I SAB/BD 3/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2024-05-21
NSAAdministracyjneŚredniawsa
opłaty abonamentowePoczta Polskabezczynność organuskarga administracyjnazwrot nadpłatyKodeks postępowania administracyjnegoustawa covidowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę spółki na bezczynność Poczty Polskiej S.A. w sprawie zwrotu nadpłaty opłaty abonamentowej, uznając, że Poczta nie jest organem właściwym do wydawania decyzji administracyjnych w tym zakresie.

Spółka U. H. sp. z o.o. wniosła skargę na bezczynność Poczty Polskiej S.A. w przedmiocie nierozpoznania wniosku o stwierdzenie i zwrot nadpłaty opłaty abonamentowej za 2020 r. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów KPA dotyczących terminów załatwiania spraw. Poczta Polska S.A. w odpowiedzi wskazała, że nie jest organem podatkowym i nie posiada podstaw prawnych do wydania decyzji administracyjnej w sprawie nadpłaty opłat abonamentowych, a jedynie do czynności materialno-technicznych. Sąd administracyjny podzielił stanowisko Poczty Polskiej, uznając, że spółka nie pozostawała w bezczynności, gdyż udzielała odpowiedzi na wnioski, a brak wydania decyzji administracyjnej wynikał z braku kompetencji.

Skarżąca spółka U. H. sp. z o.o. wniosła skargę na bezczynność Poczty Polskiej S.A. w przedmiocie nierozpoznania wniosku o stwierdzenie i zwrot nadpłaty opłaty abonamentowej za 2020 r. Spółka argumentowała, że na mocy ustawy covidowej z marca 2020 r. przedsiębiorcy byli zwolnieni z opłat abonamentowych w określonym okresie, a uiszczona opłata za ten okres stanowiła nadpłatę. Poczta Polska S.A. odmówiła zwrotu, wskazując, że nie jest organem podatkowym i nie ma podstaw prawnych do wydania decyzji administracyjnej w tej sprawie, a jedynie do czynności materialno-technicznych. Sąd administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę, podzielając stanowisko Poczty Polskiej. Sąd uznał, że Poczta Polska S.A. pełni rolę inkasenta i wierzyciela, a ustawa o opłatach abonamentowych kompleksowo reguluje zasady dotyczące opłat, w tym zwrotu nienależnych, ale nie przewiduje wydawania decyzji administracyjnych w takich przypadkach. Sąd podkreślił, że Poczta Polska udzielała odpowiedzi na wnioski spółki, co wyczerpywało jej obowiązki, a brak wydania decyzji administracyjnej wynikał z braku kompetencji, a nie z bezczynności. Sąd powołał się na wcześniejsze orzecznictwo WSA w Bydgoszczy i NSA w podobnych sprawach.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, Poczta Polska S.A. nie jest organem właściwym do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty i zwrotu opłaty abonamentowej. Ustawa o opłatach abonamentowych nie daje jej takich uprawnień, a jedynie możliwość dokonywania czynności materialno-technicznych.

Uzasadnienie

Sąd podzielił stanowisko organu, że Poczta Polska S.A. pełni rolę inkasenta i wierzyciela, a ustawa o opłatach abonamentowych kompleksowo reguluje zasady dotyczące opłat, w tym zwrotu nienależnych, ale nie przewiduje wydawania decyzji administracyjnych w takich przypadkach. Wydanie decyzji w tej sprawie byłoby naruszeniem prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (25)

Główne

k.p.a. art. 35 § 1-3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1 § 1-2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

u.o.a.

Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych

Pomocnicze

k.p.a. art. 12 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § 1-3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 37 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 149 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 154 § 6

Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.a. art. 7 § 6

Ustawa o opłatach abonamentowych

u.o.a. art. 2 § 2

Ustawa o opłatach abonamentowych

ustawa covidowa art. 15l § 1

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa covidowa art. 15l § 2

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

p.p.s.a. art. 119 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.d.o.f. art. 2 § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

u.p.d.o.f. art. 72 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

u.p.d.o.f. art. 73 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

u.p.d.o.f. art. 74a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

u.p.d.o.f. art. 75 § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

u.p.e.a. art. 1a § 13

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Argumenty

Skuteczne argumenty

Poczta Polska S.A. nie jest organem właściwym do wydania decyzji administracyjnej w sprawie nadpłaty opłat abonamentowych. Poczta Polska S.A. udzielała odpowiedzi na wnioski skarżącej, co wyczerpuje jej obowiązki. Brak wydania decyzji administracyjnej wynika z braku kompetencji, a nie z bezczynności.

Odrzucone argumenty

Poczta Polska S.A. dopuściła się bezczynności poprzez nierozpoznanie wniosku o stwierdzenie i zwrot nadpłaty opłaty abonamentowej. Naruszenie przepisów KPA dotyczących terminów załatwiania spraw.

Godne uwagi sformułowania

Poczta Polska S.A. nie jest uprawniona do wydawania decyzji administracyjnej, czego domaga się Skarżąca. ustawa o opłatach abonamentowych zawiera kompleksową i wyłączną regulację prawną ustalenie nadpłaty jest wyłącznie czynnością materialno-techniczną i nie wymaga wydania decyzji, a wręcz wydanie decyzji musiałoby być uznane za naruszenie prawa. nie można stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie organ nie mógł dopuścić się bezczynności co do wydania decyzji, czego oczekiwała Skarżąca, skoro nie posiadał uprawnień w żądanym przez Stronę zakresie.

Skład orzekający

Tomasz Wójcik

przewodniczący sprawozdawca

Urszula Wiśniewska

sędzia

Joanna Ziołek

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie, że Poczta Polska S.A. nie jest organem właściwym do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach nadpłaty opłat abonamentowych oraz że udzielanie odpowiedzi na wnioski w tym zakresie wyczerpuje jej obowiązki, a brak wydania decyzji nie stanowi bezczynności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji Poczty Polskiej S.A. jako operatora wyznaczonego w zakresie opłat abonamentowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnej opłaty abonamentowej i interpretacji przepisów dotyczących zwrotu nadpłat, co może być interesujące dla osób posiadających odbiorniki RTV. Kluczowe jest rozróżnienie między czynnością materialno-techniczną a decyzją administracyjną.

Czy Poczta Polska musi wydać decyzję o zwrocie nadpłaty abonamentu? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SAB/Bd 3/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-05-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Ziołek
Tomasz Wójcik /przewodniczący sprawozdawca/
Urszula Wiśniewska
Symbol z opisem
658
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 1538/24 - Wyrok NSA z 2025-03-05
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 35 par. 1-3, art. 36 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) Sędziowie sędzia WSA Urszula Wiśniewska asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 maja 2024 r. sprawy ze skargi U. H. sp. z o.o. w K. na bezczynność Poczty Polskiej S.A. w przedmiocie nierozpoznania wniosku o stwierdzenie i zwrot nadpłaty oddala skargę
Uzasadnienie
U. H. Sp. z o.o. w K. (dalej także: Skarżąca, Spółka, Strona) wniosła skargę na bezczynność Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej Wydział Abonamentu RTV w sprawie niezałatwienia w ustawowym terminie spraw administracyjnych znak: [...]. [...] w przedmiocie nadpłaty opłaty abonamentowej za 2020 r. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 12 § 1, art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – dalej: "k.p.a." – przez rażące przekroczenie terminów załatwienia wyżej wskazanych spraw. Strona w konsekwencji wniosła o stwierdzenie, że Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej Wydział Abonamentu RTV dopuściła się bezczynności w wyżej wskazanych sprawach oraz że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zobowiązanie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej Wydział Abonamentu RTV do rozpatrzenia wniosków Spółki o stwierdzenie nadpłaty w zakresie opłaty abonamentowej za 2020 r. w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku z aktami sprawy; oraz wymierzenie Poczcie Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej Wydział Abonamentu RTV, na mocy art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi grzywny w wysokości dwukrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim.
W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, że pismami z dnia [...] r. oraz [...] r. wystąpiła do Poczty Polskiej Centrum Obsługi Finansowej Wydział Abonamentu RTV z wnioskiem o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w zakresie opłaty abonamentowej za 2020 r., o której mowa w ustawie z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych – dalej także: "u.o.a." – w wysokości [...] zł. Jako podstawę prawną wniosków wskazano art. 72 § 1 pkt 1, art. 73 § 1 pkt 1, art. 74a, art. 75 § 2 w zw. z art. 2 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Wystąpienie z przedmiotowymi wnioskami wynikało z wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, na mocy której dodano art. 15I do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. W ocenie Skarżącej, wyżej przywołany przepis zwalniał przedsiębiorców z uiszczania opłat abonamentowych, o których mowa w ustawie o opłatach abonamentowych w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii COVID-19, przy czym w odniesieniu do spółek zwolnienie dotyczyło okresu od [...] r. (data ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego) do dnia [...] r. (dzień poprzedzający wejście w życie nowelizacji art. 15l ust. 1 ustawy covidowej, która ograniczyła zakres podmiotowy zwolnienia). Jako że Spółka przed dniem wejścia w życie art. 15l uiściła opłatę abonamentową za cały 2020 rok, w odniesieniu do której następnie wprowadzono na mocy ww. przepisu zwolnienie, to opłatę abonamentową za wyżej wskazany okres należało uznać za świadczenie nienależne w myśl art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, czyli za nadpłatę. W odpowiedzi z dnia [...] r. Kierownik Działu Obsługi Abonentów, działający z upoważnienia Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. poinformował, że na obecnym etapie brak jest podstaw prawnych do pozytywnego rozpatrzenia wniosku Spółki w zakresie zwrotu środków pieniężnych za okres od marca 2020 r. do grudnia 2020 r. W kolejnym piśmie z dnia [...] r. organ podtrzymał swoje stanowisko. Pismem z dnia [...] r. Spółka wystąpiła z ponagleniem zarzucając bezczynność Dyrektorowi Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej także: Dyrektor, organ), to znaczy brak załatwienia w terminie określonym w art. 35 k.p.a. spraw administracyjnych w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty opłaty abonamentowej. W odpowiedzi z dnia [...] r. organ poinformował, że Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej (COF) - jako operator wyznaczony - nie jest organem podatkowym w rozumieniu art. 13 Ordynacji podatkowej. W związku z tym Poczta Polska S.A. nie posiada podstaw prawnych do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w zakresie opłaty abonamentowej za 2020 r. Skarżąca wskazała, że do dnia wystąpienia z niniejszą skargą na bezczynność organ nie załatwił przedmiotowych spraw przez wydanie decyzji administracyjnych.
Zdaniem Skarżącej, stwierdzenie albo odmowa stwierdzenia nadpłaty opłaty abonamentowej powinno nastąpić w formie decyzji administracyjnej, wydanej na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, skoro opłaty abonamentowe zaliczają się do kategorii opłat, o których mowa w art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej. Nawet gdyby uznać, że zwrot nadpłaty opłaty abonamentowej stanowi czynność materialno-techniczną, to odmowa dokonania takiej czynności i tak powinna nastąpić w drodze decyzji administracyjnej, a nie przez udzielenie Stronie informacji co do braku możliwości pozytywnego załatwienia sprawy. Organ, od lutego 2021 r., kiedy otrzymał wnioski o stwierdzenie nadpłaty, do dnia wystąpienia z niniejszą skargą, czyli w okresie 3 lat, nie wydał decyzji administracyjnych. Brak działania Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej Wydział Abonamentu RTV w przedmiotowych sprawach, w ocenie Skarżącej, niewątpliwie należy więc kwalifikować jako bezczynność w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.
Zdaniem Spółki, bezczynność Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej Wydział Abonamentu RTV w przedmiotowych sprawach ma rażący charakter. Po pierwsze, wskazuje na to znaczący okres trwania bezczynności, tj. czas przez jaki organ nie wydał decyzji administracyjnych. Od momentu złożenia wniosków o stwierdzenie nadpłaty do dnia wystąpienia ze skargą minęły 3 lata. Zwłokę organu w załatwieniu spraw należy więc bezsprzecznie i jednoznacznie ocenić jako bardzo dużą. Po drugie, w wyżej wskazanym okresie organ nie przejawiał żadnej aktywności. W tych okolicznościach Poczcie Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej Wydział Abonamentu RTV należy przypisać oczywiście lekceważący stosunek do złożonych wniosków oraz duże natężenie braku woli w ich załatwieniu. Powyższe uzasadnia wymierzenie organowi grzywny w wysokości dwukrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ nie zgodził się ze stanowiskiem Skarżącej, że Spółka nie otrzymała do chwili obecnej odpowiedzi na złożone wnioski do Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej Wydział Abonamentu RTV. Organ podkreślił, że na każdą korespondencję, która wpływa do Poczty Polskiej S.A. została udzielana odpowiedź, której treść, zgodnie z prawem, opiera się na obowiązujących uregulowaniach prawnych. Poczta Polska S.A. w dniu [...] r. udzieliła odpowiedzi, na wniosek złożony pismem z dnia [...] r. w przedmiocie zwrotu nadpłaty opłaty abonamentowej za rok 2020. Natomiast odpowiedź na wniosek złożony pismem z dnia [...] r. udzielona została pismem z dnia [...] r. W piśmie tym Poczta Polska S.A. podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia [...] r. Również na ponaglenie została udzielona przez Pocztę Polską S.A. odpowiedź w dniu [...] r. W ocenie organu, Poczta Polska S.A. nie jest uprawniona do wydawania decyzji administracyjnej, czego domaga się Skarżąca. Poczta Polska S.A. wykonuje zadania zlecona w zakresie opłat abonamentowych wyłącznie w trybach i zakresie określonym w ustawie o opłatach abonamentowych, która daje tylko w jednym przypadku, na podstawie art. 7 ust. 6 u.o.a., uprawnienie i obowiązek wydania decyzji administracyjnej, tylko i wyłącznie w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego. Żaden przepis wskazanej ustawy nie upoważnienia do wydawania decyzji w innych sprawach, co czyni zasadnym stwierdzenie, iż wniosek Skarżącej o wydanie decyzji jest w pełni bezzasadny.
Organ wskazał, że ustawa o opłatach abonamentowych zawiera kompleksową i wyłączną regulację prawną określającą w sposób całkowity zasady powstania obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej, zwolnień od opłaty, wysokość opłaty, terminy jej zapłaty, zasady kontroli wykonania obowiązku uiszczania opłat przez abonentów oraz obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, zasady dotyczące przymusowego ściągnięcia opłat wreszcie umarzania i rozkładania na raty należności, przy czym dwie ostatnie czynności są kompetencjami Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, a nie Poczty Polskiej. W tak kompleksowym uregulowaniu ustawowym brak jest przepisów prawa, które wprost mówiły o zwrocie uiszczonej przez abonenta opłaty abonamentowej, co prowadzi do wniosku, iż uiszczona opłata abonamentowa nie podlega zwrotowi, chyba że od początku była opłatą nienależną np. uiszczoną przez osobę zwolnioną od obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej, co jednak nie zachodzi w niniejszej sprawie i co nie może być przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. W ocenie organu, ustalenie nadpłaty jest wyłącznie czynnością materialno-techniczną i nie wymaga wydania decyzji, a wręcz wydanie decyzji musiałoby być uznane za naruszenie prawa. Skoro ustawa abonamentowa kompleksowo reguluje tryb, zasady sposób obliczania opłaty i czynności jakie w tym zakresie podejmuje organ, to odnosi się ustawa zarówno do opłaty należnej, jak i do zwrotu opłaty nienależnej, co oznacza iż zarówno zwrot nadpłaty, jak i odmowa zwrotu opłaty winna być dokonywane przez Pocztę Polską w trybie pozaprocesowym, jako czynność materialno-techniczna, nie wymagająca wydania decyzji.
Odnośnie uregulowań prawnych zawartych w art. 15l ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID 19, innych chorób oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, organ stwierdził, że nie wskazują na możliwość dokonywania zwrotów opłat abonamentowych już uregulowanych, a dotyczą wstrzymania od pobierania opłat abonamentowych, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego. Poczta Polska S.A. podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w korespondencji kierowanej do Spółki, że w ramach realizacji obowiązków ustawowych, na podstawie otrzymanych interpretacji prawnych "wstrzymanie" opłat abonamentowych nie oznacza ich umorzenia. Zobowiązania te powstały i powinny być uregulowane po wygaśnięciu ww. przepisów. W przypadku opłat abonamentowych, abonenci nie zostali zwolnieni z obowiązku uiszczenia opłat w okresie trwania stanu zagrożenia epidemicznego, a jedynie uzyskali możliwość dokonania płatności w późniejszym okresie. Ponadto, organ podtrzymał swoje stanowisko, że ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem CO\/ID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, nie wprowadziła nowego typu zwolnień od opłat abonamentowych. Katalog osób zwolnionych od opłat abonamentowych określa ustawa o opłatach abonamentowych bez możliwości jego rozszerzania.
Z uwagi na powyższe Poczta Polska S.A. stwierdziła, że brak jest podstawy prawnej do pozytywnego rozpatrzenia wniosku w zakresie zwrotu środków uiszczonych przez Skarżącą za okres od marca 2020 r. do grudnia 2020 r. z tytułu opłat abonamentowych. W ocenie organu, Poczta Polska S.A. nie pozostawała w bezczynności. Pismem z dnia [...] r. udzieliła odpowiedzi na wniosek złożony pismem z dnia [...] r. Na kolejny wniosek złożony pismem z dnia [...] r. udzielona została odpowiedź pismem z dnia [...] r. W związku z tym został zachowany przez Pocztę Polską S.A. termin określony w art. 35 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) – dalej "p.p.s.a." – kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Kontroli podlega również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego – dalej: "k.p.a." – oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a.).
Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Ponadto sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie spór sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy rację ma Skarżąca twierdząc, że organ tj. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. dopuścił się względem Skarżącej bezczynności polegającej na niezałatwieniu spraw przez wydanie decyzji administracyjnych w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w opłacie abonamentowej za 2020 r.
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie należy zauważyć, że w sprawie możliwości wydania przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. WSA w Bydgoszczy wypowiedział się, a pogląd ten zaaprobował Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 28 stycznia 2020 r., sygn. akt I SAB/Bd 9/19, wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 1128/20, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak pozostałe orzeczenia sadów administracyjnych powołane w dalszej części uzasadnienia). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd zaprezentowany przez WSA w Bydgoszczy w powołanym wyżej wyroku i dalszej części posłuży się zaprezentowaną w nim argumentacją.
Dla stwierdzenia przez sąd administracyjny bezczynności organu administracji konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek:
- istnienia ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania oraz
- braku jego podjęcia w terminach określonych przepisami postępowania.
W konsekwencji zakres sądowej kontroli skargi na bezczynność sprowadza się do ustalenia czy organ był zobowiązany do wydania aktu lub podjąć czynność oraz czy w zakreślonym terminie, dokonał powyższych działań (por. P. Daniel, Skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania – zakres kontroli, Kontrola państwowa 2013, Nr 3, s. 94). Oznacza to, że sam brak działania przy równoczesnym przekroczeniu terminu załatwienia przesądza o bezczynności organu. Podkreślić tu trzeba, że sąd administracyjny, w ramach rozpoznawania skargi na bezczynność nie jest uprawniony do merytorycznej oceny działań i rozstrzygnięć organu, podejmowanych w sprawie.
Należy podkreślić, że ustawodawca, dopuszczając możliwość wniesienia skargi na bezczynność organu administracji publicznej, zaniechał zdefiniowania pojęcia "bezczynność".
W orzecznictwie podnosi się, że bezczynność, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. ma miejsce wówczas, gdy organ w terminach określonych przepisami prawa, nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale pomimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 lipca 2012 r., sygn. akt III SAB/Gl 3/12).
Jak wskazuje się w literaturze, "(...) Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność zachodzi wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (...) Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20.07.1999 r., I SAB 60/99, OSP 2000/6, poz. 87, uznał, że organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji" (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 3).
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej nie pozostawał w bezczynności.
W pierwszym rzędzie podkreślić należy, że – co wynika z jej treści – skarga na bezczynność dotyczy Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej.
Jak wynika z treści skargi, Skarżąca swój wniosek oparła o przepis art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 § 1 k.p.a.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Powołując się na ustawę z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych wskazał, że nie jest uprawniony do wydania decyzji, zgodnie z oczekiwaniem Strony.
Dyrektor COF, wnosząc o oddalenie skargi wskazał, że nie jest uprawniony do wydania decyzji w sprawie stwierdzenia nadpłaty czy też zwrotu nadpłaty, gdyż ustawa o opłatach abonamentowych nie daje mu uprawnień do wydawania decyzji w tym zakresie. Dyrektor podał, że tylko w jednej sytuacji ma uprawnienie do wydania decyzji i to wówczas, gdy stwierdzi używanie odbiornika bez rejestracji i wówczas nakazuje zarejestrowanie odbiornika - art. 7 ust. 6 u.o.a. Zgodzić należy się z poglądem prezentowanym w powołanym wyżej wyroku WSA w Bydgoszczy, że Poczta Polska S.A. pełni rolę inkasenta i wierzyciela działającym na podstawie art. 7 ust. 5 u.o.a. i art. 1a pkt 13 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Dyrektor zasadnie wskazał także na, konsekwentnie prezentowany w powołanym orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, pogląd, zgodnie z którym ustawa o opłatach abonamentowych reguluje tryb, zasady sposób obliczania opłaty i czynności jakie w tym zakresie podejmuje organ i odnosi się zarówno do opłaty należnej, jak i zwrotu opłaty nienależnej, co oznacza iż zarówno zwrot nadpłaty, jak i odmowa zwrotu opłaty winna być dokonywane wyłącznie przez organ jako czynność materialno-techniczna, nie wymagająca wydania decyzji.
Nadto zauważyć, że Dyrektor COF na wszystkie kierowane do niego pisma, wnioski i ponaglenia udzielał wyczerpujących odpowiedzi. Podał, że na kierowane przez spółki U. O., E.-H. i U. O. :
. pisma z dnia [...] r. w sprawie zwrotu powstałej nadpłaty w opłacie abonamentowej udzielono odpowiedzi pismami z dnia [...] r.,
. wnioski z dnia [...] r. o stwierdzenie nadpłaty w zakresie opłaty abonamentowej udzielono odpowiedzi pismami z dnia [...] r.
W każdym z kierowanych do wymienionych wyżej spółek pism organ przedstawiał swoje stanowisko.
Mając zatem na uwadze działania organu, podejmowane w ramach jego umocowania nie można stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie organ nie mógł dopuścić się bezczynności co do wydania decyzji, czego oczekiwała Skarżąca, skoro nie posiadał uprawnień w żądanym przez Stronę zakresie. Udzielone więc przez organ odpowiedzi na pisma Skarżącej wyczerpywały jego obowiązki w zakresie wniosków o stwierdzenie nadpłaty.
Jednocześnie Sąd oddalił o przeprowadzenie dowodu z akt kontroli złożony przez Skarżącą na rozprawie. Należy wskazać, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ograniczone jest wyłącznie do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentów i może mieć wyłącznie charakter uzupełniający.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, który Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela, że istotne wątpliwości, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. winny być związane z oceną, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, nie zaś z ustalaniem na nowo stanu faktycznego. Możliwość przeprowadzenia uzupełniających dowodów w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy ograniczyć do sytuacji wystąpienia uzasadnionych wątpliwości związanych z oceną czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, nie natomiast do sytuacji wystąpienia istotnych wątpliwości związanych z ustaleniem zaistniałego w sprawie stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 699/17). Odnosząc się do samego wniosku należy wskazać, że w aktach administracyjnych znajduje się pismo Skarżącej wraz z załączonym do niego wydrukiem z KRS, które zawierają informacje objęte wnioskiem o przeprowadzenie dowodu w postępowaniu sądowym. W związku z powyższym, ocenie Sądu, przeprowadzenie wnioskowanego dowodu w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły wątpliwości, dla których wyjaśnienia przeprowadzenie tego dowodu było niezbędne.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
J. Ziołek T. Wójcik U. Wiśniewska

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI