I SAB/Lu 4/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2023-09-20
NSApodatkoweWysokawsa
bezczynnośćzwrot nadpłatyodpowiedzialność osoby trzeciejegzekucja administracyjnaOrdynacja podatkowapostępowanie sądowoadministracyjneodrzucenie skargi

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę na bezczynność organu w sprawie zwrotu wyegzekwowanych kwot, uznając, że sprawa została już rozstrzygnięta ostatecznym postanowieniem.

Skarżący wniósł skargę na bezczynność Burmistrza Miasta Dęblin w przedmiocie zwrotu wyegzekwowanych kwot. Sąd administracyjny odrzucił skargę, powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którą skarga na bezczynność jest niedopuszczalna, gdy sprawa została już załatwiona przez organ. W tym przypadku, ostateczne postanowienie Burmistrza z maja 2022 r. o zaliczeniu nadpłaty na poczet zaległości podatkowych zakończyło postępowanie w sprawie zwrotu, czyniąc skargę na bezczynność wniesioną w kwietniu 2023 r. niedopuszczalną.

Skarżący Z. M. wniósł skargę na bezczynność Burmistrza Miasta Dęblin w przedmiocie zwrotu wyegzekwowanych kwot, które miały zostać zwrócone po uchyleniu przez sąd administracyjny decyzji o jego odpowiedzialności jako osoby trzeciej za zaległości stowarzyszenia. Skarżący domagał się zwrotu 11.042,86 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę, uznając ją za niedopuszczalną. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego (II OPS 5/19), która stanowi, że skarga na bezczynność jest niedopuszczalna, jeśli sprawa została już załatwiona przez organ administracji publicznej. W niniejszej sprawie, ostateczne postanowienie Burmistrza z dnia 23 maja 2022 r. o zaliczeniu nadpłaty w wysokości 1.447,59 zł na poczet zaległości z tytułu opłaty targowej, które nie zostało zaskarżone, zakończyło postępowanie w kwestii zwrotu nadpłaty. Skarga na bezczynność została wniesiona po tym rozstrzygnięciu, co czyniło ją niedopuszczalną na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Sąd podkreślił również, że Burmistrz nie był właściwy do rozstrzygania w sprawie zwrotu kosztów egzekucyjnych, które stanowiły znaczną część dochodzonej kwoty.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, skarga na bezczynność jest niedopuszczalna, jeśli sprawa została już załatwiona przez organ ostatecznym rozstrzygnięciem, co stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu skargi.

Uzasadnienie

Zgodnie z uchwałą NSA II OPS 5/19, załatwienie sprawy przez organ wyklucza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność, ponieważ przedmiot zaskarżenia przestaje istnieć. Wniesienie skargi po wydaniu ostatecznego postanowienia czyni ją niedopuszczalną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (8)

Główne

P.p.s.a. art. 58 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych, czyli przyczyn niewymienionych w pkt 1 – 5, wniesienie skargi jest niedopuszczalne.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 53 § 2b

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

Ord.pod. art. 72 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Definicja nadpłaty, w tym kwoty zobowiązania zapłaconego przez osobę trzecią, jeżeli określono ją nienależnie lub w większej wysokości.

Ord.pod. art. 73 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Określenie momentu powstania nadpłaty.

Ord.pod. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Terminy zwrotu nadpłaty, w tym w przypadku uchylenia decyzji.

Ord.pod. art. 76a § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Forma rozstrzygnięcia w sprawie zaliczenia nadpłaty (postanowienie, na które służy zażalenie).

Ord.pod. art. 171 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Obowiązki organu w przypadku, gdy podanie dotyczy kilku spraw podlegających załatwieniu przez różne organy.

Ord.pod. art. 76 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zaliczenie nadpłaty na poczet zaległości podatkowych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sprawa została już rozstrzygnięta ostatecznym postanowieniem Burmistrza, co czyni skargę na bezczynność niedopuszczalną zgodnie z uchwałą NSA II OPS 5/19.

Godne uwagi sformułowania

stan rzeczy kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność musi być w dacie wniesienia skargi do sądu aktualny, a nie historyczny załatwienie sprawy przez organ wywołuje zaś ten skutek, że przedmiot zaskarżenia, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., tj. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania [...] przestaje istnieć.

Skład orzekający

Halina Chitrosz-Roicka

przewodniczący

Wiesława Achrymowicz

członek

Andrzej Niezgoda

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Dopuszczalność skargi na bezczynność organu po wydaniu przez ten organ ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie."

Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na konkretnej uchwale NSA i może być stosowane w podobnych sytuacjach proceduralnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje ważną kwestię proceduralną dotyczącą dopuszczalności skargi na bezczynność, co jest kluczowe dla praktyków prawa administracyjnego.

Czy skarga na bezczynność ma sens, gdy sprawa jest już załatwiona? WSA w Lublinie odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SAB/Lu 4/23 - Postanowienie WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Andrzej Niezgoda /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Burmistrz Miasta
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 58 par. pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz, WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) Protokolant Starszy asystent sędziego Monika Bartmińska po rozpoznaniu w dniu 13 września 2023 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. M. na bezczynność Burmistrza Miasta Dęblin w przedmiocie zwrotu wyegzekwowanych kwot p o s t a n a w i a I. odrzucić skargę. II. zwrócić Z. M. kwotę 100 zł (sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 27 kwietnia 2023 r., i tego dnia wniesionym, Z. M., dalej także: "skarżący", wniósł skargę na bezczynność Burmistrza Miasta Dęblin, dalej: "Burmistrz", jak skarżący zaznaczył, "w związku" z wydanym w dniu 11 stycznia 2023 r. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w sprawie I SA/Lu 527/22, dotyczącym m.in. zwrotu kwot wyegzekwowanych przez Burmistrza "na podstawie decyzji nieostatecznych", co z kolei wynika z wyroków tego Sądu z dnia 9 kwietnia 2021 r. w sprawach: I SA/Lu 462/20 oraz 463/20, uchylających ostateczne decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, dalej: "Samorządowe Kolegium Odwoławcze", mające za przedmiot orzeczenie o odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej (członka zarządu Stowarzyszenia Klubu S. , dalej: "stowarzyszenie") za zaległości tego stowarzyszenia w podatku od nieruchomości i w opłacie targowej.
Uzasadniając skargę Z. M. argumentował, że w ciągu 30 dni od dnia uchylenia wskazanych wyżej decyzji orzekających o jego odpowiedzialności za zaległości stowarzyszenia nie wydano nowych decyzji administracyjnych. Burmistrz, zdaniem skarżącego, powinien zatem dokonać zwrotu nadpłaty bez zbędnej zwłoki, jak to wynika z treści art. 77 § 4 Ordynacji podatkowej. Skarżący dodał również, że niedopuszczalne jest prowadzenie egzekucji na podstawie decyzji nieostatecznej. W takiej sytuacji, zdaniem skarżącego, konieczny jest więc zwrot nadpłaty wraz z oprocentowaniem. Brak dokonania zwrotu, pomimo wielokrotnych wezwań, zdaniem skarżącego, wskazuje że bezprawność zaniechania jest oczywista, co wymaga ustalenia winnych, zwłaszcza że ponaglenie złożone przez skarżącego 23 lipca 2021 r. było procedowane dopiero po upływie 8. miesięcy, co stanowi rażące naruszenie prawa. Jak dodał skarżący, wywarło to skutki w sferze jego uprawnień.
Składając skargę Z. M. wniósł o stwierdzenie, że do bezczynności Burmistrza doszło z rażącym naruszeniem prawa oraz o nakazanie organowi niezwłocznego zwrotu środków wyegzekwowanych w kwocie 11.042,86 zł.
Stan sprawy przedstawia się następująco. Decyzją z dnia 28 grudnia 2018 r. Burmistrz orzekł w sprawie odpowiedzialności solidarnej skarżącego, jako członka zarządu stowarzyszenia za zaległości tego stowarzyszenia w opłacie targowej. Kolejną decyzją wydaną tego samego dnia Burmistrz orzekł o odpowiedzialności solidarnej skarżącego jako członka zarządu stowarzyszenia za zaległości stowarzyszenia w podatku od nieruchomości. Po rozpatrzeniu odwołań od obu wskazanych decyzji, decyzją z dnia 17 lipca 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło reformatoryjnie w sprawie odpowiedzialności skarżącego za zaległości stowarzyszenia w podatku od nieruchomości, natomiast decyzją z dnia 22 lipca 2020 r., za zaległości stowarzyszenia w opłacie targowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, wyrokami z dnia 9 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Lu 462/20 oraz I SA/Lu 463/20, uchylił obie wskazane decyzje. Wyroki stały się prawomocne ponieważ nie zostały zaskarżone przez żadną ze stron. We wskazanych wyrokach Sąd uchylając zaskarżone decyzje wskazał, że prowadząc ponownie postępowanie, organ powinien zbadać i dołączyć do akt sprawy dokumentację niezbędną dla oceny, czy orzekając jako organ odwoławczy nie miał do czynienia z przedawnionymi zaległościami stowarzyszenia. Jednocześnie za prawidłowe uznał Sąd ustalenia i oceny Samorządowego Kolegium Odwoławczego w odniesieniu do wszystkich innych przesłanek odpowiedzialności skarżącego, jako osoby trzeciej. Wyroki ze stwierdzeniem ich prawomocności zostały wraz z aktami sprawy zwrócone Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w dniu 21 czerwca 2021 r.
