I SAB/Łd 8/10

I SAB/Łd 8/10 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2010-10-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-07-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Bartosz Wojciechowski
Bożena Kasprzak /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Adamczyk
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Sygn. powiązane
II FSK 530/11 - Wyrok NSA z 2012-10-30
Skarżony organ
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Dnia 19 października 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Sędzia WSA Bartosz Wojciechowski Protokolant Tomasz Furmanek po rozpoznaniu w dniu 19 października 2010 roku na rozprawie sprawy ze skargi D. M. na bezczynność Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. w przedmiocie bezczynności organu kontroli skarbowej poprzez nie wydanie postanowienia w zakresie wniosku dotyczącego uchylenia kary porządkowej oddala skargę.
Uzasadnienie
I SAB/Łd 8/10
UZASADNIENIE
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej prowadził postępowanie kontrolne dotyczące zobowiązań podatkowych R. M.. Postępowanie zakończono decyzją z dnia [...]. Postępowanie odwoławcze od tej decyzji prowadzone przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. jest w toku.
W trakcie powyższego postępowania kontrolnego postanowieniem z dnia [...] r., organ nałożył na świadka D. M. karę porządkową w wysokości 1.000,00 zł z uwagi na jej nieusprawiedliwione niestawiennictwo celem przesłuchania.
W dniu 2 listopada 2009 r. D. M., reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., za pośrednictwem Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł., zażalenie na ww. postanowienie o ukaraniu.
Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. w dniu [...]r. wydał postanowienie, w którym utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
D. M. pismem z dnia 7 kwietnia 2010 r. wniosła do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., za pośrednictwem Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł., ponaglenie na niezałatwienie w terminie wniosku zawartego w zażaleniu. W piśmie tym stwierdzono, że w zażaleniu zawarto wniosek o uchylenie zastosowanej kary porządkowej.
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej przekazał powyższe ponaglenie do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., a ten postanowieniem z dnia [...]r. uznał ponaglenie za bezpodstawne.
W dniu 21 czerwca 2010 r. D. M. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. za pośrednictwem Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. skargę na bezczynność organu.
W skardze na bezczynność pełnomocnik D. M., powołując się na art. 3 § 2 pkt 4 i 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zarzucił brak odpowiedzi w postaci wydania postanowienia przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. w kwestii uchylenia kary oraz wniósł o nakazanie organowi podatkowemu wydanie postanowienia w sprawie uchylenia kary porządkowej. Strona skarżąca podniosła że:
• ukarany ma prawo wnieść zarówno zażalenie jak i wniosek o uchylenie kary porządkowej,
• bez znaczenia pozostaje brak wskazania w zażaleniu podstawy prawnej złożenia wniosku,
• w razie wątpliwości interpretacyjnych dotyczących zakresu żądania decydujące znaczenie ma treść zarzutów i wniosków zawartych w piśmie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu odpowiedzi wskazano, że zażalenie na postanowienie w sprawie nałożenia na D. M. kary porządkowej zawiera elementy typowe tylko dla zażalenia i nie zawiera odrębnego wniosku o uchylenie kary, o którym mowa w art. 262 § 6 Ordynacji podatkowej.
Zdaniem organu podatkowego zażalenie na postanowienie o nałożeniu kary porządkowej (art. 262 § 5 Ordynacji podatkowej) oraz wniosek o uchylenie kary (art. 262 § 6 Ordynacji podatkowej) są niezależnymi od siebie dwiema odrębnymi instytucjami prawa.
W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej pełnomocnik strony skarżącej miał pełną świadomość z jakiej instytucji korzysta. Wynika to między innymi z faktu, że właściwym dla rozpatrzenia zażalenia jest organ wyższego stopnia, a wniosek o uchylenie kary rozstrzyga organ, przed którym toczy się postępowanie. Z tego powodu zażalenie i wniosek powinny być złożone w oddzielnych pismach, czego strona nie uczyniła.
Reasumując podniesiono, iż skoro profesjonalny pełnomocnik sporządził jedno pismo procesowe, które nazwał zażaleniem, powołał w nim przepisy dotyczące zażalenia, nadto skierował je do organu właściwego do rozpoznania zażalenia, to oczywistym jest, że jego intencją było skorzystanie z instytucji wymienionej w art. 262 § 5 Ordynacji podatkowej, a nie z wniosku o uchylenie postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Tym niemniej tytułem wstępu wyjaśnić należy, iż zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej – "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie natomiast do treści art. 3 § 2 pkt 8 powołanej ustawy zakres przedmiotowy skargi na bezczynność wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1 – 4a ustawy, w myśl których skarga na bezczynność jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzję, postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia lub uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
Wyjaśnić przy tym należy, iż postępowanie wywołane skargą na bezczynność organu cechuje pewna specyfika polegająca na tym, że rozpoznając tego rodzaju skargę, Sąd nie wnika w merytoryczną i procesową poprawność wydanego przez organ aktu, a bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie zostało wydane orzeczenie lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności.
