I SAB/Gd 7/22

I SAB/Gd 7/22 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-03-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Rischka
Irena Wesołowska /sprawozdawca/
Zbigniew Romała /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
659
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art.37
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 22 marca 2023 r. sprawy ze skargi W.N. na przewlekłe postępowanie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni (dalej: Naczelnik) pismem z 23 grudnia 2020 roku (doręczonym 9 stycznia 2021 roku) wystawił dla W. N. (dalej: Skarżący) upomnienie dotyczące zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2020 roku w wysokości należności głównej odpowiednio 515 zł i 20 zł.
Pismem z 9 czerwca 2021 roku Naczelnik zawiadomił "A" S.A. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na poczet w/w należności pieniężnej. Odpis zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono Skarżącemu 28 czerwca 2021 roku.
Pismem z 4 lipca 2021 roku Skarżący złożył zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku podatkowego ujętego w wystawionym tytule wykonawczym w związku z jego uregulowaniem w całości przed doręczeniem upomnienia i wystawieniem tytułu wykonawczego.
Naczelnik postanowieniem z 13 lipca 2021 roku oddalił wniesione zarzuty.
Nie zgadzając się z powyższym Skarżący, wniósł zażalenie.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku postanowieniem z dnia 12 listopada 2021 roku utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika.
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Dyrektora, W. N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.
Skarżonemu organowi administracji publicznej w związku z wydanym postanowieniem zarzucił :
- bezczynność w rozumieniu art.37 §1 p-t.1 ustawy kodeks postępowania administracyjnego (zw. dalej k.p.a.), poprzez niedotrzymanie terminu jednego miesiąca na załatwienie sprawy, wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, wyznaczonego w art.35 §3 k.p.a., w związku z art.18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zw. dalej u.p.e.a.),
- przewlekłość prowadzonego postępowania w rozumieniu art.37 §1 p-t.2 k.p.a., poprzez niedotrzymanie ostatecznego terminu dwóch miesięcy na załatwienie sprawy, wyznaczonego w art.35 §3 k.p.a., w związku z art.18 u.p.e.a.,
- naruszenie art.36 k.p.a. w związku z art. art.35 §3 k.p.a. oraz art.18 u.p.e.a., poprzez niedoręczenie w wyznaczonym terminie postanowienia o konieczności przedłużenia terminu załatwienia sprawy zgodnie z przywołanym przepisem prawa,
- potwierdzanie nieprawdy w odniesieniu do daty doręczenia wydanego postanowienia z dnia 13 września br. o konieczności przedłużeniu terminu załatwienia sprawy,
- celowe przedłużanie terminu załatwienia sprawy i tym samym naruszenie art.35 §1 i 2 k.p.a., w związku z art.18 u.p.e.a., pomimo faktu, że znane mu były z urzędu fakty i dowody świadczące o prowadzeniu postępowania egzekucyjnego będącego przedmiotem wydanego postanowienia niezgodnie z przepisami i literą prawa,
- niezgodne z prawem przypisanie sobie uprawnień do samodzielnego przedłużania terminów załatwienia sprawy ponad te określone w art.35 §3 k.p.a., w związku z art.18 u.p.e.a., co w sposób jednoznaczny narusza zasady państwa praworządnego. Ponadto wydanemu postanowieniu zarzucam :
- naruszenie zasady legalizmu wyrażonej art.6 k.p.a. i art.8 k.p.a. w związku z art.18 u.p.e.a., oraz art.7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i poprzez swoje działanie wydanie przyzwolenia na łamanie przepisów prawa przez organ egzekucyjny i wadliwe tym samym określenie statusu prawnego prowadzonego postępowania egzekucyjnego będącego przedmiotem wydanego postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni (zw. dalej NUS), w sprawie zaliczenia wpłaty należnego podatku VAT za miesiące wrzesień-październik 2020 r., na zaległości podatkowe, które z mocy prawa uległy przedawnieniu,
- niezastosowanie się poprzez wydanie niniejszego postanowienia do zasady określonej w art.7a k.p.a. w zw. z art.18 u.p.e.a. i naruszenie tym samym moich praw jako podatnika oraz zasad państwa praworządnego wynikających z treści wskazanych powyżej przepisów prawa,
- nieuznawanie poprzez wydane postanowienie prawomocnych wyroków sądów administracyjnych w sprawie niezgodnego z prawem prowadzenia postępowań egzekucyjnych, w odniesieniu do tych samych zaległości podatkowych na podstawie dwóch różnych tytułów wykonawczych, wystawionych w różnych okresach czasu, co stanowi podważenie zasady ich wiążącej roli w odniesieniu do działań organów administracji publicznej, w tym organów egzekucyjnych będących jednocześnie wierzycielem,
- brak uznania przedawnienia zaległości podatkowych, które stały się przedmiotem wydanego postanowienia na skutek zaliczenia dokonanych wpłat należnego podatku VAT za m-ce 09-10/2020 r., pomimo ciążącego w tym względzie na organie administracji publicznej obowiązkowi udowodnienia tego, oraz faktu, że znane mu były z urzędu fakty i dowody świadczące o prowadzeniu postępowania egzekucyjnego będącego przedmiotem wydanego postanowienia niezgodnie z przepisami i literą prawa,
- celowe naruszenie zasady zaufania obywateli do państwa wyrażonej w art.8 k.p.a. w zw. z art.18 u.p.e.a. poprzez lakoniczność i celowo niewielką wartość pod względem merytorycznym wyjaśnień przedstawionych w wydanym postanowieniu, co stanowi naruszenie moich praw jako strony postępowania, wyrażonych w art.9 k.p.a.
- pozbawienie mnie jako strony postępowania możliwości odniesienia się do całości działań organu wydającego postanowienie w sprawie, poprzez brak dostępu do akt sprawy i odpowiedzi do chwili obecnej ze strony organu w tym zakresie, pomimo złożenia do DIAS stosownego wniosku w trybie art.73 k.p.a. w związku z art.18 u.p.e.a.,
W związku z powyższym wniósł o :
- uchylenie wydanego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej W Gdańsku oraz poprzedzającego go postanowienia w sprawie zaliczenia dokonanych wpłat należnego podatku VAT za m-ce 09-10/2020r. na zaległości podatkowe wskazane w wydanym postanowieniu DIAS.
- natychmiastowe zakończenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w sprawie zaległości podatkowych jakie rzekomo wystąpiły na skutek zaliczenia dokonanych wpłat należnego podatku VAT za m-ce 09-10/2020r., na przedawnione zaległości podatkowe z roku 2007, które zostały wskazane w wydanym postanowieniu.
- zaliczenie dokonanych wpłat należnego podatku VAT za m-ce 09-10/2020 r. będących przedmiotem postanowienia DIAS wraz z należnymi odsetkami, zgodnie z dyspozycją określoną w tytule przelewu.
- uznanie, że prowadzone przez DIAS postępowanie w sprawie miało charakter bezczynności, zgodnie z definicją zdarzenia przedstawioną w art.37 §1 p-t.1 k.p.a. w zw. z art.18 u.p.e.a.
- uznanie, że prowadzone przez DIAS postępowanie w sprawie miało charakter celowej przewlekłości, zgodnie z definicją zdarzenia przedstawioną w art.37 §1 p-t.2 k.p.a. w zw. z art.18 u.p.e.a.
- wymierzenie organowi administracji publicznej w osobie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej W Gdańsku kary grzywny za bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, stosownie do przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zw. dalej p.p.s.a.).
- rozważenie zasadności wymierzenia grzywny stosownie do przepisów p.p.s.a., organowi wyższego stopnia to jest Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej (ze. dalej Szef KAS), do którego zostało skierowane ponaglenie w sprawie (zgodnie z przepisa mi art.37 k.p.a. w zw. z art..18 u.p.e.a.) za brak jego reakcji na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zobowiązany do jej rozpatrzenia.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału wniesiona skarga została rozdzielona na skargę na przewlekłość Dyrektora oraz skargę na bezczynność Dyrektora. W niniejszej sprawie wniesiona skarga została zarejestrowana jako skarga na przewlekłość Dyrektora.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej p.p.s.a.) oraz art. 120 p.p.s.a. Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym, w składzie trzech sędziów.
Warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one stronie w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej. Dotyczy to także skargi na bezczynność i przewlekłość organu, o której stanowi art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis artykuł 53 § 2b p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Strona spełniła formalny wymóg wniesienia skargi, gdyż poprzedziła ją wniesieniem stosownego ponaglenia do właściwego organu.
Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w powołanym wyżej art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. posługuje się odrębnymi sformułowaniami: "bezczynność" i "przewlekle prowadzenie postępowania", zatem odwołując się do jednej z dyrektyw wykładni językowej, tj. zakazu wykładni synonimicznej, zgodnie z którą różnym zwrotom nie należy nadawać tego samego znaczenia) należy uznać, że mamy do czynienia z różnymi sytuacjami.
Z "bezczynnością organu" mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności. Bezczynność organu, czyli niekorzystanie z kompetencji, którą ze względu na zaistnienie wymaganych przez prawo okoliczności organ jest obowiązany wykorzystać, stanowi specyficzny przejaw nielegalności zachowań administracji publicznej (por. M. Miłosz, Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2012 r., s. 92 i nast.). Takie rozumienie bezczynności wynika wprost z treści art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. - dalej: k.p.a.). W myśl tego przepisu bezczynność oznacza, że nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 [k.p.a.] lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 [k.p.a.].
Z "przewlekłym prowadzeniem postępowania" mamy do czynienia w razie prowadzenia postępowania niezmierzającego – wbrew wynikającej z art. 12 k.p.a. zasadzie szybkości i prostoty postępowania – do bezpośredniego załatwienia sprawy. "Przewlekłe prowadzenie postępowania" ma miejsce wówczas, gdy organ podejmuje wprawdzie działania, ale robi to opieszale lub skuteczność podejmowanych czynności jest wątpliwa. Dotyczy to – w ocenie Sądu – także sytuacji, gdy organ podejmuje czynności niezgodnie z procedurą, nie zmierzając wprost i skutecznie do finalnego załatwienia sprawy. Będą to zatem przypadki prowadzenia postępowania jeszcze przed upływem terminu do załatwienia sprawy, tyle że w sposób nieefektywny, przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy (por. P. Kornacki, Intertemporalne aspekty orzekania sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej, ZNSA 2011, nr 5, s. 45–46). Takie rozumienie przewlekłości wynika z treści art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., a mianowicie pod tym pojęciem rozumie się sytuację w której postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.
Pojęcie bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania na gruncie postępowań administracyjnych prowadzonych na podstawie ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej k.p.a.) definiuje przepis art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2. Stanowi on, że stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli:
1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność);
2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).
W ocenie Sądu zarzut przewlekłego postępowania Dyrektora w postępowaniu zainicjowanym zażaleniem Skarżącego złożonym na postanowienie oddalające zarzuty zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym należy uznać za nieuzasadniony.
W rozpoznawanej sprawie postępowanie zażaleniowe nie zostało zakończone w terminie wynikającym z treści art. 35 § 3 k.p.a, który upływał w dniu 13 września 2021 roku, co jest niesporne między stronami.
W dniu 13 września 2021 roku zostało jednak wydane przez Dyrektora postanowienie o konieczności przedłużenia terminu załatwienia sprawy, co potwierdza sporządzona weryfikacja podpisu poświadczająca, że podpis certyfikatem kwalifikowanym został złożony przez osobę do tego upoważnioną 13 września 2021 roku. Postanowienie to zostało wysłane za pośrednictwem ePUAP 14 września 2021 roku, natomiast doręczone 28 września 2021 roku.
Zgodzić przy tym trzeba się z Dyrektorem, że z treści art. 36 k.p.a. nie wynika wprost, że strona powinna być zawiadomiona o nowym terminie załatwienia sprawy przed upływem poprzedniego terminu (Przybysz Piotr Marek, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el., stan prawny: 16 września 2021 roku).
Dyrektor korzystając z uprawnienia przewidzianego w treści art. 36 k.p.a. wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania zażaleniowego i przed upływem wyznaczonego terminu postanowieniem z dnia 12 listopada 2021 roku rozpoznał złożone zażalenie, utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
Zauważyć przy tym trzeba, że wskazanie nowego terminu załatwienia sprawy w rozpoznawanej sprawie, oparte było na racjonalnych przesłankach i podstawach gwarantujących efektywną (skuteczną) realizację obowiązku rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji we wskazanym nowym terminie, a postępowaniu Dyrektora nie sposób przypisać przewlekłości.
Z tych względów uznając skargę za nieuzasadnioną Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.