Pismem z dnia 12 maja 2021 r. skarżący zwrócił się do Burmistrza o zwrot wyegzekwowanych kwot zaległości oraz kosztów egzekucyjnych łącznie w wysokości 11.042,86 zł.
Natomiast badając ponownie sprawy odpowiedzialności skarżącego za zaległości stowarzyszenia w podatku od nieruchomości oraz w opłacie targowej po uchyleniu decyzji pierwotnych przez sąd administracyjny, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w podatku od nieruchomości doszło do przedawnienia zobowiązań stowarzyszenia za wskazane w decyzji miesiące 2013 r., natomiast zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2014 r. nie uległo przedawnieniu. W odniesieniu do opłaty targowej Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zobowiązania stowarzyszenia objęte postępowaniem nie uległy przedawnieniu. Stosownie do tych ustaleń Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu 18 marca 2022 r. wydało: decyzję w sprawie odpowiedzialności skarżącego za zaległości stowarzyszenia w podatku od nieruchomości oraz decyzję w sprawie odpowiedzialności skarżącego za zaległości stowarzyszenia w opłacie targowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokami z dnia 5 października 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 254/22 oraz I SA/Lu 255/22, oddalił skargi Z. M. na wskazane decyzje z dnia 18 marca 2022 r. Wyroki te nie są prawomocne, ponieważ Z. M. wniósł na nie skargi kasacyjne (nierozpoznane przez Naczelny Sąd Administracyjny na dzień rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie skargi w sprawie I SAB/Lu 4/23).
Na wniosek wierzyciela, w stosunku do skarżącego Naczelnik Urzędu Skarbowego w Puławach, dalej: "Naczelnik Urzędu Skarbowego", "organ egzekucyjny", prowadził egzekucję administracyjną należności wynikających z decyzji o odpowiedzialności za zaległości stowarzyszenia z tytułu podatku od nieruchomości oraz zaległości z tytułu opłaty targowej. Organ egzekucyjny w całości wyegzekwował należność objętą tytułem wykonawczym z dnia 21 września 2020 r. nr [...] i w dniu 16 lutego 2021 r. zakończył postępowanie egzekucyjne. Wyegzekwowano w nim 2.060 zł należności głównej, 1.001,57 zł odsetek i 153,08 zł kosztów egzekucyjnych. Postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 21 września 2020 r. nr [...], w którym wyegzekwowano kwotę 7.797,79 zł kosztów egzekucyjnych zostało umorzone 21 maja 2021 r. na wniosek wierzyciela.
Z kolei pismem z dnia 21 maja 2021 r. skarżący zwrócił się do Burmistrza, powołując się na wyroki w sprawach I SA/Lu 462/20 oraz I SA/Lu 463/20, o "natychmiastowe uchylenie zajęć egzekucyjnych i wycofanie wszelkich czynności egzekucyjnych", jako bezprawnych, bowiem bez "tytułu wykonawczego w postaci ostatecznej i nadającej się do wykonania decyzji".
20 stycznia 2022 r. skarżący wniósł do Burmistrza pismo z ponagleniem w sprawie o wydanie rozstrzygnięcia w sprawie zwrotu wyegzekwowanych kwot. Pismo to Burmistrz postanowieniem z dnia 3 lutego 2022 r. przekazał wg właściwości Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu. Samorządowe Kolegium odwoławcze postanowieniem z dnia 22 marca 2022 r. uznało wniesione ponaglenie za uzasadnione, wyznaczyło dodatkowy dwumiesięczny termin załatwienia sprawy, stwierdzając, że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Postanowieniem z dnia 23 maja 2022 r. Burmistrz odmówił Z. M. wszczęcia postępowania w przedmiocie zwrotu podatku oraz kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 11.042,86 zł, wyegzekwowanych na podstawie uchylonych decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Kolegium postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2022 r. utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego Z. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Sąd ten, wyrokiem z dnia 11 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Lu 527/22, oddalił skargę. Wyrok jest prawomocny. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że organ słusznie wskazał, iż we wniosku skarżącego z dnia 12 maja 2021 r. zawarte zostały dwa żądania związane bezpośrednio z wyeliminowaniem z obrotu prawnego przez sąd administracyjny decyzji ostatecznych, będących podstawą wystawienia tytułów wykonawczych i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jedno z nich, dotyczące zwrotu pobranych w tych dwóch postępowaniach kosztów egzekucyjnych, zostało skierowane do niewłaściwego organu. Powinno ono bowiem zostać skierowane do organu egzekucyjnego, którym w obu sprawach był Naczelnik Urzędu Skarbowego. W tych warunkach Burmistrz, do którego mylnie wniosek ten skierowano, prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania nim wywołanego. Właściwym do rozstrzygnięcia wniosku strony o zwrot kosztów pobranych w postępowaniu egzekucyjnym, wszczętym i prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego opartego na decyzji ostatecznej, następnie uchylonej przez sąd administracyjny, jest organ egzekucyjny, w tym wypadku Naczelnik Urzędu Skarbowego. Podanie skierowane zostało zatem do organu, który nie mógł o nim rozstrzygnąć. W takich okolicznościach postępowanie obejmujące całą kwotę ujętą w piśmie skarżącego z dnia 21 maja 2021 r. nie mogło zostać przeprowadzone przez Burmistrza, co uzasadniało zastosowanie art. 165a § 1 i 2 Ordynacji podatkowej.
Jak dalej zauważył Sąd we wskazanym wyroku, nie można jednak nie podkreślić, że Burmistrz naruszył przepisy art. 171 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej przez ich niezastosowanie, a także pozostawał w istotnej zwłoce w rozpoznaniu sprawy. Z przepisu tego wynika, że przed formalnym rozstrzygnięciem wniosku strony organ pierwszej instancji zobowiązany był podjąć określone czynności informacyjne. Jeżeli bowiem podanie dotyczy kilku spraw podlegających załatwieniu przez różne organy, organ podatkowy, do którego wniesiono podanie, rozpatruje sprawę należącą do jego właściwości. Równocześnie organ podatkowy zawiadamia wnoszącego podanie, że w sprawach innych powinien wnieść odrębne podanie do właściwego organu, informując go o treści § 2, co wynika z treści art. 171 § 1 Ordynacji podatkowej. W zakresie zawartego w piśmie wniosku o zwrot pobranego nienależnie podatku i opłaty targowej wraz z odsetkami mają zaś zastosowanie przepisy dotyczące zwrotu nadpłaty. Skarżącemu przysługuje wniosek w tym przedmiocie, co nie wyklucza prowadzenia przez organ postępowania w tym zakresie z urzędu. Wniosek o zwrot nadpłaty strona może skutecznie złożyć do upływu terminu przedawnienia, a prawo zwrotu nadpłaty wygasa po upływie pięciu lat liczonych od końca roku, w którym upłynął termin zwrotu nadpłaty.
Z akt administracyjnych przedstawionych Sądowi wraz ze skargą w sprawie I SAB/Lu 4/23 wynika, że w dniu 23 maja 2022 r. Burmistrz wydał także postanowienie w sprawie zaliczenia nadpłaty w wysokości 1.447,59 zł w podatku od nieruchomości na podstawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 lipca 2020 r. na poczet zaległości z tytułu opłaty targowej. Jak wynika z uzasadnienia tego postanowienia, nadpłata w podatku od nieruchomości we wskazanej kwocie powstała ze względu na uchylenie przez sąd administracyjny decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 lipca 2020 r. dotyczącej odpowiedzialności Z. M. za zaległości stowarzyszenia w podatku od nieruchomości oraz wydanie nowej decyzji w tej sprawie w dniu 18 marca 2022 r., uwzględniając, że zapłata należności wynikającej z uchylonej decyzji nastąpiła w formie przymusowego wyegzekwowania na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] Postanowienie w sprawie zaliczenia nadpłaty zostało doręczone Z. M. 26 maja 2022 r. Jak podał Burmistrz, na postanowienie to nie zostało wniesione zażalenie. Faktu tego nie neguje skarżący.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Burmistrza w sprawie zwrotu wyegzekwowanych kwot w wysokości 11.042,89 zł należało odrzucić.
W pierwszej kolejności zauważyć trzeba, że jak wynika z prawomocnego wyroku w sprawie I SA/Lu 527/22 Burmistrz będący wierzycielem, ale niebędący organem egzekucyjnym, nie jest właściwy do rozstrzygania w sprawie zwrotu kosztów egzekucyjnych, stanowiących większą część wskazanej wyżej kwoty.
