I SAB/GL 17/24

I SAB/Gl 17/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-02-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Tyszkiewicz-Ziętek
Borys Marasek /przewodniczący sprawozdawca/
Mikołaj Darmosz
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
659
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu  - art.149 par.1a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 par. 1, par. 2, par. 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 111
art. 125 par. 1, art. 139 par. 1, art. 140 par. 1 i par. 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Borys Marasek (spr.), Asesor WSA Mikołaj Darmosz, Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 lutego 2025 r. sprawy ze skargi H. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta B. w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za lata 2021-2023 1) umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Prezydenta Miasta B. do wydania decyzji, 2) stwierdza, że Prezydent Miasta B. dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w zakresie podatku od nieruchomości za lata 2021 i 2022, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3) w pozostałym zakresie oddala skargę, 4) zasądza od Prezydenta Miasta B. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
H. K. (dalej: skarżąca, strona) w piśmie z dnia 22 października 2024 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta B. (dalej: Prezydent, organ) w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za lata 2021-2023.
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Postanowieniami z dnia 31 października 2023 r. organ wszczął postępowania podatkowe w sprawie ustalenia stronie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] składającej się z działki nr [...] i [...] za 2021 r., 2022 r. i 2023 r.
Pismami z dnia 31 października 2023 r. organ zwrócił się do Urzędu Skarbowego w B. o przekazanie dokumentacji rozliczeniowej w zakresie podatku dochodowego wynikającego z prowadzenia działalności gospodarczej przez stronę pod firmą K za okres 2021-2023 r. oraz przekazanie informacji i posiadanych dokumentów w zakresie ww. działalności gospodarczej.
Z uwagi na prowadzone postępowania dowodowe, organ postanowieniem z dnia 30 listopada 2023 r. dokonał przesunięciu terminu do załatwienia sprawy do dnia 6 lutego 2024 r. Wobec niemożność załatwienia sprawy w terminie organ, zgodnie z dyspozycją art. 140 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 111, dalej o.p.), kolejnymi postanowieniami z dnia 30 stycznia 2024 r., 26 marca 2024 r., 23 maja 2024 r., 25 lipca 2024 r. i 26 września 2024 r. zawiadamiał stronę o niezałatwieniu sprawy we właściwym terminie, podając przyczynę i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
Pismem z dnia 6 grudnia 2023 r. Urząd Skarbowy w B. wskazał, że nie odnotowano wpływu deklaracji rozliczeniowej w zakresie podatku dochodowego wynikającego z prowadzenia działalności gospodarczej za 2021-2023 r., natomiast deklaracje roczne za 2023 r. składane są do 30 kwietnia 2024 r. Następnie w odpowiedzi na wezwanie organu o przesłanie dokumentów rozliczeniowych za rok 2023 r. dotyczących strony Urząd Skarbowy poinformował, że nie odnotowano wpływu deklaracji rozliczeniowej w zakresie podatku dochodowego wynikającego z prowadzenia działalności gospodarczej za 2023 r.
Pismem z dnia 25 lipca 2024 r. organ wezwał stronę do złożenia wyjaśnień, które pozwoliłyby zakończyć postępowanie podatkowe w zakresie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości i wydać decyzje za 2021-2023 r. W odpowiedzi strona wskazała, że we wskazanych w ww. piśmie budynkach w 2021 r. do nadal nie była prowadzona działalność gospodarcza oraz, że budynki te nie były rozbudowywane.
Ponadto w dniu 25 lipca 2024 r. organ wezwał syna strony - B. K. do złożenia wyjaśnień, czy w okresie 2021-2023 r. nieruchomość, stanowiąca własność skarżącej, była związana z działalnością gospodarczą prowadzoną pod firmą K1. W odpowiedzi oświadczył, że w tym okresie nie realizował przedmiotowych działań.
Postanowieniem z dnia 26 września 2024 r. organ, zgodnie z art. 200 § 1 o.p., przed wydaniem decyzji, wyznaczył stronie 7-dniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.
W dniu 15 października 2024 r. strona wniosła za pośrednictwem organu ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, które wraz ze stanowiskiem organu zostało przekazane do SKO w dniu 18 października 2024 r.
Decyzjami z dnia 25 października 2024 r. organ ustalił stronie podatek od nieruchomości za lata 2021–2023, od których strona wniosła odwołanie do SKO.
W skardze na przewlekłe prowadzenie postępowania Prezydenta, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca wniosła o:
1. uznanie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa;
2. uznanie, że organ dopuścił się przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa;
3. przyznanie stronie skarżącej odszkodowania zgodnie z art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), na poczet niezapłaconych podatków z winy organu za każdy rok braku decyzji;
4. zasądzenie możliwość spłaty zadłużenia w 4 równych ratach za każdy rok kalendarzowy;
5. uznanie działania jako czyn zabroniony z art. 231 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 17 z późn. zm., dalej: k.k.).
W uzasadnieniu skargi strona wskazując na przekroczenie terminu załatwienia sprawy stwierdziła, że organ pozostawał w bezczynności - sprawa nie została załatwiona w terminie oraz w przewlekłości, ponieważ postępowanie było prowadzone dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.
Podniosła, że w następstwie powyższego złożyła do organu ponaglenie za każdy rok z osobna.
Zaznaczyła, że nie jest to pierwsza sytuacja, w której kumuluje się należności z tytułu podatku od nieruchomości. Na potwierdzenie powyższego przedłożyła pismo z dnia 20 marca 2023 r., na podstawie którego za lata poprzednie, tj. za lata 2018-2020 przesuwano termin wydania decyzji, a decyzje wymiarowe za ten okres wydało SKO na jej wniosek w dniu 24 sierpnia 2023 r.
Zdaniem skarżącej permanentność organu w tym zakresie wskazuje jednoznacznie na działania tendencyjne popełniane świadomie przez okres 6 lat. Organ sztucznie przesuwa terminy, powodując kumulację należności podatkowych w celu przejęcia nieruchomości z powodu zadłużenia. Reguła spłaty należności w 4 ratach jest korzystna dla obywatela, natomiast kumulacja z trzech lat musi być spłacona jednorazowo, ponieważ organ wystawia nakaz płatniczy, tak uczyniono za lata 2018-2020.
Skarżąca wskazała, że jest emerytką otrzymującą świadczenie emerytalne w kwocie 2.640 zł, będącą właścicielem nieruchomości, którą próbuje jej się odebrać wykorzystując stanowisko służbowe.
W dalszej części skarżąca powołała się na inny dokument świadczący o nierównym traktowaniu i działaniu na jej szkodę. Podniosła, że pismem z dnia 6 kwietnia 2023 r. zwróciła się do organu o wypis z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w odpowiedzi na które organ poinformował, że na tym terenie plan stracił ważność w dniu 1 stycznia 2004 r. Zaś z zamówionego na Geoportalu w dniu 28 lipca 2024 r raportu dla nieruchomości nr [...] wynika, że nieruchomość jest zapisana w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jako "Bi“, czyli posiada plan od dnia 28 lipca 2024 r. Natomiast sąsiednia działka, której właścicielem jest organ, to działka z aktywnym wnioskiem o pozwolenie na budowę "B", która ma zostać sprzedana deweloperom i ma na niej powstać osiedle. Dlatego też, w ocenie skarżącej, nie może otrzymywać rokrocznie decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. o umorzenie postępowania ze względu na brak możliwości zobowiązania organu do działań wskazanych w art. 149 § 1 tej ustawy, ewentualnie o oddalenie skargi w całości i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Odnosząc się do zarzutów skarżącej organ podniósł, że na podstawie art. 140 § 1 o.p. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazuje nowy termin załatwienia sprawy. Tak samo dzieje się w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu. Zdaniem organu wywiązał się on ze swoich obowiązków wynikających z art. 140 o.p., a kolejne postanowienia o wyznaczeniu terminu do załatwienia sprawy znajdowały uzasadnienie w okolicznościach sprawy. Organ dążył bowiem do ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości sposobu wykorzystywania nieruchomości pod kątem działalności gospodarczej. Tym samym, w ocenie organu, wyznaczając kolejne terminy nie pozostawał w stanie bezczynności. Wszystkie wydane w sprawie postanowienia o przesunięciu terminu do załatwienia sprawy wydane zostały z uwagi na konieczność zebrania wyczerpującego materiału dowodowego, bo decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości powinna być wydana zgodnie z przepisami regulującymi postępowanie podatkowe oraz w oparciu o zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy w sprawie. Zaznaczył, że istotą decyzji jest zakończenie postępowania podatkowego poprzez rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty (art. 207 o.p.), a zatem wydanie decyzji jest konsekwencją przeprowadzonego postępowania podatkowego. W toku tego postępowania organ powinien kierować się zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 122 o.p., która zobowiązuje organ do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. W celu realizacji tej zasady - wedle postanowień art. 187 § 1 o.p. – organ winien zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Oznacza to, że materiał powinien być zgromadzony do czasu wydania decyzji.
Organ podniósł przy tym, że w dniu 25 października 2024 r. organ wydał decyzje w przedmiotowej sprawie.
Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, wskazał, że należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia (względnie braku zakończenia), lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W tradycyjnym ujęciu rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na akceptację w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania naruszenia prawa za rażące nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. To przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być w sposób oczywisty pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażącym naruszeniem prawa pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty.
W ocenie organu, w przedmiotowej sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa, przesunięcie terminu do załatwienia sprawy było uzasadnione wobec konieczności zgromadzenia odpowiedniego materiału dowodowego. Podniósł, że Urząd Skarbowy wskazał w grudniu 2023 r., że przekazanie informacji wnioskowanych przez organ będzie możliwe dopiero po 30 kwietnia 2024 r. Nie można zatem mówić o bezczynności organu, czy też dopuszczeniu się przez organ przewlekłości.
Powołując się końcowo na pogląd wyrażony w doktrynie wskazał, że skarga na bezczynność organu jest prawnie dopuszczalna, dopóki organ ten nie zniweczy stanu milczenia. Jeżeli zaś organ, którego bezczynność została zaskarżona do sądu administracyjnego, wyda akt lub interpretację albo dokona czynności lub stwierdzi albo uzna uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa, sąd powinien umorzyć postępowanie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., ze względu na brak możliwości zobowiązania organu do działań wskazanych w art. 149 § 1 tej ustawy.
W piśmie procesowym z dnia 20 grudnia 2024 r. skarżąca wniosła o:
1. odrzucenie w całości odpowiedzi na skargę;
2. wymierzenie kary dla kierownika organu, zgodnie z art. 231 k.k.;
3. ukaranie osoby odpowiedzialnej za wydanie decyzji, zgodnie z art. 38 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.);
4. uznanie punktów, o które wniosła w skardze.
Zwróciła uwagę, że przez 5 lat wykonywane były kontrole z obmiarami wszystkich budynków przez pracowników organu, m.in. kontrola przeprowadzona w dniu 16 lipca 2020 r w której dokonano pomiaru laserowego wszystkich pomieszczeń. W jej ocenie na dzień 16 lipca 2020 r. organ miał pełną informację dotyczącą jej nieruchomości i nic nie stało na przeszkodzie aby w 2021 r. wydać decyzję z zachowaniem art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 70 z późn. zm.), jak i na lata następne. Organ nie wydaje decyzji trzy lata, nie wykonuje żadnej czynności, ponieważ po trzech latach nastąpi kumulacja i zostanie wydany nakaz płatniczy z zapłatą 7-dniową.
Wskazała, że w odniesieniu do jej nieruchomości nr [...] złożono 8 odwołań, w odniesieniu do nieruchomość męża nr [...] - 8 odwołań, zaś do wspólnej nieruchomość nr [...] - 8 odwołań. Zatem razem 24 odwołania, a za parę dni będzie ich więcej ponieważ kończy się 2024 r., a decyzji nie ma, dlatego złoży następne ponaglenia.
Ponadto wskazała, że wszelkie informacje dotyczące działalności gospodarczej można uzyskać w Wydziale Polityki Społecznej i Działalności Gospodarczej, znajdującym się w urzędzie oraz na stronie internetowej biznes.gov.pl. W załączeniu przedłożyła wydruk z tej strony, z którego wynika, że w dniu 4 kwietnia 2018 r. działalność została zawieszona, w dniu 26 czerwca 2020 r. wznowiona na wniosek ZUS u w celu uaktualnienia dokumentów z powodu przejścia na emeryturę, a w dniu 18 listopada 2020 r. powtórnie ją zawieszono.
Końcowo za błędne uznała zwracanie się przez organ do urzędu skarbowego z zapytaniem czy wykonuje działalność, bowiem organ ten zajmuje się podatkami, a nie miejscem wykonywania działalności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, a także stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, innych niż określone w pkt 1-3, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 z późn. zm., dalej: o.p.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W tym zakresie, przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie we właściwej formie i w określonym przez prawo terminie.
Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W przypadku nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, sąd oddala skargę w całości lub w części na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Sąd, mając na względzie katalog możliwych rozstrzygnięć wymienionych w art. 149 p.p.s.a., powinien odnieść się do całości sprawy, orzekając zarówno w zakresie bezczynności lub przewlekłości postępowania, a także dokonując oceny, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa oraz rozważając, czy zachodzą podstawy do przyznania skarżącemu sumy pieniężnej.
Pojęcia bezczynności i przewlekłości zdefiniowane zostały w art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Na gruncie Ordynacji podatkowej brak jest odmiennych definicji. Bezczynność zachodzi wtedy, gdy sprawy nie rozpatrzono w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast przewlekłość ma miejsce, gdy postępowanie trwa dłużej, niż jest to niezbędne do wyjaśnienia sprawy. Przewlekłość to zatem nie tylko długotrwała bezczynność, ale także sytuacja, w której organ np. mnoży czynności w celu wyjaśnienia sprawy ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2020 r., sygn. I GSK 631/20, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W judykaturze i piśmiennictwie przyjmuje się, że z przewlekłością działania organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy prowadził postępowanie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności – a zaniechanie to nie znajduje racjonalnego i przede wszystkim prawnego uzasadnienia (zob. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk i M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 86). Celem skargi na bezczynność lub przewlekłość organu administracji publicznej, jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Badając zasadność takiej skargi, Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność czy przewlekłość organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy. W świetle powyższego dla uznania bezczynności czy przewlekłości organu, konieczne jest przede wszystkim ustalenie, że, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, organ administracji był zobowiązany do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności, a mimo to w terminach ustawowych nie podejmuje działań, mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi.
Zgodnie z art. 125 § 1 o.p., organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Zasada szybkości postępowania wobec ścisłego związania z regulacjami zawartymi w art. 120-124 o.p., nie może pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, co może wiązać się z koniecznością dłuższego prowadzenia postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2023 r., sygn. I FSK 1576/22, opubl. w CBOSA). Wówczas, stosownie do treści art. 140 o.p., organ zobowiązany jest zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W art. 139 o.p. określone zostały terminy załatwienia sprawy przez organ podatkowy. Przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady zawartej w art. 125 § 1 o.p. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej, stosownie do art. 139 § 3 o.p., nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania. Natomiast zgodnie z art. 140 § 1 o.p., w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie, organ powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek, zgodnie z art. 140 § 2 o.p., ciąży na organie podatkowym również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Samo informowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie, nie chroni organu przed zarzutem przewlekłego prowadzenia postępowania. Działania organu w tym czasie, również podlegają kontroli sądu administracyjnego.
Mimo, że zgodnie z art. 139 § 1 o.p., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, to rozpoznawana sprawa, do dnia wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, nie została zakończona wydaniem decyzji. Przewlekłość w załatwieniu sprawy, jakiej dopuścił się organ, nie budzi wątpliwości w świetle art. 139 § 1 o.p. Sąd stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania w zakresie podatku od nieruchomości za lata 2021 i 2022 miało miejsce, gdyż postępowanie trwało dłużej, niż jest to konieczne dla prawidłowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Organ powinien był załatwić przedmiotową sprawę nie później niż w terminie dwóch miesięcy, zgodnie z art. 139 § 3 o.p.
Postanowieniami z dnia 31 października 2023 r. organ wszczął postępowania podatkowe w sprawie ustalenia stronie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2021 r., 2022 r. i 2023 r. Pismami z dnia 31 października 2023 r. organ zwrócił się do Urzędu Skarbowego w B. o przekazanie dokumentacji rozliczeniowej w zakresie podatku dochodowego wynikającego z prowadzenia działalności gospodarczej przez H. K.. Pismem z dnia 6 grudnia 2023 r. Urząd Skarbowy w B. wskazał, że nie odnotowano wpływu deklaracji rozliczeniowej w zakresie podatku dochodowego wynikającego z prowadzenia działalności gospodarczej za 2021-2023 r., natomiast deklaracje roczne za 2023 r. składane są do 30 kwietnia 2024 r. Od tego czasu, pomimo uzyskania z Urzędu Skarbowego w B. jednoznacznej odpowiedzi, że nie odnotowano wpływu deklaracji rozliczeniowej w zakresie podatku dochodowego wynikającego z prowadzenia działalności gospodarczej za 2021 i 2022 r., do dnia 25 lipca 2024 r., przez ponad 7,5 miesięcy, czynności organu ograniczały się wyłącznie do informowania strony, o wyznaczeniu nowego terminu rozstrzygnięcia sprawy za lata 2021 i 2022 r. Organ zatem niewątpliwie działał w sposób przewlekły w okresie od 13 grudnia 2023 r. do 25 lipca 2024 r. w sprawie ustalenia stronie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2021 r. i 2022 r.
W odniesieniu natomiast do ustalenia stronie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2023 r. organ miał podstawy aby oczekiwać na upływ terminu do złożenia deklaracji rocznej za 2023 r. tj. do dnia 30 kwietnia 2024 r., w tym zakresie zatem Sąd oddalił skargę.
Oceniając, czy zaistniała przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, trzeba mieć na względzie całokształt okoliczności sprawy. Bezczynność lub przewlekłość o charakterze rażącego naruszenia prawa ma miejsce w sytuacji, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające winę organu za tę bezczynność czy też przewlekłość. Za rażące naruszenie przepisów art. 139 o.p. (lub przepisu szczególnego) można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak aktywności organu. Ocena czy doszło do rażącego naruszenia prawa musi być dokonana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie. Sąd w niniejszej sprawie wziął pod uwagę z jednej strony fakt, że stan przewlekłości postępowania trwał ponad 7,5 miesiąca, a w tym czasie nie podejmowano żadnych czynności mających na celu gromadzenie materiału dowodowego, a organ ograniczał czynności do informowania o kolejnym przewidywanym terminie wydania rozstrzygnięcia, z drugiej jednak strony Sąd wziął również pod uwagę, że po tym okresie organ podjął działania. Z tych względów Sąd stwierdził, że miała miejsce przewlekłość postępowania, ale przewlekłość ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa – na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 października 2020 r., sygn. I OSK 26/19 (opubl. w CBOSA), zastosowanie środków określonych w art. 149 § 2 p.p.s.a. wobec organu, jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której sąd może skorzystać, jeżeli realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Wybór odpowiedniego środka powinien być zasadniczo warunkowany celem skargi na przewlekłość, którym jest zwalczenie tych stanów mających miejsce w postępowaniu i doprowadzenie do jego zakończenia. Istotna jest również funkcja prewencyjna, mająca na celu zapobieganie, aby w przyszłości organ administracji nie dopuszczał do powstania stanu przewlekłości w postępowaniu. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, "środki wskazane w art. 149 § 2 p.p.s.a. są środkami dyscyplinująco-represyjnymi o charakterze dodatkowym, które powinny być stosowane z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Odnosić je należy do sytuacji, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że działania te noszą znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa" (wyrok WSA w Łodzi z dnia 26 listopada 2020 r., sygn. I SAB/Łd 13/20, opubl. w CBOSA). Ponieważ, jak wskazano powyżej, po okresie 7,5 miesiąca, w którym czynności organu ograniczały się do informowania strony o wyznaczeniu nowego terminu rozstrzygnięcia sprawy w sprawie ustalenia stronie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2021 r. i 2022 r., organ rozpoczął działania zmierzające do merytorycznego zakończenia postępowania, Sąd uznał, że brak jest konieczności wymierzenia organowi grzywny w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a.
Przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna stanowi swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zaś jej przyznanie powinno być uzależnione od czasu trwania postępowania, rodzaju sprawy i jej znaczenia dla skarżącego oraz ewentualnego zachowania skarżącego, jeżeli przyczynił się on do wydłużenia postępowania. Co do przyznania sumy pieniężnej w sytuacji skarżącej, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę uznał, iż w okresie stwierdzonej przewlekłości trudno mówić o poniesionym przez nią znaczącym uszczerbku. Skarżąca musiała bowiem liczyć się z koniecznością zapłaty podatku od nieruchomości.
W związku z tym, że po wniesieniu skargi a przed dniem wyrokowania w niniejszej sprawie organ wydał decyzje, Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Prezydenta do wydania decyzji.
O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania (art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 p.p.s.a.).