I SAB/BK 4/23

I SAB/Bk 4/23 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-09-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Andrzej Melezini /przewodniczący/
Dariusz Marian Zalewski /sprawozdawca/
Justyna Siemieniako
Symbol z opisem
6550
658
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Sygn. powiązane
I GSK 1533/23 - Wyrok NSA z 2024-04-05
Skarżony organ
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 37 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako,, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 września 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J.B. na bezczynność Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sokółce w przedmiocie wypełnienia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich oddala skargę.
Uzasadnienie
I. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:
1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku J.B. (dalej: "skarżący") zaskarżył bezczynność Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Sokółce w terminowym załatwieniu sprawy zainicjowanej podaniem z dnia 30 maja 2022 r. o przyznanie prawa do dopłat unijnych na 2022 r. Skarżący wniósł o:
1) zobowiązanie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Sokółce do wydania w terminie 14 dni decyzji załatwiającej sprawę lub oficjalnego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania;
2) uznanie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i trwała od 30 maja 2022 r.;
3) zasądzenie od Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Sokółce kosztów postępowania według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku, w tym opłat sądowych od których strona zostanie ewentualnie zwolniona;
4) wymierzenie w trybie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako: "p.p.s.a.") grzywny organowi za bezczynność w wysokości 1.000 zł.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że jest osobą niepełnosprawną, niezdolną do wypełniania elektronicznych wniosków o przyznanie dopłat. W związku z tym pismem z dnia 30 maja 2022 r. zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z żądaniem wypełnienia elektronicznego wniosku z urzędu i podał dane niezbędne do wypełnienia tego wniosku. Wskazał, że żądanie nie było niczym nadzwyczajnym ponieważ w latach poprzednich takie dane były wprowadzane z urzędu na podstawie papierowego wniosku. Tym razem odmówiono wydrukowania wniosku papierowego oraz wgrania na płytę CD lub pendraiv’a formularza elektronicznego wraz z mapami do wydruku. Zamiast tego zaproponowano skorzystanie z komputera Biura Powiatowego ARiMR, który znajduje się w Sali Obsługi Interesantów, gdzie panuje hałas i harmider, że nawet osoba w pełni sprawna nie może się skupić na wypełnianiu wniosku przy użyciu komputera urzędowego. Sposób potraktowania osoby niepełnosprawnej jest sprzeczny z regulacjami ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (dalej: ustawa o dostępności). Pismo nie zostało potraktowane jako podanie i ani nie wydano postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a K.p.a.), ani też nie wydano decyzji załatwiającej sprawę, ani też nie wezwano strony do uzupełnienia podania przez wniesienie go w formie elektronicznej na urzędowym formularzu (art. 64 § 2 K.p.a.). Stąd też skarga na bezczynność jest zasadna, a bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem ustawy o dostępności.
2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że przyjęty przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR tryb postępowania – wynikający z przepisów prawa powszechnie obowiązującego – nie przewiduje czynnej pomocy przy wypełnianiu wniosku w zakresie postępowań, które zakończone będą rozstrzygnięciem należącym do jego kompetencji. Żaden z przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami", ani też innych aktów, nie upoważniał Kierownika Biura Powiatowego ARiMR do wydania decyzji administracyjnej bądź postanowienia w przedmiocie żądania wypełnienia za skarżącego z urzędu wniosku o przyznanie płatności na rok 2022, ani nie określił procedury, w ramach której zmierza się do rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej. Nie sposób więc przyjąć, by niewydanie aktu administracyjnego o charakterze zewnętrznym, do wydania którego organ nie był uprawiony, a którego żąda skarżący, stanowiło o jego bezczynności.
3. W piśmie z dnia 9 grudnia 2022 r., po zapoznaniu się z odpowiedzią na skargę, skarżący złożył następujące wnioski formalne i procesowe:
- o sprostowanie przedmiotu skargi z podanej przez organ: - "bezczynność w sprawie żądania wypełnienia z urzędu wniosku o przyznanie płatności na rok 2022" na "bezczynność w sprawie wniosku o przyznanie płatności na rok 2022";
- dopuszczenie dowodu z akt postępowań administracyjnych dotyczących wniosków o przyznanie płatności na rok 2019 i 2020 na okoliczność, że organ z urzędu w latach poprzednich drukował wstępnie wypełnione papierowe wnioski o przyznanie płatności, a następnie na wniosek strony wprowadzał z urzędu (to znaczy bez obecności strony przy tej czynności) dane z wniosku papierowego do formularza elektronicznego i tym samym na okoliczność, że aktualne żądanie strony nie było jakimś wymysłem niezgodnym z obowiązującym prawem - jak to dowodzi obecnie organ.
W przypadku odmowy sprostowania przedmiotu skargi, przy jednoczesnym skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, skarżący wniósł o odrzucenie skargi z powodu niedopuszczalności drogi sądowej.
4. Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2022 r., sygn. akt I SAB/Bk 9/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę J.B. na bezczynność Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sokółce w przedmiocie żądania wypełnienia wniosku o przyznanie płatności na rok 2022 uznając, że organ nie dopuścił się zarzucanej przez skarżącego bezczynności.
5. Skarżący nie zgodził się z powyższym wyrokiem i wywiódł skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu przedstawił argumentację wniesionych zarzutów. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 183 § 2 pkt 1 i 5 p.p.s.a. zarzucił:
1) naruszenie prawa procesowego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 32 ust. 1 i 6 ustawy z 19 lipca 2019 r. o zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz. U. z 2019 r. poz. 1696, dalej: "u.z.d."), skutkujące nieważnością postępowania o jakiej mowa w art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a., ponieważ adresatem skargi na brak czynności materialno-technicznej, określonej w wyroku jako odmowa wypełnienia wniosku o przyznanie płatności, mógł być - w realiach niniejszej sprawy - tylko Prezes Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, a przez to droga sądowa była niedopuszczalna;
2) naruszenie prawa procesowego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. § 37 ust. 1 pkt 2 i § 41 pkt 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. "Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych" (Dz. U 2015 r., poz. 1177, dalej: "Regulamin"), wydanego na podstawie art. 23 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz.1647) oraz art. 141 § 4 p.p.s.a., a polegające na tym, że sąd nie rozpoznał wniosków formalnych i procesowych zawartych w piśmie skarżącego z dnia 9 grudnia 2022 r. oraz nie wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku powodów ich pominięcia, co spowodowało niemożność przez skarżącego obrony jego praw określonych w ustawie o zapewnieniu dostępności oraz prawa do skutecznego złożenia wniosku o płatności (nie tylko na 2022 r.) z uwagi na treść art. 170 p.p.s.a., ze skutkiem nieważności postępowania o jakiej mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.;
3) naruszenie prawa procesowego: art. 149 § 1 i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 2 k.p.a. polegające na nieuwzględnieniu skargi strony skarżącej w całości i odmowę zobowiązania organu do dokonania czynności przewidzianych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 61 § 2 k.p.a., art. 61 a k.p.a., art. 64 § 2 k.p.a., art. 67 § 2 pkt 1 k.p.a. oraz czynności przewidzianych prawem unijnym w postaci art. 17 ust. 3 lit. b rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31 lipca 2014 r., str. 69, ze zm. dalej jako: "rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE)")) - co spowodowało, ze została naruszona w sposób rażący zasada prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do organów administracji publicznej poprzez rozstrzygnięcie o tym samym stanie faktycznym i przesłankach prawnych (zaistniałych w latach wcześniejszych) w odmienny sposób;
4) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 17 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE), polegające na ich niezastosowaniu prowadzącym do wadliwego uznania, że ustalony w sprawie stan faktyczny zwalniał organ z obowiązku o jakim mowa art. 17 ust. 3 lit. b wskazanego Rozporządzenia oraz nie odpowiadał hipotezie normy prawnej szczególnej określonej art. 30 ust.1, 2 i 3 ustawy o zapewnieniu dostępności;
Z uwagi na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i odrzucenie skargi na bezczynność lub zniesienie postępowania objętego nieważnością, ewentualnie - o ile sąd nie podzieli zarzutu nieważności postępowania - na podstawie art. 188 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie, a także o dopuszczenie i przeprowadzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny dowodu uzupełniającego z dołączonych do niniejszej skargi kasacyjnej: dokumentu, akt sprawy ARiMR Biuro Powiatowe w Sokółce o nr BP198.8110.2577.2022.TS i wydruków z Biuletynu Informacji Publicznej ARiMR w Warszawie; zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych i zasądzenie na rzecz adwokat J.K. od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu w wysokości kilkukrotnej stawki minimalnej powiększonej o obowiązującą stawkę podatku VAT, które to koszty nie zostały opłacone w całości ani w części.
6. Wyrokiem z dnia 5 lipca 2023 r., sygn. akt I GSK 381/23, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Białymstoku. NSA uznał, że analiza kontrolowanego w sprawie wyroku sądu I instancji, w kontekście zarzutów naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
II. Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie.
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
3. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy posiada wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2023 r., I GSK 381/23 oraz zawarta w nim ocena prawa. Stosownie bowiem do art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana po rozstrzygnięciu skargi kasacyjnej, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ocena prawna o wiążącym charakterze dokonywana jest w uzasadnieniu orzeczenia. Dotyczy ona właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie.
W literaturze oraz orzecznictwie wskazuje się w kwestii związania sądu administracyjnego tą oceną, że "ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on zawsze związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy" (por. A. Kabat, t. 6 w: Komentarz do art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, publ. LEX i powołane tam orzecznictwo).
W uzasadnieniu wyroku z dnia 28 marca 2012 r., I OSK 670/11, NSA wyraził pogląd, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w uzasadnieniu wyroku innego sądu wiążą w sprawie sąd orzekający. Ocena ta wiąże tylko o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych. Traci więc ona moc wiążącą tylko w razie zmiany stanu prawnego, zmiany istotnych okoliczności faktycznych, wzruszenia orzeczenia w przewidzianym do tego trybie oraz z uwagi na późniejsze podjęcie przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwały zawierającej ocenę prawną odmienną od wyrażonej we wcześniejszym wyroku sądu administracyjnego.
4. Oceniając sprawę w kontekście zarzutów skargi i zaleceń NSA wydanych w wyroku NSA z 5 lipca 2023 r., I GSK 381/23 uznać należy, że skarga podlega oddaleniu.
5. Sąd w pierwszej kolejności podtrzymuje ustalenia faktyczne i ocenę prawną zawartą w wyroku WSA z 16 grudnia 2022 r., I SA/BK 9/22 w zakresie, w jakim nie zakwestionował ich NSA w orzeczeniu z 5 lipca 2023 r., I GSK 381/23 oraz przyjmuje je za własne.
6. Z akt sprawy wynika, że skarżący w dniu 30 maja 2022 r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Sokółce pismo z żądaniem wypełnienia za niego z urzędu wniosku o przyznanie płatności na rok 2022.
Pismem z dnia 30 maja 2022 r. organ udzielił odpowiedzi na to żądanie, w którym poinformował, że nie może udzielać czynnej pomocy przy wypełnianiu wniosków w zakresie postępowań, które zakończone będą rozstrzygnięciem należącym do kompetencji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Sokółce. Udzielanie takiego wsparcia oznaczałoby, że to organ administracji publicznej, a nie strona, decyduje o zakresie postępowania administracyjnego. Przyjęte stanowisko organ uzasadnił ponadto okolicznością rokrocznego sporu skarżącego z organem, co do powierzchnia kwalifikowanej gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa skarżącego, w ramach płatności ONW. Organ podkreślił, że rolnicy, którzy z różnych przyczyn nie poradzą z wypełnieniem e-wniosku, mogą liczyć na pomoc pracowników biura. W placówce jest przygotowane specjalne stanowisko komputerowe, by można było wysłać wniosek, a wsparciem w kwestiach technicznych służy oddelegowany pracownik biura. Jednocześnie organ poinformował o terminach składania wniosków o płatności.
W dniu 8 września 2022 r. do organu wpłynęło ponaglenie skarżącego, w którym zaskarżona została bezczynność w sprawie niedokonania czynności wprowadzenia danych z wniosku papierowego o dopłaty do formularza elektronicznego oraz pozostawienia wniosku o dopłaty bez wydania postanowienia o pozostawieniu bez rozpoznania.
Legalna definicja bezczynności zamieszczona została w art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: k.p.a. i przewiduje, że z bezczynnością mamy do czynienia, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.
Z tak rozumianą bezczynnością nie mamy do czynienia w analizowanym przypadku. Dla stwierdzenia bezczynności organu konieczne jest bowiem ustalenie, czy organ administracji był w danej sprawie zobowiązany do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia czynności. Pojęcie bezczynności odnosi się nie tylko do przekroczenia terminu załatwienia sprawy, lecz także do kwestii istnienia normy ustawowej zobowiązującej i równocześnie upoważniającej organ do działania. Celem skargi na bezczynność jest bowiem spowodowanie wydania przez organ właściwego aktu lub czynności, czyli wywiązania się przez organ z prawnego obowiązku wydania takiego aktu.
Skarżący zwrócił się do organu z żądaniem wypełnienia za niego wniosku o płatność. Wynikało z niego, że wnosi on o wypełnienie za niego z urzędy wniosku o przyznanie płatności na rok 2022 wraz z wprowadzeniem wskazanych przez niego danych dotyczących m.in. rodzajów płatności, nr PESEL, nr gospodarstwa itp. (karta nr 4 akt administracyjnych, dostępnych w sprawie sądowej przed WSA Białystok o sygnaturze I SA/Bk 281/23). Do wniosku załączył zaświadczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym o charakterze trwałym wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Sokółce datowane na 1.06.2010 r. (karta nr 1 akt administracyjnych w sprawie I SA/Bk 281/23) oraz szkice swoich działek (k. nr 2 i 3 ww. akt).
7. NSA oceniając pierwszy wyrok WSA Białystok w przedmiotowej sprawie z dnia 16 grudnia 2022 r., sygn. akt I SAB/Bk 9/22 uznał, że Sąd I instancji nie zrealizował wymogu czytelnego skonstruowania uzasadnienia wyroku, nie jest bowiem jednoznaczne, dlaczego zostały pominięte przepisy ustawy o odstępności. Zdaniem NSA "nie uwzględniając treści tej ustawy, nie było możliwe właściwe określenie treści obowiązku organu wynikającego z rozporządzenia. Tymczasem ustawa o dostępności przewiduje odpowiednie procedury działań gwarantujących dostępność informacyjno-komunikacyjną. W szczególności na wniosek osoby ze szczególnymi potrzebami zapewnienie komunikacji z podmiotem publicznym w formie określonej w tym wniosku (art. 6 pkt.3 d); wymaga również uwzględnienia brzmienia art. 7, normującego tzw. dostęp alternatywny w stosunku do minimalnych wymagań służących zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami. Ustawodawca przewidział w szczególności zapewnienie takim osobom wsparcia innej osoby lub wsparcia technicznego, w tym z wykorzystaniem nowoczesnych technologii.
8. Czyniąc zadość zaleceniom NSA, przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd, oceniając ww. kwestie stwierdza, że przepisy art. 7 w związku z art. 6 pkt.3 d ustawy o dostępności nie zostały naruszone.
Po pierwsze należy uznać, że skarżący spełnia ustawowe kryteria osoby ze szczególnymi potrzebami. Osoba ze szczególnymi potrzebami to osoba, która ze względu na swoje cechy zewnętrzne lub wewnętrzne albo ze względu na okoliczności, w których się znajduje, musi podjąć dodatkowe działania lub zastosować dodatkowe środki w celu przezwyciężenia bariery, aby uczestniczyć w różnych sferach życia na zasadzie równości z innymi osobami (art. 2 pkt 3 ustawy o dostępności).
Do osób ze szczególnymi potrzebami w rozumieniu ustawy należy zaliczyć "każdą osobę, która ze względu na cechy zewnętrzne lub wewnętrzne albo ze względu na okoliczności, w których się znajduje musi podejmować dodatkowe działania lub stosować dodatkowe środki w celu przezwyciężenia bariery, aby uczestniczyć w życiu społecznym na równi z innymi osobami" (uzasadnienie rządowego projektu ustawy o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, VIII kadencja, druk sejm. nr 3579, s. 6). Będą to więc w szczególności, poza osobami niepełnosprawnymi (bez względu na to, czy uzyskały one stosowne orzeczenie o niepełnosprawności, czy też są niepełnosprawne wyłącznie w ujęciu medycznym), osoby starsze, osoby mające czasowo ograniczoną sprawność (np. osoby poruszające się przy pomocy kul), osoby chorujące, dalej – co istotne – również osoby z wózkiem dziecięcym, a nawet osoby z ciężkim bagażem. Jednocześnie, jak wskazuje projektodawca w uzasadnieniu do ustawy, katalog ten jest tylko przykładowy, nie jest zamknięty (uzasadnienie rządowego projektu ustawy o zapewnianiu dostępności, s. 7).
Przekładając powyższe na realia sprawy wskazać należy, że Skarżący przedstawił stosowne zaświadczenie o niepełnosprawności, które niewątpliwie wskazuje na to, że mieści się on w katalogu osób ze szczególnymi potrzebami w rozumieniu art. (art. 2 pkt 3 ustawy o dostępności).
9. Oceniając żądanie skarżącego zawarte we wniosku należy w ocenie Sądu uznać jednak, że niemożliwa była realizacja jego żądania w sposób literalny, z uwagi na treść przepisów ustawy o dostępności. Realizację wniosku skarżącego należy rozpatrywać przez pryzmat art. 30 ustawy o dostępności. Zgodnie z ust. 3 tego przepisu wniosek o zapewnienie dostępności zawiera:
1) dane kontaktowe wnioskodawcy;
2) wskazanie bariery utrudniającej lub uniemożliwiającej dostępność w zakresie architektonicznym lub informacyjno-komunikacyjnym;
3) wskazanie sposobu kontaktu z wnioskodawcą;
4) wskazanie preferowanego sposobu zapewnienia dostępności, jeżeli dotyczy.
W ocenie Sądu wniosek skarżącego nie spełniał ww. kryteriów uznania go za prawidłowy. Przede wszystkim Skarżący nie wskazywał bariery utrudniającej lub uniemożliwiającej dostępność w zakresie architektonicznym lub informacyjno-komunikacyjnym, a jedynie żądanie wypełnienia wniosku o płatności za skarżącego.
Na marginesie Sąd zauważa, że wiadomo z urzędu, że Skarżący jest osobą dobrze znającą przepisy prawa, potrafiącą sporządzać pisma procesowe, urzędowe i skargi do sądów administracyjnych poprawne merytorycznie, zawierające stosowne podstawy prawne i ich uzasadnienie, posiadając jednocześnie zarówno dostęp do komputera i drukarki (większość jego pism jest pisana na komputerze i wydrukowana na drukarce), a więc także umiejętność sprawnej obsługi tych urządzeń. Potwierdzeniem tego i efektem były liczne pisma procesowe, urzędowe skarżącego w bardzo wielu sprawach inicjowanych jego skargami na działania organów samorządowych i państwowych, a rozpoznane przed tutejszym sądem.
Wniosek skarżącego niewątpliwie nie zawierał niezbędnego elementu z pkt 2 przepisu to jest wskazania bariery utrudniającej lub uniemożliwiającej dostępność w zakresie architektonicznym lub informacyjno-komunikacyjnym, a z urzędu i doświadczenia życiowego Sądowi wiadomo, że bariera informacyjno-komunikacyjna i orzeczony stopień niepełnosprawności nie stanowią przeszkody skarżącemu w osobistym sporządzaniu i wnoszeniu do sądów i organów licznych pism procesowych i urzędowych.
Ponadto zgodnie z art. art. 31 ust. 1 ustawy o dostępności "zapewnienie dostępności", w zakresie określonym we wniosku o zapewnienie dostępności, następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku o zapewnienie dostępności. Niewątpliwie ustawodawca przewidział w tych sprawach stosowną procedurę, w której po złożeniu wniosku organ uzyskuje czas niezbędny do jego realizacji zgodnie z żądaniem wnioskodawcy.
Dodatkowo w ust. 2 ustawodawca wskazał, że jeżeli zapewnienie dostępności, w zakresie określonym we wniosku o zapewnienie dostępności, nie jest możliwe w terminie, o którym mowa w ust. 1, podmiot, o którym mowa w art. 30 ust. 2, niezwłocznie powiadamia wnioskodawcę o przyczynach opóźnienia i wskazuje nowy termin zapewnienia dostępności, nie dłuższy niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku o zapewnienie dostępności.
W tej sprawie organ podjął działania w zakresie umożliwienia Skarżącemu niezwłoczne złożenie wniosku. Skarżącemu zaproponowano skorzystanie z komputera Biura Powiatowego ARiMR, który znajduje się w Sali Obsługi Interesantów oraz asystę pracownika, który miał pomóc skarżącemu ów wniosek wypełnić. Wynika to z akt sprawy, zawartego w nim stanowiska organu (notatka służbowa z 9.09.2022 r., k. nr 8 akt administracyjnych w sprawie I SA/BK 281/23 oraz pism do skarżącego z 30 maja 2022 r., k. nr 5 ww. akt). Sam skarżący tym faktom nie zaprzecza wyjaśniając jedynie, że na hali panował hałas i harmider więc nie był on w stanie się skupić (stanowisko w skardze).
Z akt wynika, że organ zaproponował więc skarżącemu pomóc i jednocześnie poinformował pisemnie dlaczego nie jest możliwa realizacja żądania zgodnie z wnioskiem skarżącego (ww. pismo organu z 30 maja 2022 r.). Organ w ocenie Sądu wypełnił więc ustawowe kryteria wynikające z treści art. 30 ustawy o dostępności. Organ wyjaśnił w ww. piśmie z jakich powodów, realizacja wniosku skarżącego w żądanej formie nie jest możliwa. Skarżącemu zapewniono wspomniany już wcześniej dostęp alternatywny, zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o dostępności. Podjęto więc działania zgodne z przepisami i zapewniające rolnikowi pomoc techniczną, o której mowa w art. art. 17 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014 r., str. 69, ze zm.).
Jak wynika z akt i treści ww. pisma organu z dnia 30 maja 2022 r. skarżący nie sprostał obowiązkowi wskazania danych pozwalających na identyfikację działek rolnych w jego gospodarstwie, ich położenia oraz powierzchni. Nie zgodził się też na przyjęcie pomocy technicznej. Wypełnienie e-wniosku za skarżącego nie było zaś możliwe z uwagi na przepisy szczególne zawarte w ww. przepisach unijnych.
10. Z uwagi treść art. 190 p.p.s.a i zalecenia NSA zawarte w wyroku z 5 lipca 2023, I GSK 381/23 Sąd rozważył więc powyżej kwestie związane z zastosowaniem w sprawie przepisów o dostępności uznając że nie przepisy ww. ustawy nie zostały naruszone.
Na marginesie sąd wskazuje, że gdyby Skarżący chciał skutecznie wykazać, że zapewnienie dostępności w tej sprawie nie czyniło zadość oczekiwaniu wnioskodawcy (chodzi tu np. o sytuacje, gdy wnioskodawca wskaże niemożliwy do zrealizowania preferowany sposób zapewnienia dostępności lub wnioskodawca po prostu uzna, że sposób zapewnienia dostępności przez organ nie czyni zadość jego wymaganiom) to przepisem regulującym ww. kwestie i ewentualne spory jest art. 32 ustawy o dostępności. Zgodnie z nim skargę na niezgodne z prawem działania organu wnosi się do Prezesa Zarządu PFRON. Sąd zajmował się jednak przedmiotową sprawą gdyż sprawa, która jest przedmiotem rozpoznania przez WSA w Białymstoku, dotyczy kwestii oceny bezczynności Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Sokółce w terminowym załatwieniu sprawy zainicjowanej podaniem z dnia 30 maja 2022 r. o przyznanie prawa do dopłat unijnych na 2022 r.
11. Reasumując w ocenie Sądu, z uwagi na ww. okoliczności sprawy usługa wypełniania wniosków o przyznanie płatności nie mieści się w zakresie działania ARiMR, przed organem nie toczyło się żadne postępowanie, w którym można byłoby zarzucić organowi bezczynność. Nie doszło też do wszczęcia postępowania w zakresie przyznania płatności, gdyż skarżący nie złożył skutecznie wniosku w tym przedmiocie, a skoro wniosku takiego nie było, to trudno jest oczekiwać od organu wydania w tym względzie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
Okoliczność, że organ w latach poprzednich drukował wnioski skarżącego wstępnie wypełnione w formie tradycyjnej, papierowej, a następnie wprowadzał dane do formularza elektronicznego, jest odmienna od okoliczności zastanych w realiach tego przypadku.
W ocenie sądu wypełnienie e-wniosku za skarżącego nie było zaś możliwe. Żądane przez skarżącego działanie organu miałoby się odbyć bez udziału skarżącego, co świadczyłoby o czynnej pomocy przy wypełnieniu wniosku i przekroczyłoby granice pomocy technicznej regulowanej wspomnianym aktem unijnym. Są to przepisy szczególne w stosunku przepisów ustawy o dostępności. Możliwa było jednak pomoc alternatywna, przewidziana w art. 7 ust. 1 ustawy o dostępności i organ taką zaproponował, a skarżący odmówił skorzystania z niej.
W tych realiach wniosek skargi o zobowiązanie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w do wydania w terminie 14 dni decyzji załatwiającej sprawę lub oficjalnego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie płatności, nie mógł zostać uwzględniony, gdyż nie doszło do bezczynności organu.
12. Wobec powyższego sąd stwierdza, że organ nie dopuścił się zarzucanej przez skarżącego bezczynności. Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, a podstawę ku temu stanowi art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ww. ustawy procesowej.