), dalej jako: "ustawa zwrotowa". Podniosła, że "do dnia dzisiejszego" organ nie dokonał wypłaty niekwestionowanej, a należnej do zwrotu kwoty podatku akcyzowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wobec niezachowania przez skarżącego wymogów formalnych do złożenia tego środka prawnego. Zaznaczył, że zgodnie z art. 53 §2b ustawy z 30 sierpnia 2003 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", skargę na bezczynność można wnieść w każdym czasie po wniesieniu w trybie art. 37 §1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), dalej jako: "k.p.a.", ponaglenia do właściwego organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Na wstępie należy zaznaczyć, że badanie merytorycznej zasadności skargi każdorazowo poprzedza ustalenie dopuszczalności jej wniesienia. Badanie to przebiega m. in. z uwzględnieniem przesłanek odrzucenia skargi, o których mowa w art. 58 §1 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 58 §1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn, niż wymienione w pkt 1-5, jej wniesienie jest niedopuszczalne. W myśl art. 58 §3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 i 4 ustawy zwrotowej Wójt, burmistrz (prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce położenia gruntów będących w posiadaniu lub współposiadaniu producenta rolnego przyznaje, na wniosek tego producenta, w drodze decyzji, zwrot podatku. Decyzję wydaje się w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku o zwrot podatku.
Według art. 6 ust. 1 ustawy zwrotowej wniosek o zwrot podatku składa się w terminach od dnia 1 lutego do ostatniego dnia lutego i od dnia 1 sierpnia do dnia 31 sierpnia danego roku.
W myśl 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zwrotowej wypłata zwrotu podatku przyznanego na podstawie decyzji, o której mowa w art. 5 ust. 1, następuje w terminach: (2) od dnia 1 października do dnia 31 października - jeżeli wnioski o zwrot podatku zostały złożone w terminie od dnia 1 sierpnia do dnia 31 sierpnia.
Z akt przedmiotowej sprawy wynika natomiast, że decyzją z 29 października 2024 r. organ I instancji m.in. ustalił stronie (pkt 2) zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej za II półrocze 2024 r. w ramach pozostałego limitu określonego w pkt 1 decyzji w kwocie 108.419,99 zł oraz odmówił (pkt 4) zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej w kwocie 82.821,29 zł. Strona odwołując się od ww. rozstrzygnięcia (pismo z 9 listopada 2024 r.) zaskarżyła je w części odnoszącej się do odmowy zwrotu podatku akcyzowego. Zaskarżoną decyzją z 9 grudnia 2024 r. SKO utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Przedmiotową decyzję doręczono Wójtowi w dniu 20 grudnia 2024 r.
Przyporządkowując ww. stan faktyczny do wskazanych na wstępie przepisów ustawy zwrotowej wskazać należy, że termin do zwrotu podatku akcyzowego, o którym jest mowa w art. 7 ust. 1 ustawy zwrotowej (wbrew twierdzeniu strony) należy liczyć dopiero od momentu dokonania końcowego rozstrzygnięcia. Wskazuje na to zapis ujęty w tym przepisie: "wypłata zwrotu podatku przyznanego na podstawie decyzji", który zdaniem sądu należy odczytywać w ten sposób, że przyznanie zwrotu przedmiotowego podatku następuje dopiero po wyczerpaniu toku instancyjnego (w przypadku wniesienia odwołania, co miało miejsce w tej sprawie). Należy mieć także na uwadze to, że z art. 2 przedmiotowej ustawy wynika wprost, że do postępowania w sprawach indywidualnych dotyczących ustalania i wypłaty zwrotu podatku w zakresie nieuregulowanym ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro tak, to należy odwołać się do treści jego art. 130, z którego wynika, że (§1) Przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu. (§2) Wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji. (§3) Przepisów §1 i 2 nie stosuje się w przypadkach, gdy: (1) decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności (art. 108); (2) decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy. (§4) Decyzja podlega wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania, jeżeli jest zgodna z żądaniem wszystkich stron lub jeżeli wszystkie strony zrzekły się prawa do wniesienia odwołania. Powyższe wskazuje, że co do zasady jeśli wniesiono odwołanie (jak miało to miejsce w tej sprawie) decyzja nie podlega wykonaniu. Zmienia to nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności (co w sprawie nie miało miejsca). Również przepisy ustawy zwrotowej nie zawierają normy, z której wynikałoby, że decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy prawa. W tej sprawie nie mieliśmy również do czynienia z sytuacją opisaną w art. 130 §4 k.p.a.
Skoro więc ustawodawca nakazał w zakresie nieuregulowanym stosować do przedmiotowego postępowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego to z chwilą wniesienia odwołania nastąpiło wstrzymanie jej wykonania w całości, do czasu zakończenia postępowania odwoławczego. Z art. 130 §2 k.p.a. wynika bowiem, że odwołanie wywołuje skutek bezwzględnie suspensywny, gdyż zawiesza proces wykonywania nieostatecznej decyzji (por. wyrok NSA z 27 września 2017 r., sygn. akt II OSK 120/16). Jak zauważył też NSA w innym wyroku z 1 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2682/12 skutek wniesienia odwołania w postaci zawieszenia wykonania decyzji (tzw. suspensywność) oznacza jednocześnie, że w konsekwencji podlega wykonaniu dopiero decyzja ostateczna. Organ I instancji nie mógł zatem do momentu zakończenia postępowania odwoławczego dokonać zwrotu podatku akcyzowego (jak chciał tego skarżący). Ustawodawca nie przewidział też wstrzymania wykonania decyzji w części, która nie została zaskarżona. Trzeba bowiem pamiętać, że cała sprawa (a nie jej część) jest rozpatrywana i rozstrzygana w dwóch instancjach składających się na pełny tok instancyjny. Strona ma bowiem prawo do tego, aby jej sprawa została rozpoznana i rozstrzygnięta właśnie w dwóch instancjach, co wynika z zasady dwuinstancyjności postępowania ujętej w art. 15 k.p.a. Należy również podnieść, że organ II instancji nie jest związany uzasadnieniem wniesionego środka zaskarżenia, może, a nawet powinien skontrolować postępowanie i decyzję organu I instancji w całości - z punktu widzenia legalności, a także celowości i słuszności rozstrzygnięcia, niezależnie od tego, czy zarzuty w tym zakresie zostały podniesione czy też nie przez odwołującego (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 31 października 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 1344/24). Nie jest zatem tak jak twierdzi strona, że decyzja organu I instancji z 29 października 2024 r. (w części niezaskarżonej) stała się ostateczna i prawomocna. Przymiot ostateczności nastąpił dopiero z chwilą wydania decyzji przez organ II instancji, który przedmiotem rozstrzygnięcia (jak wskazano już wcześniej) obejmuje całe rozstrzygnięcie, od którego wniesiono odwołanie, a nie tylko część objętą zaskarżeniem. Mając na uwadze powyższe, w ocenie sądu - termin do wypłata zwrotu podatku akcyzowego, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zwrotowej ma zastosowanie do decyzji odwoławczej a nie decyzji I instancyjnej (w przypadku wniesienia odwołania). To zaś powoduje, że wniesiona w dniu 19 grudnia 2024 r. skarga na bezczynność organu (odpowiedzialnego za wypłatę zwrotu podatku akcyzowego, który nie był w zwłoce, gdyż nie uchybił ww. art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zwrotowej i wskazanemu tam terminowi do dokonania tej czynności materialno-technicznej) - była przedwczesna i bezzasadna. Należy bowiem przyjąć, że skoro decyzja II instancyjna została doręczona organowi I instancji 20 grudnia 2024 r. (co wynika z akt sprawy), to dopiero od tej daty należy liczyć termin do wypłata zwrotu podatku akcyzowego, o którym jest mowa w przywołanym już art. 7 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy zwrotowej. W dniu zatem wniesienia skargi z bezczynnością organu w ogóle nie mieliśmy do czynienia. W uzasadnieniu uchwały NSA z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 wskazano bowiem, że stwierdzenie na podstawie art. 149 §1 pkt 3 p.p.s.a., że organ dopuścił się bezczynności/przewlekłości następuje w wyniku uwzględnienie skargi, której przedmiot określony jest zdefiniowanym w art. 37 §1 pkt 1 k.p.a. stanem bezczynności/przewlekłości istniejącym w dacie wniesienia skargi i zakwestionowanym ponagleniem. Z tego powoduje należy przyjąć, że ocena zasadności skargi na bezczynność/przewlekłość może być dokonana jedynie na dzień wniesienia skargi (co jak wykazano wcześniej w tym dniu bezczynność w sprawie nie miała miejsca). Należy też wyjaśnić, że bezczynność polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności (w tym przypadku czynności materialno-technicznej polegającej na zwrocie podatku akcyzowego) w prawnie określonym terminie, takiej czynności nie podejmuje - co nie miał w tej sprawie miejsca (por. wyrok NSA z 7 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2660/18) i jednocześnie nie informuje o przyczynach takiego stanu rzeczy, wskazując przy tym kiedy tego dokona.
Należy jednocześnie zauważyć, że sąd nie dysponuje informacją, gdyż akta nie zawierają żadnego dokumentu, który by potwierdzał, że czynność ta została przez organ wykonana w terminie, o którym jest mowa w art. 7 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy zwrotowej. Należy też zauważyć, że czynność zwrotu podatku akcyzowego nie ma powagi rzeczy osądzonej, co powoduje, że strona w przypadku braku realizacji jego zwrot w ustawowym terminie może skorzystać z przysługujących jej uprawnień i wnieść stosowny środek zaskarżenia dedykowany takiemu przypadkowi.
Na marginesie należy też podnieść (gdyż nie miało to rozstrzygającego znaczenia dla przedmiotowej sprawy), że kwestia poprzedzenia złożenia skargi na bezczynność ponagleniem budzi wątpliwości natury interpretacyjnej (art. 52 §1 i 2 p.p.s.a.). W orzecznictwie zarysowały się dwa stanowiska. Jedno, z którego wynika, że w przypadku czynności materialno-technicznej (a z taką mamy do czynienia w tej sprawie) ponaglenie nie jest wymagane (por. wyrok NSA z 19 września 2023 r., sygn. akt III FSK 245/23). W rozstrzygnięciu tym sąd wskazał jedynie, że skarga na bezczynność była dopuszczalna i nie stał temu na przeszkodzie brak uprzedniego skierowania ponaglenia do organu wyższego stopnia. Przeciwne stanowisko, z którym tut. sąd się identyfikuje zaprezentowane zostało natomiast w prawomocnym postanowieniu WSA w Gliwicach z 11 września 2023 r., sygn. akt II SAB/Gl 126/23 (też postanowienie WSA w Lublinie z 9 listopada 2017 r. sygn. akt I SAB/Lu 26/17, czy też postanowienie NSA z 20 października 2022 r., sygn. akt II GSK 1285/22 oraz wyrok WSA we Wrocławiu z 4 lipca 2024 r., sygn. akt I SAB/Wr 5/24 dotyczącymi zwrotu nadpłaty). Wynika z niego (stosownie do art. 52 §1 p.p.s.a.), że skargę na bezczynność można wnieść dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie tych środków należy zaś rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia - taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§2). Ponadto zgodnie z art. 53 §2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z powyższych regulacji wynika, że droga sądowa jest dopuszczalna dopiero po wyczerpaniu możliwości załatwienia sprawy w trybie postępowania administracyjnego. Ponadto, jak zauważył WSA w Gliwicach na gruncie art. 35 §1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie zaś z art. 37 §1 k.p.a. strona ma prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w powyższym przepisie (bezczynność), bądź kiedy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Tym samym złożenie skargi na bezczynność, czy też przewlekłość organu jest możliwe dopiero po wniesieniu (odrębnego) ponaglenia na niezałatwienie sprawy w trybie art. 37 k.p.a. Zgodnie z art. 37 §3 k.p.a. ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Z treści powyższych przepisów wynika, że przesłanka dopuszczalności postępowania sądowoadministracyjnego w odniesieniu do skarg na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania sprowadza się do tego, że skarżąca obowiązana jest przed wniesieniem skargi do wyczerpania środków prawnych przewidzianych w art. 37 §1 k.p.a., tzn. powinna wnieść ponaglenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie, a jeżeli nie ma takiego organu – do organu prowadzącego postępowanie.
Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 58 §1 pkt 6 i §3 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 sentencji postanowienia znalazło swoje oparcie w art. 232 §1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego.
Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.