Wierzyciel w wyniku egzekucji prowadzonej w stosunku do skarżącego otrzymał kwotę 2.908 zł (2.060 zł należności głównej oraz 1.001,57 zł odsetek, pomniejszone o 153,08 zł kosztów egzekucyjnych). Ze względu na uchylenie pierwotnej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe stowarzyszenia w podatku od nieruchomości z dnia 17 lipca 2020 r. oraz orzeczenie o tej odpowiedzialności w decyzji z dnia 18 marca 2022 r. w niższej wysokości, powstała nadpłata, która postanowieniem Burmistrza z dnia 23 maja 2022 r. została zaliczona na poczet zaległości w opłacie targowej, przy czym postanowienie to, ponieważ adresat nie wniósł na nie zażalenia, stało się ostateczne.
Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności zauważyć trzeba, że zgodnie z treścią art. 72 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.) w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, za nadpłatę uważa się m.in. kwotę zobowiązania zapłaconego przez osobę trzecią, jeżeli w decyzji o jej odpowiedzialności podatkowej określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej. Jak z kolei stanowi art. 73 § 1 pkt 5 powołanej ustawy, nadpłata powstaje z dniem zapłaty przez osobę trzecią należności wynikającej z decyzji o odpowiedzialności podatkowej, jeżeli należność ta została określona nienależnie lub w wysokości większej od należnej. Przy tym, również ściągnięcie zaległości podatkowej na drodze egzekucji administracyjnej mieści się w pojęciu zapłaty. Z treści art. 77 § 1 pkt 1 wynika, że nadpłata podlega zwrotowi w terminie 30. dni od dnia wydania nowej decyzji, jeżeli nadpłata powstała w związku z uchyleniem albo stwierdzeniem nieważności decyzji. Pkt 4. stanowi zaś, że w przypadku niewydania nowej decyzji w terminie 3. miesięcy od dnia uchylenia albo stwierdzenia nieważności przez organ podatkowy lub od dnia doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego ze stwierdzeniem jego prawomocności, uchylającego decyzję albo stwierdzającego jej nieważność, nadpłata stanowiąca kwotę wpłaconą na podstawie decyzji uchylonej albo decyzji, której nieważność stwierdzono, podlega zwrotowi bez zbędnej zwłoki.
W rozpoznawanej sprawie ostateczne decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawach odpowiedzialności skarżącego za zaległości stowarzyszenia w podatku od nieruchomości oraz zaległości stowarzyszenia w opłacie targowej zostały uchylone prawomocnymi wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2021 r. w sprawach: I SA/Lu 462/20 oraz I SA/Lu 463/20. Odpisy tych wyroków ze stwierdzeniem ich prawomocności organ otrzymał w dniu 21 czerwca 2021 r. Nowe decyzje w sprawie odpowiedzialności skarżącego za zaległości stowarzyszenia w podatku od nieruchomości oraz w opłacie skarbowej zostały wydane w dniu 18 marca 2022 r. Nie ma więc wątpliwości, że nowe decyzje zostały wydane po terminie, o którym mowa w art. 77 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, co oznaczało, że po jego upływie organ nie dokonując zwrotu wyegzekwowanych kwot zaległości, stanowiących wówczas nadpłatę, pozostawał w bezczynności.
Rozstrzygnięcie w sprawie nadpłaty, przez jej zaliczenie na poczet zaległości podatkowej, za którą skarżący ponosił odpowiedzialność na podstawie ostatecznej decyzji, nastąpiło po wydaniu nowych decyzji, tj. po 18 marca 2022 r., postanowieniem Burmistrza z dnia 23 maja 2022 r., doręczonym skarżącemu 26 maja 2022 r. Postanowienie to stało się ostateczne, bowiem skarżący nie wzniósł na nie zażalenia. Zauważyć zaś trzeba, że jak stanowi art. 76a § 1 zd. pierwsze Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym do 31 sierpnia 2023 r.), w sprawach zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie.
Podkreślić należy, że skarga na bezczynność Burmistrza w przedmiocie zwrotu wyegzekwowanych kwot wniesiona została 27 kwietnia 2023 r. Ponaglenie wniesione zostało przez skarżącego w dniu 20 stycznia 2022 r. Zgodnie zaś z treścią art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634), dalej: "P.p.s.a.", skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
Rozstrzygając w sprawie skargi na bezczynność organu wziąć należy pod uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, uznał, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania przez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Powołany przepis stanowi, że sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
