I SA/Wr 915/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2024-03-28
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowypożyczka partycypacyjnainterpretacja podatkowazwrot kapitałuwynagrodzeniepłatnik podatkuWSAuisp

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację podatkową, uznając, że opodatkowaniu podlegają jedynie odsetki od pożyczki partycypacyjnej, a nie zwrot kapitału.

Spółka W. spółka komandytowo-akcyjna wniosła o interpretację podatkową dotyczącą momentu opodatkowania wypłat z tytułu pożyczek partycypacyjnych. Spółka uważała, że podatek należy pobierać dopiero od kwot przekraczających zwrot pożyczonego kapitału. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał to stanowisko za nieprawidłowe, twierdząc, że podatek należy pobierać od każdej wypłaty. WSA we Wrocławiu uchylił interpretację, stwierdzając, że opodatkowaniu podlegają wyłącznie odsetki (wynagrodzenie za kapitał), a nie zwrot pożyczonego kapitału.

Sprawa dotyczyła skargi W. spółka komandytowo-akcyjna na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. Spółka zamierzała zawierać umowy pożyczek partycypacyjnych, w ramach których osoby fizyczne (Inwestorzy) miały finansować nabycie portfeli wierzytelności. Zwrot z inwestycji obejmował spłatę kapitału oraz udział w zyskach. Spółka uważała, że podatek dochodowy należy pobierać dopiero od kwot wypłacanych Inwestorom, które przekroczą kwotę pożyczki (czyli od faktycznego wynagrodzenia). Dyrektor KIS uznał to stanowisko za nieprawidłowe, twierdząc, że podatek należy pobierać od każdej wypłaty stanowiącej zwrot z inwestycji, niezależnie od tego, czy przekroczyła ona kwotę pożyczki. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną interpretację. Sąd uznał, że pojęcie pożyczki partycypacyjnej jest uregulowane w art. 24 ust. 5 pkt 10 u.p.d.o.f. i że opodatkowaniu podlega jedynie wynagrodzenie za udostępnienie kapitału (odsetki), a nie zwrot kwoty pożyczki. Sąd podkreślił, że interpretacja organu wykraczała poza literalne brzmienie przepisu, który odnosi się tylko do oprocentowania pożyczki. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na rzecz strony skarżącej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Obowiązek poboru zryczałtowanego podatku dochodowego powstaje wyłącznie od odsetek od pożyczki partycypacyjnej, rozumianych jako wynagrodzenie za udostępnienie kapitału, a nie od zwrotu kwoty pożyczki.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 24 ust. 5 pkt 10 u.p.d.o.f. odnosi się wyłącznie do oprocentowania pożyczki partycypacyjnej, a nie do zwrotu kapitału. Interpretacja organu, która nakazywała opodatkowanie każdej wypłaty, była błędna i wykraczała poza literalne brzmienie przepisu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

u.p.d.o.f. art. 24 § ust. 5 pkt 10

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. 17 § ust. 1 pkt 4

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 30a § ust. 1 pkt 4

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 41 § ust. 4

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 42 § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

k.c. art. 720 § § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 720 § 1

Kodeks cywilny

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 57a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c)

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 146 § §1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2 i § 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Opodatkowaniu podlegają jedynie odsetki od pożyczki partycypacyjnej (wynagrodzenie), a nie zwrot kapitału. Interpretacja organu podatkowego była błędna, ponieważ rozszerzała pojęcie opodatkowanych odsetek na zwrot kwoty pożyczki.

Godne uwagi sformułowania

pożyczka partycypacyjna bliższe są swoją konstrukcją udziałowi kapitałowemu w spółce niż umowie pożyczki nie należy ich utożsamiać z odsetkami w rozumieniu cywilistycznym zwrot z inwestycji to przede wszystkim zwrot zainwestowanych środków, a nie zysk

Skład orzekający

Tadeusz Haberka

przewodniczący

Marta Semiczek

sprawozdawca

Łukasz Cieślak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie momentu powstania obowiązku podatkowego w PIT od wypłat z tytułu pożyczek partycypacyjnych, rozróżnienie między zwrotem kapitału a wynagrodzeniem."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej konstrukcji pożyczki partycypacyjnej i jej opodatkowania na gruncie u.p.d.o.f. Interpretacja organu była błędna w zakresie opodatkowania zwrotu kapitału.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy złożonej konstrukcji finansowej (pożyczka partycypacyjna) i jej opodatkowania, co jest istotne dla przedsiębiorców i doradców podatkowych. Rozstrzygnięcie sądu wyjaśnia kluczową kwestię rozróżnienia zwrotu kapitału od zysku.

Pożyczka partycypacyjna: Kiedy faktycznie płacisz podatek – zwrot kapitału czy zysk?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wr 915/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-03-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-11-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Łukasz Cieślak
Marta Semiczek /sprawozdawca/
Tadeusz Haberka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
*Uchylono interpretację przepisów prawa podatkowego w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2647
art. 24 ust. 5 pkt 10
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tadeusz Haberka, Sędziowie: sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), asesor WSA Łukasz Cieślak, Protokolant: starszy sekretarz sądowy Paweł Poźniak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 marca 2024 r. sprawy ze skargi W. spółka komandytowo-akcyjna z siedzibą we W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 11 września 2023 r. nr 0115-KDIT1.4011.542.2023.1.MR w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych I. uchyla zaskarżoną interpretację w części, w której organ uznał stanowisko za nieprawidłowe; II. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 12 lipca 2023 r. W. spółka komandytowo-akcyjna (dalej Spółka, Skarżąca) wystąpiła o udzielenie interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych.
We wniosku podała, że zamierza zawrzeć umowy pożyczek partycypacyjnych, których istotą będzie zapewnienie częściowego finansowania na potrzeby konkretnych przedsięwzięć inwestycyjnych Spółki (dalej: "Pożyczka partycypacyjna"). W ramach umów Pożyczki partycypacyjnej, Wnioskodawca otrzyma od osób fizycznych działających poza działalnością gospodarczą, podlegających na terytorium Polski nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu (dalej: "Inwestorzy"), środki pieniężne (dalej: "Kwota pożyczki") na sfinansowanie nabycia portfeli wierzytelności oraz na częściowe pokrycie wszelkich innych kosztów związanych z realizacją zakupu portfela wierzytelności oraz procesem egzekwowania należności z zakupionych wierzytelności (dalej: "Inwestycja").
Z tytułu udzielonej Pożyczki partycypacyjnej, każdemu z Inwestorów przysługiwać będzie udział w zwrocie z Inwestycji. Zwrot z inwestycji obejmować będzie uzyskane przez Spółkę kwoty, w szczególności kwoty główne, odsetki lub jakiekolwiek inne kwoty faktycznie otrzymane przez Spółkę, tytułem spłaty lub zbycia nabytych w ramach Inwestycji wierzytelności, pomniejszone o koszty obsługi portfela wierzytelności, tj. koszty egzekucyjne, koszty sądowe oraz koszty obsługi portfela wierzytelności, przypadające na Inwestorów.
Udział w zwrocie z inwestycji będzie zdefiniowany u każdego z Inwestorów odrębnie.
Jednemu z Inwestorów będzie przysługiwał udział w zwrocie z Inwestycji, pomniejszony o koszty obsługi Portfeli wierzytelności, w wysokości 16,68% uzyskanej przez Spółkę kwoty zwrotu. Na koniec każdego miesiąca, po otrzymaniu zwrotu z inwestycji, Spółka będzie wypłacać Inwestorowi na rachunek bankowy część jego udziału w zwrocie z inwestycji (np. 10% kwoty zwrotu z Inwestycji), a pozostałą część (np. 6,68% kwoty zwrotu z Inwestycji) Spółka będzie reinwestowała w zakup kolejnych portfeli wierzytelności. Po zakończeniu reinwestowania w zakup Portfeli wierzytelności, Spółka będzie wypłacała Inwestorowi pozostałą część jego udziału w zwrocie z inwestycji.
Drugiemu z Inwestorów będzie przysługiwał udział w zwrocie z Inwestycji, pomniejszony o koszty obsługi Portfeli wierzytelności, w wysokości 20% uzyskanej przez Spółkę kwoty zwrotu. Udział w zwrocie z Inwestycji u drugiego Inwestora będzie w całości reinwestowany przez Spółkę w zakup kolejnych portfeli wierzytelności. Po zakończeniu reinwestowania w zakup Portfeli wierzytelności, Spółka będzie wypłacała Inwestorowi pozostałą część jego udziału w zwrocie z inwestycji.
Inwestorzy będą ponosili ryzyko ekonomiczne Inwestycji, w tym, w szczególności, ryzyko tego, że nie dojdzie do osiągnięcia zysku z Inwestycji, a zwrot Kwoty pożyczki nastąpić może w trudnej do określenia perspektywie czasowej (w częściach, sukcesywnie po uzyskaniu spłat/zbycia wierzytelności zakupionych ze środków pochodzących z Pożyczki partycypacyjnej). Inwestorom przysługiwać będzie również prawo do kontroli efektów prowadzonej Inwestycji.
Rozliczenie Spółki z Inwestorem z tytułu Kwoty Pożyczki nastąpi w części odpowiadającej proporcji wkładu Inwestora do całkowitego kosztu zakupu danego portfela wierzytelności. Inwestorzy zrzekną się roszczeń w stosunku do Spółki z tytułu zwrotu całości bądź części Kwoty Pożyczki w sytuacji, gdy uzyskana ze sprzedaży nabytego portfela wierzytelności cena sprzedaży nie pokryje pełnej wysokości Kwoty Pożyczki, jak również w sytuacji, gdy Spółka podejmie decyzję o umorzeniu należności wynikających z zakupionych portfeli wierzytelności.
W efekcie, o uzyskaniu wynagrodzenia przez Inwestora, będzie można mówić wtedy, gdy powstanie dodatnia różnica pomiędzy kwotą uzyskaną jako udział w zwrocie z Inwestycji, a Kwotą pożyczki przekazanej przez danego Inwestora (dalej: "Wynagrodzenie Inwestora").
W tak opisanym stanie faktycznym spółka zadała pytanie: Czy Spółka jako płatnik zobowiązana będzie do poboru zryczałtowanego podatku dochodowego w oparciu o art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 24 ust. 5 pkt 10 w zw. z art. 30a ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 41 ust. 4 w zw. z 42 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2647 ze zm. dalej u.p.d.o.f.), od kwot wypłacanych Inwestorom jako udział w zwrocie z inwestycji począwszy od momentu gdy kwoty wypłacane jako udział w zwrocie z inwestycji przekroczą Kwotę pożyczki, a więc dopiero z chwilą wypłaty Wynagrodzenia Inwestora?
W ocenie Spółki zobowiązana będzie do poboru zryczałtowanego podatku dochodowego od momentu gdy kwoty wypłacane jako udział w zwrocie z inwestycji przekroczą Kwotę pożyczki, a więc dopiero z chwilą wypłaty Wynagrodzenia Inwestora.
W ocenie Spółki ustawodawca, zauważając, że pożyczki partycypacyjne bliższe są swoją konstrukcją udziałowi kapitałowemu w spółce niż umowie pożyczki z art. 720 KC, zakwalifikował uzyskiwane z tego tytułu dochody do zysków z udziału w osobach prawnych zrównane z dywidendami. Pomimo więc, że w art. 24 ust. 5 pkt 10 u.p.d.o.f. mowa jest o "odsetkach", to nie należy ich utożsamiać z odsetkami w rozumieniu cywilistycznym.
Stąd, określone w art. 24 ust. 5 pkt 10 u.p.d.o.f. "odsetki" należy rozumieć jako forma wynagrodzenia za udzielenie pożyczki partycypacyjnej, którego wypłata lub wysokość uzależniona jest od osiągnięcia zysku lub wysokości zysku osiągniętego przez spółkę.
W związku z powyższym, w ocenie Wnioskodawcy, Wynagrodzenie Inwestorów z pożyczki partycypacyjnej należy opodatkowywać zgodnie z art. 24 ust. 5 pkt 10 u.p.d.o.f..
Podatek nie powinien jednak być pobierany od każdej kwoty wypłacanej Inwestorowi jako udział w zwrocie z Inwestycji, ale dopiero w momencie gdy powstanie Wynagrodzenie Inwestora.
Kwoty wypłacane jako udział w zwrocie z Inwestycji mają za zadanie zwrócić Inwestorom zainwestowane Kwoty pożyczki oraz przynieść dodatkowe wynagrodzenie, gdy z Inwestycji zostanie osiągnięty zysk.
Jednakże rozliczenie Inwestycji i ustalenie czy przyniosła ona Inwestorowi przychód/dochód podatkowy będzie możliwe dopiero, gdy zwrot z Inwestycji przekroczy Kwotę pożyczki partycypacyjnej.
Możliwe jest to jedynie przez odniesienie sumy wypłat dokonanych do Inwestora z tytułu udziału w zwrocie z Inwestycji do Kwoty pożyczki. Dopiero gdy suma wypłat przekroczy Kwotę pożyczki będzie można mówić o powstaniu po stronie Inwestorów przychodu/dochodu podatkowego, o którym mowa w art. 24 ust. 5 pkt 10 u.p.d.o.f..
Tym samym, zgodnie z art. 41 ust. 4 u.p.d.o.f., Spółka jako płatnik zryczałtowanego podatku dochodowego, dokonując wypłaty do Inwestora kwoty udziału w zwrocie z Inwestycji powinna określić czy dochodzi do spłaty odsetek w rozumieniu art. 24 ust. 5 pkt 10 u.p.d.o.f. (tj. czy pomiędzy wypłatami kwot z tytułu udziału w zwrocie z Inwestycji, a Kwotą pożyczki powstała dodatnia różnica czyli Wynagrodzenie inwestora).
Wnioskodawca powinien więc potrącać kwotę 19% zryczałtowanego podatku dochodowego od odsetek w rozumieniu art. 24 ust. 5 pkt 10 u.p.d.o.f., a więc od wypłat z tytułu udziału w zwrocie z inwestycji, w momencie gdy suma wypłat z tytułu udziału w zwrocie z Inwestycji przekroczy Kwotę pożyczki udzielonej przez danego Inwestora.
Zaskarżoną interpretacją Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał stanowisko spółki za nie prawidłowe w zakresie momentu powstania przychodu z tytułu wypłat udziału w zwrocie z Inwestycji na rzecz Inwestorów.
Organ interpretacyjny stwierdził, że pożyczka partycypacyjna nie została uregulowana w obowiązujących w Polsce przepisach prawa cywilnego. Podobnie, definicja pożyczki partycypacyjnej nie została wskazana w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. W związku z tym wskazał jak, w jego rozumieniu, pożyczka partycypacyjna postrzegana jest w obrocie gospodarczym.
Przytaczając przepisy u.p.d.o.f. organ wywodził, że uzyskane przez Inwestorów wypłaty z tytułu udziału w zwrocie z inwestycji należy zakwalifikować do źródeł przychodów jakimi są kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a-c na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 24 ust. 5 pkt 10 u.p.d.o.f.. momentem uzyskania przychodu przez Inwestorów, a tym samym momentem w którym należy pobrać zryczałtowany podatek dochodowy jest dzień faktycznego otrzymania przez nich udziału w zwrocie z Inwestycji.
Z art. 11 ust. 1 ustawy wynika, że przychodami są m.in. otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze. Organ podkreślił, że z treści art. 41 ust. 4 ustawy wynika bezwarunkowy obowiązek poboru zryczałtowanego podatku od dokonywanych wypłat lub stawianych do dyspozycji wartości pieniężnych.
Skoro więc Spółka dokonuje na rzecz Inwestorów wypłat określonych kwot pieniężnych (zwrotów z Inwestycji) – kwalifikowanych jako przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych – zobowiązana jest pobrać zryczałtowany podatek dochodowy od każdego przekazywanego zwrotu z Inwestycji. Nie ma przy tym znaczenia, czy na moment wypłaty danej kwoty zwrotu, dojdzie do przekroczenia Kwoty pożyczki. Istotny jest charakter wypłacanej należności, a więc to, że wypłata jest realizacją należnego zwrotu z inwestycji.
Co więcej, Spółka zobowiązana jest pobrać zryczałtowany podatek dochodowy od wartości należnego zwrotu z Inwestycji, bez uwzględniania dodatkowych "pomniejszeń". Sytuacje, gdy płatnik przy wypłacie należności dokonuje ich obniżenia, pomniejszenia podatku są jednoznacznie wskazane w ustawie (np. w przypadku przychodu, o którym mowa w art. 24 ust. 5 pkt 1 czy art. 30a ust. 6a-6e ustawy).
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego przez:
1) dopuszczenie się błędu wykładni w zakresie art. 24 ust. 5 pkt 10 u.p.d.o.f., który miał istotny wpływ na wynik sprawy, przez zastosowanie wykładni rozszerzającej pojęcia odsetek od pożyczki partycypacyjnej na wszystkie wypłaty dokonywane na rzecz inwestorów (pożyczkodawców partycypacyjnych);
2) niewłaściwą ocenę co do zastosowania przepisu prawa materialnego art. 24 ust. 5 pkt 10 u.p.d.o.f., będącą wynikiem błędu wykładni tego przepisu, która miała istotny wpływ na wynik sprawy, przez uznanie, że opodatkowaniu, jako odsetki od pożyczki partycypacyjnej, powinny podlegać wszystkie dokonywane wypłaty lub stawiane do dyspozycji inwestorów wartości pieniężne bez uwzględnienia faktu, że zdefiniowany w umowie i opisie zdarzenia przyszłego "zwrot z inwestycji" ma zarówno zrekompensować inwestorom zainwestowane środki w postaci kwoty nominalnej pożyczki jak i stanowić wynagrodzenie za udostępniony kapitał.
W związku z tym wniosła o uchylenie przedmiotowej Interpretacji w części w jakiej uznaje stanowisko Wnioskodawcy za nieprawidłowe.
W uzasadnieniu podtrzymała stanowisko wyrażone we wniosku o udzielenie interpretacji i podniosła, że ustawodawca z dywidendami zrównał wyłącznie odsetki od pożyczki partycypacyjnej, a nie jakiekolwiek świadczenie wypłacane pożyczkodawcy przez podmiot, który zaciągnął u niego pożyczkę partycypacyjną (w tym np. spłatę kwoty głównej pożyczki partycypacyjnej). Rozszerzenie przez Dyrektora KIS pojęcia odsetek na wszystkie wypłaty związane z pożyczką partycypacyjną, nawet te, które stanowią zwrot zainwestowanego kapitału, należy uznać za działanie bezprawne i sprzeczne z zasadami wykładni per analogiam. W danym stanie faktycznym ustalenie czy mamy do czynienia z nieopodatkowanym zwrotem Kwoty pożyczki czy z opodatkowaną wypłatą odsetek od pożyczki partycypacyjnej możliwe jest przy założeniu, że w pierwszej kolejności dochodzi do zwrotu zainwestowanych środków, a dopiero gdy kwota ta zostaje przekroczona, dochodzi do powstania zysku, który podlega opodatkowaniu.
Przyjęcie podejścia Organu doprowadziłoby natomiast do opodatkowania całości wypłaconych kwot udziału w zysku z Inwestycji, tak jakby nigdy nie doszło do zwrotu przez Spółkę do Inwestorów Kwot pożyczki.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Na wstępie należy podkreślić, iż zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.– w skrócie p.p.s.a). Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną interpretację, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a.
Wskazać także należy, że zgodnie z art. 57a p.p.s.a "Skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny, co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną."
Dokonując zatem kontroli zaskarżonej interpretacji indywidualnej w oparciu o przedstawione wyżej zasady orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że akt ten narusza prawo w zakresie powodującym konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego, a zatem skarga zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii opodatkowania kwot wypłacanych pożyczkodawcą wykonaniu umowy pożyczki partycypacyjnej.
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że skarga dotyczy interpretacji w związku z tym sąd jest związany zarzutami skargi. W skardze nie podniesiono zarzutów natury proceduralnej które, w ocenie sądu, mogły by być znane za uzasadnione. Wskazać bowiem należy na oświadczenie pełnomocnika organu, iż organ interpretacyjny nie zrozumiał, że wniosek nie dotyczy zwrotu kwoty pożyczki. W takim wypadku – skoro opis stanu faktycznego był niejasny- interpretacja została wydana przedwcześnie. Jednak, wobec braku w tym zakresie zarzutów skargi, powyższe uchybienie nie mogło stanowić samodzielnej podstawy uchylenia interpretacji.
Jednak istniejące niejasności, co do stanu faktycznego spowodowały w rezultacie że doszło również do błędnej wykładni przepisów prawa materialnego a to w szczególności artykułu 24 ust. 5 pkt 10 u.p.d.o.f.
W pierwszej kolejności nie można zgodzić się z Dyrektorem, że pojęcie pożyczki partycypacyjnej nie zostało zdefiniowane w u.p.d.o.f.. Sąd zwraca uwagę, że wbrew stanowisku wyrażonemu w początkowej części interpretacji, pożyczka partycypacyjna jest uregulowana w przepisach prawa podatkowego to znaczy, w przypadku osób fizycznych, w 24 ust. 5 pkt 10 u.p.d.o.f. W tym przepisie znajduje się nie tylko określenie co podlega opodatkowaniu i z jakiego tytułu, ale także zdefiniowano, czym jest pożyczka partycypacyjna. Wprawdzie w niniejszej sprawie nie jest spornym, że opisana transakcja jest pożyczką partycypacyjną w rozumieniu tego przepisu. Natomiast definicja pojęcia ma istotne znaczenie dla zrozumienia opisanego przez stronę stanu faktycznego. Wbrew obecnym twierdzeniom organu, ze stanu faktycznego jednoznaczne wynika, że otrzymane przez pożyczkodawców kwoty obejmują zarówno zwrot kwoty kapitału jak i zyski. Wskazują na to przede wszystkim dwa ostatnie akapity opisu stanu faktycznego, w których strona nie wskazuje w jaki sposób nastąpi rozliczenie z tytułu kwoty pożyczki czyli kwoty kapitału. Opis stanu faktycznego nie daje natomiast żadnych podstaw aby utożsamiać "udział w zwrocie z inwestycji" z "udziałem w zyskach". "Zwrot z inwestycji" to przede wszystkim zwrot zainwestowanych środków, a nie zysk. Z opisu stanu faktycznego wynika jednoznacznie, że w określonych sytuacjach pożyczkodawcy zrzekają się zwrotu całości kwoty pożyczki.
Zgodnie z art. 720 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1610 z późn. zm. dalej K.c.) "Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości." Zgodnie zaś z art. 7201 K.c. "Przepis art. 720 § 1 nie wyłącza prawa dającego pożyczkę pieniężną do żądania od biorącego pożyczkę odsetek oraz pozaodsetkowych kosztów, z zachowaniem przepisów poniższych." Jak wynika z tych przepisów istotą umowy pożyczki jest udostępnienie pożyczkobiorcy kwoty pieniężnej i obowiązek zwrotu tej kwoty. Prawo do żądania odsetek jest kwestią wtórną.
Sąd zgadza się co do zasady ze stroną skarżącą, że opodatkowaniu w wypadku pożyczki partycypacyjnej podlega tylko jej oprocentowanie rozumiane jako wynagrodzenie za udostępnienie kapitału. Wynika to wprost z art. 24 ust. 5 pkt 10 u.p.d.o.f. W stanie faktycznym opisanym przez stronę to wynagrodzenie ma charakter udziału w wypracowanych zyskach. W takim wypadku oczywiście zwrot kwoty pożyczki nie podlega opodatkowaniu.
Inną jest kwestią ustalenie kiedy następuje zwrot kwoty pożyczki i kiedy następuje udostępnienie tych odsetek. Jednak takich rozważań w ogóle w interpretacji nie ma. Sprowadza się ona tylko do stwierdzenia, że opodatkować należy wszystko co pożyczkodawca uzyskuje. Takie rozumienie przepisu artykułu 24 ust. 5 pkt 10 u.p.d.o.f. wykracza poza to poza literalne brzmienie tego przepisu, który wyraźnie odnosi się tylko do oprocentowania pożyczki.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 146 §1 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 697 zł składał się uiszczony wpis od skargi (200 zł), wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika-doradca podatkowy (480 zł) oraz równowartość opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).
Rozpoznając ponownie sprawę Dyrektor przyjmie ocenę prawną wynikającą z niniejszego uzasadnienia, w szczególności Dyrektor przyjmie, że opodatkowaniu podstawie art. 24 ust. 5 pkt 10 u.p.d.o.f. podlegają jedynie odsetki od pożyczki partycypacyjnej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI