I SAB/KR 7/23

I SAB/Kr 7/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-01-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-11-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jarosław Wiśniewski /sprawozdawca/
Paweł Dąbek /przewodniczący/
Waldemar Michaldo
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III FSK 922/24 - Wyrok NSA z 2024-11-05
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek Sędziowie: WSA Waldemar Michaldo WSA Jarosław Wiśniewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi Z.U. skargi na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bochni w sprawie zwrotu środków pieniężnych skargę oddala.
Uzasadnienie
Z.U. (dalej: "skarżący", "podatnik", "strona") wnioskiem z dnia 14 lutego 2023r., skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bochni, wniósł o zwrot środków pieniężnych wyegzekwowanych od ww. w toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przez ww. organ na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...], wpłaconych przez skarżącego na podstawie decyzji z dnia 30 czerwca 2020r., nr 1202-SEW.4263.124.2020 o rozłożeniu zaległości na raty, zmienionej decyzją z dnia 23 września 2020r., nr 1202- SEW.4261.158.2020/BA62445/2020 na poczet zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od uzyskanych dochodów (przychodów) z tytułu kapitałów pieniężnych za 2008r. oraz na poczet zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od uzyskanych dochodów (przychodów) z tytułu udziałów w zyskach osób prawnych za 2008 r. wraz z pobranymi kosztami egzekucyjnymi oraz odsetkami podatkowymi.
Żądanie podatnika z dnia 14 lutego 2023r. pozostawało w związku z uchyleniem postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bochni z dnia 16 maja 2019r. (wydanym w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego) i umorzeniem przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, postępowania egzekucyjnego, prowadzonego do zaległości podatkowych, objętych tytułami wykonawczymi nr [...] .
Powyższe miało miejsce w następującym stanie faktycznym.
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Krakowie w dniu 18 czerwca 2014r. wydał wobec strony decyzję nr UKS1291/W2P1/42/108/13/34/054, w której określił wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od uzyskanych dochodów (przychodów) z tytułu: udziału w zyskach osób prawnych za 2008r. w kwocie 273.711,00 zł i kapitałów pieniężnych za 2008r. w kwocie 2.796.895,00 zł. Decyzja ta została doręczona stronie w dniu 9 lipca 2014r.
Od ww. decyzji skarżący wniósł odwołanie, w następstwie którego Dyrektor Izby Skarbowej w Krakowie decyzją z dnia 10 lipca 2015r., nr PDM-3/4117-54/14/LF utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Decyzja została doręczona stronie w dniu 7 sierpnia 2015r.
Na wydaną przez organ II instancji decyzję ostateczną w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem sygn. akt I SA/Kr 1593/15 z dnia 14 stycznia 2016r. skargę oddalił, utrzymując tym samym w mocy ww. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie.
Od ww. wyroku sygn. akt I SA/Kr 1593/15 skarżący złożył skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2018r., sygn. akt II FSK 2558/16 Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił, stwierdzając w uzasadnieniu, że: "zaskarżony wyrok pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu". Przedmiotowe orzeczenie jest prawomocne.
W zakresie postępowania egzekucyjnego dotyczącego wskazanego powyżej zobowiązania podatkowego, w dniu 18 kwietnia 2019r, pełnomocnik strony wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie wystawionych w dniu 16 maja 2016r. tytułów wykonawczych nr: [...] , obejmującego należność pieniężną w postaci zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od uzyskanych dochodów (przychodów) z tytułu udziału w zyskach osób prawnych za 2008r. oraz nr [...] , obejmującego należność pieniężną w postaci zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od uzyskanych dochodów (przychodów) z tytułu kapitałów pieniężnych za 2008r.
W związku ze złożonym dnia 18 kwietnia 2019r. przez pełnomocnika strony, wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych, w którym powołał się on na treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2019r., sygn. akt I FPS 3/18, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Bochni w dniu 16 maja 2019r. wydał postanowienie nr 1202- SEE.711.10.12.2019.1, w którym nie uwzględnił argumentów strony i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowienie to zostało zaskarżone.
Postanowieniem z dnia 11 lipca 2019r., nr 1201-IEE.711.1.83.2019.3.KN Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, jako organ odwoławczy, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego.
Na wydane postanowienie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 10 grudnia 2019r., sygn. akt I SA/Kr 1144/19 skargę oddalił.
Wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2022r., sygn. akt III FSK 2199/21, Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej wniesionej przez skarżącego, uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w całości oraz uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 11 lipca 2019r., nr 1201-IEE.711.1.83.2019.3.KN uznając, że doręczenie zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych (pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bochni z dnia 24 września 2014r.), dokonane 30 września 2014r. bezpośrednio skarżącemu, w sytuacji, gdy był on reprezentowany w toku prowadzonego postępowania podatkowego przez pełnomocnika, jest bezskuteczne w aspekcie wystąpienia skutku przewidzianego w art. 70 § 6 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa.
W konsekwencji ww. wyroku, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z dnia 9 stycznia 2023r., nr 1201- IEE.711.1.106.2022.11.ID, uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bochni z dnia 16 maja 2019r., nr 1202-SEE.711.10.12.2019.1 i orzekł o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...] .
W tym stanie rzeczy, skarżący pismem z dnia 14 lutego 2023r. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bochni (dalej: "NUS w Bochni") z wnioskiem o zwrot środków pieniężnych wyegzekwowanych od skarżącego w toku postępowania egzekucyjnego, na co wskazano szczegółowo w pierwszym akapicie niniejszego uzasadnienia.
Z uwagi na braki formalne wniosku, polegające na nie dołączeniu do pisma dokumentu, potwierdzającego umocowanie do reprezentowania strony w ww. sprawie, pismem dnia 9 marca 2023r., nr 1202-SP0.4031.8.2023 UNP: 1202-23009187, doręczonym w dniu 10 marca 2023r., wezwano pełnomocnika skarżącego do przedłożenia pełnomocnictwa w terminie 7 dni.
W dniu 13 marca 2023r. ww. braki formalne wniosku zostały uzupełnione. W odpowiedzi na ww. wezwanie do NUS w Bochni wpłynęło pełnomocnictwo szczególne na druku PPS-1 wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej oraz kolejne pismo do sprawy.
W dniu 16 marca 2023r., działając na podstawie ww. pełnomocnictwa, pełnomocnik skarżącego zapoznał się z aktami sprawy i sporządził fotokopią wybranych dokumentów.
Pismem z dnia 20 marca 2023r" nr 1202-SP0.4031.8.2023 UNP:1202-23- 010935, doręczonym w dniu 24 marca 2023r., NUS w Bochni ustosunkował do wniosku strony z dnia 14 lutego 2023r. oraz ww. pisma z dnia 13 marca 2023r., wskazując powody dla których zwrot środków pieniężnych nie jest możliwy. W uzasadnieniu tego pisma organ wskazał, że co prawda w przedmiocie postępowania egzekucyjnego zapadł wyrok (dnia 2 sierpnia 2022r., sygn. akt III FSK 2199/21), którego następstwem było, m.in. umorzenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych, wystawionych do decyzji określającej wskazane powyżej zobowiązanie, to jednak zapadłe orzeczenie i wyrażona w nim przez Sąd ocena prawna dotycząca braku skutecznego doręczenia zawiadomienia, o którym mowa w art. 70c Ordynacji podatkowej nie powoduje uchylenia ostatecznego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II FSK 2558/16 z dnia 12 grudnia 2018r., wydanego w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r. W dalszej części treści ww. pisma NUS wskazał, że sprawa sądowoadministracyjna rozstrzygnięta ww. wyrokiem o sygn. akt II FSK 2558/16 została prawomocnie zakończona na skutek oddalenia wniesionej przez skarżącego skargi kasacyjnej. Ponadto wskazano, że orzeczenie to jest ostateczne, a poprzedzający go wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sygn. akt I SA/Kr 1593/15 jest prawomocny od dnia 12 grudnia 2018r. Nadto wskazano, że wydana przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Krakowie decyzja określająca wysokość zobowiązania (zrównoważonego wpłatami), jak też utrzymująca ją w mocy ostateczna decyzja organu drugiej instancji, będąca podstawą wszczęcia i prowadzenia egzekucji nie zostały wzruszone i funkcjonują w obrocie prawnym. Ponadto NUS w Bochni wskazał, że fakt wydania przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, nie wywołuje automatycznego skutku w postaci zwrotu kwot wyegzekwowanych w toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przez NUS i nie jest też równoznaczne z obowiązkiem zwrotu kwot wpłaconych dobrowolnie przez skarżącego wierzycielowi - NUS w Bochni.
Po ustosunkowaniu się przez NUS w Bochni do wniosku skarżącego z dnia 14 lutego 2023r., do akt przedmiotowej sprawy w dniu 19 maja 2023r. wpłynęły również dwa wnioski skarżącego, tj.: 1. wniosek o udostępnienie z akt sprawy 1202- SP0.4031.8.2023 kopii dokumentu, stanowiącego opinię prawnopodatkową, która jego zdaniem została sporządzona w toku czynności urzędowych na potrzeby rozpatrzenia wniosku z dnia 14 lutego 2023r. o zwrot środków pieniężnych oraz 2. wniosek o udzielenie informacji dotyczącej wskazania trybu lub zasad zwrotu środków pieniężnych wraz z odsetkami podatkowymi, pobranych przez NUS w Bochni na poczet zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od uzyskanych dochodów (przychodów) z tytułu kapitałów pieniężnych oraz z tytułu udziału w zyskach osób prawnych za 2008r.
Odpowiedzi na ww. wniosek, oznaczony nr [...] , NUS w Bochni udzielił pismem z dnia 19 czerwca 2023r., nr 1202-SP0.4031.8.2023 UNP: 1202-23-026702, doręczonym w dniu 20 czerwca 2023r., wyjaśniając skarżącemu, jakie dokumenty stanowią akta przedmiotowej sprawy oraz informując, iż akta ww. sprawy nie zawierają wnioskowanego przez skarżącego dokumentu, a w konsekwencji, że zadośćuczynienie jego prośbie nie jest możliwe.
Odpowiedzi na ww. wniosek, oznaczony nr [...] , NUS w Bochni udzielił pismem z dnia 19 czerwca 2023r., nr 1202-SPO.4102.115.2023,1202-SP0.4031.8.2023 UNP: 1202-23-027983, doręczonym w dniu 20 czerwca 2023r., wyjaśniając skarżącemu przyczyny, z jakich zadośćuczynienie jego wnioskowi nie jest możliwe.
Pisma skarżącego z dnia 19 maja 2023r. oraz udzielone przez NUS odpowiedzi zawarte w pismach z dnia 19 czerwca 2023r. pozostają jednak poza przedmiotem skargi.
W dniu 30 czerwca 2023r. do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wpłynęło ponaglenie skarżącego na niezałatwienie sprawy w terminie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bochni. W piśmie tym skarżący przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, powołał się na treść art. 139, art. 140 i art. 141 o.p. i wskazał, że w niniejszej sprawie złożył wniosek o zwrot środków pieniężnych w dniu 14 lutego 2023r. Wniosek powinien zostać załatwiony niezwłocznie, bowiem sprawa nie wymagała przeprowadzenia nowych dowodów, mogła być rozpatrzona na podstawie dowodów będących już w dyspozycji NUS w Bochni lub dowodów i faktów znanych z urzędu organowi. Przebieg sprawy i wszelkie jej okoliczności znane są NUS w Bochni. Organ ten występował, jako wierzyciel i organ egzekucyjny, rozpatrywał wniosek podatnika o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Nawet gdyby przyjąć, że organ dysponował miesięcznym terminem na rozpatrzenie wniosku podatnika, okres ten już minął. Organ prowadzi sprawę dotyczącą zwrotu środków, co najmniej od czterech miesięcy, wielokrotnie przekraczając ustawowe terminy załatwienia sprawy. Nie wynika to ze stopnia skomplikowania stanu faktycznego i prawnego sprawy o zwrot środków. Jakkolwiek sprawa podatnika dotycząca rozliczenia zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r., analizowana i rozpatrywana całościowo, z uwzględnieniem różnych etapów jej prowadzenia na przestrzeni lat, niewątpliwie jest skomplikowana pod względem prawnym, to jednak sama kwestia zwrotu środków nie ma już takiego charakteru i mogła zostać rozstrzygnięta bezzwłocznie. W ocenie skarżącego, niezależnie od powyższego, zasadnie można twierdzić, iż w sprawie podatnika organ powinien dokonać zwrotu środków z urzędu, bez wydawania decyzji lub postanowienia, na podstawie czynności materialno-technicznej. Skierowany do organu podatkowego przez skarżącego wniosek o stwierdzenie nadpłaty został złożony niejako alternatywnie, jedynie w reakcji na zawarte w odpowiedzi na wniosek podatnika sformułowanie zawarte w treści pisma z 20 marca 2023r., znak: 1202- SPO.4031.8.2023 że: "nie jest możliwy zatem ich zwrot na podstawie czynności materialno-technicznej". W każdym przypadku organ pozostaje w zwłoce z załatwieniem sprawy. Sposób prowadzenia sprawy przez NUS w Bochni spełnia kryteria bezczynności. Bezzasadne przedłużanie realizacji wniosku o zwrot środków ponad obiektywną potrzebę, sporządzanie pism i udzielanie podatnikowi odpowiedzi na ostatnim możliwym terminie (zakładając miesięczny termin na załatwienie sprawy), mimo obowiązku niezwłocznego działania, narusza zasadę działania organu na podstawie przepisów prawa (art. 120 o.p.), nie realizuje zasady szybkości postępowania (art. 125 o.p.) oraz nie budzi zaufania podatnika do organów podatkowych (art. 121 o.p.). Dodatkowo, zważywszy na kwotę podlegającą zwrotowi, przekraczającą 6 milionów złotych, oczekiwanie na rozstrzygniecie organu ma istotny wpływu na sytuację finansową podatnika, pozostającego w niepewności, co do wyniku sprawy i czasu jej trwania oraz możliwości planowania przyszłych działań. Należy również mieć na uwadze, iż podatnik ponosi koszty obsługi prawnej i podatkowej, spowodowane koniecznością prowadzenia kolejnego sporu z organem podatkowym. Podatnik ma prawo oczekiwać przeprowadzenia i zakończenia postępowania w rozsądnym terminie, czemu służą ustawowe terminy określające czas, w jakim organ powinien wydać rozstrzygniecie, a których NUS w Bochni nie respektuje i unika wzięcia na siebie odpowiedzialności za rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu środków, których kwota jest niebagatelna. W niniejszej sprawie organ uchyla się od rozstrzygnięcia, prawdopodobnie ze względu na znaczną kwotę zwrotu, unika formułowania jednoznacznych wniosków i opinii. Jedynym w zasadzie podnoszonym przez organ argumentem za odmową zwrotu środków, czy to w drodze czynności materialno-technicznej, czy stwierdzenia nadpłaty, pozostaje twierdzenie o niemożności rozstrzygnięcia merytorycznie, co do zwrotu z powodu pozostawania w obrocie prawnym decyzji wymiarowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r., którego dotyczy wniosek o zwrot. Zdaniem organu, zwrot pobranych na poczet tego podatku środków prowadziłby do sprzeczności rozstrzygnięć dotyczących tego samego okresu. Organ pomija jednak fakt równoległego istnienia w obrocie prawnym wyroku NSA z dnia 2 sierpnia 2022r., sygn. III FSK 2199/21 oraz postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 9 stycznia 2023r., stwierdzającego, że przedmiotowe zobowiązanie podatkowe przedawniło się, zanim decyzja wymiarowa stała się ostateczna. Organ nie wypowiedział się również, jaki jest charakter środków pieniężnych wyegzekwowanych od podatnika w postępowaniu egzekucyjnym i zapłaconych na podstawie decyzji ratalnej, będących obecnie w posiadaniu Skarbu Państwa, oraz na jakiej podstawie fiskus przetrzymuje przedmiotowe środki w sytuacji, gdy bezdyskusyjne jest, że do pobrania środków doszło po 31 grudnia 2014r., a więc już po przedawnieniu zobowiązania podatnika w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2008r. Z pism organu nie wynika, że podatnikowi zwrot środków nie należy się. Organ uchyla się jednak od rozstrzygnięcia, pozytywnego lub negatywnego, w kwestii zwrotu.
W świetle powyższego skarżący wniósł o uznanie ponaglenia za uzasadnione; wyznaczenie NUS w Bochni dodatkowego terminu załatwienia sprawy; zarządzenie wyjaśnienia przyczyn i ustalenie osób odpowiedzialnych za niezałatwienie sprawy w terminie; stwierdzenie, że niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W dniu 7 lipca 2023r. NUS w Bochni odpowiedział na zarzuty ww. ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie, uznając je za niezasadne. Organ wskazał, że zarówno na dzień wniesienia ponaglenia, jak też sporządzenia niniejszego pisma nie prowadzi wobec skarżącego żadnej sprawy. Niedokonanie zwrotu środków pieniężnych, o co wnioskował ww. przy braku przesłanek ku temu, nie może być utożsamiane z niezałatwieniem sprawy w terminie, bowiem wszystkie kwestie z jakimi ww. występował do organu, w tym wniosek z dnia 14 lutego 2023r., zostały rozpatrzone i w ocenie organu załatwione. Sprawa zainicjowana wnioskiem strony o zwrot środków pieniężnych z dnia 14 lutego 2023r., będącą przedmiotem ponaglenia została zakończona dnia 20 marca 2023r. (pismo nr 1202- SPO.4031.8.2023 UNP:1202-23-010935). Załatwienie sprawy nastąpiło zatem w 5 dniu roboczym od momentu, kiedy ustały braki formalne wniosku, pozwalające organowi na jego rozpatrzenie. W ww. piśmie organ szczegółowo wyjaśnił, że umorzenie postępowania egzekucyjnego nie jest równoznaczne z obowiązkiem zwrotu kwot środków pieniężnych wyegzekwowanych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez NUS w Bochni, jak też kwot wpłaconych przez skarżącego wierzycielowi w ramach przyznanych rat oraz tzw. wpłaty własnej. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie regulują trybu i przesłanek zwrotu na rzecz podatnika kwot, które zostały wyegzekwowane, a następnie przekazane wierzycielowi tytułem należności oraz odsetek. Wydanie zatem przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowienia z dnia 9 stycznia 2023r., nr 1201- IEE.711.1.106.2022.11.ID, nie wywołało automatycznego skutku w postaci obowiązku zwrotu kwot wyegzekwowanych lub wpłaconych dobrowolnie przez skarżącego. W piśmie z dnia 20 marca 2023r. wyjaśniono stronie, że nie jest możliwy zwrot środków pieniężnych w ramach tzw. czynności materialno-technicznej. W ocenie organu, sprawa zainicjowana wnioskiem pełnomocnika strony z dnia 14 lutego 2023r. została załatwiona, z tym że z przyczyn formalnych nie została zakończona w terminie określonym przepisem art. 139 § 1 o.p., tj. miesiąca. Zdaniem organu w sprawie wystąpiły okresy, które nie są wliczane do biegu terminu załatwienia, określone przepisem art. 139 § 4 ww. ustawy, do których zaliczyć należy wezwanie strony do usunięcia braku formalnego wniosku, poprzez przedłożenie pełnomocnictwa (wezwaniu zadośćuczyniono w czwartym dniu od dnia jego wysłania). Zważywszy na powyższe, w ocenie organu, sprawa wniosku o zwrot środków pieniężnych z dnia 14 lutego 2023r. została zakończona z zachowaniem właściwego, określonego ww. przepisem terminu. Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem pełnomocnika strony, że organ w załatwieniu sprawy pozostaje w zwłoce, prowadząc ją co najmniej od czterech miesięcy, ponieważ sprawę zakończył. Tym samym zarzut naruszenia przepisów art. 139 § 1 i 2 o.p. uznano za nieuzasadniony.
Kierując się powyższą argumentacją, NUS w Bochni wniósł o uznanie ponaglenia za nieuzasadnione.
W dniu 4 sierpnia 2023r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakwie wydał postanowienie o nr 1201-IOP1-3.491.9.2023, w którym uznał ponaglenie skarżącego za nieuzasadnione. W uzasadnieniu organ powołał się m.in. na treść art. 139 p 1, art. 140 § 1 o.p. i podał, że przewlekłość postępowania w niniejszej sprawie skarżący wywodzi z faktu nie otrzymania zwrotu kwot objętych wnioskiem z dnia 14 lutego 2023r. Zauważono jednak, że wniosek ten nie wszczął postępowania podatkowego. Z jego treści wynika, że ww. domagał się od organu wykonania czynności faktycznej (materialno-technicznej), polegającej na zwrocie podatku, a nie wszczęcia postępowania podatkowego. Istnienie nadpłaty podatkowej ww. uważał za oczywiste, w związku z czym wnioskował o jej zwrot. Potwierdzenie takiego stanowiska znajduje się w złożonych przez ww. kolejnych pismach, w tym również w ponagleniu. Sugestie dotyczące nieprawidłowej, według ww. reakcji organu na złożony wniosek, nie zmieniają faktu, że postępowanie podatkowe nie zostało tym wnioskiem wszczęte, a organ podatkowy pozostawał z ww. w kontakcie, poprzez wysłanie wezwania i zapoznanie z dokumentami. Przepisy Ordynacji podatkowej regulujące kwestie ponaglenia nie mają zastosowania do sytuacji polegającej na niewykonaniu czynności materialno-technicznej przez organ podatkowy. Niezależnie od tego, podano, że NUS w Bochni udzielił ww. odpowiedzi na wniosek z 14 lutego 2023r., trudno zatem przyjąć, że organ ten pozostawał bezczynny. Wniosek, który dotyczył wszczęcia postępowania został sformułowany w piśmie z dnia 28 marca 2023r. "odpowiedź na pismo z dnia 20.03.2023r. - modyfikacja wniosku z 14.02.2023r. ws. zwrotu środków pieniężnych". W tym zakresie NUS w Bochni wydał w dniu 28 kwietnia 2023r. postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od uzyskanych dochodów (przychodów) z tytułu kapitałów pieniężnych w zyskach osób prawnych za 2008r. Rozstrzygnięcie wydano w terminie jednego miesiąca od wpływu wniosku, zatem w terminie ustawowym określonym wskazanymi wyżej przepisami Ordynacji podatkowej.
W konsekwencji powyższego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakwie uznał ponaglenie za nieuzasadnione.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zaskarżył:
- bezczynność NUS w Bochni w sprawie zwrotu środków pieniężnych: wyegzekwowanych od skarżącego w toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przez NUS w Bochni na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...] oraz wpłaconych przez skarżącego, w tym na podstawie decyzji z 30.6.2020r. (1202-SEW.4263.124.2020) o rozłożeniu zaległości na raty, zmienionej decyzją z dnia 23.9.2020 r. (1202-SEW.4261.158.2020/BA62445/2020) na poczet zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od uzyskanych dochodów (przychodów) z tytułu kapitałów pieniężnych za 2008r. oraz na poczet zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od uzyskanych dochodów (przychodów) z tytułu udziałów w zyskach osób prawnych za 2008r.
W świetle powyższego, skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności; zobowiązanie NUS w Bochni do zwrotu ww. środków pieniężnych w określonym terminie; stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o zasądzanie zwrotu kosztów postępowania, według norm przepisanych.
Z ostrożności procesowej, na wypadek uznania przez Sąd, że organ nie dopuścił się bezczynności we wskazanej wyżej sprawie, w oparciu o art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. skarżący zaskarżył działanie (czynność) NUS w Bochni, polegające na wskazywaniu pozornej przeszkody,' która jakoby stoi na przeszkodzie w zwrocie: wyegzekwowanych od skarżącego w toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przez NUS w Bochni na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] oraz wpłaconych przez skarżącego, w tym na podstawie decyzji z dnia 30.6.2020r. (1202-SEW.4263.124.2020) o rozłożeniu zaległości na raty, zmienionej decyzją z dnia 23.9.2020r. (1202-SEW.4261.158.2020/BA62445/2020), t.j. pozostawania w obrocie prawnym decyzji wymiarowej dotyczącej zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r., wydanej dla skarżącego, co jasno wynika z treści pisma z dnia 20.03.2023r., znak: 1202- SPO.4031.8.2023, stanowiącego odpowiedź na wniosek skarżącego z dnia 14.2.2023r. o zwrot ww. środków pieniężnych, pobranych od skarżącego, tytułem zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od uzyskanych dochodów (przychodów) z tytułu kapitałów pieniężnych za 2008r. oraz z tytułu udziałów w zyskach osób prawnych za 2008r.
W uzasadnieniu skargi, skarżący przedstawił uzasadnienie merytoryczne ww. zarzutów z przytoczeniem orzecznictwa w tym zakresie.
Wobec powyższego skarżący wniósł o zobowiązanie NUS w Bochni do zwrotu ww. środków pieniężnych w określonym terminie oraz o zasądzanie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę NUS w Bochni podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie. W zakresie zarzutów skargi, uznał je za bezpodstawne i powołał się na treść dotychczasowych pism, kierowanych do skarżącego i wyjaśniających mu stanowisko organu. Organ wniósł o odrzucenie skargi w całości, a w przypadku, gdyby Sąd uznał, że skarga nie podlega odrzuceniu o oddalenie skargi w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022r., poz. 2492 ze zm.) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023r., poz. 1634 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4. Według art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jak stanowi art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W przedmiotowej sprawie spełniony został wymóg wyczerpania środków zaskarżenia. Skarżący wniósł bowiem ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bochni i ponaglenie to zostało rozpatrzone przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, które wydało w tym zakresie postanowienie z dnia 4 sierpnia 2023r., nr 1201-IOP1-3.491.9.2023, w którym uznano ponaglenie skarżącego za nieuzasadnione.
Przechodząc do meritum sprawy, wskazać należy na wstępie na istotę postępowania sądowego, zainicjowanego skargą na bezczynność organu.
Rozpoznanie tej szczególnej kategorii spraw wymaga zbadania, czy organ podatkowy wywiązał się z obowiązku terminowego załatwienia konkretnej sprawy. Rola sądu administracyjnego badającego skargę na bezczynność ogranicza się do sprawdzenia, czy organ podjął stosowne działanie, do którego był zobowiązany i nie może polegać na merytorycznym rozstrzyganiu sprawy (por. wyroki NSA z dnia 28 października 2016r., sygn. akt I FSK 277/15; z dnia 9 grudnia 2016r., sygn. akt I OSK 490/15; z dnia 16 listopada 2018r., sygn. akt I FSK 1508/18). Zakres kognicji sądów administracyjnych, wyznaczający jednocześnie zakres rozpatrywanej sprawy, wynika z art. 3 p.p.s.a. W § 2 pkt 8 i 9 tego przepisu wskazano, że sąd administracyjny orzeka w sprawie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w wymienionych w nim sprawach.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie, organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (por. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2019r., sygn. akt I OSK 2660/18). Organ administracyjny pozostaje zatem bezczynny, jeżeli nie dokona wymaganej czynności w terminie określonym przez ustawodawcę, zaś sąd administracyjny rozpatrując skargę na bezczynność bada jedynie, czy organ rozpatrujący konkretną sprawę, przekroczył termin przewidziany do jej załatwienia.
W niniejszej sprawie Sąd zobowiązany był zbadać, czy Naczelnik Urzędu Skarbowego w Bochni dopuścił się bezczynności w sprawie dotyczącej zwrotu środków pieniężnych wyegzekwowanych od skarżącego w toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przez ww. organ na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...] , wpłaconych przez skarżącego na podstawie decyzji z dnia 30 czerwca 2020r., nr 1202-SEW.4263.124.2020 o rozłożeniu zaległości na raty, zmienionej decyzją z dnia 23 września 2020r., nr 1202- SEW.4261.158.2020/BA62445/2020 na poczet zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od uzyskanych dochodów (przychodów) z tytułu kapitałów pieniężnych za 2008r. oraz na poczet zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od uzyskanych dochodów (przychodów) z tytułu udziałów w zyskach osób prawnych za 2008r. wraz z pobranymi kosztami egzekucyjnymi oraz odsetkami podatkowymi.
Sprawę dotyczącą zwrotu środków pieniężnych zainicjował wniosek skarżącego z dnia 14 lutego 2023r.
Wskazać należy, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Bochni pismem z dnia 20 marca 2023r" nr 1202-SP0.4031.8.2023 UNP: 1202-23-010935 ustosunkował się do ww. wniosku, informując skarżącego, że nie jest możliwy zwrot ww. środków na podstawie czynności materialno-technicznej w sytuacji, kiedy decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Krakowie została utrzymana w mocy w drodze kontroli administracyjnej i sądowej po upływie nominalnego terminu przedawnienia i pozostaje w obiegu prawnym. W uzasadnieniu tego pisma organ wskazał skarżącemu, że co prawda w przedmiocie postępowania egzekucyjnego zapadł wyrok z dnia 2 sierpnia 2022r., sygn. akt III FSK 2199/21), którego następstwem było, m.in. umorzenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych, wystawionych do decyzji określającej przedmiotowe zobowiązanie, to jednak zapadłe orzeczenie i wyrażona w nim przez Sąd ocena prawna dotycząca braku skutecznego doręczenia zawiadomienia, o którym mowa w art. 70c Ordynacji podatkowej nie powoduje uchylenia ostatecznego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II FSK 2558/16 z dnia 12 grudnia 2018r., wydanego w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r. Ponadto organ w treści ww. pisma z dnia 20 marca 2023r. wskazał skarżącemu, że sprawa sądowoadministracyjna rozstrzygnięta ww. wyrokiem sygn. akt II FSK 2558/16 została prawomocnie zakończona na skutek oddalenia wniesionej przez skarżącego skargi kasacyjnej. Nadto wskazano, że orzeczenie to jest ostateczne, a poprzedzający go wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sygn. akt I SA/Kr 1593/15 jest prawomocny od dnia 12 grudnia 2018r.
Dodać należy, że w ww. piśmie z dnia 20 marca 2023r., organ szczegółowo wyjaśnił skarżącemu, że umorzenie postępowania egzekucyjnego nie jest równoznaczne z obowiązkiem zwrotu kwot środków pieniężnych wyegzekwowanych w toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bochni, jak też kwot wpłaconych przez skarżącego, wierzycielowi w ramach przyznanych rat oraz tzw. wpłaty własnej. Organ wyjaśnił skarżącemu, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie regulują trybu i przesłanek zwrotu na rzecz podatnika kwot, które zostały wyegzekwowane, a następnie przekazane wierzycielowi tytułem należności oraz odsetek. Nadto organ wskazał skarżącemu, że wydana przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Krakowie decyzja określająca wysokość zobowiązania, jak też utrzymująca ją w mocy ostateczna decyzja organu drugiej instancji, wydana już po upływie nominalnego terminu przedawnienia, będąca podstawą wszczęcia i prowadzenia egzekucji, zostały poddane kontroli sądów administracyjnych, które nie dopatrzyły się w tych sprawach naruszenia przepisów prawa. Decyzje te nie zostały wzruszone i funkcjonują w obrocie prawnym. Organ związany był zatem ustaleniami, wynikającymi z ostatecznej decyzji wymiarowej, a przede wszystkim wysokością określonego zobowiązania podatkowego. Istnienie tych decyzji, stanowi przesłankę uniemożliwiającą dokonania zwrotu spornych środków pieniężnych. W ww. piśmie, organ wyjaśnił skarżącemu, że skoro rzeczony zwrot nie jest możliwy, z przyczyn wskazanych powyżej, to też nie można mówić o obowiązku dokonania tego zwrotu, a zatem również o terminie na dokonanie zwrotu.
Dodatkowo w ww. piśmie z dnia 20 marca 2023r., organ podał, że wpłacone przez skarżącego środki pieniężne, czy to na podstawie przywołanych we wniosku tytułów wykonawczych nr [...] , czy też wpłacone bezpośrednio na rachunek wierzyciela, m.in. w wykonaniu decyzji nr 1202-SEW.4263.124.2020 o rozłożeniu na raty zaległości, zmienionej decyzją nr 1202- SEW.4261.158.2020/BA62445/2020, wystawionej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bochni, jak i wpłaty w dniu 22 lipca 2021 r. opisanej w przelewie: PIT- 38 za grudzień 2008r., są konsekwencją ostatecznych decyzji określających zobowiązanie podatkowe.
Zgodzić należy się ze stanowiskiem organu, że odpowiedź zawarta w ww. piśmie z dnia 20 marca 2023r. zakończyła sprawę zainicjowaną ww. wnioskiem z dnia 14 lutego 2023r.
Nie można zatem zaakceptować stanowiska skarżącego, jakoby organ podatkowy uchylał się od rozstrzygnięcia sprawy, bowiem takie rozstrzygnięcie zostało wydane w formie ww. pisma z dnia 20 marca 2023r. Organ zareagował na wniosek skarżącego, nie pozostawił go bez odpowiedzi. Natomiast na gruncie sprawy o bezczynność, Sąd nie ma podstaw prawnych do przeprowadzania kontroli zasadności stanowiska zaprezentowanego przez organ.
Na marginesie zauważyć trzeba, że skarżący, po otrzymaniu pisma z dnia 20 marca 2023r., jak sam również wskazał w ponagleniu - zmodyfikował wniosek o zwrot środków pieniężnych, występując w dniu 28 marca 2023r. z wnioskiem o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od uzyskanych dochodów (przychodów) z tytułu kapitałów pieniężnych oraz z tytułu udziału w zyskach osób prawnych za 2008r. Również w tytule tego wniosku, jak też w treści uzasadnienia ww. wskazał, iż stanowi on modyfikację i doprecyzowanie wniosku z dnia 14 lutego 2023r. w sprawie zwrotu środków pieniężnych.
W kontekście powyższego, rację ma organ twierdząc, że skarżący "w reakcji" na załatwienie wniosku o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w sposób nieodpowiadający jego oczekiwaniom, wnosząc ponaglenie próbował niejako "wzruszyć" sprawę wniosku z dnia 14 lutego 2023r. twierdząc, iż nie została ona załatwiona.
W odniesieniu do podnoszonych przez skarżącego aspektów merytorycznych związanych z nienależnym określeniem mu zobowiązania podatkowego z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od uzyskanych dochodów (przychodów) z tytułu kapitałów pieniężnych za 2008r., słusznie uznał organ, że pozostają one poza przedmiotem skargi na bezczynność organu.
Podkreślić należy, że w ramach spraw dotyczących bezczynności organu podatkowego, poza zakresem kognicji sądów administracyjnych, pozostaje zagadnienie ustaleń dokonywanych przez organ w postępowaniu, także w aspekcie istnienia i wysokości zobowiązania podatkowego. Tymczasem w ramach podniesionych zarzutów skarżący wskazuje na nieprawidłowość wykładni art. 22 ust. 1e pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, będącej podstawą rozstrzygnięcia decyzji określającej skarżącemu podatek w wysokości 2.796,895zł. Kwestionowane przez skarżącego zobowiązanie wynika z ostatecznej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, poddanej kontroli sądów administracyjnych.
W kontekście powyższego podkreślić należy, że kwestie merytoryczne nie mogą być badane w ramach skargi na bezczynność, co sprawia, że podniesione przez skarżącego zarzuty nie są zasadne. W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i w piśmiennictwie podnosi się, że wyrok uwzględniający skargę na bezczynność organu administracji publicznej nie może dotyczyć kwestii, mających wpływ na merytoryczną treść przyszłego aktu lub czynności. Kognicja sądu administracyjnego w przypadku skargi na bezczynność, ogranicza się jedynie do badania przesłanek bezczynności organu, nie zaś przesłanek prawidłowego zastosowania norm materialnoprawnych, które winny znaleźć zastosowanie w przypadku kontroli decyzji (por. wyrok NSA z dnia 23 marca 2021 r. sygn. akt I FSK 189/21).
W zakresie wskazania przez skarżącego na nieistniejące już zobowiązanie podatkowe ze względu na wygaśnięcie wskutek przedawnienia z dniem 31 grudnia 2014r., określonych decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej zobowiązań podatkowych, organ wskazał skarżącemu, że zwrot spornych środków pieniężnych nie jest możliwy z uwagi na istnienie wydanej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Krakowie decyzji określającej wysokość zobowiązania (zrównoważonego wpłatami), jak też utrzymującej ją w mocy ostatecznej decyzji organu II instancji, będącej podstawą wszczęcia i prowadzenia egzekucji. Decyzja ta nie została wzruszona i funkcjonuje w obrocie prawnym. Podkreślenia wymaga, że decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Krakowie została utrzymana w mocy w drodze kontroli administracyjnej i sądowej po upływie nominalnego terminu przedawnienia. Dyrektor Izby Skarbowej w Krakowie, w wydanej decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji wskazał, że: "w trakcie postępowania odwoławczego zgromadzono dokumenty, z których wynika, iż bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego oraz z tytułu kapitałów pieniężnych za 2008 rok uległ zawieszeniu z dniem 19 września 2014 roku z uwagi na wystąpienie przesłanki, o której mowa w art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej". Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpatrując skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowe w Krakowie, nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa i wydał w tym zakresie wyrok z dnia 14 stycznia 2016r., sygn. akt I SA/Kr 1593/15. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 grudnia 2018r., sygn. akt II FSK 2558/16 - oddalił skargę kasacyjną, złożoną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 stycznia 2016r" sygn. akt I SA/Kr 1593/15.
Dla lepszego zobrazowania działań organów podatkowych w przedmiotowej sprawie, podać należy, że w zakresie postępowania egzekucyjnego dotyczącego wskazanego powyżej zobowiązania podatkowego, w dniu 18 kwietnia 2019r. pełnomocnik strony wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie wystawionych w dniu 16 maja 2016r. tytułów wykonawczych nr [...], powołując się na treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2019r., sygn. akt I FPS 3/18. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Bochni w dniu 16 maja 2019r. wydał postanowienie nr 1202- SEE.711.10.12.2019.1, w którym nie uwzględnił argumentów strony i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowienie to zostało zaskarżone. Z kolei postanowieniem z dnia 11 lipca 2019r., nr 1201-IEE.711.1.83.2019.3.KN Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, jako organ odwoławczy, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego. Na wydane postanowienie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 10 grudnia 2019r., sygn. akt I SA/Kr 1144/19 skargę oddalił. Wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2022r., sygn. akt III FSK 2199/21, Naczelny Sąd Administracyjny, uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w całości oraz uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 11 lipca 2019r., nr 1201- IEE.711.1.83.2019.3.KN uznając, że doręczenie zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych (pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bochni z dnia 24 września 2014r.), dokonane w dniu 30 września 2014r. bezpośrednio skarżącemu, w sytuacji, gdy był on reprezentowany w toku prowadzonego postępowania podatkowego przez pełnomocnika, jest bezskuteczne w aspekcie wystąpienia skutku przewidzianego w art. 70 § 6 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa.
W tym względzie, na marginesie tylko podać należy, że art. 170 p.p.s.a. wyraża istotę mocy wiążącej prawomocnych orzeczeń, która sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających. Innymi słowy, moc wiążąca orzeczenia oznacza, że wskazane podmioty muszą przyjąć, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu - a co za tym idzie, nie może być już ponownie badana w następnych postępowaniach. Związanie wyrokiem nie dotyczy jednak wyłącznie prawa, ale rozciąga się również na ocenę stanu faktycznego sprawy (por.: M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2013 r., s. 625; B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 889-891). Wartości, które stanowią podstawę tej instytucji opierają się na założeniach pewności i stabilności decyzji sądowych, a tym samym bezpieczeństwa prawnego jednostki. Ponadto ratio legis tego przepisu polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 27 stycznia 2022r., I FSK 141/20; 3 grudnia 2021 r., III FSK 4400/21; 12 maja 2021r" III FSK 3060/21; 19 stycznia 2021r., II FSK 2588/18; 1 października 2017r., II FSK 2428/15; 23 czerwca 2017r., I FSK 1474/15).
Zauważyć przy tym również należy, że wynikająca z art. 171 P.p.s.a. powaga rzeczy osądzonej obejmuje nie tylko sentencję wyroku, ale także jego uzasadnienie w takich granicach, w jakich stanowią one konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia.
Pamiętając o powyższym Sąd dostrzega, że w wyroku z dnia 2 sierpnia 2022r., sygn. akt III FSK 2199/21, Naczelny Sąd Administracyjny właściwie wprost stwierdził, że bieg terminu przedawnienia nie został zawieszony w toku postępowania podatkowego - a co za tym idzie decyzja wymiarowa została wydana, chociaż samo zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu. W świetle art. 170 oraz art. 171 P.p.s.a. w wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął o wadliwym zawiadomieniu skarżącego o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Tym niemniej, nie można pominąć tego, że wyrok ten dotyczył odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego i nie wywarł on bezpośredniego skutku względem decyzji wymiarowej. Ta wciąż pozostaje w obrocie prawnym, co rodzi opisane już wcześniej skutki procesowe, a ponadto - jak już było o tym mowa - została poddana kontroli sądowoadministracyjnej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (wyrok z dnia 14 stycznia 2016r., sygn. akt I SA/Kr 1593/15) oraz Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z 12 grudnia 2018r., sygn. akt II FSK 2558/16).
Nie można zatem tracić z pola widzenia, że wskazana wyżej decyzja nie została wzruszona i funkcjonuje w obrocie prawnym. Zgodzić należy się z organem, że wskazywana przez skarżącego kwestia nieistnienia zobowiązania podatkowego, pozostaje poza przedmiotem skargi na bezczynność. ....
Wobec powyższych okoliczności, w kontrolowanej sprawie, brak jest podstaw do stwierdzenia bezczynności organu podatkowego, bowiem w skardze na bezczynność nie ma podstaw do merytorycznego podważania tego, co zostało wyrzeczone już w prawomocnych wyrokach sądów administracyjnych.
W badanej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w Bochni nie pozostaje w bezczynności, bowiem pismem z dnia 20 marca 2023r., nr 1202-SP0.4031.8.2023 UNP: 1202-23-010935 ustosunkował się spornego wniosku, informując skarżącego, że nie jest możliwy zwrot ww. środków na podstawie czynności materialno- technicznej w sytuacji, kiedy decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Krakowie została utrzymana w mocy w drodze kontroli administracyjnej i sądowej po upływie nominalnego terminu przedawnienia i pozostaje w obiegu prawnym.
Nie można zatem zaakceptować stanowiska skarżącego, jakoby organ podatkowy uchylał się od rozstrzygnięcia sprawy, bowiem takie rozstrzygnięcie zostało wydane w formie ww. pisma z dnia 20 marca 2023r. W ww. piśmie, organ szczegółowo wyjaśnił skarżącemu, że umorzenie postępowania egzekucyjnego nie jest równoznaczne z obowiązkiem zwrotu kwot środków pieniężnych wyegzekwowanych w toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bochni, jak też kwot wpłaconych przez skarżącego, wierzycielowi w ramach przyznanych rat oraz tzw. wpłaty własnej. Zatem organ zareagował na wniosek skarżącego, nie pozostawił go bez odpowiedzi. Natomiast na gruncie sprawy o bezczynność, Sąd nie ma podstaw prawnych do przeprowadzania kontroli zasadności stanowiska zaprezentowanego przez organ.
Końcowo jeszcze raz podkreślić należy, że kognicja sądu administracyjnego w przypadku skargi na bezczynność, ogranicza się jedynie do badania przesłanek bezczynności organu, nie zaś przesłanek prawidłowego zastosowania norm materialnoprawnych, które winny znaleźć zastosowanie w przypadku kontroli decyzji.
Sąd orzekał w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
-----------------------
Sygn. akt I SAB/Kr 7/23
19
Sygn. akt I SAB/Kr 7/23
1