W uzasadnieniu uchwały II OPS 5/19 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m.in., że skarga na bezczynność lub przewlekłe postępowanie jest skargą na bezczynność w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, a skarga na przewlekłe prowadzenie jest skargą na przewlekłość, o której mowa w art. 37 § 1 pkt 2 tego kodeksu. Z przepisów tych wynika, że stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli sprawy nie załatwiono w terminie (bezczynność), albo postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). W obu przypadkach skarga skierowana jest przeciwko wadliwemu procesowo stanowi postępowania, w wyniku którego konkretna sprawa indywidualna nie postępuje. Jak wynika z treści powołanej uchwały, stan rzeczy kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność musi być w dacie wniesienia skargi do sądu aktualny, a nie historyczny. W postępowaniu podatkowym uprawnienie strony do wniesienia ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie i obowiązki organu wynikające z otrzymania ponaglenia unormowane zostały w art. 141 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem, na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 stronie służy ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia.
Według powołanej wyżej uchwały, tak objaśniony przedmiot skargi na bezczynność lub przewlekłe postępowanie należy także uwzględnić przy wykładni art. 53 § 2b P.p.s.a., określającego dopuszczalny termin wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Załatwienie sprawy przez organ wywołuje zaś ten skutek, że przedmiot zaskarżenia, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., tj. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4, przestaje istnieć. Oznacza to, że skarga na bezczynność jest wówczas niedopuszczalna w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych, czyli przyczyn niewymienionych w pkt 1 – 5, wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Jak zaś wynika z § 3., sąd odrzuca skargę postanowieniem.
W niniejszej sprawie kwestia zwrotu nadpłaty rozstrzygnięta została ostatecznym postanowieniem Burmistrza z dnia 23 maja 2022 r., doręczonym skarżącemu w dniu 26 maja 2022 r. Skarga do sądu administracyjnego na bezczynność Burmistrza w przedmiocie zwrotu wyegzekwowanych kwot wniesiona została w dniu 27 kwietnia 2023 r. W chwili wniesienia skargi kwestia zwrotu wyegzekwowanych kwot, zgodnie z treścią pozostających w obrocie ostatecznych decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie odpowiedzialności skarżącego za zaległości stowarzyszenia w podatku od nieruchomości oraz w opłacie targowej była zatem już załatwiona przez zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości, zgodnie z treścią art. 76 § 1 Ordynacji podatkowej. Jak stanowi ten przepis, nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, odsetek za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek, kosztów upomnienia oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu, chyba że podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. Po wydaniu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie zaliczenia nadpłaty, ale jednocześnie przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego przestał istnieć stan bezczynności co do zwrotu nadpłaty. Tym samym zaistniała sytuacja analogiczna do sytuacji uwzględnionej przez Naczelny Sąd Administracyjny przy podejmowaniu powołanej wyżej uchwały w sprawie II OPS 5/19. Jak natomiast wynika z treści art. 269 1 zd. pierwsze P.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Odstąpienie od stanowiska zajętego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego bez zachowania trybu określonego w art. 269 § 1 P.p.s.a. stanowi zatem naruszenie prawa, odpowiadające podstawie kasacyjnej, wskazanej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., tj. naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpatrując skargę na bezczynność Burmistrza w przedmiocie zwrotu nadpłaty, Sąd nie mógł kontrolować zgodności z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 marca 2022 r. w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za zaległości stowarzyszenia w podatku od nieruchomości oraz w opłacie targowej. Odnotować trzeba, że obecnie decyzje te pozostają w obrocie prawnym i mają charakter decyzji ostatecznych. Zgodnie z treścią art. 128 Ordynacji podatkowej, ostatecznymi są decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. odrzucił skargę, orzekając jednocześnie o zwrocie uiszczonego wpisu od skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI