I SAB/Ol 1/23

I SAB/Ol 1/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-02-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Brzuzy /sprawozdawca/
Anna Janowska
Jolanta Strumiłło /przewodniczący/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
658
Hasła tematyczne
Inne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
III FSK 753/23 - Wyrok NSA z 2023-10-10
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 3 §2 pkt 8 i pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 70 §1, art. 208 §1, art. 72 §1, art. 77 §1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy (sprawozdawca) asesor WSA Anna Janowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo G. na bezczynność Wójta Gminy B. w przedmiocie zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości 1. stwierdza, że Wójt Gminy B. dopuścił się bezczynności, 2. zobowiązuje Wójta Gminy B. do zwrotu Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasy Państwowe Nadleśnictwo G. nadpłaty podatku od nieruchomości za 2016 r., w terminie 30 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, 3. zasądza od Wójta Gminy B. na rzecz strony skarżącej Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo G. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo G. (dalej jako: "skarżący", "strona", "nadleśnictwo") wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Wójta Gminy B. (dalej jako: "wójt", "organ I instancji" ) w przedmiocie zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2016 r. w łącznej wysokości 7.000,00 zł.
Z akt sprawy przekazanych wraz ze skargą wynika, że została ona poprzedzona następującą sekwencją zdarzeń:
Decyzją z 6 grudnia 2021 r. wójt określił nadleśnictwu zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za rok 2016 w kwocie 4.887,00 zł (dalej jako: "decyzja wymiarowa"). Postanowieniem z 17 grudnia 2016 r. decyzji tej został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Dnia 20 grudnia 2016 r. nadleśnictwo dokonało zapłaty zobowiązania wynikającego z decyzji wymiarowej wraz z należnymi odsetkami. Jednocześnie wniosło odwołanie od tej decyzji oraz zażalenie na postanowienie w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Następnie pismem z 28 grudnia 2021 r. strona złożyła korektę deklaracji na podatek leśny za rok 2016 r.
Po rozpatrzeniu odwołania strony przekazanego Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Olsztynie (dalej jako: "SKO") wraz z informacją sporządzoną przez organ I instancji o wpłacie zobowiązania podatkowego przed upływem terminu przedawnienia, decyzją z 18 lutego 2022 r. wydaną na podstawie art. 233 §1 pkt 2 lit. a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r. poz. 1540, ze zm.), dalej jako: "o.p.", SKO w dniu 18 lutego 2022 r. uchyliło decyzję wymiarową i umorzyło postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO podało, że zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości za 2016 r. uległo przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2021 r. Zatem zobowiązanie to wygasło z mocy samego prawa, zaś określenie jego wysokości stało się bezprzedmiotowe. Opisana decyzja stała się ostateczna. Postanowieniem z 18 lutego 2022 r. SKO uchyliło postanowienie organu I instancji w przedmiocie nadania decyzji wymiarowej rygoru natychmiastowej wykonalności.
Pismem z 18 maja 2022 r. nadleśnictwo zwróciło się do wójta o zwrot na rachunek bankowy nadpłaty w podatku od nieruchomości, z uwagi na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 r., wnosząc o zwrot należności w łącznej wysokości 7.000,00 zł (podatek od nieruchomości wraz z odsetkami).
Postanowieniem z 24 maja 2022 r., wydanym na podstawie art. 165a §1 i §2 oraz art. 79 §2 o.p., wójt odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku strony o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za rok 2016. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że zobowiązanie w podatku od nieruchomości wygasło w całości z mocy prawa wskutek wpłaty przez nadleśnictwo kwoty zobowiązania wraz z odsetkami w całości, jeszcze przed upływem okresu przedawnienia. W ocenie organu I instancji w sprawie zaistniała formalna przeszkoda do wszczęcia i prowadzenia postępowania, bowiem zgodnie z art. 79 §2 o.p. w dniu złożenia wniosku, tj. 23 maja 2022 r., stronie wygasło już prawo do jego złożenia.
Wskutek zażalenia strony postanowieniem z 30 sierpnia 2022 r. SKO utrzymało w mocy ww. postanowienie wójta o odmowie wszczęcia postępowania, stwierdzając w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, że złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości powoduje, że wniosek ten nie może skutecznie doprowadzić do wszczęcia postępowania i zasadne było wydanie przez organ I instancji postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty tego podatku. SKO wskazało jednocześnie, że w sytuacji, w której nastąpiło uchylenie decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 r., a następnie umorzenie postępowania organu I instancji w tym przedmiocie, zastosowanie znajdzie art. 77 §1 pkt 3 o.p., zgodnie z którym w opisanym przypadku zwrot nadpłaty następuje z urzędu i stanowi czynność materialno-techniczną niewymagającą nawet wniosku strony. Z przepisów Ordynacji podatkowej nie wynika, aby dla zwrotu nadpłaty w sytuacji zapadnięcia takiej decyzji konieczne było wydanie kolejnego aktu.
Pismem z 21 października 2022 r. nadleśnictwo wniosło do SKO ponaglenie na bezczynność wójta w przedmiocie dokonania zwrotu nadpłaty podatku od nieruchomości wraz z odsetkami za zwłokę od 21 marca 2022 r. w łącznej wysokości 7.000,00 zł. W postanowieniu z 22 grudnia 2022 r. SKO uznało ponaglenie za nieuzasadnione, wskazując na brak sprawy podatkowej dotyczącej nadpłaty, na którą ponaglenie przysługiwałoby stronie. Wyjaśniło również, że w przypadku niewykonania czynności przez organ, jaką jest zwrot nadpłaty na podstawie art. 77 §1 ust. 3 o.p., stronie przysługuje skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu.
W tych okolicznościach nadleśnictwo wniosło do tutejszego sądu wymienioną na wstępie skargę na bezczynność wójta w sprawie zwrotu nadpłaty podatku od nieruchomości za 2016 r. w terminie 30 dni od dnia wydania przez SKO rozstrzygnięcia o uchyleniu decyzji wymiarowej, zarzucając tym samym organowi I instancji naruszenie art. 77 ust. 1 pkt 3 o.p.
W skardze wniesiono o:
1) zobowiązanie wójta do dokonania czynności zwrotu skarżącemu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2016 r. w terminie 7 dni od doręczenie odpisu prawomocnego wyroku,
2) stwierdzenie, że bezczynność wójta w dokonaniu tej czynności miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
3) zasądzenie od organu I instancji na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
Strona podniosła w niej, że wobec uchylenia decyzji wymiarowej i umorzenia postępowania podatkowego w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 r. w obrocie prawnym nie funkcjonował żaden akt stanowiący podstawę do pobrania podatku w wysokości uiszczonej przez skarżącego na podstawie decyzji wymiarowej. Tym samym obowiązek dokonania zwrotu nadpłaty w terminie wynikającym z art. 77 §1 pkt 3 o.p. ciąży na organie I instancji z mocy prawa. Zaniechanie dokonania przez wójta czynności w postaci zwrotu nadpłaty podatku we wskazanym w tym przepisie terminie sprawia, że organ ten pozostaje w bezczynności.
Odpowiadając na skargę wójt wniósł o jej oddalenie wywodząc, że zwrot nadpłaty "z urzędu" reguluje jedynie przepis art. 75 §4 o.p., zgodnie z którym - jeżeli prawidłowość skorygowanego zeznania (deklaracji) nie budzi wątpliwości, organ podatkowy zwraca nadpłatę bez wydawania decyzji stwierdzającej nadpłatę. W takim przypadku korekta wywołuje skutki prawne. W pozostałych przypadkach albo organ podatkowy stwierdza nadpłatę na podstawie art. 75 o.p. albo też określa jej wysokość w oparciu o art. 74a o.p. Zdaniem wójta samo uchylenie decyzji ustalającej lub określającej wysokość zobowiązania lub jej zmiana nie rozstrzyga jeszcze o istnieniu nadpłaty, gdyż powinien istnieć akt prawny (decyzja) stwierdzający lub określający wysokość nadpłaty. Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie nie dysponuje aktem prawnym, z którego wynika istnienie nadpłaty ani wysokość nadpłaty do zwrotu. Ponadto zauważył, że skarżący uznaje zasadność domiaru w podatku od nieruchomości, a potwierdzeniem tej okoliczności jest również dokonanie przez stronę korekty podatku leśnego za 2016 r. jeszcze przed upływem terminu przedawnienia. Wskazał także, że organ podatkowy działa zgodnie z przepisami prawa i w sytuacji kiedy zwrot nadpłaty nie budzi wątpliwości, dokonuje jej zwrotu bez dodatkowych wezwań i ponagleń, czego potwierdzeniem jest zwrot skarżącemu nadpłaty podatku leśnego oraz wnioskowanej przez nadleśnictwo kwoty 18,00 zł. Końcowo organ zwrócił uwagę na to, że w przedmiotowej sprawie zobowiązanie wygasło na skutek zapłaty a nie przedawnienia, zaś w sprawie nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia bezczynności w działaniach organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 §2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 134 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259), dalej jako: "p.p.s.a.", sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 §2 pkt 8 p.p.s.a. orzeka w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Stosownie do art. 149 §1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 §2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Dodatkowo sąd wyjaśnia, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., który pozwala na rozpoznanie w takim trybie sprawy, gdy przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Mając na uwadze zarzuty skargi, należy nadmienić, że skarżący domaga się stwierdzenia bezczynności organu I instancji w przedmiocie zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2016 r., do czego zobowiązany jest na podstawie art. 77 §1 pkt 3 o.p.
W pierwszej kolejności sąd dokonał oceny dopuszczalności skargi nadleśnictwa. W tym zakresie uznał, że jakkolwiek zwrot nadpłaty uregulowany w art. 77 §1 pkt 3 o.p. stanowiący w ocenie skarżącego, podstawę prawną do zwrotu przez wójta uiszczonego podatku wraz z należnymi odsetkami, jest czynnością materialno-techniczną, to spełnia ona przesłanki uznania jej za czynność z art. 3 §2 pkt 4 p.p.s.a. Dopuszczalne jest zatem wniesienie skargi na bezczynność organu, który będąc zobowiązanym do zwrotu nadpłaty (rozliczenia), nie dokonał go w terminie przewidzianym prawem. Przepis ten, jak trafnie podniesiono w skardze, reguluje zatem czynność materialno-techniczną podejmowaną przez organ podatkowy w przypadku wystąpienia okoliczności wymienionych w hipotezie zawartej w nim normy prawnej. Bezczynność w podjęciu tej czynności może być zaś przedmiotem skargi do sądu administracyjnego (zob. postanowienia NSA: z 19 września 2013 r., sygn. akt II FSK 2418/13; z 23 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2708/14, czy też wyroki NSA: z 23 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 1215/14; z 7 listopada 2018 r., sygn. akt II FSK 2567/18; z 23 października 2019 r., sygn. akt II FSK 1580/19 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie może więc budzić wątpliwości, że zwrot nadpłaty podatku jest uprawnieniem podatnika wynikającym z przepisów prawa, z którym skorelowany jest obowiązek organu podatkowego polegający na dokonaniu zawrotu nadpłaty (zob. wyrok NSA z 25 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 282/22).
Reasumując zwrot nadpłaty podatku w przypadku objętym dyspozycjami art. 77 §4 w zw. z art. 77 §3 o.p. jest czynnością materialno-techniczną, która w przypadku bezczynności organu podatkowego lub przewlekłego prowadzenia postępowania podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 §2 pkt 8 w zw. z art. 3 §2 pkt 4 p.p.s.a.
Nadmienić należy, że skarżący wniósł w niniejszej sprawie ponaglenie na bezczynność wójta, które zostało rozpatrzone przez SKO. Postanowieniem z 22 grudnia 2022 r. uznało je za nieuzasadnione.
Przystępując zaś do merytorycznej kontroli zgłoszonych przez nadleśnictwo zarzutów, w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że rola sądu administracyjnego badającego skargę na bezczynność ogranicza się do sprawdzenia, czy organ podjął stosowne działanie, do którego był zobowiązany i nie może polegać na merytorycznym rozstrzyganiu sprawy (por. wyroki NSA: z 28 października 2016 r., sygn. akt I FSK 277/15; z 9 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 490/15, z 16 listopada 2018 r., sygn. akt I FSK 1508/18). Zakres kognicji sądów administracyjnych wyznaczający jednocześnie zakres rozpatrywanej sprawy, wynika z art. 3 p.p.s.a. W §2 pkt 8 i 9 tego przepisu wskazano, że sąd administracyjny orzeka w sprawie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w wymienionych w nim sprawach.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (por. wyroki NSA: z 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12; z 7 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2660/18). Organ administracyjny pozostaje zatem bezczynny, jeżeli nie dokona wymaganej czynności w terminie określonym przez ustawodawcę, zaś sąd administracyjny rozpatrując skargę na bezczynność bada jedynie, czy organ rozpatrujący konkretną sprawę, przekroczył termin przewidziany do jej załatwienia.
W niniejszej sprawie sąd zobowiązany był zbadać, czy wójt dopuścił się bezczynności dotyczącej zwrotu nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości za 2016 r., co jednocześnie obligowało do przesądzenia, że po stronie skarżącego w rzeczywistości wystąpiła nadpłata podatku od nieruchomości za 2016 r.
Zgodnie z art. 72 §1 pkt 1 o.p., za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Nadpłata powstaje wtedy, gdy podatnik spełnił nieistniejące zobowiązanie podatkowe lub istniejące zobowiązanie spełnia w wysokości przekraczającej określony prawem obowiązek. Nie ma najmniejszej wątpliwości, że wpłata dokonana na podstawie decyzji wyeliminowanej później z obrotu prawnego przez organ odwoławczy albo sąd jest nadpłatą w rozumieniu art. 72 §1 pkt 1 o.p.
Jak wynika z akt sprawy decyzją z 6 grudnia 2021 r. wójt określił skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2016 r. w kwocie 4.887,00 zł. Dnia 20 grudnia 2016 r. nadleśnictwo dokonało zapłaty zobowiązania wynikającego z nieostatecznej decyzji wymiarowej wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 7.000,00 zł.
SKO decyzją z 18 lutego 2022 r. uchyliło wskazaną decyzję wójta i umorzyło postępowanie w sprawie. Według skarżącego, w wyniku uchylenia decyzji organu I instancji kwota 7.000,00,00 zł wpłacona przez niego stała się podatkiem zapłaconym nienależnie, odpadła bowiem podstawa prawna do jej zapłaty - tj. decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego.
Natomiast zdaniem wójta nie wystąpiła nadpłata podatku z uwagi na fakt, że zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek zapłaty podatku.
Stanowisko zaprezentowane przez wójta, należało uznać za całkowicie błędne. W ocenie sądu z analizy akt sprawy wynika bezspornie, że wystąpiła nadpłata podatku od nieruchomości za 2016 r.
W pierwszej kolejności sąd wskazuje, że podstawą prawną wydanej przez SKO decyzji z 18 lutego 2022 r., którą uchyloną decyzję wymiarową i umorzono postępowanie w sprawie stanowiły przepisy art. 70 §1 w związku z art. 208 §1 o.p. Przypomnieć zatem należy, że co do zasady, zgodnie z art. 70 §1 o.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Oznacza to, że w razie ustalenia, że w sprawie nie zaistniały żadne okoliczności skutkujące zawieszeniem lub też przerwaniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (co nie nastąpiło w niniejszej sprawie), zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2016 r., którego to wysokość określono decyzją z 6 grudnia 2021 r., winno ulec przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2021 r. Wprawdzie organ I instancji wydał swoją decyzję przed upływem terminu przedawnienia i co należy odnotować, strona podatek wynikający z decyzji zapłaciła także przed upływem przedawnienia, to jednak na skutek wniesionego odwołania sprawę do rozpatrzenia przejął organ odwoławczy i w dacie podejmowania rozstrzygnięcia ewidentnie działał już po upływie terminu przedawnienia, dlatego też zobligowany był do wydania decyzji z uwzględnieniem art. 208 §1 o.p. W tych okolicznościach nie można pominąć jednoznacznej treści art. 208 §1 o.p. według którego, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Powyższe implikuje konieczność umorzenia postępowania, gdy to z jakiejkolwiek przyczyny stanie się bezprzedmiotowe, a w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego. Przepis ten w sposób jednoznaczny określa skutek upływu terminu przedawnienia, który wymaga od organu I instancji lub organu odwoławczego umorzenia postępowania w przypadku, gdy organ ten nie zdążył orzec przed upływem przedawnienia określonego zobowiązania podatkowego i to, co należy bardzo mocno podkreślić w świetle argumentacji używanej przez wójta, niezależnie od tego, czy nastąpiło to po zapłacie, czy przed zapłatą podatku (por. wyrok NSA z 16 lutego 2017 r., sygn. akt II FSK 3030/16). Tym samym skutkiem upływu terminu przedawnienia jest bezprzedmiotowość prowadzonego postępowania podatkowego.
Podkreślić w tym miejscu należy, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoich orzeczeniach stwierdzał, że w świetle art. 70 §1 i art. 208 §1 oraz art. 233 §1 pkt 2 lit. a o.p., w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005 r., po upływie terminu przedawnienia nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania podatkowego i orzekanie o wysokości zobowiązania podatkowego, nawet w sytuacji, gdy zobowiązanie to wygasło przez zapłatę (art. 59 §1 pkt 1 o.p.). W orzeczeniach tych odnoszono się do poglądu wyrażonego wcześniej przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 3 grudnia 2012 r., sygn. akt I FPS 1/12. Stanowisko zawarte w powołanej uchwale i wyrokach NSA sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela.
Sąd przyznaje rację skarżącemu, że wbrew twierdzeniom wójta, w sytuacji upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, dla oceny jako bezprzedmiotowego postępowania w przedmiocie wysokości tego zobowiązania podatkowego, nie ma znaczenia uprzednia zapłata podatku. Jak już zasygnalizowano w kwestii tej wypowiedział się w uchwale z 3 grudnia 2012 r., sygn. akt I FPS 1/12 skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, a następnie stanowisko wyrażone w tej uchwale potwierdzone zostało w uchwale całej Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 września 2014 r., sygn. akt II FPS 4/13, zgodnie z którą w świetle art. 70 §1 i art. 208 §1 oraz art. 233 §1 pkt 2 lit. a o.p. (w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005 r.) po upływie terminu przedawnienia nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania podatkowego i orzekanie o wysokości zobowiązania podatkowego, które wygasło przez zapłatę (art. 59 §1 pkt 1 o.p.). Niezależnie od tego, że stosownie do art. 269 §1 p.p.s.a. uchwała ta ma ogólną moc wiążącą należy stwierdzić, że sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela argumenty wywiedzione w jej uzasadnieniu.
W związku z powyższym w ocenie sądu niewątpliwe jest, że skoro decyzja wymiarowa została w całości uchylona i postępowanie w sprawie umorzone - na mocy decyzji SKO, to zapłacony na podstawie uchylonej decyzji organu I instancji podatek od nieruchomości za 2016 r. wraz z odsetkami za zwłokę stanowi nadpłatę w rozumieniu art. 72 O.p. i to niezależnie od faktu, że podatek ten został zapłacony przed upływem terminu przedawnienia. Podstawę prawną do zwrotu przez wójta uiszczonego przez nadleśnictwo podatku wraz z należnymi odsetkami wyznacza art. 77 §1 pkt 3 o.p. W niniejszej sprawie zastosowania z całą pewnością nie znajduje art. 75 §1 o.p., zgodnie z którym podatnik występuje z żądaniem stwierdzenia nadpłaty, gdy kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokości pobranego podatku. Wobec uchylenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe i umorzenia postępowania skarżący nie musiał już negować ani zasadności ani wysokości podatku.
Z uwagi na powyższe sąd nie ma wątpliwości, że wystąpiła nadpłata w podatku od nieruchomości za 2016 r., zatem kolejnym zadaniem było rozważenie, czy i kiedy po stronie organu podatkowego wystąpił obowiązek zwrotu zapłaconego podatku.
Zgodnie z art. 77 §1 pkt 3 o.p. (w brzmieniu obowiązującym w czasie dokonania zapłaty podatku wraz z należnymi odsetkami, tj. 20 grudnia 2021 r.) nadpłata podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji o zmianie, uchyleniu albo stwierdzeniu nieważności decyzji - jeżeli w związku z uchyleniem albo stwierdzeniem nieważności decyzji nie wystąpi obowiązek wydania nowej decyzji.
Istotna dla rozstrzygnięcia sporu pozostaje okoliczność, że w realiach niniejszej sprawy zwrot nadpłaty następuje zawsze z urzędu i stanowi czynność techniczno-prawną, która najczęściej polega na przelaniu/przekazaniu określonej kwoty na konto podatnika (por. wyrok WSA w Warszawie z 18 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 192/21). Nie wymaga zatem wniosku strony, co przeczy stanowisku wójta. Jak wskazał bowiem WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z 16 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Go 511/18: "Zapadnięcie zatem decyzji, o której mowa w art. 77 §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej jest wystarczającą podstawą prawną do zwrotu nadpłaty. Stąd wniosek o stwierdzenie nadpłaty w sytuacji zapadnięcia takiej decyzji jest z gruntu bezprzedmiotowy.". Zwrot nadpłaty powstałej wskutek uchylenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe i umorzenia postępowania podatkowego z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego nie wymaga procedowania w tym przedmiocie. Brak jest wobec tego także podstaw do wszczęcia postępowania. Skoro decyzja SKO uchylająca decyzję wymiarową, w której określono wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 r. i umarzająca postępowanie w sprawie wydana została w dniu 18 lutego 2022 r., to wójt, który nie zwrócił nadpłaty w terminie 30 dni od wydania tej decyzji ani np. nie dokonał jej zaliczenia w trybie art. 76 §1 o.p. na poczet innych zaległości podatkowych skarżącego niewątpliwie pozostaje w bezczynności. Organ nie podejmował bowiem tej czynności mimo upływu terminu wskazanego w art. 77 §1 pkt 3 o.p.
Zatem w realiach niniejszej sprawy zarzut bezczynności wójta w kwestii rozliczenia (zwrotu) nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2016 r., której istnienie, co należy ponownie zaakcentować, jest oczywiste - należało uznać za w pełni zasadny.
Z uwagi na powyższe sąd zobligowany był także do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 §1 pkt 1 p.p.s.a. i zobowiązał wójta do zwrotu nadpłaty w terminie 30 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi (pkt 2 wyroku), zaś w pkt 1 wyroku stwierdził bezczynność organu I instancji.
Przywrócenie stanu zgodnego z prawem wymaga zwrotu nadpłaty w podatku, o czym orzeczono w pkt 2 wyroku. W ocenie sądu trzydziestodniowy okres liczony od daty uprawomocnienia się wyroku i przekazania akt administracyjnych sprawy jest okresem wystarczającym do dokonania tych czynności.
Sąd nie uwzględnił jednocześnie wniosku strony dotyczącego stwierdzenia, że bezczynność wójta w dokonaniu przedmiotowej czynności miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Postawa organu wynikała bowiem z błędnego przekonania, że w sprawie zastosowanie mają art. 75 §1 o.p. (zgodnie z którym podatnik występuje z żądaniem stwierdzenia nadpłaty, gdy kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokości pobranego podatku) oraz art. 75 §4 o.p., który zdaniem wójta dotyczy zwrotu nadpłaty "z urzędu". Nie było to więc postępowanie intencjonalne.
Mając na uwadze powyższe rozważania sąd na podstawie art. 149 §1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania sąd orzekł w pkt 3 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 §2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego kwotę 100,00 zł obejmującą wpis sądowy od skargi.