I SAB/Bk 1/24

I SAB/Bk 1/24 - Postanowienie WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2024-04-04
Data wpływu
2024-03-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Dariusz Marian Zalewski /przewodniczący/
Paweł Janusz Lewkowicz
Justyna Siemieniako /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
659
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Sygn. powiązane
III FSK 49/25 - Wyrok NSA z 2025-04-24
III FZ 277/24 - Postanowienie NSA z 2024-07-17
Skarżony organ
Burmistrz Miasta
Treść wyniku
Oddalono wniosek o wyłączenie sędziego
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 18, art. 19
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Justyna Siemieniako (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 4 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o wyłączenie od orzekania sędziego Marcina Kojło w sprawie ze skargi J. B. na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Burmistrza Sokółki w przedmiocie umorzenia zaległości w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za 2022 r. i 2023 r. oraz kosztów zastępczego utrzymania zwierząt p o s t a n a w i a oddalić wniosek o wyłączenie sędziego Marcina Kojło. ,
Uzasadnienie
Wnioskiem złożonym 26 marca 2024 r. w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Białymstoku J. B. zwrócił się o wyłączenie sędziego WSA Marcina Kojło od orzekania w niniejszej sprawie.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego, m.in. ze względu na dyskryminację "tzw. stałych klientów WSA w Białymstoku; skarżący ma też wątpliwości co do aktualności badań psychologicznych sędziego i ich wiarygodności. Zdaniem strony, orzeczenia sędziego nie były samodzielne, a przez to niesprawiedliwe, bo nie respektujące prawa boskiego i ludzkiego. W opinii skarżącego, sędzia ogranicza się do sprawdzenia wywodu prawnego organów, nie czyta treści skargi, nie przestrzega wiążących go z mocy innych ustaw orzeczeń sądowych, wydaje sprzeczne orzeczenia. Jednocześnie skarżący odniósł się do wybranych okoliczności dotyczących spraw procedowanych wcześniej przez sędziego referenta.
Wymieniony we wniosku sędzia złożył oświadczenie z 26 marca 2024 r., że nie zachodzą żadne okoliczności wskazane w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") powodujące konieczność wyłączenia go od rozpoznawania przedmiotowej sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Wniosek podlegał oddaleniu.
Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6); dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7).
Stosownie zaś do treści art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wyłączenia sędziego z mocy ustawy (art. 18), sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a. postanowienie w przedmiocie wyłączenia jest wydawane po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek o wyłączenie dotyczy.
W orzecznictwie jednolicie wskazuje się, że wyłączenie na podstawie art. 19 p.p.s.a. powinno odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Nie wystarcza do zastosowania wskazanego przepisu występowanie u strony podejrzenia co do braku bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie co do negatywnego nastawienia sędziego do strony. Zadaniem wnioskodawcy jest wskazanie okoliczności, które w danej sprawie wskazują na istnienie faktycznej podstawy do przyjęcia, że wyznaczony do załatwienia sprawy sędzia może pozostawać w takich relacjach do sprawy, stron, przedmiotu sprawy, które wywołują wątpliwość co do jego bezstronności. Muszą to być okoliczności rzeczywiście istniejące, a nie hipotetyczne i subiektywne przekonanie wnioskodawcy co do ich istnienia. Okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego lub sędziów w danej sprawie musi być realna, a zatem nie jest wystarczająca sama podejrzliwość strony bądź utrata wiary w bezstronność sędziego wynikająca z nadmiernej wrażliwości strony (por. postanowienie NSA z 15 listopada 2011 r., I OZ 856/11; powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadto, okoliczność, że sędzia reprezentuje pogląd prawny, w ocenie skarżącego dla niego niekorzystny, oraz że wydaje odmienne od jego oczekiwań rozstrzygnięcie, nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego. Taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego (por. postanowienie NSA z 18 stycznia 2013 r., I OZ 995/12, oraz z 6 sierpnia 2009 r., II OZ 648/09).
Wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. ma ponadto zapewnić obiektywizm sądu, nie może być zatem traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. W konsekwencji, nie może służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia (por. postanowienia NSA: z 8 maja 2009 r., II FZ 128/09, oraz z 5 kwietnia 2013 r., II OZ 220/13). Brak podstaw do zastosowania art. 19 p.p.s.a. w powyżej opisanych sytuacjach występuje zwłaszcza, gdy sędzia złoży oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w powołanym przepisie, dające podstawę do wyłączenia go i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi wątpliwości (tak NSA w postanowieniach: z 11 września 2012 r., II OZ 704/12, z 13 kwietnia 2012 r., II OZ 259/12, z 4 kwietnia 2012 r., I OZ 21/12).
W rozpoznawanym wniosku jako główny powód uzasadniający wyłączenie ww. sędziego skarżący podał rzekomą niesprawiedliwość wydawanych przez niego orzeczeń, polegających na powielaniu wywodów organu, nieczytaniu skargi i nieprzestrzeganiu wiążących go orzeczeń, a także wydawaniu wyroków sprzecznych. Ponadto skarżący pokusił się o insynuacje na temat choroby psychicznej sędziego, której to wynikiem miałyby być wydawane przez niego orzeczenia.
W ocenie sądu tak uzasadniony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazane argumenty, z uwagi na brak ich uprawdopodobnienia i jedynie insynuacyjny charakter, nie wskazują na istnienie po stronie wnioskowanego do wyłączenia sędziego, okoliczności mogących budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w tej konkretnej sprawie. Subiektywny zaś pogląd skarżącego co do zachowania danego sędziego i podejmowanych przez niego czynności czy wydawanych orzeczeń, nie stanowi przesłanki wyłączenia od rozpoznania danej sprawy. Okoliczność, iż sędzia reprezentuje pogląd prawny, w ocenie skarżącego dla niego niekorzystny, oraz, że wydaje odmienne od jego oczekiwań rozstrzygnięcia, nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego, tym bardziej, że w przedmiotowej sprawie żadne orzeczenie jeszcze nie zapadło. Skarżący co prawda powoływał się na inne orzeczenia zapadłe w jego wcześniejszych sprawach, w których orzekał ww. sędzia, jednak przypomnieć należy, że merytoryczna kontrola orzeczeń może być zainicjowana skargą kasacyjną skierowaną do NSA i w żaden sposób nie może być prowadzona w postępowaniu wpadkowym z wniosku o wyłączenie sędziego. Niewłaściwe zatem, w subiektywnej ocenie wnioskodawcy, stosowanie przepisów i orzekanie sędziego, w żaden sposób nie dowodzi istnienia jakiegokolwiek negatywnego stosunku tego sędziego do strony skarżącej, dającego podstawę do zastosowania instytucji z art. 19 p.p.s.a.
Za podobnie bezzasadne i gołosłowne należy uznać argumenty strony odnoszące się do rzekomej kondycji psychicznej sędziego. Hipotezę tę skarżący w istocie łączy z zakwestionowaniem wydawanych przez sędziego orzeczeń, co, jak już było wspomniane, nie może w żaden sposób stanowić podstawy do wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie. Sposób ich sformułowania wskazuje jedynie na chęć zdyskredytowania kompetencji sędziego referenta, nie stanowi zaś sam w sobie okoliczności wywołujących wątpliwości co do bezstronności sędziego. Skądinąd wypada zauważyć, że skoro sędzia został dopuszczony do objęcia urzędu, to nie było ku temu przeciwwskazań psychologicznych.
Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Zatem sędziowie podejmują rozstrzygnięcia, działając w oparciu o prawo i zgodnie ze swoim sumieniem oraz wewnętrznym przekonaniem, jak też w sposób wolny od jakiegokolwiek nacisku z zewnątrz. Sposobem kwestionowania wydawanych w ten sposób rozstrzygnięć jest więc uruchomienie kontroli instancyjnej i w ten sposób poddanie orzeczenia ocenie sądu wyższej instancji. Nawet zatem fakt wielokrotnego wydania przez tych samych sędziów rozstrzygnięć w sprawach strony, także rozstrzygnięć w odbiorze strony niekorzystnych dla niej – nie oznacza, że sędzia utracił przymiot bezstronności.
Nie może też ujść uwadze, że wskazany do wyłączenia sędzia złożył oświadczenie o braku okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności.
Skład rozpoznający przedmiotowy wniosek o wyłączenie sędziów nie stwierdził również z urzędu okoliczności ustawowych uzasadniających wyłączenie na podstawie art. 18 § 1 pkt 1-7 p.p.s.a. (iudex inhabilis). Na brak takich okoliczności wskazał również sędzia w złożonym oświadczeniu.
O oddaleniu wniosku orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 19 i art. 18 p.p.s.a.