III FSK 773/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i odrzucił skargę, uznając, że wadliwe doręczenie postanowienia organu uniemożliwiło skuteczne wniesienie skargi do sądu pierwszej instancji.
Spółka złożyła wniosek o interpretację podatkową, który organ pozostawił bez rozpatrzenia z powodu braków formalnych. Po utrzymaniu tej decyzji w mocy postanowieniem II instancji, spółka wniosła skargę do WSA, który uchylił postanowienia organów. Dyrektor KIS złożył skargę kasacyjną, zarzucając m.in. wadliwe doręczenie postanowienia II instancji z pominięciem pełnomocnika. NSA uznał, że wadliwe doręczenie uniemożliwiło skuteczne wniesienie skargi, uchylił wyrok WSA i odrzucił skargę.
Spółka złożyła wniosek o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów ustawy o zdrowiu publicznym w zakresie opłaty od środków spożywczych. Organ wezwał do doprecyzowania wniosku, a następnie pozostawił go bez rozpatrzenia z powodu braków formalnych, powołując się na przepisy Ordynacji podatkowej. Po utrzymaniu tej decyzji w mocy postanowieniem Dyrektora KIS, spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. WSA uchylił postanowienia organów, uznając m.in. zarzut wadliwego doręczenia postanowienia II instancji (z pominięciem ustanowionego pełnomocnika) za zasadny, choć podkreślił, że nie miało to wpływu na wynik sprawy. Dyrektor KIS złożył skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie przepisów postępowania, w tym wadliwe doręczenie i błędne uchylenie postanowień organu. Naczelny Sąd Administracyjny, opierając się na uchwale (7) z dnia 7 marca 2022 r. (sygn. akt I FPS 4/21), uznał, że wadliwe doręczenie postanowienia organu II instancji z pominięciem pełnomocnika skutkuje tym, że postanowienie to nie weszło do obrotu prawnego i nie wywołało żadnych skutków prawnych. W konsekwencji, nie było możliwe skuteczne wniesienie skargi do WSA. NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i odrzucił skargę, zobowiązując Dyrektora KIS do prawidłowego doręczenia postanowienia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, wadliwe doręczenie postanowienia organu II instancji z pominięciem ustanowionego pełnomocnika skutkuje tym, że postanowienie to nie wchodzi do obrotu prawnego i nie wywołuje żadnych skutków prawnych, co uniemożliwia skuteczne wniesienie skargi do sądu.
Uzasadnienie
NSA oparł się na uchwale I FPS 4/21, stwierdzając, że brak skutecznego doręczenia oznacza, iż postanowienie nie wchodzi do obrotu prawnego, nie rozpoczyna biegu termin do wniesienia środka zaskarżenia, a ocena skuteczności doręczenia ma charakter zero-jedynkowy. Uchybienie to zawsze ma wpływ na wynik sprawy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (24)
Główne
o.p. art. 145 § § 2
Ordynacja podatkowa
Doręczenie pisma stronie z pominięciem ustanowionego pełnomocnika jest wadliwe i skutkuje tym, że pismo nie wchodzi do obrotu prawnego.
p.p.s.a. art. 189
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA uchyla orzeczenie WSA i odrzuca skargę, jeśli istniały podstawy do odrzucenia skargi przed sądem pierwszej instancji.
Pomocnicze
o.p. art. 13 § § 2a pkt 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 14g § § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 169 § § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 14h
Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2 i § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 1 i § 2 pkt 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 6
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 53 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
o.p. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 212
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 239
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 219
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 240 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wadliwe doręczenie postanowienia organu II instancji z pominięciem ustanowionego pełnomocnika skutkuje brakiem wejścia postanowienia do obrotu prawnego i brakiem możliwości skutecznego wniesienia skargi.
Odrzucone argumenty
Argumenty Dyrektora KIS dotyczące braku negatywnych skutków procesowych dla strony mimo wadliwego doręczenia. Argumenty dotyczące meritum sprawy, które nie zostały rozpatrzone przez NSA z powodu odrzucenia skargi.
Godne uwagi sformułowania
Ocena skuteczności doręczenia ma charakter 'zero-jedynkowy'. Wadliwość doręczenia sprawia, że postanowienie nie wchodzi do obrotu prawnego, nie rozpoczyna biegu termin do wniesienia zażalenia.
Skład orzekający
Anna Juszczyk-Wiśniewska
sprawozdawca
Bogusław Dauter
przewodniczący
Jacek Pruszyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że wadliwe doręczenie pisma stronie z pominięciem pełnomocnika uniemożliwia skuteczne wniesienie środka zaskarżenia i stanowi podstawę do odrzucenia skargi przez NSA."
Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw administracyjnosądowych i procedury doręczania pism w postępowaniu podatkowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowego aspektu procedury administracyjnej – prawidłowości doręczeń, co ma bezpośrednie przełożenie na prawa stron postępowania. Wyrok NSA jasno określa konsekwencje wadliwego doręczenia.
“Wadliwe doręczenie pisma zniweczyło całe postępowanie sądowe – NSA odrzuca skargę.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FSK 773/22 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2023-04-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-06-28 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Juszczyk-Wiśniewska /sprawozdawca/ Bogusław Dauter /przewodniczący/ Jacek Pruszyński Symbol z opisem 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty 6560 Hasła tematyczne Interpretacje podatkowe Sygn. powiązane I SA/Sz 995/21 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2022-03-24 Skarżony organ Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i odrzucono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1540 art. 145 § 2 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk - Wiśniewska (sprawozdawca), Piotr Stępień, Protokolant, po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Sz 995/21 w sprawie ze skargi V. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 1 października 2021 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego postanawia 1) uchylić zaskarżony wyrok w całości, 2) skargę odrzucić. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 24 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Sz 995/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu skargi V.C. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (dalej: "spółka", "skarżąca") uchylił postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej jako: "Dyrektor") z dnia 1 października 2021 r. utrzymujące w mocy własne postanowienie z dnia 2 sierpnia 2021 r. w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej spółki kwotę 680 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Spółka zwróciła się z wnioskiem z dnia 3 stycznia 2021 r., o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów ustawy o zdrowiu publicznym w zakresie opłaty od środków spożywczych. Pismem z dnia 27 maja 2021 r. organ interpretacyjny wezwał spółkę do doprecyzowania opisu zdarzeń przyszłych oraz do przeformułowania pytania nr 1 i 4, na co spółka odpowiedziała pismem z dnia 15 czerwca 2021 r. Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2021 r. Dyrektor pozostawił wniosek bez rozpatrzenia, powołując się na treść art. 13 § 2a pkt 1, art. 14g § 1 oraz art. 169 § 1 w zw. z art. 14h o.p. Na powyższe postanowienie spółka złożyła zażalenie. Organ po rozpatrzeniu zarzutów zawartych w zażaleniu, postanowieniem z dnia 1 października 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W skardze wniesionej do sądu spółka zaskarżyła w całości postanowienie z dnia 1 października 2021 r., zarzucając mu naruszenie: 1) art. 13 § 2a pkt 1, 14g § 1 oraz art. 169 § 1 w zw. z art. 14h o.p., poprzez bezzasadne zastosowanie i uznanie, że w sprawie występuje brak formalny; 2) art. 14h o.p. w zw. z art. 145 § 1 o.p., poprzez pominięcie ustanowionego pełnomocnika. Wskazując na powyższe naruszenia, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ interpretacyjny wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 24 marca 2022 r. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia 2 sierpnia 2021 r. Sąd w uzasadnieniu wskazał, że najdalej idącym zarzutem skargi, jest zarzut naruszenia art. 14h o.p. w zw. z art. 145 § 1 o.p. poprzez pominięcie ustanowionego pełnomocnika przy doręczeniu postanowienia II instancji. Jak wynika z akt sprawy, postanowienie wydane na skutek zażalenia doręczono bezpośrednio stronie, mimo iż ustanowiła ona pełnomocnika w osobie adwokata, który w imieniu strony złożył zażalenie na postanowienie I instancji - do którego zażalenia załączył stosowne pełnomocnictwo. Sąd zauważył, że organ przyznał, iż błędnie doręczono postanowienie II instancji bezpośrednio stronie, z pominięciem ustanowionego pełnomocnika – adwokata. Zarazem jednak organ podkreślił, iż strona zarzuciła naruszenie art. 145 § 1 o.p., który odnosi się do przedstawiciela ustawowego, a nie pełnomocnika. Nadto organ wskazał, iż doręczenie w badanej sprawie interpretacji bezpośrednio stronie, nie zaś pełnomocnikowi nie wywołało ujemnych skutków procesowych dla strony, albowiem mimo to skarga została wniesiona w ustawowym terminie. Sąd zauważył, że z uwagi na art. 134 p.p.s.a. i obowiązek rozpoznania skargi w granicach sprawy, bez związania treścią zarzutów (jak i ich podstawą prawną), bez znaczenia jest błędne wskazanie w tychże zarzutach, iż działanie organu narusza art. 145 § 1 o.p. zamiast wskazania art. 145 § 2 o.p., który nakazuje doręczania pism pełnomocnikowi (o ile został ustanowiony). Powołując się na najnowsze orzecznictwo sądowo-administracyjne sąd wskazał, że zarzut wadliwości doręczenia zaskarżonego postanowienia był zasadny. Niezależnie od powyższego, sąd uwzględnił drugi zarzut. Zdaniem sądu przedstawiony we wniosku stan faktyczny został opisany w sposób, który zawiera wszelkie niezbędne elementy do tego aby organ mógł wydać interpretację indywidualną. W ocenie sądu, wbrew twierdzeniom organu, w odniesieniu do pytania nr 1 organ nie miał podstaw do twierdzeń, iż udzielenie odpowiedzi wymagałoby podjęcia przez organ czynności zmierzających do zebrania dowodów w sprawie, w celu określenia statusu nabywcy. Zdaniem sądu organ winien odnieść się do stanu faktycznego opisanego we wniosku, nie zaś zbierać dodatkowe dowody w celu określenia statusu nabywcy. Wyrok podobnie, jak pozostałe wymienione w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl (dalej "CBOSA)". Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, który zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 2 w zw. z art. 14h o.p. polegające na uchyleniu przez WSA w Szczecinie postanowień organu w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej z powodu wadliwości doręczenia postanowienia wydanego na skutek zażalenia przez organ II instancji poprzez pominięcie przy jego doręczaniu ustanowionego w sprawie pełnomocnika profesjonalnego w osobie adwokata i doręczenie ww. postanowienia bezpośrednio stronie, w sytuacji gdy pomimo tego prawa strony nie zostały naruszone, bowiem skarga została wniesiona przez pełnomocnika w imieniu strony w ustawowym terminie, nie wywołując ujemnych dla strony skutków procesowych, 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 w zw. z art. 151 w zw. z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 169 § 1 i § 4 w zw. z art. 14h w zw. z art. 14g § 1 o.p. polegające na bezzasadnym uchyleniu przez WSA w Szczecinie postanowień organu w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o wydanie, interpretacji indywidualnej i w konsekwencji obciążeniu organu z tego tytułu kosztami postępowania sądowego, zamiast oddalenia skargi strony z powodu błędnego uznania, że organ bezpodstawnie uchylił się od obowiązku wydania interpretacji, gdyż wniosek strony spełniał wszystkie wymogi formalne zawierając wszelkie niezbędne elementy, natomiast sformułowane w nim pytanie dotyczyło wprost tego, czy w opisanym stanie faktycznym w przypadku gdy istnieje rozbieżność pomiędzy statusem kontrahenta co do rodzaju prowadzonej działalności określonym w Krajowym Rejestrze Sądowym lub Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej a rzeczywistym rodzajem prowadzonej działalności potwierdzonym oświadczeniem kontrahenta należy naliczyć opłatę od środków spożywczych, a nie jak przyjął organ sposobu weryfikacji statusu kontrahenta w świetle przepisów ustawy o zdrowiu publicznym, bądź dokumentów potwierdzających ten status, nie wymagając od organu czynienia żadnych innych dodatkowych ustaleń w kwestii statusu nabywcy czy zebrania dowodów w celu określenia statusu nabywcy, a w rezultacie powyższego do wydania interpretacji w ww. zakresie nie było konieczne przeformułowanie przez stronę pytania nr 1 w sposób odnoszący się do treści przepisów interpretowanej ustawy, w sytuacji gdy - zdaniem organu - wniosek o wydanie interpretacji nie spełniał wymogów formalnych, wobec czego wydanie interpretacji nie było możliwe, bowiem pytanie nr 1 oraz stanowisko strony nie odnosiły się do treści przywołanych we wniosku przepisów oraz pozostawały poza zakresem przepisów prawa zawartych w ustawie dotyczących opłaty od środków spożywczych, natomiast pytanie to nie zostało również przeformułowane przez stronę na skutek wezwania jej przez organ do uzupełnienia braków formalnych wniosku, a co za tym idzie wydanie interpretacji wymagałoby od organu oceny, czy nabywca jest podmiotem prowadzącym sprzedaż detaliczną, co stanowi element opisu zdarzenia przyszłego, którego obowiązek podania należy do wnioskodawcy oraz podjęcia przez organ czynności zmierzających do zebrania dowodów w celu określenia statusu nabywcy, co w ramach postępowania interpretacyjnego jest niedopuszczalne, stąd też istniały podstawy do zastosowania przez organ art. 169 § 1 i § 4 w zw. z art. 14h w zw. z art. 14g § 1 o.p. 3) art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. polegające na sporządzeniu przez WSA w Szczecinie uzasadnienia wyroku, które nie odpowiada wymogom formalnym w zakresie wskazania i wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a w konsekwencji popełnionych uchybień uchyla się spod kontroli instancyjnej, bowiem: - nie zawiera wyjaśnienia przyczyn uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 14h w zw. z art. 145 § 2 o.p. w tej sprawie, w przypadku, gdy pomimo doręczenia postanowienia wydanego przez organ II instancji bezpośrednio stronie z pominięciem ustanowionego dla niej pełnomocnika postanowienie to zostało skutecznie zaskarżone oraz nie zawiera wskazania charakteru, w jakim należy oceniać zarzut uchybienia art. 145 § 2 o.p., w sytuacji jego uwzględnienia przez sąd; - brak jest w nim jakichkolwiek wskazań prawnych dla organu ponownie rozpoznającego sprawę co do dalszego postępowania wobec jednoczesnego uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 14h w zw. z art. 145 § 2 o.p., dotyczącego wadliwego doręczenia postanowienia organu wydanego w II instancji oraz zarzutu naruszenia art. 13 § 2a pkt 1, art. 14g § 1 oraz art. 169 § 1 w zw. z art. 14h o.p., dotyczącego zasadności wydania tego postanowienia w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, co powoduje że wykonanie wyroku jest niemożliwe; - jest wewnętrznie sprzeczne, bowiem z jednej strony uwzględnia zarzut naruszenia art. 14h w zw. z art. 145 § 2 o.p., dotyczący wadliwego doręczenia postanowienia wydanego przez organ II instancji, a z drugiej strony zawiera ocenę prawną odnoszącą się do zasadności wydania ww. postanowienia, nie formułując żadnych wskazań prawnych co do dalszego postępowania, co powoduje, że zachodzi niejasność co do sposobu wykonania wyroku, tj. wywołuje wątpliwości co do tego, czy skutkiem uchylenia postanowień organu przez sąd powinno być ponowne ich wydanie i prawidłowe doręczenie ustanowionemu pełnomocnikowi strony, czy też wydanie interpretacji indywidualnej i doręczenie jej pełnomocnikowi strony; - zachodzi niespójność pomiędzy treścią wyroku, a jego uzasadnieniem w zakresie podlegającego kontroli sądowo-administracyjnej aktu, stanowiącego przedmiot rozstrzygnięcia sądu, gdyż sentencja wyroku wskazuje na postanowienie organu w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, natomiast uzasadnienie wyroku dotyczy rozstrzygnięcia sądu dotyczącego postanowienia organu w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o wydanie interpretacji indywidualnej, a w konsekwencji brak jest uzasadnienia rozstrzygnięcia wynikającego z treści wydanego wyroku, skoro bowiem uzasadnienie wyroku odnosi się do rozstrzygnięcia organu, które nie zostało wydane w tej sprawie; - zawiera błędnie powołaną podstawę prawną rozstrzygnięcia, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 135 p.p.s.a., dotyczącą zarówno naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, w sytuacji gdy kontroli sądu w tej sprawie podlegała wyłącznie ocena zastosowania przepisów prawa procesowego, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a nie wykładnia i ocena co do zastosowania przepisów prawa materialnego. 4) art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 w zw. z art. 134 § 1 oraz w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 w zw. z art. 151 i w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. polegające na dokonaniu przez WSA w Szczecinie nieprawidłowej kontroli sądowo-administracyjnej, która nie pozostaje w granicach sprawy wyznaczonych zaskarżonym aktem i skargą strony, przez odniesienie zakresu przedmiotowego tej kontroli do postanowienia organu o odmowie wszczęcia postępowania o wydanie interpretacji indywidualnej, tj. postanowienia, które w tej sprawie nie zostało wydane przez organ i zaskarżone przez stronę, zamiast wydanego i zaskarżonego postanowienia organu w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, co znajduje wyraz w uzasadnieniu wyroku, które zawiera motywy uchylenia postanowień organu w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o wydanie interpretacji indywidualnej, nie korelujące z wynikającym z wyroku rozstrzygnięciem sprawy. W ocenie organu brak doręczenia postanowienia o utrzymaniu w mocy postanowienia o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku o wydanie interpretacji nie spowodował negatywnych dla strony konsekwencji prawnych w postaci naruszenia jej praw, wobec skutecznego pomimo tego jego zaskarżenia, a zatem zarzut naruszenia art. 14h w zw. z art. 145 § 2 o.p. nie zasługiwał na uwzględnienie. W oparciu o tak sformułowane zarzuty organ wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia WSA w Szczecinie ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz o zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną spółka wniosła o jej oddalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 - dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Natomiast zgodnie z treścią art. 189 p.p.s.a jeżeli skarga ulegała odrzuceniu albo istniały podstawy do umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skargę lub umarza postępowanie. W tym trybie ujawniono podstawy do odrzucenia skargi przed sądem pierwszej instancji, które obligowały Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009 r. II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3 poz. 40). Ustalenie, że istniały przesłanki do odrzucenia skargi zobowiązuje zatem Naczelny Sąd Administracyjny do uchylenia zaskarżonego wyroku sądu pierwszej instancji i odrzucenia skargi. Oceny wystąpienia przesłanek odrzucenia skargi Naczelny Sąd Administracyjny dokonuje z urzędu, niezależnie od zarzutów skargi kasacyjnej. Wynika to z punktu pierwszego powołanej powyżej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wskazano, że w świetle art. 183 § 1 oraz art. 134 § 2 w zw. z art. 193 P.p.s.a. dopuszczalne jest zastosowanie przez Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu art. 189 tej ustawy, polegające na uchyleniu orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego i odrzuceniu skargi, niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej i przy braku przesłanek nieważności postępowania sądowego. W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że zaskarżone postanowienie zostało doręczone spółce zamiast ustanowionemu pełnomocnikowi. Sąd pierwszej instancji stwierdzając tę okoliczność wskazał, że "w zakresie skutków doręczenia pism bezpośrednio stronie z pominięciem ustanowionego pełnomocnika, Sąd zauważa, że w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyraża się często pogląd, iż ustanowienie przez stronę pełnomocnika skutkuje wyłączeniem zasady doręczania pism bezpośrednio stronie, która w tym zakresie zastępowana jest przez pełnomocnika. Nadto, co bardzo istotne wskazuje się, że w żaden sposób nie można uchybienia w zakresie naruszenia art. 145 § 2 O.p. oceniać w charakterze wpływu na wynik sprawy (tak: wyrok NSA z dnia 13 października 2020 r., sygn. akt II FSK 1771/18, z dnia 24 marca 2021 r., I FSK 1750/1, z dnia 17 stycznia 2020 r. II FSK 2269/18). Tym samym, podzielając powyższe stanowisko należało powyższy zarzut wadliwości doręczenia zaskarżonego postanowienia uznać za zasadny." Prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, że uchybienia w zakresie naruszenia art. 145 § 2 O.p. nie można oceniać w charakterze wpływu na wynik sprawy, jednak pomimo takiego stwierdzenia nie odrzucił skargi, ale rozpoznał ją merytorycznie. W skardze kasacyjnej Dyrektor wskazuje m.in., że "w uzasadnieniu wyroku brak jest jakichkolwiek wskazań dla organu co do dalszego postępowania, a tym samym wobec jednoczesnego uwzględnienia przez sąd obydwóch zarzutów skargi, tj. zarówno zarzutu dotyczącego prawidłowości doręczenia postanowienia organu wydanego w II instancji, jak i zasadności jego wydania zachodzi niejasność co do tego w jaki sposób orzeczenie sądu wykonać, a mianowicie czy ponownie wydać postanowienia i doręczyć je w sposób prawidłowy - ustanowionemu pełnomocnikowi strony czy też wydać interpretację indywidualną i doręczyć ją pełnomocnikowi strony". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sytuacji gdy przedmiotowe postanowienie nie zostało – zgodnie z art. 145 § 2 O.p. – doręczone pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie, ale bezpośrednio Stronie to nie doszło w ogóle do doręczenia tego postanowienia wobec czego nie wywołuje ono żadnych skutków prawnych. Tym samym nie można było od niego wnieść skutecznie skargi do Sądu pierwszej instancji, skoro nie zostało ono wprowadzone do obrotu prawnego i nie rozpoczął się bieg 30-dniowego terminu do wniesienia od niej skargi. Zwrócić należy uwagę, że w uchwale (7) z dnia 7 marca 2022 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt I FPS 4/21) stanowiącej, że "Postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności doręczone stronie, która miała ustanowionego pełnomocnika, z naruszeniem art. 145 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.), należy uznać za niewiążące w rozumieniu art. 212 w zw. z art. 239 tej ustawy także wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik wnieśli od niego zażalenie" stwierdzono stanowczo, że brak skutecznego doręczenia powoduje, że nie powstają żadne skutki materialnoprawne ani procesowe będące następstwem prawidłowego doręczenia. W szczególności orzeczenie nie wchodzi do obrotu prawnego w rozumieniu art. 212 O.p. w zw. z art. 219 O.p. Nie rozpoczyna swojego biegu termin do wniesienia środka zaskarżenia. Organ podatkowy nie może konwalidować tej wadliwej czynności. Zobowiązany jest jedynie do ponowienia czynności doręczenia ustanowionemu pełnomocnikowi. Odnosząc się do stanowiska wnoszącego skargę kasacyjną o braku "negatywnych dla Skarżącej skutków" wadliwego doręczenia decyzji, w pełni należy podzielić pogląd wyrażony w ww. uchwale NSA, że "ustawodawca nie wprowadził "braku dla strony ujemnych skutków procesowych" jako przesłanki uznawania pism za prawidłowo doręczone. W przypadku tej czynności mamy do czynienia albo z sytuacją gdy doszło do skutecznego doręczenia, albo do takiego doręczenia nie doszło w związku z naruszeniem przepisów regulujących te czynności. Ocena skuteczności doręczenia ma więc charakter "zero-jedynkowy". W każdym wypadku naruszenia art. 145 § 2 O.p. uchybienie to ma wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Przecież wadliwość doręczenia sprawia, jak wyżej wskazano, że postanowienie nie wchodzi do obrotu prawnego, nie rozpoczyna biegu termin do wniesienia zażalenia. Wadliwość doręczenia decyzji, czy postanowienia nie może też stanowić podstawy wniosku o wznowienie postępowania opartej na przesłance określonej w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. Ustawodawca jednoznacznie bowiem określił, że wznowienie postępowania dotyczy wyłącznie decyzji i postanowień ostatecznych. W przypadku zaś wadliwego doręczenia stronie z pominięciem ustanowionego pełnomocnika akt nie wchodzi do obrotu prawnego i nie rozpoczyna się bieg terminu do jego zaskarżenia". W konsekwencji, skoro postanowienie organu – w skutek jego niedoręczania stronie - nie weszło do obrotu prawnego, nie było możliwe złożenie od niego skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 189 P.p.s.a. – mając na uwadze art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 53 § 1 P.p.s.a. - był zobligowany uchylić wydany w sprawie wyrok i odrzucić skargę. Dyrektor jest zobligowany do prawidłowego wykonania czynności doręczenia przedmiotowego postanowienia z dnia 1 października 2021 r. Od dnia prawidłowego doręczenia tego postanowienia, stronie przysługiwać będzie 30-dniowy termin do wniesienia od niego skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Mając powyższe na uwadze odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej jest nie tylko zbędne, ale i niedopuszczalne. |Sędzia WSA (del.) |Sędzia NSA |Sędzia NSA | |Anna Juszczyk-Wiśniewska |Bogusław Dauter |Jacek Pruszyński |
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI