I SAB/Łd 11/25

I SAB/Łd 11/25 - Postanowienie WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-12-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Grzegorz Potiopa /przewodniczący/
Paweł Janicki
Tomasz Furmanek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
659
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Potiopa Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Asesor WSA Tomasz Furmanek (spr.) Protokolant: specjalista Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi B. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na przewlekłość postępowania Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi w przedmiocie zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym na rachunek bankowy za maj 2018 r. postanawia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić z funduszy Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi, zaksięgowanego w dniu 4 listopada 2025 roku, pod pozycją 4071.
Uzasadnienie
I SAB/Łd 11/25
UZASADNIENIE
B. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z/s w K. (dalej też jako spółka, strona, skarżąca), dla potrzeb rozliczenia podatku VAT za miesiąc maj 2018 r., złożyła 18 czerwca 2018 r. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Poddębicach deklarację VAT-7, w której wykazała kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym m.in. do zwrotu na rachunek bankowy w terminie 60 dni w wysokości 300.000 zł.
W dniu 31 lipca 2018 r. została wszczęta kontrola podatkowa, a następnie w dniu 11 kwietnia 2022 r. przekształciła się w postępowanie podatkowe, w wyniku którego Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi decyzją z dnia 30 września 2024 r. m.in. zakwestionował dokonane przez stronę skarżącą rozliczenie w podatku VAT za maj 2018 r. i w miejsce zadeklarowanej kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, w tym do zwrotu na rachunek bankowy w terminie 60 dni, określił jej za ten okres rozliczeniowy zobowiązanie podatkowe do zapłaty.
Spółka od powyżej decyzji złożyła odwołanie, a postępowania odwoławcze pozostaje w toku.
W prowadzonych równolegle do kontroli celno-skarbowej i postępowania podatkowego czynnościach sprawdzających, w okresie od dnia 6 sierpnia 2018 r. do 5 czerwca 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Poddębicach wydał i doręczył kolejno po sobie 23 postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu różnicy podatku na rachunek bankowy za miesiąc maj 2018 r. Ostatnim z nich, tj. z dnia 5 czerwca 2024 r., organ podatkowy przedłużył ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia skarżącej w ramach postępowania podatkowego, tj. do 31 października 2024 r. Spółka co do zasady nie korzystała z prawa do wniesienia zażalenia, zaskarżając jedynie postanowienie z dnia 24 stycznia 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi nie znalazł podstaw do uwzględnienia wywiedzionego środka odwoławczego i postanowieniem z dnia 21 marca 2022 r. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
Pismem z dnia 29 lipca 2025 r. strona skarżąca wniosła ponaglenie na niedokonanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Poddębicach do dnia 31 sierpnia 2022 r. zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym na rachunek bankowy za okres rozliczeniowy maj 2018 r. Spółka zarzuciła organowi podatkowemu jednocześnie przewlekłe prowadzenie postępowania oraz bezczynność w powyżej wskazanej sprawie.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, postanowieniem z dnia 3 września 2025 r., uznał złożone ponaglenie za bezprzedmiotowe. Uzasadniając zajęte stanowisko organ wskazał, że sprawą w rozumieniu art. 141 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r., poz. 111 ze zm., dalej jako O.p.) nie jest niedokonanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Poddębicach zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym na rachunek bankowy w terminie 60 dni za okres rozliczeniowy maj 2018 r. w wysokości wykazanej w deklaracji VAT-7, lecz jest nią rozliczenie w podatku VAT za ten miesiąc. Zatem w taki sposób ujęta sprawa podatkowa była rozpatrywana i rozstrzygnięta przez Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi, a nie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Poddębicach. Wyjaśniono również, że w trybie art. 141 § 1 O.p. niedopuszczalne jest zaskarżanie aktów administracyjnych wydawanych zarówno w zakresie weryfikacji zasadności zwrotu różnicy podatku, jak też w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu podatku VAT, ponieważ służą ku temu zupełnie inne środki prawne, tj. odpowiednio odwołanie od decyzji podatkowej, z którego strona skarżąca skorzystała - oraz zażalenie z art. 274b O.p. Skoro więc organ kontroli celno-skarbowej decyzją z dnia 30 września 2024 r. określił spółce w podatku VAT za miesiąc maj 2018 r. kwotę zobowiązania podatkowego do zapłaty w miejsce zadeklarowanej kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, to tym samym Naczelnik Urzędu Skarbowego w Poddębicach nie był już zobowiązany ani do zrealizowania zwrotu tej nadwyżki na rachunek bankowy, ani do dalszego przedłużania terminu jej zwrotu, a obie te kwestie od tego momentu stały się bezprzedmiotowe.
Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, za pośrednictwem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, pismo zatytułowane: "skarga na bezczynność organu podatkowego oraz na przewlekłość prowadzonego postępowania". W treści pisma, jako przedmiot zaskarżenia, wskazała postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 3 września 2025 r., którym organ ten uznał za bezprzedmiotowe ponaglenie skarżącej dotyczące niedokonania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Poddębicach do dnia 31 sierpnia 2022 r. zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym na rachunek bankowy za maj 2018 r. Zdaniem Skarżącej wydanie przez Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi decyzji z dnia 30 września 2024 r. określającej w podatku VAT m.in. za miesiąc maj 2018 r. kwotę zobowiązania podatkowego do zapłaty w miejsce zadeklarowanej kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, w tym do zwrotu na rachunek bankowy, nie zwalniało Naczelnika Urzędu Skarbowego w Poddębicach z obowiązku wydania decyzji w przedmiocie zwrotu albo odmowy zwrotu różnicy podatku za ww. okres rozliczeniowy w wysokości 300.000 zł wykazanej w deklaracji VAT-7. Zatem jeśli organ podatkowy wydał blisko 24 postanowienia o przedłużeniu terminu w zakresie rozpoznania sprawy, to na końcu prowadzonego postępowania winien stosownie do art. 207 § 1 O.p. podjąć stosowne rozstrzygnięcie. W dalszej części uzasadnienia złożonej skargi odniesiono się do treści przepisów prawa materialnego,, regulujących instytucję zwrotu różnicy podatku na rachunek bankowy. Mając na względzie zarzuty skargi oraz argumentację przedstawioną na ich poparcie strona skarżąca wniosła o: zobowiązanie organu podatkowego do wydania w terminie 14 dni od dnia wydania orzeczenia decyzji w zakresie zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym na rachunek bankowy za miesiąc maj 2018 r. wykazanej w deklaracji VAT-7 w wysokości 300.000 zł, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności postępowania od dnia 1 listopada 2024 r. do chwili obecnej, stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłości postępowania od dnia 18 sierpnia 2018 r. do chwili obecnej oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału I WSA w Łodzi z 9 października 2025 r., na podstawie art. 57 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm, zwanej p.p.s.a.), skarga spółki została rozdzielona i zarejestrowana jako trzy skargi: na bezczynność organu dotyczącą zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym na rachunek bankowy za maj 2018 r. (sygn. akt I SAB/Łd 10/25), na przewlekłość organu dotyczącą zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym na rachunek bankowy za maj 2018 r. (sygn. akt I SAB/Łd 11/25) oraz na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 3 września 2025 r., którym organ ten uznał za bezprzedmiotowe ponaglenie skarżącej (sygn. akt I SA/Łd 584/25).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga na przewlekłość postępowania w zakresie zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym na rachunek bankowy za maj 2018 r. podlega odrzuceniu.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 dalej p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie wydania decyzji administracyjnej (pkt 8 w zw. z pkt 1).
Jednakże przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi, sąd administracyjny ma każdorazowo obowiązek zbadania z urzędu, czy jest ona dopuszczalna. Niedopuszczalność skargi powoduje bowiem, że sprawa nie może być rozpoznana w postępowaniu sądowoadministracyjnym i rozstrzygnięta wyrokiem.
Nie ulega wątpliwości, że w świetle art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. formą prawną wyrażenia przez sąd administracyjny oceny o niedopuszczalności skargi jest wydanie postanowienia o jej odrzuceniu. Dlatego stwierdzenie przez Sąd wystąpienia tej właśnie przeszkody do wydania orzeczenia merytorycznego w sprawie powinno prowadzić do wydania postanowienia o odrzuceniu skargi, nie zaś wyroku oddalającego taką skargę. Oddalenie skargi stanowi przecież rezultat jej merytorycznej oceny, która w przypadku skargi niedopuszczalnej nie może mieć miejsca.
Z akt sprawy wynika, że strona pismem z dnia 29 lipca 2025 r. wniosła ponaglenie na niedokonanie przez organ zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym na rachunek bankowy za okres rozliczeniowy maj 2018 r. Spółka zarzuciła organowi podatkowemu jednocześnie przewlekłe prowadzenie postępowania oraz bezczynność w powyżej wskazanej sprawie.
Nie ulega jednak wątpliwości, że decyzją z dnia 30 września 2024 r. Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi zakwestionował dokonane przez stronę skarżącą rozliczenie w podatku VAT m.in. za maj 2018 r. i w miejsce zadeklarowanej kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, w tym do zwrotu na rachunek bankowy w terminie 60 dni, określił jej za ten okres rozliczeniowy zobowiązanie podatkowe do zapłaty. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie.
Mając na uwadze powyższe z całą mocą należy podkreślić, że w sytuacji, gdy organ podatkowy określi podatnikowi m.in. kwotę różnicy podatku naliczonego nad należnym w innej wysokości niż wynikająca ze złożonej przez podatnika deklaracji, względnie kwotę zobowiązania podatkowego zamiast deklarowanej różnicy podatku do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy lub do zwrotu na rachunek bankowy, obalone zostaje domniemanie zgodności prawem deklaracji złożonej przez podatnika. Wówczas w miejsce kwoty wynikającej z dokonanego przez podatnika samoobliczenia wchodzi kwota wynikająca z decyzji organu podatkowego lub skarbowego. Rozliczenia podatnika wynikające z jego deklaracji podatkowych zostają bowiem zastąpione wydanymi i doręczonymi w tym przedmiocie decyzjami podatkowymi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 stycznia 2013 r., sygn. akt I FSK 702/11, LEX nr 1136303).
Podważenie wiarygodności deklaracji i zastąpienie jej wydaną przez organ decyzją określającą zobowiązanie podatkowe, czyni bezprzedmiotowym postępowanie w sprawie zwrotu, który w takiej sytuacji już nie istnieje. W tym stanie rzeczy bezprzedmiotowe jest orzekanie o zobowiązaniu organu do zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Zaistniał zatem stan, który należy utożsamiać z załatwieniem sprawy.
Jeżeli zaś postępowanie administracyjne, którego prowadzeniu postawiono zarzut przewlekłości względnie bezczynności uległo zakończeniu przed wniesieniem skargi, to przestaje istnieć przedmiot kontroli sądu administracyjnego. Tym samym zachodzi niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.).
Mając jednocześnie na uwadze treść uchwały NSA z dnia 7 marca 2022 r.( II OPS 1/21) Sąd podkreśla, że skutek obalenia zgodności z prawem złożonej przez podatnika deklaracji podatkowej, wywołuje doręczenie podatnikowi decyzji wydanej na podstawie art. 99 ust. 12 ustawy VAT, także wówczas, gdy decyzja ta nie jest ostateczna. Organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia (art. 212 O.p.). "Związanie decyzją" oznacza, że skutek w postaci obalenia domniemania zgodności z prawem złożonej deklaracji podatkowej wywołuje wydanie i doręczenie podatnikowi przez organ podatkowy na podstawie art. 99 ust. 12 ustawy o VAT decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, kwotę zwrotu różnicy podatku, kwotę zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku, o której stanowi art. 87 ust. 1, w innej wysokości niż deklarowana. Decyzja taka stanowi przeszkodę do zwrotu na rachunek bankowy, na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy VAT, deklarowanej przez podatnika różnicy kwoty podatku naliczonego nad należnym za dany okres rozliczeniowy.
Innymi słowu dopóki w obrocie prawnym istnieje (nie została uchylona przez organ odwoławczy, lub przez sąd kontrolujący legalność decyzji ostatecznej) decyzja określająca zobowiązanie podatkowe w innej wysokości niż deklarowana dopóty postępowanie w sprawie, wynikającego z deklaracji, zwrotu podatku za okres objęty powyższą decyzją pozostaje bezprzedmiotowe.
Z tych przyczyn Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
O zwrocie wpisu (punkt 2 sentencji postanowienia), Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.
W tej sprawie skargę odrzucono na rozprawie, jednak w ocenie Sądu zawarte w art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zastrzeżenie "do dnia rozpoczęcia rozprawy" dotyczy tylko umorzenia postępowania w związku z cofnięciem pisma. Sąd jest natomiast zobligowany do zwrotu stronie całego uiszczonego wpisu od pisma odrzuconego, niezależnie od tego, czy odrzucenie pisma nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, czy na rozprawie.
Jest oczywiste, że zwrot "do dnia rozpoczęcia rozprawy" odnosi się do pisma cofniętego. Poprzestanie na literalnej wykładni art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. budzi jednak wątpliwości, czy ten zwrot dotyczy również pisma odrzuconego, a więc tej części przepisu, która została zawarta przed spójnikiem alternatywnym "lub". Wobec tego, dla dokonania właściwego wyboru możliwości interpretacyjnej opartej na wykładni językowej, należy skorzystać z argumentów zaczerpniętych z metod wykładni pozajęzykowych, tj. systemowej i celowościowej.
Dlatego Sąd wziął pod uwagę art. 222 p.p.s.a. zgodnie z którym nie żąda się opłat od pisma, jeżeli już z niego wynika, że podlega ono odrzuceniu. Z tej regulacji wynika zatem wniosek, że pobranie wpisu powinno każdorazowo obligować Sąd do zwrotu wpisu w przypadku odrzucenia skargi i to nawet gdyby miało to nastąpić orzeczeniem NSA wydanym na podstawie art. 189 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1236/16). Interpretacja art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. powinna zatem uwzględniać inny przepis, dotyczący obowiązku ponoszenia opłaty od pisma odrzucanego, aby istotne w tej mierze regulacje były spójne i konsekwentne.
Po drugie, trzeba dostrzec, że cofnięcie skargi, to czynność dyspozycyjna strony. Jest rozumiana jako wyraz przyznanego jej prawa do rozporządzalności skargą i w pełni zależy od woli skarżącego, który samodzielnie decyduje kiedy - przed rozprawą, czy w jej trakcie - tego dokona. Z kolei odrzucenie skargi jest rozstrzygnięciem podejmowanym autorytatywnie przez Sąd, który decyduje także, czy uczynić to na posiedzeniu niejawnym (a więc przed rozprawą), czy po przeprowadzeniu rozprawy. Stosownie bowiem do art. art. 90 § 2 p.p.s.a. sąd może wyznaczyć rozprawę także wówczas, gdy sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
W tej sytuacji, uzależnianie zwrotu wpisu w razie, całkowicie zależnego od woli strony, cofnięcia skargi do dnia rozpoczęcia rozprawy, o której strona jest zawiadamiana z odpowiednim wyprzedzeniem (art. 91 § 2 p.p.s.a.) jest racjonalne. Natomiast nieprzystające do art. 222 p.p.s.a., jak również niecelowe, byłoby takie uzależnienie w odniesieniu do odrzucenia skargi, które nie zależy od woli strony, lecz wyłącznie od oceny prawnej Sądu.
db