W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca ostatecznie przedmiotem skargi uczyniła brak załatwienia złożonego w dniu 2 listopada 2009 roku wniosku o uchylenie zastosowanej wobec niej kary porządkowej, o którym mowa w art. 262 § 6 i art. 263 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2004 r. Nr 93, poz. 894 ze zm.), dalej - "o.p.". Zgodnie z ww. przepisami, organ podatkowy, który nałożył karę porządkową, może, na wniosek ukaranego, złożony w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia o nałożeniu kary porządkowej, uznać za usprawiedliwione niestawiennictwo lub niewykonanie innych obowiązków, o których mowa w § 1, i uchylić postanowienie nakładające karę (art. 262 § 6); o nałożeniu kary porządkowej oraz o jej uchyleniu rozstrzyga organ podatkowy, przed którym toczy się postępowanie (art. 263 § 1); na postanowienie o odmowie uchylenia kary przysługuje zażalenie (art. 263 § 2).
Niewątpliwie wniesienie tej skargi wymagało uprzedniego złożenia ponaglenia do organu wyższego stopnia w trybie art. 141 § 1 pkt 1 tej ustawy. Wymóg ten został przez skarżącą spełniony. Z akt sprawy wynika bowiem, że pismem z dnia 7 kwietnia
2010 r. skarżąca wniosła przez swojego pełnomocnika ponaglenie do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł.. Odpowiedzią na ponaglenie było postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. uznające ponaglenie za bezpodstawne.
Przechodząc zatem do oceny zasadności wniesionej skargi podnieść należy, iż przytoczone w niej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.
Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego skarżąca została ukarana karą porządkową, przewidzianą w art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten w § 5 i 6 określa dwa środki prawne służące ukaranemu karą porządkową. Zgodnie bowiem z § 5 tego przepisu, stronie przysługuje zażalenie na postanowienie nakładające karę, do organu drugiej instancji. Z kolei § 6 przewiduje wniosek ukaranego o uchylenie kary porządkowej, który należy składać do organu podatkowego nakładającego tą karę. Pierwszy z tych środków przysługuje w sytuacji, gdy osoba ukarana neguje istnienie przesłanek do nałożenia kary porządkowej. Drugi zaś z środków prawnych jest aktualny wówczas, gdy osoba ukarana nie podważa przesłanek zastosowania środków przymusu, lecz podnosi okoliczności usprawiedliwiające powstanie okoliczności, stanowiących podstawę decyzji organów podatkowych o ukaraniu. Ponadto w ramach tego środka mogą być wskazywane inne fakty mogące mieć wpływ na uchylenie kary porządkowej. Zatem w razie wątpliwości interpretacyjnych dotyczących tego, czy strona składa zażalenie na postanowienie o ukaraniu karą porządkową, czy też wniosek o uchylenie tej kary, zawsze decydujące znaczenie ma treść zarzutów i wniosków zawartych w tym piśmie.
W przedmiotowej sprawie postanowienie o nałożeniu kary porządkowej zawierało precyzyjne pouczenie o przysługujących podatniczce środkach prawnych. Po otrzymaniu tego postanowienia, D. M. w terminie siedmiu dni złożyła pismo, które przez organ podatkowy zostało potraktowane jako zażalenie na postanowienie o nałożeniu kary porządkowej. Kwalifikacji tej, zdaniem Sądu, nie można zanegować. Pismo to zostało zaadresowane do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., jako podstawę prawną wniesienia wskazywało przepis dotyczący zażalenia i zawierało prośbę o uchylenie zaskarżonego postanowienia i tym samym nałożonej kary porządkowej. W piśmie tym profesjonalny pełnomocnik D. M. podniósł, że wymienione w postanowieniu wezwanie na przesłuchanie w charakterze świadka, skarżąca otrzymała w przeddzień terminu przesłuchania, co uniemożliwiło jej przygotowanie się do niego, wezwanie nie odpowiada wymogom prawa w zakresie doręczeń wezwań, a zatem nie wywołało skutków względem osoby, która do takiego wezwania się nie zastosuje, co z kolei skutkuje uznaniem, że organ bezpodstawnie nałożył na D. M. karę porządkową i nie przyjął jej tłumaczenia. Zatem z tego pisma wynika, że skarżąca faktycznie podważała prawidłowość doręczenia wezwania na przesłuchanie przez organ podatkowy. Zarzucała więc nie spełnienie jednej z podstawowych przesłanek zastosowania kary porządkowej. Zgodnie bowiem z art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej, dopuszczalność nałożenia kary porządkowej, określonej w tym przepisie jest uwarunkowane od prawidłowego wezwania organu podatkowego. Oznacza to, że wezwanie musi być doręczone w sposób zgodny z unormowaniami zawartymi w art. 144-154 Ordynacji podatkowej. Skoro więc skarżąca zarzucała wadliwość doręczenia wezwania, organ podatkowy – zdaniem Sądu - prawidłowo potraktował to pismo jako zażalenie na postanowienie o ukaraniu karą porządkową. Zażalenie z art. 262 § 5 Ordynacji podatkowej ma bowiem priorytet przed wnioskiem o uchylenie kary z art. 262 § 6 Ordynacji podatkowej. Można bowiem jedynie uchylić taką karę porządkową, która została nałożona w sposób prawidłowy, zgodny z przesłankami przewidzianymi w art. 262 §1 Ordynacji podatkowej, natomiast strona skarżąca negowała prawidłowość nałożenia na nią kary porządkowej.
W związku z powyższym organ podatkowy, traktując pismo pełnomocnika D. M. jako zażalenie na postanowienie o nałożeniu kary porządkowej, zgodnie zresztą z jego nazwą, adresatem pisma, przywołaną w nim podstawą prawną i uzasadnieniem zawierającym zarzuty wyraźnie wskazujące na charakter pisma, czyli na zażalenie, nie naruszył przepisów postępowania. W prawidłowy sposób działając Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. prawidłowo pismo to potraktował jako zażalenie na postanowienie o ukaraniu grzywną i nadał temu zażaleniu bieg, wynikający z art. 236-239 Ordynacji podatkowej. Zażalenie zostało rozpatrzone i postanowieniem z dnia [...] roku Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., uznając zażalenie za bezzasadne, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Dopiero wobec niekorzystnego rozstrzygnięcia zażalenia na postanowienie o ukaraniu karą porządkową pełnomocnik skarżącej złożył ponaglenie na nie załatwienie wniosku o uchylenie kary.
Zatem nie może być mowy o bezczynności organów w stanie faktycznym niniejszej sprawy, zgodnie bowiem z treścią złożonego pisma zatytułowanego "zażalenie" został mu nadany bieg i zażalenie zostało rozstrzygnięte. Tym samym nie było podstaw, aby we wskazanym piśmie dopatrywać się wniosku o uchylenie nałożonej kary porządkowej, bo ani treść pisma, ani wskazana przez profesjonalnego pełnomocnika podstawa prawna jego wniesienia, ani zarzuty w nim zawarte, ani adresat pisma, nie wskazywały na to, aby stanowiło ono obok zażalenia wniosek o uchylenie nałożonej kary i organ w tym względzie nie miał żadnych wątpliwości interpretacyjnych, które wymagałyby ewentualnego zwrócenia się do strony o ich wyjaśnienie, jak sugeruje skarżąca.
Poza tym podkreślić trzeba, że ratio legis przepisów art. 139 i art. 140 Ordynacji podatkowej ma na celu usprawnienie postępowania administracyjnego, zapewnienie obywatelowi pewności rozpoznania przez organ jego sprawy w określonym terminie. Temu samemu celowi przyświeca orzecznictwo powstałe na gruncie powyższych przepisów. Tymczasem wykorzystanie przepisów art. 139 i art.140 k.p.a., jak to czyni skarżąca, jako podstawy prawnej skargi na bezczynność organu, w tej sprawie, zmierza w istocie do szukania możliwości wzruszenia postanowienia w przedmiocie nałożenia kary porządkowej po niekorzystnym rozstrzygnięciu zażalenia na to postanowienie. Takie zastosowanie powyższych przepisów przez skarżącego radykalnie wypacza ich sens i cel.
Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organ, a w szczególności nie dopatrzył się bezczynności organu w załatwianiu niniejszej sprawy.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Sz.Ch.