I SAB/Łd 1/23

I SAB/Łd 1/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk
Ewa Cisowska-Sakrajda /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Kowalski
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
658
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
I GSK 473/24 - Wyrok NSA z 2024-09-13
Skarżony organ
Zarząd Powiatu
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2082
art. 26 ust. 1, art. 33 ust. 1, art. 33 ust. 4, art. 34 ust. 1
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 149 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Paweł Kowalski, Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. S. na bezczynność Zarządu Powiatu Zgierskiego w przedmiocie braku wypłaty dotacji oświatowej przysługującej za październik 2022 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
J. S. złożył skargę na "czynność" Zarządu Powiatu Z. w postaci niewypłacenia dotacji oświatowej za miesiąc grudzień 2022 r. przysługującej na uczniów Prywatnego Liceum Ogólnokształcącego E w A. i braku wypłaty dotacji za miesiąc październik 2022 r. w łącznej kwocie 305 420,15 zł.
Zaskarżonej czynności zarzucił naruszenie art. 34 ust. 1 w zw. z art. 26 ust. 1 u.f.z.o. poprzez nieprzekazanie dotacji w wysokości równej kwocie przewidzianej na jednego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego za miesiąc październik 2022 r. w terminie do dnia 31 października 2022 r. na rachunek bankowy Prywatnego Liceum Ogólnokształcącego E w A.
W konsekwencji skarżący wniósł o:
1. stwierdzenie "bezskuteczności" zaskarżonej czynności;
2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego wedle norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w sprawie;
3. rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Ponadto wniósł o doręczanie pism przez Sąd za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej przez platformę ePUAP na korespondencyjny adres elektroniczny ePUAP pełnomocnika: [...]
Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniósł o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów załączonych do skargi, tj:
1. wydruku z RSPO dla szkoły: Prywatne Liceum Ogólnokształcące E w A.;
2. informacji o aktualnej liczbie uczniów szkoły Prywatne Liceum Ogólnokształcące E w A. według stanu na 01 grudnia 2022 r.;
3. zestawienia należnej i niewypłaconej w miesiącu grudniu 2022 r. dotacji na uczniów szkoły Prywatne Liceum Ogólnokształcące E w A.;
4. wydruku z elektronicznej księgi uczniów prowadzonej przez Prywatne Liceum Ogólnokształcące E w A.;
5. dokumentu pn:
a) stawki dotacji, liczba uczniów oraz wskaźnik zwiększający dla dotowanych szkół publicznych i niepublicznych obowiązujące od 1 listopada 2022 r. (dodatkowa aktualizacja zgodnie z art. 24 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1730) zamieszczonego na stronie BIP Powiatu Z. pod adresem: https:[...].
Skarżący podniósł, że celem wykazania następujących faktów: prowadzenia przez skarżącego szkoły niepublicznej uprawnionej do otrzymywania dotacji oświatowej, liczby uczniów szkoły na których w miesiącu grudniu 2022 r. organ obowiązany był wypłacić dotację; wysokości stawki dotacji na danego ucznia szkoły za miesiąc grudzień 2022 r.; łącznej kwoty należnej, a niewypłaconej w miesiącu grudniu 2022 r. dotacji. Są to istotne okoliczności wymagające wyjaśnienia i nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Powiatu Z. wniósł o jej oddalenie, argumentując, iż w tej sprawie nie zostały spełnione warunki do wypłaty dotacji, bowiem skarżący nie wypełnił obowiązku, tj. nie złożył w terminie wniosku o wypłatę dotacji za rok 2022, a złożony po terminie wniosek o przywrócenie terminu nie został pozytywnie rozpatrzony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Stosownie do § 1a "jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa".
Na gruncie tego przepisu "z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 – ust. 4a p.p.s.a. (tak wyrok NSA z dnia 25 września 2018r., I OSK 1467/18, LEX nr 2553557, wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2017r., I FSK 1238/16, LEX nr 2429215). Judykatura podnosi, że "dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane" (tak wyrok NSA z dnia 25 września 2018r., I OSK 1467/18, LEX nr 2553557, wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2017r., I FSK 1238/16, LEX nr 2429215). Natomiast "bezczynność o charakterze rażącego naruszenia prawa ma miejsce w sytuacji, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające winę organu za tę bezczynność. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. (lub przepisu szczególnego) można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu. Ocena czy doszło do rażącego naruszenia prawa musi być dokonana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie" (tak np. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2020r., I OSK 260/20, LEX nr 3081171). "Stan bezczynności wykazuje cechy rażącego naruszenia prawa, jeśli jest nie tylko konsekwencją znacznego przekroczenia ustawowego terminu załatwienia sprawy, lecz dodatkowo wynika z leżących po stronie organu przyczyn pozbawionych jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Nie jest zatem wystarczające samo oczywiste i poważne naruszenie zasady szybkości postępowania. Konieczne jest także wystąpienie pewnych dodatkowych okoliczności, które świadczą o umyślnym, uporczywym lub lekceważącym naruszeniu przez organ obowiązku terminowego załatwienia sprawy albo o rażąco niedbałym wykonywaniu innych obowiązków, które warunkują zachowanie sprawności i terminowości działania organu w postępowaniu administracyjnym (np. w zakresie stosowania niebudzących wątpliwości interpretacyjnych przepisów procesowych, zapewnienia właściwej obsady kadrowej urzędu lub dostępu do treści akt administracyjnych)" (wyrok NSA z dnia 8 października 2019r., II OSK 482/19, LEX nr 3059602). "Długiego rozpoznania wniosku nie mogą usprawiedliwiać takie przyczyny, jak np. zbyt mała obsada kadrowa pracowników organu w stosunku do znacznej liczby wpływających spraw. Nie można więc istotnego znaczenia przypisać usprawiedliwieniom, że opóźnienie nastąpiło gdyż sprawa nie trafiła od razu do zajmującego się nią pracownika" (wyrok NSA z dnia 15 września 2020r., I OSK 889/20, LEX nr 3110552). Wzrost określonej kategorii spraw i związane z tym problemy organizacyjne organu administracji (lokalowe, kadrowe) nie mogą rodzić negatywnych skutków dla strony i wpływać na ograniczenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (wyrok NSA z dnia 21 października 2020r., II OSK 3024/19, LEX nr 3076896).
Wniesiona w tej sprawie skarga na bezczynność Zarządu Powiatu Z. w postaci niewypłacenia dotacji oświatowej za miesiąc październik 2022 r. nie zasługuje na uwzględnienie.
Rozpoznając tę skargę Sąd zauważa przede wszystkim, że skarżący w dniu 11 października 2021 r. złożył – co wymaga szczególnego podkreślenia - wniosek o jednorazowe odstąpienie od terminu złożenia wniosku o przyznanie dotacji na rok 2022, przypadającego na dzień 30 września 2021 r. (nie zaś wniosek o wypłatę dotacji oświatowej za październik 2022r.). Wniosek ten był przedmiotem odrębnego postępowania sądowoadministracyjnego, które zakończyło się wyrokiem WSA w Łodzi z dnia 26 października 2023 r., I SA/Łd 668/23. Wyrokiem tym Sąd oddalił skargę skarżącego na czynność Zarządu Powiatu Z. z dnia 29 czerwca 2023 r. w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na odstąpienie od terminu złożenia wniosku o udzielenie dotacji na rok 2022. W uzasadnieniu tegoż wyroku Sąd przypomniał, że "że będący podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia art. 33 ust. 4 u.f.z.o. nie stanowi, jakimi przesłankami winien kierować się organ dotujący korzystając z możliwości w nim zawartej. Uprawnienie organu do wyrażenia zgody na odstąpienie od terminu lub udzielenie dotacji w terminie wcześniejszym ustawodawca pozostawił uznaniu organu właściwego do udzielenia dotacji. W takim wypadku nie jest rolą sądu wkraczanie w sferę samego uznania administracyjnego, a właściwy organ, mimo niedotrzymania terminu przez organ prowadzący przedszkole może dotację przyznać lub odmówić jej udzielenia. Nie oznacza to jednak, że działanie organu administracji publicznej w ramach uznania administracyjnego może być dowolne. Rolą sądu jest zatem ocena sytuacji poprzedzającej sam akt dotyczący ostatecznego uznania. Organ procedując w sferze uznania administracyjnego, powinien ujawnić stronie przesłanki jakimi kierował się, w szczególności odmawiając wyrażenia zgody na odstąpienie od terminu oraz odnieść się do argumentacji strony przedstawionej w złożonym w trybie art. 33 ust. 4 u.f.z.o. wniosku". W kontekście tegoż wyroku stwierdzić trzeba, że skarżącemu odmówiono wyrażenia zgody na odstąpienie od terminu złożenia wniosku o udzielenie dotacji na rok 2022. Pamiętać bowiem trzeba, że stosownie do art. 33 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych organ prowadzący m.in. szkołę, w tej sprawie liceum, obowiązany jest przekazać organowi dotującemu informację o planowanej liczbie odpowiednio dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, nie później niż do dnia 30 września roku bazowego (w tej sprawie do 30 września 2021 r.). Temu właśnie obowiązkowi skarżący uchybił, a organ odmówił wyrażenia zgody na odstąpienie od tego terminu, a co zaaprobował Sąd we wskazanym wyroku. Powyższa okoliczność – pomijając brak odrębnego wniosku o wypłatę dotacji oświatowej na październik 2022 r. – ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Skoro bowiem skarżący jako organ prowadzący liceum uchybił obowiązkowi złożenia do dnia 30 września roku bazowego wniosku o przyznanie dotacji, to tym samym uchybił trybowi "korzystania" z dotacji oświatowej. Najpierw bowiem konieczne jest terminowe złożenie wniosku o udzielenie dotacji na dany roku, a dopiero po "uwzględnieniu" tegoż wniosku i zagwarantowania w uchwale budżetowej jednostki samorządu terytorialnego na dany rok (2022 r.) środków na poczet dotacji oświatowej organ prowadzący szkołę składa odrębny wniosek o wypłatę należnej stosownie do aktualnej liczby uczniów dotacji oświatowej. Uchybienie terminowi do złożenia pierwszego ze wskazanych wniosków niejako zamyka drogę do złożenia wniosku już o wypłatę konkretnych kwot dotacji oświatowej. Wówczas organ ten traci uprawnienie do żądania wypłaty dotacji.
Niezależnie od tego Sąd zauważa, co już wskazywał, że akta sprawy nie zawierają wniosku o wypłatę dotacji oświatowej na październik 2022 r. Natomiast znajduje się w nich jednoznaczny co do treści wniosek skarżącego z dnia 11 października 2021 r. o wyrażenie zgody na odstąpienie od terminu złożenia wniosku o udzielenie dotacji na rok 2022 r. (który minął w dniu 30 września 2021 r.) oraz wniosek o udzielenie dotacji oświatowej na 2022 r. datowany na 26 października 2021 r. Są to jednakże dwa odrębne wnioski, składane w różnym celu, czasie i po zaistnieniu różnych warunków. Nie można ich zatem utożsamiać czy traktować zamiennie. Co więcej wniosek z dnia 11 października 2021 r. – z uwagi na jego datę złożenia - nie może być postrzegany jako wniosek o wypłatę dotacji, który jest składany w późniejszym czasie, po przyjęciu uchwały budżetowej na rok 2022, i dotyczy wypłaty dotacji oświatowej na konkretny miesiąc, w tej sprawie grudzień 2022 r. Stosownie bowiem do przywołanego w skardze przepisu art. 34 ust. 1 u.f.z.o. "dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25 ust. 1-4 i 8, art. 26 ust. 1, 2 i 8, art. 28-30 oraz 31 ust. 1, są przekazywane na rachunek bankowy przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówki, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, lub zespołu szkół lub placówek, w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca, z tym że części za styczeń i za grudzień są przekazywane w terminie odpowiednio do dnia 20 stycznia oraz do dnia 15 grudnia roku budżetowego; w przypadku dotacji, o której mowa w art. 31 ust. 1, liczba części należnej dotacji jest równa liczbie miesięcy, w których prowadzony jest dany kwalifikacyjny kurs zawodowy". Z kolei zgodnie z art. 26 ust. 1 u.f.z.o. "niepubliczne szkoły, w których jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego". Skoro zatem skarżący nie złożył w tej sprawie wniosku o wypłatę dotacji oświatowej za miesiąc październik 2012 r., co było konsekwencją nieterminowego złożenia wniosku o udzielenie dotacji na rok 2022 r., to nie sposób organowi zarzucić bezczynność w jego rozpoznaniu. Co więcej sąd administracyjny nie jest uprawniony do ustalenia wysokości tejże dotacji w oparciu o przedłożone przez skarżącego do akt sądowych orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Kompetencję w tym zakresie posiada wyłącznie organ dotujący zadania oświatowe. A sąd administracyjny jedynie kontroluje prawidłowość rozstrzygnięcia tegoż organu. Z tego względu Sąd nie mógł obliczyć należnej – wedle przekonania skarżącego – dotacji oświatowej na wskazany okres, a złożone dokumenty nie miały istotnego znaczenia dla sprawy bezczynności organu.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę
ak