I SAB/Ke 2/23

I SAB/Ke 2/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-04-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /sprawozdawca/
Andrzej Mącznik
Artur Adamiec /przewodniczący/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
658
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
umorzono postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu
Oddalono skargę w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 3 par. 2, art. 149, art. 151, 54 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) Asesor WSA Andrzej Mącznik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi Centrum [...] "Ż. " Sp. z o.o. w Ł. na bezczynność Zarządu Powiatu Ostrowieckiego w przedmiocie dokonania aktualizacji stawki dotacji oświatowej I. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Zarządu Powiatu Ostrowieckiego do dokonania aktualizacji wysokości stawki dotacji oświatowej w roku 2022; II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala skargę w pozostałej części; IV. zasądza od Zarządu Powiatu Ostrowieckiego na rzecz Centrum [...] "Ż. " Sp. z o.o. w Ł. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Centrum [...] "Ż. " Sp. z o.o. w Ł. (dalej "Spółka") w piśmie z
13 stycznia 2023 r. wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na bezczynność Zarządu Powiatu Ostrowieckiego w zakresie dokonania aktualizacji stawki dotacji oświatowej. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 24 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1762 ze zm., zwanej dalej "Kartą Nauczyciela") w zw. z art. 43 ust. 1 pkt 4 w zw. z ust. 2 pkt 3 oraz ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2082, zwanej dalej "u.f.z.o.") poprzez niedokonanie do 31 października 2022 r. aktualizacji stawki dotacji oświatowej, o której mowa w art. 26 u.f.z.o.
W konsekwencji powyższego skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do ustalenia nowej stawki dotacji w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku w niniejszej sprawie; stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, że jest organem prowadzącym szkoły niepubliczne na terenie Powiatu Ostrowieckiego, które otrzymują dotację oświatową, o której mowa w art. 26 ust. 2 u.f.z.o. Skarżąca powołała się w szczególności na treść art. 24 Karty Nauczyciela i zarzuciła, że mimo wskazanego w tym przepisie terminu - nie później niż do dnia 31 października 2022 r. - Zarząd Powiatu Ostrowieckiego nie dokonał aktualizacji stawki dotacji oświatowej. Jednocześnie skarżąca wskazała, że 12 stycznia 2023 r. za pośrednictwem organu wniosła w tej sprawie ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Powiatu Ostrowieckiego wniósł o umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do ustalenia nowej stawki dotacji; stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; oddalenie wniosku skarżącego o przyznanie od organu sumy pieniężnej; zasądzenie od skarżącego na rzecz strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych.
Organ wskazał, że Zarząd Powiatu Ostrowieckiego na posiedzeniu w dniu 18 stycznia 2023 r. podjął uchwałę Nr 24/2023 w sprawie aktualizacji wysokości stawek dotacji dla szkół i placówek niepublicznych dotowanych przez Powiat Ostrowiecki w roku 2022. Jednocześnie dokonano wyliczenia dotacji przysługującej skarżącej i przekazano na rachunek bankowy Spółce łącznie kwotę 8.782,49 zł tytułem zaktualizowanej dotacji.
Wobec powyższego, zdaniem organu, brak jest podstaw do uwzględnienia skargi Spółki poprzez nakazanie wydania aktu prawnego dotyczącego aktualizacji dotacji. Organ wyjaśnił, że brak podjęcia uchwały w przepisowym terminie nie wynikał ze złej woli organu a determinowany był czynnikiem ludzkim. Postępowania dotyczące naliczania dotacji dla szkól niepublicznych w 2022 r. prowadził jeden tylko pracownik Starostwa Powiatowego. Pracownik ten w okresie, w którym należało dokonać aktualizacji stawek, przebywał na długotrwałym zwolnieniu lekarskim. Pozostali pracownicy, wobec braku uprawnień w dostępie do aplikacji elektronicznej, w której prowadzona jest obsługa zadania w zakresie naliczania i przekazywania dotacji, jak również z uwagi na brak szczegółowej wiedzy merytorycznej koniecznej do przygotowania i wdrożenia aktualizacji stawek, nie przygotowali aktualizacji. Nadto organ oświadczył, że podjął kroki, by zmniejszyć ryzyko ponownych nieprawidłowości poprzez zatrudnienie i przeszkolenie dodatkowego pracownika, któremu powierzono obowiązki związane z rozliczaniem dotacji. W ocenie organu nie doszło do rażącego naruszenia prawa, choć niewątpliwie przekroczono termin aktualizacji stawek dotacji.
Organ wniósł o oddalenie skargi w zakresie wniosku Spółki o przyznanie sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 156 § 6 p.p.s.a.
W piśmie procesowym z 24 lutego 2023 r. Spółka wniosła o umorzenie postępowania w niniejszej sprawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w kwocie 1800 zł. Skarżąca podniosła bowiem, że zaskarżony stan bezczynności organu w postaci braku aktualizacji dotacji oświatowej ustał, a czynności dokonane przez organ świadczą o uwzględnieniu skargi w całości w wyniku autokontroli organu i wypełnieniu dyspozycji art. 54 § 3 p.p.s.a.
Sprawa została rozpoznana na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, zwanej dalej "p.p.s.a.") na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a. lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, a także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 - 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Zakres badania przez sąd sprawy ze skargi na bezczynność organu administracji publicznej sprowadza się w pierwszym rzędzie do rozważenia, czy w ustalonym stanie faktycznym na organie spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności oraz wyjaśnienia, jakie terminy określa ustawodawca do załatwiania spraw określonego rodzaju. Kognicja sądu administracyjnego ogranicza się bowiem do badania, czy organ miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności i czy zrobił to w zakreślonym przez ustawodawcę terminie.
W tej sprawie zarzucona przez Spółkę bezczynność polegała na niedokonaniu aktualizacji stawki oświatowej dla szkół niepublicznych na rok 2022. Do podjęcia takiego aktu zobowiązuje organ art. 24 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022, poz. 1730), który stanowi, że w związku z zastosowaniem od dnia 1 września 2022 r. wskaźnika, o którym mowa w art. 30 ust. 3 pkt 1 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz zwiększeniem części oświatowej subwencji ogólnej, o którym mowa w art. 23, kwota dotacji, o której mowa w art. 15-21, art. 25 ust. 1-4 i 8, art. 26 ust. 1, 2 i 8, art. 28-30, art. 31 ust. 1, art. 40 i art. 41 ustawy zmienianej w art. 6, ulega aktualizacji, o której mowa w art. 43 ust. 1 pkt 4 tej ustawy. Aktualizacji dokonuje się nie później niż do dnia 31 października 2022 r.
Powyższy obowiązek ustawowy organu, w przypadku szkół niepublicznych odczytywany łącznie z art. 26 u.f.z.o., został zrealizowany przez Zarząd Powiatu Ostrowieckiego - po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność organu - poprzez ustalenie zaktualizowanej stawki dotacji oświatowej w uchwale Nr 24/2023 wydanej w dniu 18 stycznia 2023 r. w sprawie aktualizacji wysokości stawek dotacji dla szkół i placówek niepublicznych dotowanych przez Powiat Ostrowiecki w roku 2022.
W oparciu o wydaną uchwałę została ustalona dla skarżącej wysokość dotacji oświatowej według zaktualizowanej stawki i odpowiednia kwota została stronie wypłacona. Zauważyć przy tym należy, że w niniejszym postępowaniu sąd administracyjny nie dokonuje kontroli zgodności z prawem powyższej uchwały, ani też czynności ustalenia wysokości wypłaconej stronie dotacji oświatowej. Sąd bada jedynie, czy została zaktualizowana stawka dotacji dla szkół niepublicznych zgodnie z obowiązkiem wynikającym z ustawy.
Ponieważ organ przed dniem wydania wyroku zaktualizował stawkę dotacji oświatowej, czego żądała skarżąca, z tego względu oczywistym pozostaje, że zawarte w skardze żądanie zobowiązania organu do ustalenia nowej stawki dotacji stało się bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W związku z tym sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie zobowiązania Zarządu Powiatu Ostrowieckiego do dokonania aktualizacji wysokości stawki dotacji oświatowej w roku 2022 (pkt I wyroku) - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Nie można zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2017 r. o sygn. akt I OSK 1789/16, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl i zob. też uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, publ. ONSAiWSA 2009/4/63).
Na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, lecz nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II wyroku). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać bowiem pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być przy tym oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, lex nr 1218894; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13, lex nr 1299457). W niniejszej sprawie bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, ponieważ organ z przyczyn obiektywnych nie wywiązał się z nałożonego prawem obowiązku w ustawowym terminie. Długotrwałe zwolnienie lekarskie pracownika zajmującego się postępowaniami dotyczącymi naliczania dotacji dla szkół niepublicznych nie zwalnia organu od odpowiedzialności za naruszenie prawa, ale nie świadczy o rażącym charakterze tego zaniechania. Nie sposób nie zauważyć, że niezwłocznie po wniesieniu skargi do sądu przez skarżącą stawka dotacji oświatowej dla szkół niepublicznych została zaktualizowana. Nie można więc uznać, że działanie organu "z góry" nacechowane było złą wolą.
Z podanych wyżej powodów sąd nie uwzględnił wniosku skargi o przyznanie sumy pieniężnej (art. 151 p.p.s.a.), oddalając skargę w pozostałej części (pkt III wyroku). Podstawy skierowania takiego żądania przez skarżącą nie zostały należycie w skardze uzasadnione, ale też zachowanie organu nie wskazuje, aby w przyszłości organ ten miał nie realizować swoich obowiązków ustawowych wynikających z prawa związanych z aktualizowaniem stawek dotacji oświatowej.
O zwrocie kosztów postępowania, na które składają się koszty zastępstwa procesowego skarżącej przez pełnomocnika (480 zł) oraz uiszczony wpis od skargi (100 zł), sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.) - pkt IV wyroku. Przedmiotem zaskarżenia nie jest kwota wypłaconej dotacji.
Końcowo należy wyjaśnić, że w ocenie sądu w tej sprawie nie mamy do czynienia z działaniem autokontrolnym organu, o jakim mowa w art. 54 § 3 p.p.s.a. O ile w rzeczy samej stawka dotacji została aktualizowana po wniesieniu skargi przez Spółkę do tut. sądu, na skutek wydania uchwały w dniu 18 stycznia 2023 r., to jednak wnioski skargi nie zostały w całości uwzględnione (m.in. żądanie przyznania sumy pieniężnej). Natomiast w myśl art. 54 § 3 zd. 1 i 3 p.p.s.a., organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości, a uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją.