I SAB/Łd 9/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2025-01-22
NSAAdministracyjneWysokawsa
przewlekłość postępowaniadotacjezwrot dotacjisamorząd terytorialnypostępowanie administracyjnesąd administracyjnynaruszenie prawakoszty postępowania

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania przez Marszałka Województwa Łódzkiego w sprawie wniosku o umorzenie zwrotu dotacji, nakładając na organ obowiązek zwrotu kosztów postępowania.

Fundacja złożyła skargę na przewlekłość postępowania Marszałka Województwa Łódzkiego w sprawie wniosku o umorzenie zwrotu dotacji z lat 2008 i 2013. Po analizie wieloletniej korespondencji i braku działań organu, sąd stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania z rażącym naruszeniem prawa. Mimo wydania decyzji umarzających postępowanie w trakcie procesu sądowego, sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając przewlekłość i zasądzając koszty od organu.

Fundacja z siedzibą w Łodzi wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Marszałka Województwa Łódzkiego w przedmiocie wniosku o umorzenie ustalonej do zwrotu dotacji udzielonej za lata 2008 i 2013. Sprawa dotyczyła wieloletnich postępowań administracyjnych i sądowych związanych z ustaleniem i zwrotem dotacji, które były przedmiotem licznych decyzji, uchyleń i skarg kasacyjnych. Fundacja wielokrotnie składała wnioski o umorzenie należności, jednak organ administracji publicznej przez lata nie podejmował skutecznych działań w celu zakończenia sprawy. Sąd stwierdził, że postępowanie było prowadzone dłużej niż jest to niezbędne, z rażącym naruszeniem prawa, co uzasadniało uwzględnienie skargi. Mimo że w trakcie postępowania sądowego organ wydał decyzje umarzające postępowanie w obu sprawach (z powodu przedawnienia), sąd uznał, że nie dezaktualizuje to jego kompetencji do stwierdzenia przewlekłości na dzień wniesienia skargi. Sąd podkreślił, że działania organu były pozorne i nie wykazywały woli załatwienia sprawy w rozsądnym terminie. W konsekwencji, sąd stwierdził przewlekłość postępowania, uznał ją za mającą miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zasądził od Marszałka Województwa Łódzkiego na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego i oddalił skargę w pozostałym zakresie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej, które trwało przez wiele lat i nie zostało zakończone pomimo wielokrotnych wniosków strony, stanowi naruszenie prawa, w tym rażące naruszenie prawa.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że organ administracji publicznej nie podejmował skutecznych działań w celu zakończenia sprawy przez wiele lat, pomimo wielokrotnych wniosków strony i prawomocnych orzeczeń sądów. Działania organu były pozorne i nie wykazywały woli załatwienia sprawy w rozsądnym terminie, co stanowi rażące naruszenie prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (16)

Główne

p.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 12 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 37 § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 122

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 191

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 140 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.c. art. 417 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 4171 § 3

Kodeks postępowania cywilnego

p.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza przewlekłe prowadzenie postępowania, nawet jeśli stan przewlekłości ustał przed rozpatrzeniem skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Marszałek Województwa Łódzkiego prowadzi przewlekle postępowanie administracyjne i nie dochowuje należytej staranności w załatwieniu spraw. Przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ swoim zaniechaniem i przewlekłością postępowania naruszył przepisy k.p.a. dotyczące niezwłocznego załatwiania spraw. Zapadłe w sprawie wyroki WSA i NSA są jednoznaczne i należy je wykonać niezwłocznie. Prawa obywatelskie zagwarantowane w Konstytucji RP, w tym prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, zostały naruszone.

Godne uwagi sformułowania

czynności organu polegały m.in. na wydaniu postanowień o zwieszeniu i podjęciu z urzędu postępowania w tym przedmiocie, skierowaniu wezwań do Fundacji o uzupełnienie materiału dowodowego w postaci wymaganej dokumentacji finansowej, jak i wezwań do złożenia wyjaśnień jej dotyczącej, skierowaniu pisma o wydanie opinii prawnej w sprawie wniesionego przez Fundację ponaglenia, o zaopiniowanie postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania, czy wydawaniu postanowień o nowym terminie załatwienia sprawy, prawie wniesienia ponaglenia i przyczynach zwłoki organu w rozpoznaniu sprawy. powielono jedynie te pozorne czynności, o których mowa wyżej w odniesieniu do postępowania dotyczącego roku 2013. Jest to bowiem wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, która nastąpiła na skutek oczywistego braku podejmowania rzeczywistych czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie oraz podejmowania czynności jedynie pozorujących rzeczywiste działanie. Tego rodzaju procedowanie stanowi zdaniem sądu, rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a.

Skład orzekający

Paweł Kowalski

przewodniczący

Paweł Janicki

sprawozdawca

Agnieszka Gortych-Ratajczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowana linia orzecznicza dotycząca stwierdzania przewlekłości postępowania administracyjnego, nawet po jego zakończeniu przez organ, oraz oceny rażącego naruszenia prawa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wieloletniego postępowania administracyjnego związanego ze zwrotem dotacji, ale zasady oceny przewlekłości są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak długo i skomplikowanie mogą trwać postępowania administracyjne, nawet w prostych kwestiach zwrotu dotacji, co jest frustrujące dla obywateli i przedsiębiorców. Pokazuje też rolę sądów administracyjnych w egzekwowaniu prawa do sprawnego postępowania.

Wieloletnia batalia o zwrot dotacji: Sąd stwierdza rażące naruszenie prawa przez Marszałka Województwa.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SAB/Łd 9/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-01-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Gortych-Ratajczyk
Paweł Janicki /sprawozdawca/
Paweł Kowalski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
659
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Marszałek Województwa
Treść wyniku
Stwierdzono przewlekłość postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 par 1 pkt 3, art. 149 par 1a.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 22 stycznia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Paweł Kowalski, Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.), Asesor WSA Agnieszka Gortych-Ratajczyk, Protokolant : St. asystent sędziego Marta Aftowicz-Korlińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2025 roku sprawy ze skargi M. w Ł. na przewlekłość Marszałka Województwa Łódzkiego w przedmiocie wniosku o umorzenie ustalonej do zwrotu dotacji udzielonej za lata 2008 i 2013 1. stwierdza przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie wniosku o umorzenie ustalonej do zwrotu dotacji udzielonej za lata 2008 i 2013; 2. stwierdza, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Marszałka Województwa Łódzkiego na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
W dniu 17 lipca 2024 r. M. z siedzibą w Ł. (dalej: skarżąca lub Fundacja) wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Marszałka Województwa Łódzkiego w zakresie wniosku o umorzenie ustalonej do zwrotu dotacji udzielonej za lata 2008 i 2013.
W dniu 29 lutego 2008 r. została zawarta pomiędzy Województwem Łódzkim
a M. w Ł. umowa
nr [...] na realizację zadania publicznego z zakresu kultury i ochrony dziedzictwa narodowego pod nazwą: [...]. Zgodnie z umową, Województwo przekazało Fundacji dotację w wysokości 370.000 zł na realizację ww. zadania.
W dniu 14 lipca 2010 r. Marszałek Woj. Łódzkiego wydał decyzję, zgodnie
z którą, ustalił kwotę 129.884,84 zł podlegającą zwrotowi z tytułu pobrania dotacji
w nadmiernej wysokości. Na skutek odwołania wniesionego przez Fundację, SKO
w dniu 17 września 2010 roku wydało decyzję uchylającą w części dotyczącej ustalenia terminu od którego nalicza się odsetki, a w pozostałej części utrzymującą w mocy zaskarżone orzeczenie Marszałka Woj. Łódzkiego. Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2011 roku w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 1382/10 WSA oddalił skargę Fundacji na ww. decyzję Kolegium, zaś NSA wyrokiem z dnia 28 listopada 2013 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 1248/12 oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku sądu I instancji.
W dniu 27 grudnia 2013 r. Fundacja złożyła pierwszy wniosek o umorzenie kwoty należności, w wyniku rozpoznania którego, decyzją z dnia 2 maja 2014 r. Marszałek Woj. Łódzkiego odmówił umorzenia dotacji podlegającej zwrotowi. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone decyzją Kolegium z dnia 30 czerwca 2014 r.,
a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.
W dniu 28 listopada 2014 r. Marszałek Woj. Łódzkiego podjął kolejną decyzją
o odmowie umorzenia kwoty określonej do zwrotu i decyzja ta na mocy decyzji SKO
z dnia 3 czerwca 2015 r. została utrzymana w mocy. Wyrokiem z dnia 9 lutego 2016 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 932/15 WSA uchylił zarówno zaskarżoną decyzję SKO
z dnia 3 czerwca 2015 r., jak i poprzedzającą ją decyzję organ I instancji z dnia
28 listopada 2014 r.
W dniu 26 października 2016 r. decyzją Marszałka Woj. Łódzkiego kolejny raz odmówiono Fundacji umorzenia kwoty określonej do zwrotu, a Kolegium utrzymało
powyższe orzeczenie w mocy decyzją z dnia 5 stycznia 2017 r. Wyrokiem WSA z dnia 20 lipca 2017 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 333/17 uchylono zaskarżoną decyzję Kolegium z dnia 5 stycznia 2017 r., w następstwie czego decyzją z dnia 6 grudnia 2019 r. SKO uchyliło decyzję Marszałka Woj. Łódzkiego z dnia 26 października 2016 r.
i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.
W dniu 30 maja 2017 r. Fundacja złożyła drugi wniosek o umorzenie kwoty należności podlegającej zwrotowi.
Decyzją z dnia 30 października 2018 r. Marszałek Woj. Łódzkiego ponownie odmówił umorzenia kwoty podlegającej zwrotowi. To orzeczenie zostało uchylone na mocy decyzji SKO z dnia 11 lutego 2019 r., a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.
Fundacja złożyła trzeci wniosek o umorzenie kwoty należności w dniu 25 lutego 2019 r.
Kolejna decyzja Marszałka Woj. Łódzkiego odmawiająca umorzenia kwoty określonej do zwrotu została podjęta w dniu 20 grudnia 2019 r., a uchylająca ją decyzja SKO w dniu 28 lipca 2020 r. Skarga od powyższego orzeczenia Kolegium została oddalona na mocy wyroku WSA z dnia 17 grudnia 2020 r. w sprawie I SA/Łd 456/20.
Ostatecznie w dniu 31 maja 2021 roku Marszałek Woj. Łódzkiego wydał ponowną decyzję odmawiającą umorzenia kwoty 129.884,84 zł określonej do zwrotu. Decyzją z dnia 13 lipca 2021 r. SKO utrzymało w mocy zaskarżoną ww. decyzję, natomiast w dniu 24 listopada 2021 r. WSA wyrokiem w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 690/21 uchylił zarówno zaskarżoną decyzję Kolegium z dnia 13 lipca 2021 r., jak
i poprzedzającą ją decyzję z dnia 31 maja 2021 r. Skarga kasacyjna od wymienionego wyroku sądu I instancji, została oddalona na mocy orzeczenia NSA z dnia 8 czerwca 2022 r. w sprawie o sygn. akt III FSK 188/22.
W dniu 3 lipca 2023 r. skarżąca złożyła kolejny wniosek o umorzenie należności i ostateczne zakończenie sprawy, a w dniu 3 kwietnia 2024 r. wpłynęło do organu sporządzone przez Fundację ponaglenie.
W okresie pomiędzy złożeniem pierwszego i ostatniego wniosku
w przedmiocie umorzenia kwoty należności wynikającej z decyzji Marszałka Woj. Łódzkiego z dnia 14 lipca 2010 r., czynności organu polegały m.in. na wydaniu postanowień o zwieszeniu i podjęciu z urzędu postępowania w tym przedmiocie, skierowaniu wezwań do Fundacji o uzupełnienie materiału dowodowego w postaci wymaganej dokumentacji finansowej, jak i wezwań do złożenia wyjaśnień jej dotyczącej, skierowaniu pisma o wydanie opinii prawnej w sprawie wniesionego przez Fundację ponaglenia, o zaopiniowanie postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania, czy wydawaniu postanowień o nowym terminie załatwienia sprawy, prawie wniesienia ponaglenia i przyczynach zwłoki organu w rozpoznaniu sprawy.
Po złożeniu przez Fundację wniosku w przedmiocie umorzenia zaległości,
w dniu 3 lipca 2023 r., organ przesłał skarżącej informację o prawomocności wyroków WSA o sygn. akt : I SA/Łd 690/21 i I SA/Łd 691/21, zwrócił się o wydanie opinii
w przedmiocie przedawnienia do stosownej komórki organizacyjnej, a także o wydanie opinii prawnej w przedmiocie ponaglenia wniesionego przez Fundacje w dniu 3 kwietnia 2024 r. Odpowiedź w sprawie przedawnienia nadeszła w dniu 2 maja 2024 r., zaś uzupełnienie tejże opinii w dniu 4 lipca 2024 r.
Z kolei, w dniu 9 kwietnia 2013 r. pomiędzy Województwem Łódzkim
a M. w Ł. podpisano umowę dotacji nr [...] na realizację zadania publicznego z zakresu kultury
i ochrony dziedzictwa narodowego pn.: "[...]". Zgodnie
z wymienioną umową Województwo przekazało Fundacji dotację w wysokości 90.000 zł na realizację ww. zadania.
W dniu 12 grudnia 2014 r. zapadła decyzja Marszałka Woj. Łódzkiego, którą ustalono kwotę 41.488, 83 zł do zwrotu, z tytułu pobrania dotacji w nadmiernej wysokości i odsetki od tej kwoty, utrzymana następnie w mocy decyzją SKO z dnia
8 maja 2015 r., od której wyrokiem z dnia 24 maja 2016 r. w sprawie o sygn. akt
I SA/Łd 745/15 WSA oddalił skargę.
W dniu 8 stycznia 2016 r. Fundacja złożyła pierwszy wniosek o umorzenie kwoty należności podlegającej zwrotowi w wyniku rozpoznania którego, decyzją
z dnia 14 lipca 2017 r. Marszałek Woj. Łódzkiego odmówił umorzenia dotacji podlegającej zwrotowi. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją SKO
z dnia 25 października 2017 r. Wyrokiem WSA z dnia 20 listopada 2019 r. w sprawie
o sygn. akt I SA/Łd 12/18 uchylono wskazane wyżej orzeczenie Kolegium.
W następstwie powyższego, decyzją z dnia 19 maja 2020 r. Kolegium uchyliło decyzję Marszałka Woj. Łódzkiego z dnia 14 lipca 2017 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.
W dniu 22 lutego 2019 r. Fundacja złożyła kolejny wniosek o umorzenie zobowiązania wynikającego z zawartej z Marszałkiem Woj. Łódzkiego umowy
nr 4/KI.13/K, którego rozpoznanie zakończyło się wydaniem postanowienia z dnia
5 lipca 2019 r. o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie powyższego wniosku.
W dniu 12 grudnia 2019 r. Fundacja złożyła wniosek o umorzenie części kwoty podlegającej zwrotowi.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z dnia 31 maja 2021 r. Marszałek Woj. Łódzkiego odmówił skarżącej umorzenia kwoty podlegającej zwrotowi, a decyzja ta została utrzymana w mocy orzeczeniem Kolegium z dnia 13 lipca 2021 r.
Wyrokiem z dnia 24 listopada 2021 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 691/21 WSA uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium z dnia 13 lipca 2021 r., jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia 31 maja 2021 r., a wyrokiem NSA z dnia 25 stycznia 2023 r. w sprawie o sygn. akt I GSK 495/22, oddalono skargę kasacyjną od wyroku WSA.
W dniu 3 lipca 2023 r. skarżąca złożyła kolejny wniosek o umorzenie należności i ostateczne zakończenie sprawy, zaś w dniu 3 kwietnia 2024 r. wpłynęło do organu sporządzone przez Fundację ponaglenie.
W okresie pomiędzy złożeniem pierwszego i ostatniego wniosku
w przedmiocie umorzenia kwoty należności wynikającej z decyzji Marszałka Woj. Łódzkiego z dnia 12 grudnia 2014 r., czynności organu polegały m.in. na wydaniu postanowień o zwieszeniu i podjęciu z urzędu postępowania w tym przedmiocie, skierowaniu wezwań do Fundacji o uzupełnienie materiału dowodowego w postaci wymaganej dokumentacji finansowej, jak i wezwań do złożenia wyjaśnień jej dotyczącej, skierowaniu pisma o wydanie opinii prawnej w sprawie wniesionego przez Fundację ponaglenia, jak również o zaopiniowanie postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania, czy wydawaniu postanowień o nowym terminie załatwienia sprawy, prawie wniesienia ponaglenia i przyczynach zwłoki organu w rozpoznaniu sprawy.
Po złożeniu przez Fundację czwartego wniosku w przedmiocie umorzenia zaległości, w dniu 30 sierpnia 2023 r. organ zwrócił się o opinię w przedmiocie przedawnienia do stosownej komórki organizacyjnej, zaś odpowiedź w tej kwestii nadeszła w dniu 2 maja 2024 r., zaś uzupełnienie tejże opinii w dniu 4 lipca 2024 r.
W międzyczasie organ m.in. wymieniał korespondencję z organem podatkowym na temat trwającego postępowania egzekucyjnego oraz przesłał skarżącej informację
o prawomocności wyroków WSA w Łodzi sygn. akt I SA/Łd 690/21 i I SA/Łd 691/21.
Jednocześnie w sprawach były prowadzone postępowania egzekucyjne
na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] i [...] wystawionych przez Marszałka Województwa Łódzkiego, mające na celu wyegzekwowanie kwot należności z tytułu zwrotu dotacji.
W wywiedzionej skardze Fundacja podniosła, że Marszałek Woj. Łódzkiego prowadzi przewlekle postępowanie administracyjne i nie dochowuje należytej staranności w załatwieniu spraw. Przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego ma zaś miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem skarżącej, Marszałek Woj. Łódzkiego swoim zaniechaniem i przewlekłością postępowania naruszył art. 417 § 1 i art. 4171 § 3 k.p.c., jak również art. 12, art. 35, art. 36 i art. 37 k.p.a. Fundacja wskazując na treść art. 12 k.p.a. w którym mowa jest o załatwieniu spraw niezwłocznie, gdy "nie wymagają one zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień", podkreśliła, że unormowanie to odnosi się do realiów niniejszej sprawy Zapadłe
w sprawie wyroki WSA i NSA są jednoznaczne i należy je wykonać niezwłocznie. Nadto, żądania powyższe i odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przewlekłością postępowania administracyjnego, wynikają z praw obywatelskich zagwarantowanych
w Konstytucji RP w tym, w szczególności w art. 77 pkt 1, art. 45, art. 6 i art. 32 tej ustawy.
W konsekwencji powyższego, Fundacja wniosła o zasądzenie od Marszałka Woj. Łódzkiego "grzywny w wysokości przewidzianej prawem (co najmniej kwoty równej dziesięciokrotnemu przeciętnemu wynagrodzeniu miesięcznemu w gospodarce narodowej" oraz zasądzenie na rzecz Fundacji odszkodowania w wysokości przewidzianej w prawie, odszkodowania z powodu przewlekłości postępowania
i notorycznego odwlekania oraz przedłużenia załatwienia sprawy przez Marszałka", zaznaczając, że kwota jest rekompensatą za naruszenie prawa fundacji do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Końcowo wskazał jedynie, że obecnie rozważa podjęcie w obu sprawach decyzji o umorzeniu postępowania, z uwagi na przedawnienie dochodzonych należności.
W dniu 19 listopada 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynęło pismo Urzędu Marszałkowskiego Województwa Łódzkiego informujące,
że w jednej ze spraw objętych skargą, a dotyczącej umorzenia należności wynikającej
z decyzji z dnia 14 lipca 2010 r., którą ustalono zwrot kwoty 129.884, 84 zł, w dniu
30 września 2024 r. Marszałek Woj. Łódzkiego wydał decyzje umarzającą postępowanie (załączoną do pisma) a także informujące, że w sprawie dotyczącej umorzenia należności wynikającej z decyzji z dnia 12 grudnia 2014 r. ustalającej zwrot kwoty 41.488, 83 zł wraz z odsetkami, decyzji jeszcze nie wydano, natomiast wezwano stronę do złożenia aktualnej dokumentacji finansowej i majątkowej Fundacji.
Na rozprawie w dniu 22 stycznia 2025 r. pełnomocnik organu oświadczył,
że decyzja w przedmiocie umorzenia kwoty dotacji do zwrotu za 2013 r. została wydana i dniu rozprawy ma zostać wyekspediowana do strony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadna.
W pierwszym rzędzie zauważyć należy, że w ocenie sądu, skarga zarzucająca przewlekłe prowadzenie postępowania została skierowana nie tylko w stosunku do postępowania w przedmiocie umorzenia zwrotu dotacji wynikającego z decyzji z dnia
12 grudnia 2014 r. odnoszącej się do umowy dotacji z dnia 9 kwietnia 2013 r., lecz także postępowania w przedmiocie umorzenia zwrotu dotacji wynikającego z decyzji z dnia
14 lipca 2010 r. dotyczącej umowy dotacji z dnia 29 lutego 2008 r.
Za powyższym stanowiskiem przemawia treść uzasadnienia skargi, z którego wynika, że strona podnosząc, iż to ostatnie postępowanie mimo, że trwa od wielu lat nie jest zamknięte (s. 2 uzasadnienia skargi – k. 3 akt sądowych).
W związku z powyższym, ze względu na ogólny charakter żądań i wywodów skargi, należy je odnieść do obu przedmiotowych postępowań.
Nie stoi temu na przeszkodzie okoliczność złożenia przez organ w toku postępowania sądowego (a więc już po wniesieniu skargi do sądu) decyzji Marszałka Województwa Łódzkiego z dnia 30 września 2024 r. umarzającej postępowanie
w sprawie wniosku o umorzenie ustalonej do zwrotu dotacji, udzielonej zgodnie
z umową z dnia 29 lutego 2008 r., z powodu przedawnienia zobowiązania.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest bowiem pogląd, zgodnie z którym, zakończenie postępowania przed rozpatrzeniem skargi na bezczynność lub przewlekłość nie dezaktualizuje kompetencji sądu z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., a więc stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego postępowania. Kompetencja ta pozwala na przesądzenie o istnieniu bezczynności lub przewlekłości, nawet wówczas, gdy stan bezczynności lub przewlekłości już ustał (wydano akt, interpretację albo dokonano czynności). W zakresie zaś stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości, w warunkach wniesienia skargi przed doręczeniem skarżącemu rozstrzygnięcia organu, skarga powinna zostać merytorycznie rozpoznana, a uwzględnienie skargi polega na wydaniu wyroku opartego na art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. akt IV SAB/Wr 960/24 – wskazany wyrok, jak i wszystkie powoływane orzeczenia są dostępne
w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia. nsa.gov.pl).
WSA w Łodzi w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę, w pełni podziela powyższe stanowisko orzecznicze. Również doktryna prezentuje pogląd, że w sytuacji, która zaistniała w rozpoznawanej sprawie, to jest, gdy organ wydał rozstrzygnięcie po wniesieniu skargi na przewlekłość postępowania, sąd dokonuje kontroli stanu przewlekłości na dzień wniesienia skargi (Komentarz do art. 149 p.p.s.a. pod red. Skoczylas/Szustakiewicz, rok 2023, wydanie 2).
W gruncie rzeczy zbliżona jest sytuacja postępowania w przedmiocie umorzenia zwrotu dotacji wynikającej z umowy z 9 kwietnia 2013 r.
Zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika organu złożonym na rozprawie
w dniu 22 stycznia 2025 r., decyzja w tym przedmiocie (niekorzystna dla strony skarżącej) została w tym dniu wydana i ma być wyekspediowana do strony. Sąd
I instancji nie znajduje podstaw by nie dać wiary powyższemu oświadczeniu pełnomocnika organu.
Wobec tego, jak wskazano wyżej, sytuacja procesowa w obu powyższych przedmiotach jest tożsama i nie występują formalne przeszkody do rozpoznania skargi.
Pod pojęciem przewlekłego prowadzenia postępowania należy rozumieć stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy
(art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Uwzględnienia wymaga zasada szybkości postępowania wynikająca z art. 12 § 1 k.p.a. i art. 125 §1 O.p.) zgodnie z którą, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy spoczywa na organach administracji publicznej prowadzących postępowanie (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 122 i 191 O.p.). Natomiast stosownie do regulacji
art. 35 k.p.a. i 139 § 1 O.p., określającej terminy załatwiania spraw administracyjnych, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki,
a załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym winno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.) i dwóch miesięcy od otrzymania tegoż odwołania (art. 139 § 3 O.p.). Ustawodawca przewidział przy tym ewentualną sytuację niezałatwienia sprawy w terminie, nakładając na organ administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym takim przypadku, podania przyczyny zwłoki, wskazania nowego terminu załatwienia sprawy oraz pouczenia o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a. i art. 140 § 1 O.p.) – wyrok WSA w Gliwicach z dnia
24 października 2024 r., sygn. akt II SAB/Gl 158/24.
W sprawie postępowania dotyczącego umorzenia zwrotu dotacji wynikającego
z decyzji z dnia 12 grudnia 2014 r. powyższe wywody w pełni akceptowane przez WSA w Łodzi odnieść należy do następujących okoliczności.
Pierwotny wniosek o umorzenie kwoty należności skarżąca Fundacja złożyła
8 stycznia 2016 r. Zauważyć należy, że do daty wniesienia skargi, to jest 19 lipca 2024 r., wniosek ten nie został rozstrzygnięty.
Oczywiście nie można obarczać organu odpowiedzialnością za cały wskazany wyżej okres. Pamiętać należy, że składają się nań między innymi okresy trwania postępowań administracyjnych i sądowych w sprawach WSA w Łodzi o sygn. akt
I SA/Łd 12/18 i I SA/Łd 691/21 oraz NSA o sygn. akt I GSK 495/22.
Jednak bezsporna jest okoliczność, że od 21 lipca 2023 r. kiedy do organu wpłynął odpis prawomocnego wyroku WSA w Łodzi z dnia 24 listopada 2021 r. (sygn. akt I SA/Łd 691/21), poruszającego kwestię przedawnienia należności i nakazującego badanie istnienia ewentualnych okoliczności przerywających lub zawieszających bieg przedawnienia, postępowanie pozostawało w wyłącznej gestii Marszałka Województwa Łódzkiego.
Analiza akt administracyjnych prowadzi do wniosku, że od tej daty do wniesienia skargi do sądu przez stronę skarżącą dokonano jedynie nielicznych czynności oraz,
co istotne, miały one charakter pozorny.
I tak w dniu 30 sierpnia 2023 r. organ zwrócił się o opinię w przedmiocie przedawnienia do stosownej komórki organizacyjnej, zaś odpowiedź nadeszła w dniu
2 maja 2024 r., a więc po ponad 8 miesiącach. Z kolei pismo nazwane uzupełnieniem opinii zostało sporządzone w dniu 4 lipca 2024 r., to jest po kolejnych dwóch miesiącach. W okresie pomiędzy zapytaniem o przedawnienie, a uzyskaniem opinii prawnej w tym zakresie, organ jedynie wymieniał korespondencję z organem podatkowym na temat trwającego postępowania egzekucyjnego oraz przesłał skarżącej informację o prawomocności wyroków WSA w Łodzi sygn. akt I SA/Łd 690/21 i I SA/Łd 691/21.
W ocenie sądu I instancji, powyższe dane przemawiają za stwierdzeniem oczywistego i niezaprzeczalnego, a także pozbawionego jakiegokolwiek racjonalnego wytłumaczenia tamowania postępowania przez organ.
Tego rodzaju procedowanie stanowi zdaniem sądu, rażące naruszenie prawa
w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a.
Jest to bowiem wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, która nastąpiła na skutek oczywistego braku podejmowania rzeczywistych czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie oraz podejmowania czynności jedynie pozorujących rzeczywiste działanie.
Istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia, która nastąpiła w rozpoznawanej sprawie. Jedynie na marginesie należy zauważyć w tym miejscu, że poza opisanym wnioskiem o umorzenie zwrotu dotacji z 8 stycznia 2016 r., strona skarżąca złożyła do organu jeszcze 3 kolejne wnioski w tym przedmiocie: 22 lutego 2019 r., 12 grudnia 2019 r. oraz 3 lipca 2023 r. Nawet jednak i ta okoliczność nie spowodowała przyspieszenia przez organ postępowania co do przyznania ulgi.
Jeszcze bardziej oczywisty jest rażący charakter opieszałości organu
w przedmiocie umorzenia zwrotu dotacji wynikającej z umowy zawartej w dniu 29 lutego 2008 r. W tym przypadku rozstrzygnięcie sprawy stało się oczywiste z dniem 12 stycznia 2023 r., kiedy organ otrzymał odpis prawomocnego wyroku WSA w Łodzi
w sprawie I SA/Łd 690/21. Przypomnieć należy, że w orzeczeniu tym sąd przesądził kategorycznie przedawnienie przedmiotowego zwrotu dotacji, co w sposób oczywisty czyniło bezprzedmiotowym prowadzenie postępowania w zakresie umorzenia zwrotu.
Tymczasem od wspomnianego 12 stycznia 2023 r. do 19 lipca 2024 r. to jest dnia wniesienia skargi, powielono jedynie te pozorne czynności, o których mowa wyżej
w odniesieniu do postępowania dotyczącego roku 2013.
Decyzja umarzająca postępowanie w omawianym przedmiocie została wydana dopiero w dniu 30 września 2024 r., to jest w trakcie trwającego postępowania sądowego zainicjonowanego skargą strony skarżącej.
Tak więc powyższe uwagi dotyczące rażącego charakteru opieszałości, której dopuścił się organ zachowują pełną aktualność w sprawie dotyczącej roku 2008,
co oznacza, że również w tym zakresie naruszenie prawa miało charakter kwalifikowany.
W związku z tym, że - jak wskazano wyżej - decyzje kończące obie opisane wyżej sprawy zostały wydane przed rozstrzygnięciem sprawy przez sąd, zbędnym stało się orzekanie w przedmiocie zobowiązania organu do wydania stosownego aktu
w określonym terminie.
Brak uwzględnienia zawartego w skardze wniosku o wymierzenie grzywny lub przyznania określonej sumy pieniężnej jest uzasadniony tym, że skarga dotyczy przewlekłości postępowania w sprawie przyznania ulgi nie tworząc nowego stosunku prawnego lub uprawnienia strony. Ponadto, zdaniem sądu, przyznanie sumy pieniężnej jest środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany jeśli istnieje uzasadniona obawa, że bez dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa, co w rozpoznawanej sprawie jest wykluczone przez wydanie decyzji rozstrzygających żądania strony.
Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności na podstawie art. 149 § 1 punkt 3 i § 1a oraz art. 200 p.p.s.a orzeczono, jak w sentencji.
mko

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI