I SAB/Ke 2/25

I SAB/Ke 2/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-10-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-08-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Chraniuk-Stępniak
Magdalena Stępniak
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 par 2 pkt 8 i 9, art. 53b, art. 149 pat 1 pkt 1 i par 1a oraz art. 161 par 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 35 i art. 36 par 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2025 poz 350
art. 34 ust. 1-3, art. 50 ust. 1h i 1i oraz ust. 2b-2e i ust. 2h, art. 123
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Asesor WSA Magdalena Stępniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 października 2025 r. sprawy ze skargi W. B. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie udzielenia informacji o koncie osoby ubezpieczonej 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania organu do udzielenia informacji na wniosek skarżącego z dnia 5 maja 2025 r. dotyczącej rozliczenia składek; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Uzasadnienie
W. B. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę z 4 lipca 2025 r. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Zakład") w przedmiocie udzielenia informacji o koncie osoby ubezpieczonej.
W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że 5 maja 2025 r. zwróciła się do Zakładu o udostępnienie rozliczenia finansowego w zakresie naliczonych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za okres [...] oraz za okres [...] i za 2019 r. w rozbiciu miesięcznym, które to informacje są niezbędne dla toku postępowań sądowych. Wskazał, że termin udostępnienia ww. danych upłynął 5 czerwca 2025 r . Wobec braku odpowiedzi 9 czerwca 2025 r. złożył do organu pisemne ponaglenie w sprawie, na które organ nie udzielił odpowiedzi. Następnie skarżący wskazał na nieprawidłowości w działaniu organu, jakich doświadczył w przeszłości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Opisując stan faktyczny sprawy, Zakład wskazał na prowadzone postępowanie przed Sądem Okręgowym w K. w sprawie [...] [...] w związku z wniesieniem odwołania przez W. B. na decyzję organu. Podał, że w związku z ww. postępowaniem przekazano akta administracyjne sprawy i znajdują się ona w posiadaniu ww. jednostki. Z uwagi na toczące się postępowanie organ, jak wskazał, oczekiwał na stosowne zobowiązanie Sądu Okręgowego co do żądania udzielenia wnioskowanej informacji. Wyjaśnił, że pismem z 1 sierpnia 2025 r. Zakład przesłał skarżącemu wnioskowane informacje o należnych składkach na FUS za lata 2013, 2014, 2017 do 2019.
Jednocześnie, powołując się na przepis art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 769) organ wskazał, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności. W ocenie Zakładu, dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że był on zobowiązany na podstawie obowiązujących przepisów prawa do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi.
Kwestia udzielenia informacji o wysokości naliczonych składek na FUS żądanych przez skarżącego dla celów toczącego się przed Sądem Okręgowym w K. postępowania z odwołania skarżącego nie może być traktowana jako czynność podejmowana przez organ w ramach toczącego się postępowania administracyjnego lub po jego zakończeniu. Udzielenie takiej informacji dla celów innego postępowania nie wymaga wydania decyzji, postanowienia, nie jest także aktem, czy czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej: "p.p.s.a.", tym samym nie jest możliwe, aby żądanie stwierdzenia bezczynności mogło zostać oparte, tak jak wskazuje skarżący, na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.
Następnie Zakład podniósł, że przepisy prawa nie przewidują konkretnego terminu dla załatwienia wniosku strony o podanie informacji dla celów prowadzonego między stronami postępowania przed sądem powszechnym. Zdaniem organu po przekazaniu odwołania skarżącego do Sądu Okręgowego dysponentem postępowania w zakresie wnioskowanych informacji stał się Sąd Okręgowy i tylko na stosowne wezwanie/zobowiązanie tego sądu możliwe było udzielenie wnioskowanej informacji, w szczególności, gdy sam wnioskodawca wskazał, że informacji tych żąda dla celów toczącego się postępowania.
Zakład podkreślił, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku w tym zakresie nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub innego aktu albo nie podjął stosownej czynności. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. zaskarżanie decyzji, postanowień oraz innych aktów lub czynności.
Wobec powyższego, Zakład uprawniony był do przyjęcia o braku podstaw prawnych do udzielenia stronie przeciwnej (w ramach toczącego się postępowania przed Sądem Okręgowym na skutek odwołania skarżącego) informacji dla celów postępowania toczącego się przed sądem powszechnym i że udzielenie takich informacji w zaistniałym stanie faktycznym nie może być dokonane na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zakład do odpowiedzi na skargę załączył pismo z 1 sierpnia 2025 r. stanowiące odpowiedź na wniosek z 5 maja 2025 r. w przedmiocie udzielenia informacji skarżącemu o stanie konta osoby ubezpieczonej.
Zarządzeniem z 25 sierpnia 2025 r. Sąd wezwał skarżącego o udzielenie informacji w terminie 7 dni, czy otrzymał pismo z ZUS Oddział w K. z 1 sierpnia 2025 r. znak: [...] stanowiące odpowiedź na pismo z 4 lipca 2025 r., pod rygorem uznania, że pismo to zostało mu doręczone.
W odpowiedzi na powyższe skarżący poinformował, że odebrał ww. pismo organu około 20 sierpnia 2025 r. Podał, że organ przesłał ww. pismo zwykłą przesyłką listowną. Wskazał, że jego wniosek z 5 maja 2025 r. skierowany do Zakładu nie dotyczył prowadzonego przez Sąd Okręgowy w K. [...] postępowania sygn. akt: [...] [...] i taki zapis w nim się nie znajduje. Informacje, o których udostępnienie wystąpił, dotyczą innych postępowań sądowych, zaś przesłanie kopii pisma z 5 maja 2025 r. do [...] Sądu Okręgowego w K., zgodnie z sugestią sądu miało potwierdzić nieprawidłowości w rozliczeniach ZUS za okres [...] oraz za [...], a także 2019 r. powstałe w wyniku rażących nieprawidłowości w rozliczeniach finansowych środków pieniężnych wpłaconych do ZUS przez skarżącego terminowo. Zarzucił, że Zakład odpowiedział na wniosek z 5 maja 2025 r. po upływie prawie 3 miesięcy, co w sposób rażący narusza przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie terminów załatwiania spraw. Podkreślił, że gdyby nie złożył do Sądu skargi w sprawie bezczynności organu, to zapewne do dnia dzisiejszego organ nie udzieliłby odpowiedzi na wniosek, skoro przez 3 miesiące nie mógł wykonać podstawowych czynności, to i przez kolejne następne miesiące, także w tej sprawie nic by nie wykonał.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 (są to sprawy dotyczące decyzji i postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, a także innych aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa) lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (tj. spraw obejmujących indywidualne interpretacje przepisów prawa podatkowego oraz opinii zabezpieczających). Ponadto sąd administracyjny, na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., rozpoznaje skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W tej sprawie ten warunek został spełniony.
W. B. wywiódł skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie udzielenia informacji w zakresie wysokości naliczonych składek na FUS w latach 2013-2014, 2017-2018 i 2019 r., po wniesieniu ponaglenia do organu.
W kontekście przedmiotu sporu należy w pierwszej kolejności przywołać znajdujące zastosowanie w sprawie regulacje prawne.
Stosownie do art. 34 ust. 1 u.s.u.s., Zakład zapewnia rzetelność i kompletność informacji gromadzonych na kontach ubezpieczonych i na kontach płatników składek w sposób uregulowany niniejszą ustawą. Informacje zawarte na koncie ubezpieczonego i koncie płatnika składek prowadzonych w formie elektronicznej, które przekazane zostały w postaci dokumentu pisemnego albo elektronicznego, są środkiem dowodowym w postępowaniu administracyjnym i sądowym (art. 34 ust. 2 u.s.u.s.). Do informacji zawartych na kontach ubezpieczonych i kontach płatników składek oraz danych źródłowych będących podstawą zapisów na tych kontach stosuje się przepisy o ochronie danych osobowych (art. 34 ust. 3 u.s.us..). Wykorzystywanie danych osobowych i innych informacji zgromadzonych na kontach ubezpieczonych dopuszczalne jest jedynie w przypadkach określonych w ustawie (art. 34 ust. 4 u.s.u.s.).
Zgodnie z art. 50 ust. 1h ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 350 ze zm., dalej jako u.s.u.s., "ustawa"), informacje o stanie konta Zakład udostępnia ubezpieczonym, którzy w systemie teleinformatycznym Zakładu utworzyli profil informacyjny. Informacje o stanie konta, na żądanie ubezpieczonego, udostępnia się również w formie pisemnej, z uwzględnieniem ust. 2b-2d (art. 50 ust. 1i ustawy). Stosownie do art. 50 ust. 2b ustawy, informację o stanie konta Zakład przesyła listem zwykłym na adres do korespondencji podany w zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych, o którym mowa w art. 36 ust. 10. Jeżeli ubezpieczony został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych przez więcej niż jednego płatnika składek, informację o stanie konta przesyła się na adres do korespondencji podany w zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych, które Zakład otrzymał jako ostatnie (art. 50 ust. 2c ustawy). Jeżeli adres do korespondencji jest nieprawidłowy lub niepełny, informację o stanie konta Zakład przesyła na podany w zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych adres zamieszkania lub adres zameldowania albo na adres zameldowania na pobyt stały uzyskany z rejestru PESEL (art. 50 ust. 2d ustawy). Stosownie do art. 50 ust. 2e ustawy, jeżeli po otrzymaniu informacji o stanie konta ubezpieczony niebędący płatnikiem składek stwierdzi, że na jego koncie nie zostały zewidencjonowane wszystkie należne składki na ubezpieczenie emerytalne lub zostały zewidencjonowane w niewłaściwej wysokości, powinien zgłosić do płatnika tych składek, na piśmie lub do protokołu, wniosek o sprostowanie danych przekazanych do Zakładu w dokumentach związanych z ubezpieczeniami społecznymi określonych w ustawie lub przekazanie brakujących dokumentów, zwany dalej "wnioskiem o sprostowanie danych". W przypadku nieuwzględnienia przez płatnika składek wniosku o sprostowanie danych oraz w przypadku gdy płatnik składek już nie istnieje, ubezpieczony powinien złożyć we wskazanej przez Zakład jednostce organizacyjnej Zakładu wniosek o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, przedkładając jednocześnie dokumenty potwierdzające wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne oraz kopię informacji, o której mowa w ust. 2f (art. 50 ust. 2h ustawy).
Podsumowując, dane z konta ubezpieczonego i konta płatnika są udostępniane na wniosek osób fizycznych i płatników, których dotyczą. Wniosek o udostępnienie informacji z konta ubezpieczonego osoba fizyczna składa na piśmie w terenowej jednostce organizacyjnej ZUS, właściwej dla jego miejsca zamieszkania. W tym celu ubezpieczony może posłużyć się przygotowanym przez ZUS wnioskiem o wydanie zaświadczenia (informacji) z konta osoby ubezpieczonej US-7. Ubezpieczony może również stawić się w ZUS osobiście i po okazaniu dokumentu tożsamości uzyskać informacje ze swojego konta ustnie. W takim przypadku ZUS – na wniosek ubezpieczonego – ma obowiązek potwierdzić na piśmie ustne udostępnienie danych z konta ubezpieczonego. Płatnik, ubezpieczony oraz pobierający świadczenia z ubezpieczeń społecznych lub inne świadczenia wypłacane przez ZUS na podstawie odrębnych przepisów, który posiada profil informacyjny w PUE ZUS, może samodzielnie pobierać dokument potwierdzający jego dane zgromadzone w systemie teleinformatycznym ZUS. Zakres danych, które mogą być pobrane w tym trybie, określa ZUS (zob. K. Antonów i inni, Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, Warszawa 2024, art. 50 i tam powołane: Ustawa..., Suplement, red. B. Gudowska, J. Strusińska-Żukowska, komentarz do art. 50).
Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że W. B. 5 maja 2025 r. wystąpił do Zakładu z pisemnym wnioskiem o udzielenie informacji znajdujących się na prowadzonym dla jego osoby koncie ubezpieczonego. Organ wnioskowanych informacji udzielił dopiero po wniesieniu 4 lipca 2025 r. skargi na bezczynność organu do tut. Sądu, bo pismem z 1 sierpnia 2025 r.
Nie było w sprawie sporu co do tego, że Zakład żądanymi danymi dotyczącymi wysokości należnych składek dysponował, bo znajdowały się one na koncie skarżącego jako ubezpieczonego. Bezspornie udzielona pisemna odpowiedź organu uwzględnia żądane wnioskiem informacje. Sąd uznał w niniejszej sprawie, że skarżący jako ubezpieczony ma prawo żądać - a Zakład ma obowiązek udzielić - informacji znajdujących się na własnym koncie tego ubezpieczonego. Uprawnienie po stronie skarżącego i obowiązek po stronie organu zostały skonkretyzowane w przywołanych wyżej przepisach art. 34 i art. 50 u.s.u.s.
Uprawnienie ubezpieczonego do żądania informacji o jego koncie i odpowiadający temu uprawnieniu obowiązek ZUS do udzielenia tych informacji ma zatem swoje źródło w przepisach prawa materialnego, także rangi konstytucyjnej. Stosownie do art. 51 ust. 3 Konstytucji RP, każdy ma prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych. Ograniczenie tego prawa może określić ustawa. Każdy ma prawo do żądania sprostowania oraz usunięcia informacji nieprawdziwych, niepełnych lub zebranych w sposób sprzeczny z ustawą (art. 51 ust. 4 Konstytucji RP).
Realizacja prawa dostępu ubezpieczonego do dotyczących go danych gromadzonych przez Zakład może warunkować możliwość podjęcia przez niego dalszych czynności, które wpływają na jego sytuację prawną, bo w istocie związaną np. z uzyskaniem prawa do emerytury lub emerytury w określonej wysokości, w szczególności poprzez sprostowanie danych czy wszczęcie postępowania wyjaśniającego. Odpowiedź Zakładu na wniosek o udzielenie informacji o stanie konta ubezpieczonego będzie zatem czynnością organu administracji, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a to czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Zgodnie zaś z art. 123 u.s.u.s., w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Stosownie do art. 35 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1); niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2); załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Zgodnie z art. 36 § 1 i 2 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy, ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.
W ocenie Sądu, wynika z przewołanych regulacji prawnych, że w sprawie udzielenia informacji o koncie ubezpieczonego zastosowanie powinny znaleźć przepisy Kodeksu postepowania administracyjnego, w tym art. 35 k.p.a. Przepis art. 35 § 2 k.p.a. wskazuje, że informacja takowa udzielona powinna zostać ubezpieczonemu niezwłocznie. Niezwłocznie załatwić sprawę to załatwić ją bez nieuzasadnionej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.
W przedmiotowej sprawie oczywiste jest, że Zakład wydał wnioskowaną przez skarżącego informację w oparciu o dane, którymi rozporządza, którymi dysponuje i nie wynika z treści pisma będącego odpowiedzią na wniosek skarżącego z 5 maja 2025r., aby organ prowadził postępowanie wyjaśniające w tej sprawie. To powoduje, że organ winien był żądanych informacji udzielić niezwłocznie, czyli w istocie najszybciej jak to możliwe. W piśmiennictwie wskazuje się, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma obowiązek udostępnić dane z konta ubezpieczonego albo konta płatnika w terminie 7 dni, chyba że podjął postępowanie wyjaśniające, które powoduje wydłużenie tego terminu (zob. K. Antonów i inni, Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, Warszawa 2024, art. 50 i tam powołane: Ustawa..., Suplement, red. B. Gudowska, J. Strusińska-Żukowska, komentarz do art. 50). Toczące się postępowanie przed sądem powszechnym nie wpływało na prawo ubezpieczonego do uzyskania informacji o danych zgromadzonych na jego koncie.
W analizowanym przypadku Zakład nie udzielił wnioskowanych informacji o koncie skarżącego ani niezwłocznie, ani też w terminie 7 dni, ani nawet w terminie miesiąca od otrzymania wniosku. Dopuścił się tym samym bezczynności. Nie sposób uznać, że była to sprawa szczególnie skomplikowana.
Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1, 2 i 3 p.p.s.a.:
- zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce
z rażącym naruszeniem prawa.
Mając na uwadze, że organ udzielił odpowiedzi na wniosek z 5 maja 2025 r. po wniesieniu skargi, która została złożona 4 lipca 2025 r., rozpoznanie zawartego w skardze żądania zobowiązania organu do załatwienia tego wniosku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stało się bezprzedmiotowe, w związku z czym Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt 1 wyroku). Nie można zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte.
Zgodnie z przywołanym już art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bezczynność organu zachodzi z rażącym naruszeniem prawa, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające w jakimkolwiek zakresie winę organu za tę bezczynność. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych obowiązków, czyli terminów do załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia (por. wyrok NSA z 24 maja 2018 r., sygn. II OSK 381/18, dostępny jak wyżej).
Nie budzi wątpliwości Sądu, że z taką sytuacją nie mamy do czynienia
w odniesieniu do wniosku skarżącego z 5 maja 2025 r., na który organ odpowiedział niezwłocznie po wniesieniu skargi, wyjaśniając, że oczekiwał na stosowny wniosek Sądu Okręgowego w K. w związku z toczącym się postępowaniem przed tym sądem. Opóźnienie w rozpoznaniu wniosku nie było znaczące, a w okolicznościach sprawy nie ma przesłanek do przyjęcia, aby celem organu było zlekceważenie złożonego wniosku, a tym samym obowiązków nałożonych na organ ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych.
Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.