I SAB/GL 1/22

I SAB/Gl 1/22 - Postanowienie WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Katarzyna Stuła-Marcela /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
659
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
I FSK 1524/22 - Postanowienie NSA z 2022-11-08
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 58 par. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o. o. w K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2017 r. p o s t a n a w i a: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącej kwotę 100,00 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi.
Uzasadnienie
W piśmie z dnia 16 grudnia 2021 r., A Sp. z o. o. w K. (dalej: skarżąca) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. (dalej: organ podatkowy), w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2017 r.
Do skargi załączono odpis pisma z dnia 31 maja 2021 r., w którym skarżąca sformułowała ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie.
W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wskazał, że postępowanie podatkowe zostało zakończone w dniu [...]r. poprzez wydanie na rzecz skarżącej decyzji nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2017 r. Skarżąca wniosła od tej decyzji odwołanie. Z uwagi na powyższe, powołując się na treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19, organ podatkowy wniósł o odrzucenie skargi. Podniósł, iż zakończył już prowadzone postępowanie podatkowe poprzez wydanie decyzji administracyjnej. W światle cytowanej wyżej uchwały wniesienie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania jest zatem w jego ocenie niedopuszczalne. Zastrzegł równocześnie, iż w sytuacji, gdyby Sąd nie podzielił przyjętego przez niego stanowiska, wnosi o oddalenie skargi.
Na podstawie analizy akt administracyjnych oraz informacji posiadanych przez Sąd z urzędu ustalono, że postanowieniem z dnia 3 listopada 2021 r. sygn. akt I SAB/Gl 14/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę skarżącej na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2017 r. Wniesienie skargi zostało poprzedzone złożeniem przez skarżącą ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie (pismo z dnia 31 maja 2021 r.).
W piśmie z dnia 9 marca 2022 r. organ podatkowy poinformował, że postępowanie odwoławcze od decyzji z dnia [...]r., prowadzone przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, nie zostało zakończone.
W piśmie z dnia 10 marca 2022 r. skarżąca wyjaśniła, że nie wnosiła żadnego innego ponaglenia oprócz tego, które zostało przez nią sformułowane w piśmie z dnia 31 maja 2021 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga podlegała odrzuceniu.
Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny złożonej do sądu administracyjnego skargi, sąd zobowiązany jest zbadać czy skarga ta jest w świetle obowiązujących przepisów prawa dopuszczalna. Dopiero wówczas otwarta zostaje możliwość oceny legalności zaskarżonego do sądu przejawu działalności organów administracji publicznej.
W realiach analizowanego przypadku należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 52 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Z kolei w myśl art. 53 § 2b P.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Przepis art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. stanowi natomiast, że Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 P.p.s.a.).
Po myśli art. 141 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2021 r. 1540 ze zm.; dalej: O.p.) na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 stronie służy ponaglenie do: 1) organu podatkowego wyższego stopnia; 2) dyrektora izby administracji skarbowej, jeżeli sprawa dotyczy rozpatrywania odwołań od decyzji, o których mowa w art. 83 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, wydanych przez naczelnika urzędu celno-skarbowego; 3) Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, jeżeli sprawa nie została załatwiona przez dyrektora izby administracji skarbowej. Przepis art. 141 § 2 O.p. wskazuje, że organ podatkowy wymieniony w § 1, uznając ponaglenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby podejmuje środki zapobiegające naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że warunkiem skutecznego złożenia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest uprzednie wniesienie ponaglenia.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że wniesiona przez skarżącą w piśmie z dnia 16 grudnia 2021 r. skarga jest niedopuszczalna, gdyż skarżąca przed wniesieniem skargi nie złożyła ponaglenia do właściwego organu, tj. nie wyczerpała trybu przewidzianego przez art. 52 § 1 P.p.s.a. Należy wyjaśnić, że złożenie skargi zawsze musi zostać poprzedzone wniesieniem ponaglenia do właściwego organu administracji publicznej. Czynność ta stanowi niejako warunek wstępny skutecznego wniesienia skargi. Analiza akt administracyjnych oraz dokumentów złożonych do akt sądowych doprowadziła Sąd do wniosku, że przed wniesieniem skargi skarżąca nie wyczerpała trybu, o którym stanowi art. 52 § 1 P.p.s.a., w szczególności nie wystąpiła do właściwego organu z ponagleniem w trybie art. 141 O.p. Za wyczerpanie trybu wskazanego w art. 52 § 1 P.p.s.a. nie można uznać przy tym, jak wskazano w skardze i piśmie z 10 marca 2022 r., ponaglenia sformułowanego w piśmie z dnia 31 maja 2021 r. Jak ustalono, powyższe ponaglenie poprzedziło bowiem złożenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, która została następnie zarejestrowana pod sygn. akt I SAB/Gl 14/21, a postępowanie wywołane na skutek jej złożenia zostało zakończone poprzez wydanie w dniu 3 listopada 2021 r. postanowienia o odrzuceniu skargi. Opisane ponaglenie poprzedzało już zatem wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Kolejna skarga wnoszona do sądu administracyjnego w przedmiocie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania powinna była zatem zostać poprzedzona nowym ponagleniem, skierowanym do właściwego organu administracji publicznej. Zdaniem Sądu, w świetle regulacji przewidzianej w art. 52 § 1 P.p.s.a., niedopuszczalne jest inicjowanie postępowań sądowoadministracyjnych poprzez wielokrotne powoływanie się na raz złożone (to samo) ponaglenie, mające przeciwdziałać ustaniu stanu bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Inaczej mówiąc, jeżeli złożona do sądu administracyjnego skarga w przedmiocie bezczynności lub przewlekłego powadzenia postępowania została poprzedzona wniesieniem ponaglenia, to każda kolejna skarga w tym przedmiocie dla swej skuteczności musi zostać poprzedzona złożeniem nowego środka prawnego w postaci ponaglenia. Przyjęte zapatrywanie prawne znajduje poparcie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, które opowiada się w takiej sytuacji za niedopuszczalnością wniesionej skargi (por.: postanowienie NSA z 22 lutego 2022 r. sygn. akt I FZ 2/22, postanowienie WSA w Krakowie z 22 października 2021 r. sygn. akt II SAB/Kr 117/21, postanowienie WSA w Warszawie z 28 grudnia 2021 r. sygn. akt I SAB/Wa 443/21, postanowienie WSA w Gliwicach z 13 listopada 2014 r. sygn. akt II SAB/Gl 74/14; orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli więc skarżąca uważała, że organ podatkowy po wydaniu przez Sąd postanowienia z dnia 3 listopada 2021 r., nadal pozostaje w bezczynności lub przewlekle prowadzi postępowanie, powinna była wystąpić z kolejnym ponagleniem, przeciwdziałającym ustaniu istniejącego w jej ocenie stanu rzeczy. Zgormadzony materiał dowodowy nie wskazuje natomiast, aby sytuacja taka miała miejsce. Z tych też powodów, Sąd uznał złożoną skargę za niedopuszczalną.
Z wyżej opisanych przyczyn wniesiona skarga, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu, o czym Sąd orzekł w punkcie 1 sentencji postanowienia, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w zw. z art. 52 § 1 i § 2 w zw. z art. 58 § 3 P.p.s.a.
O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi (pkt 2 sentencji postanowienia) orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.
Na marginesie poczynionych powyżej rozważań, Sąd uznał za zasadne odniesienie się po krótce do argumentacji przedstawionej przez organ podatkowy w odpowiedzi na skargę, w szczególności z uwagi na okoliczność, iż argumentacji tej nie podziela i nie uznaje za prawidłową.
Organ podatkowy uznał, powołując się w szczególności na treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19, że wniesiona do sądu administracyjnego przez skarżącą skarga powinna zostać odrzucona jako niedopuszczalna, a to z uwagi na fakt, iż postępowanie administracyjne prowadzone przez ten organ (postępowanie przed organem pierwszej instancji) zostało zakończone wydaniem decyzji administracyjnej. Jak wynika jednak z akt administracyjnych i informacji przekazanych przez organ podatkowy, wydana w dniu [...]r. decyzja administracyjna nie uzyskała dotychczas waloru ostateczności, gdyż skarżąca skutecznie złożyła od tej decyzji odwołanie. Postępowanie administracyjne prowadzone w tym zakresie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach pozostaje w toku. Organ podatkowy niezasadnie zatem przyjął, że postępowanie administracyjne zostało w sprawie zakończone.
Sąd podziela w tym miejscu argumentację prawną przyjętą w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2022 r. sygn. akt I OSK 2394/21 i w dalszej części uzasadnienia przyjmuje ją za własną. Jak słusznie zauważył bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyżej powołanym postanowieniu, w uchwale wydanej pod sygn. akt II OPS 5/19 zasadnie podniesiono, iż kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi być w dacie wniesienia skargi aktualny, nie zaś historyczny. Tak też jest w niniejszej sprawie, gdyż postępowanie administracyjne dalej się toczy. Bez znaczenia pozostaje okoliczność, że organ pierwszej instancji wydał już decyzję administracyjną, gdyż w świetle art. 53 § 2b P.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Brak jest podstaw, aby termin "w każdym czasie" ograniczać do dnia wydania nieostatecznej decyzji. Ograniczyłoby to bowiem stronie postępowania administracyjnego prawo do sądowej oceny stanu bezczynności lub przewlekłości, a w dalszej perspektywie możliwość dochodzenia ewentualnego odszkodowania na drodze cywilnej
(art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 4171 § 3 Kodeksu cywilnego).
Oceniając stan bezczynności lub przewlekłości Sąd musi zbadać, czy organy załatwiły sprawę w ustawowym terminie lub prowadzą postępowanie dłużej niż jest to niezbędne do jej załatwienia. Należy w tym celu spojrzeć na postępowanie administracyjne jako całość, które kończy się dopiero wydaniem decyzji ostatecznej. Zbytnią formalnością byłoby zawężenie stronie możliwości wniesienia skargi do sądu tylko w przedziale czasu, w jakim dany organ (pierwszej lub drugiej instancji) rozpatruje akurat sprawę.
Zważywszy, iż zasadniczą funkcją analizowanego środka prawnego jest doprowadzenie do zakończenia trwającego postępowania, to warunkiem koniecznym jest złożenie ponaglenia w wyznaczonych przez ustawodawcę ramach czasowych, to znaczy wtedy, kiedy spełnia ono funkcję podstawową. Ponaglenie, a w poprzednim stanie prawnym zażalenie, by spełnić przypisane mu przez ustawodawcę funkcje musi zostać złożone w toku postępowania. Tylko wtedy stanowi ono wyczerpanie środka zaskarżenia, który przysługiwał skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Jeśli nie zostanie złożone w toku postępowania, to nie może być uznane za środek zaskarżenia przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.), który służy stronie przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 P.p.s.a.), a w konsekwencji warunkuje dopuszczalność skargi do sądu administracyjnego. Ponaglenie winno być złożone w trakcie postępowania administracyjnego, a nie po jego ostatecznym zakończeniu. Skarga do sądu wywiedziona w następstwie takiego spóźnionego ponaglenia nie może podlegać merytorycznemu rozpoznaniu, bo w terminie (podczas trwania postępowania) nie został wykorzystany przysługujący stronie środek zaskarżenia w postaci ponaglenia.
W sprawie niniejszej decyzja organu podatkowego z dnia [...]r. nie uzyskała dotychczas waloru ostateczności, a postępowanie administracyjne pozostaje w toku. Niezasadnie zatem organ podatkowy przyjął, że skarga w przedmiocie bezczynności lub przewlekłego powadzenia postępowania, wniesiona po wydaniu przez organ administracji publicznej decyzji, która jednakowoż nie jest decyzją ostateczną, gdyż w toku pozostaje postępowanie przed organem odwoławczym, powinna podlegać odrzuceniu przez Sąd jako niedopuszczalna.
Poczynione wyżej uwagi pozostają jednak bez wpływu na zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie, gdyż jak już wyjaśniono, przedstawiona Sądowi do rozpoznania skarga podlegała odrzuceniu, jako niedopuszczalna, z innych przyczyn.
Z powodów opisanych na wstępie, Sąd orzekł, jak w sentencji.