I SA/Wr 91/25

I SA/Wr 91/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-06-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Tomasz Trybuszewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 122,  art. 187 par. 1,  art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2018 poz 1036
art. 11a ust. 1 pkt 4,  art. 11a ust. 2, 3,  art. 11c ust. 1, 2,3,  art. 11d ust. 1,  art. 11g ust. 1
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dagmara Stankiewicz-Rajchman Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Horobiowski Asesor WSA Tomasz Trybuszewski (sprawozdawca) , Protokolant: Starszy specjalista Anna Terlecka, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi H. Sp. z o.o. z siedzibą w O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 28 listopada 2024 r. nr 0201-IOD3.4100.23.2024 w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2019 r. I. uchyla w całości zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu z dnia 18.06.2024 r., nr 458000-CKK-11.5001.48.2023.50; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 13.345 zł (trzynaście tysięcy trzysta czterdzieści pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi H. Sp. z o.o. z siedzibą w O. (dalej: Skarżąca, Podatnik, Strona, Spółka) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS, organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia 28.11.2024 r. nr 0201-IOD3.4100.23.2024, utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego (dalej: NDUCS, organ I instancji) z dnia 18.06.2024 r., nr 458000-CKK-11.5001.48.2023.50, określającą Skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2019 r. w wysokości 579.558 zł.
Postępowanie przed organami.
Z akt administracyjnych wynika, że w Spółce została przeprowadzona kontrola celno-skarbowa w zakresie przestrzegania przepisów prawa podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2019 r. (dalej również: CIT). Ustalenia kontroli zostały zawarte w wyniku kontroli z dnia 6.06.2023 r. nr [...]. Spółka nie skorzystała z przysługującego jej prawa do skorygowania złożonego zeznania CIT-8 w zakresie objętym kontrolą, dlatego też NDUCS postanowieniem z dnia 18.07.2023 r. nr 458000-CKK-11.5001.48.2023 przekształcił kontrolę celno - skarbową w postępowanie podatkowe.
W toku kontroli celno-skarbowej i postępowania podatkowego, organ I instancji ustalił, że w 2019 r. Spółka zawarła z podmiotami powiązanymi transakcje finansowe, które odbyły się na warunkach nierynkowych, tj.:
a) wyemitowała obligacje prywatne z nierynkowym oprocentowaniem 2% miesięcznie, w skali roku 24%. Obligacje zostały skierowane do konkretnych odbiorców - firm powiązanych w rozumieniu art. 11a ust. 1 pkt 4, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1036, dalej: ustawa o CIT). Z tytułu emisji obligacji Strona wypłaciła odsetki w wysokości 1.550.000 zł, które zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów,
b) ze środków pochodzących z emisji obligacji udzieliła spółkom powiązanym pożyczek ze zmiennym oprocentowaniem wynoszącym w skali roku WIBOR 3M+2%, tj. 3,72%, czyli wielokrotnie niższym niż koszt pozyskania tego kapitału, a więc na warunkach nierynkowych. Z tytułu otrzymanych odsetek od pożyczek przychody podatkowe wyniosły w 2019 r. 219.758,40 zł,
c) na ww. transakcjach finansowych Spółka poniosła stratę podatkową.
Z uwagi na ustalony w postępowaniu nierynkowy charakter ww. transakcji NDUCS stwierdził w rozliczeniu podatkowym Spółki z tytułu CIT za 2019 r.:
a) zawyżenie kosztów uzyskania przychodów w wysokości 1.017.187,50 zł wypłaconych z tytułu emisji obligacji odsetek,
b) zaniżenie przychodów podatkowych o wartość 313.054,10 zł.
Mając na uwadze powyższe ustalenia, NDUCS decyzją z dnia 18.06.2024 r. określił Spółce zobowiązanie podatkowe w CIT za 2019 rok w wysokości 579.558 zł.
Od decyzji tej Strona wniosła odwołanie. Zarzuciła naruszenie prawa procesowego oraz prawa materialnego.
DIAS, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 28.11.2024 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy, uzasadniając rozstrzygnięcie, stwierdził, że spór w przedmiotowej sprawie dotyczy stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie przychodów i kosztów uzyskania przychodów związanych z wysokością oprocentowania wyemitowanych prywatnych obligacji i udzielonych pożyczek podmiotom powiązanym. Wskazał, że w 2019 r. Spółka wyemitowała trzy serie obligacji korporacyjnych prywatnych: [...], [...](1) i [...](2). Obligacje serii [...] i [...](1) zostały wyemitowane [...].01.2019 r. i [...].02.2019 r., obligacje serii [...](2) zostały wyemitowane [...].06.2019 r., tj. w czasie działalności Grupy Kapitałowej P. S.A. Wpływ środków pieniężnych od obligatariuszy z tytułu obligacji wyniósł łącznie 8.400. 000,00 zł (zestawienie str. 3 decyzji organu I instancji).
Następnie DIAS opisał stan faktyczny w zakresie:
- emisji obligacji serii [...], o wartości 1000 zł każda obligacja i łącznej wartości 5.500. 000,00 zł, oprocentowanych 2% w skali miesiąca, o terminie wykupu przypadającym 14.04.2019 r. Wskazał jakim podmiotom obligacje zostały przydzielone,
- emisji obligacji serii [...](1) o wartości nominalnej 1000,00 zł każda obligacja i łącznej wartości 500.000,00 zł, oprocentowanych 2% w skali miesiąca, o terminie wykupu przypadającym 14.04.2019 r., wskazując, jakim podmiotom obligacje zostały przydzielone,
- emisji obligacji serii [...](2) o wartości nominalnej 1000,00 zł każda obligacja i łącznej wartości 2.700.000,00 zł z oprocentowaniem 2% w skali miesiąca o terminie wykupu przypadającym 26.12.2019 r., wskazując, jakim podmiotom obligacje zostały przydzielone.
Objęcie ww. obligacji zostało zaoferowane w ramach subskrypcji prywatnej. Emitent nie określił celu emisji, a obligacje nie były zabezpieczone. DIAS wskazał, że faktyczny wykup obligacji nastąpił 30.09.2022 r.
DIAS wyjaśnił, że wypłacone od obligacji odsetki w łącznej wysokości 1.550. 000,00 zł Spółka uznała za koszty uzyskania przychodów w 2019 r.
W zakresie pożyczek DIAS dokonał następujących ustaleń.
Spółka na 31.12.2019 r. wykazała w bilansie wartość udzielonych pożyczek w wysokości 14.033.647,17 zł, w tym podmiotom powiązanym w wysokości 11.132. 924,92 zł, do których zakwalifikowała: U. Sp. z o.o., P.(1) Sp. z o.o., P.(2) Sp. z o.o. oraz innym podmiotom w wysokości 2.840.967,01 zł (tabela na str. 15-17 decyzji organu I instancji). Z tytułu udzielonych pożyczek otrzymała odsetki w wysokości 386.698,12 zł, w tym od podmiotów powiązanych 214.352,74 zł.
Do przychodów podatkowych z tytułu otrzymanych odsetek od udzielonych pożyczek Spółka zaliczyła 219.758,40 zł.
Dalej DIAS wskazał, że Spółka złożyła w dniu 23.12.2020 r. do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej informację o cenach transferowych TPR-C za okres od [...] r. do 31.12.2019 r., deklarując, że zawierała wyłącznie transakcje kontrolowane zwolnione z obowiązku sporządzenia lokalnej dokumentacji cen transferowych na podstawie art. 11n pkt 1 ustawy o CIT - zgodnie z art. 11t ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT. Dane wynikające z ww. informacji przedstawiono w tabeli na str. 17 decyzji organu I instancji.
Na str. 18-19 decyzji DIAS wskazał 12 podmiotów z którymi Spółka była w 2019 r. powiązana w rozumieniu art. 11a ust. 1 pkt 4 , ust. 2 i ust. 3 ustawy o CIT i wyjaśnił na czym powiązania te polegały.
Dalej, DIAS podał, że organ I instancji, w odniesieniu do ustalonego stanu faktycznego, zastosował przepisy o cenach transferowych wynikające z ustawy o CIT w brzmieniu obowiązującym w 2019 r. Wyjaśnił, że w stanie faktycznym sprawy nie można zastosować art. 11 g ustawy o CIT, ponieważ ustalone przez Spółkę oprocentowanie obligacji znacznie przewyższa wartość oprocentowania wynikającego z obwieszczenia Ministra Finansów z dnia 21.12.2018 r. w sprawie ogłoszenia rodzaju bazowej stopy procentowej i marży dla potrzeb cen transferowych w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych i podatku dochodowego od osób prawnych (M.P. z 2018 r. poz. 1286, dalej: obwieszczenie Ministra Finansów z 21.12.2018 r.).
DIAS wskazał, że NDUCS na podstawie przepisów o cenach transferowych przeprowadził analizę porównywalności transakcji dotyczącą wyemitowanych przez Spółkę w 2019 r. obligacji prywatnych. Jako porównywalne przyjęto oprocentowania obligacji korporacyjnych wprowadzanych na rynek C. przez podmioty niezależne. Wskazano na obligacje emitowane przez 7 podmiotów.
Jako metodę weryfikacji cen transferowych, zastosowano metodę Porównywalnej Ceny Niekontrolowanej. Jako podstawę prawną weryfikacji, wskazał DIAS § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenie Ministra Finansów z 21.12.2018 r. w sprawie sposobu i trybu określania dochodów osób prawnych w drodze oszacowania oraz sposobu i trybu eliminowania podwójnego opodatkowania osób prawnych w przypadku korekty zysków podmiotów powiązanych (Dz.U. z 2018 poz. 2491, dalej również: rozporządzenie z 21.12.2018 r. w sprawie eliminowania podwójnego opodatkowania). DIAS wyjaśnił, że w transakcjach finansowych metoda PCN jest najczęściej stosowaną metodą rynkowego ustalania poziomu oprocentowania z uwagi na wielość publicznie dostępnych danych o transakcjach. Przy wycenie emisji obligacji brane są pod uwagę następujące parametry: kwota kapitału, termin wykupu obligacji, lokalizacja geograficzna, rodzaj i cel emisji obligacji, waluta, obecność gwarancji/poręczenia, rodzaj stopy oprocentowania (stała/zmienna). Organ I instancji dokonał porównania na podstawie cen, jakie stosują w porównywalnych transakcjach niepowiązane podmioty (zewnętrzne porównanie cen). Do porównania NDUCS przyjął transakcje opublikowane na stronie internetowej https://[...], gdzie wyszukano-przypadki emisji zakończonych, na które zapisy trwały w [...] r. Były to obligacje z rynku polskiego z giełdy C. Za porównywalne uznano 7 transakcji (str. 21 zaskarżonej decyzji). Wyszukiwanie ograniczono do podmiotów, dla których emisja obligacji trwała od [...] r. do [...] r. Uwzględniono transakcje ze stałym oprocentowaniem odsetek.
Następnie DIAS wyjaśnił, że w wyniku zastosowania analizy statystycznej z wykorzystaniem przedziału międzykwartylowego zamkniętego organ I instancji odrzucił wielkości skrajne (min i max) i jako rynkową cenę przyjął wartość III kwartyla to jest 8,25%. NDUCS uznał, że wartość 8,25% jest adekwatna ze względu na nieugruntowaną pozycję Spółki na rynku i potrzebę szybkiego pozyskania kapitału.
DIAS wyjaśnił, że z tytułu emisji obligacji korporacyjnych Spółka zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów kwotę 1.550.000,00 zł, natomiast wartość odsetek od obligacji obliczona według rynkowego oprocentowania 8,25% wynosi 532.812,50 zł. Tak więc różnica w wysokości 1.017.187,50 zł (1.550.000 zł - 532.812,50 zł) nie stanowi kosztów uzyskania przychodów w 2019 r. (co przedstawiono w tabelach na str. 31-33 decyzji organu I instancji).
DIAS wskazał dalej, że ze środków pozyskanych z emisji obligacji Spółka udzieliła podmiotom powiązanym pożyczek oprocentowanych według zmiennej stopy procentowej WIBOR 3M + 2% w skali roku, tj. ok. 3,72%. W następstwie analizy omawianej transakcji organ I instancji ustalił, że Spółka z tytułu nierynkowego oprocentowania udzielonych pożyczek wykazała dochody niższe od tych, jakich należałoby oczekiwać, gdyby powiązania te nie wystąpiły, bowiem zastosowane oprocentowanie udzielonych pożyczek nie pokryło całkowitych kosztów pozyskania kapitału z emisji obligacji korporacyjnych.
Według organu I instancji Spółka do wyceny oprocentowania pożyczki winna zastosować oprocentowanie w wysokości wynikającej z rynkowego kosztu nabycia środków finansowych z tytułu emisji obligacji, tj. 8,25% w skali roku. Tak ustalona rynkowa wysokość oprocentowania udzielonych przez (H.) pożyczek na poziomie 8,25% (składająca się z kwoty odsetek odpowiadającej rynkowemu oprocentowaniu obligacji) wobec firm powiązanych jest uzasadniona faktem dysponowania przez Spółkę narzędziami do prowadzenia ciągłego nadzoru i oceny ryzyka pożyczkobiorców, co w przypadki udzielenia pożyczki przez podmioty zewnętrzne nie byłoby możliwe.
Reasumując, zdaniem DIAS, organ I instancji zasadnie stwierdził, że Spółka:
- zawyżyła koszty uzyskania przychodów o wartość 1.017.187, 50 zł (1.550.000 zł - 532.812,50 zł),
- zaniżyła przychody podatkowe o wartość 313.054, 10 zł (532.812, 50 zł – 219.758, 40 zł).
Podsumowując DIAS uznał za prawidłowe rozstrzygnięcie organu I instancji. Na zmianę stanowiska organu odwoławczego nie wpłynęły również dowody złożone przez Spółkę wraz z pismem z 2.10.2024 r. pt. "Stanowisko Strony w sprawie zebranego materiału dowodowego". DIAS stwierdził również, że NDUCS zasadnie odmówił powołania biegłego oraz przesłuchania świadków wnioskowanych przez Stronę.
Zdaniem DIAS materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, że w niniejszej sprawie transakcje finansowe zawarte pomiędzy podmiotami powiązanymi, tj. emisja obligacji serii [...], [...](1) i [...](2) oraz przeznaczenie pozyskanych pieniędzy na udzielenie pożyczek odbyły się na warunkach nierynkowych. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji jako zasadne uznał podwyższenie oprocentowania udzielonych przez Spółkę pożyczek na warunkach oprocentowania obligacji, tj. do poziomu rynkowego pozyskania kapitału, z których udzielone były pożyczki, czyli do wysokości 8,25% oraz stwierdził, że możliwym jest udzielenie pożyczek bez marży zysku.
Powyższe, zdaniem organu II instancji, naruszyło zasadę arm's lenght, a w konsekwencji doprowadziło do powstania straty na transakcjach finansowych i dochodu do opodatkowania za 2019 rok.
Postępowanie przed Sądem.
Na ww. decyzję DIAS Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zaskarżając ją w całości.
Skarżonej decyzji, Strona zarzuciła:
1) naruszenie przepisów prawa procesowego, którym to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383, dalej: O.p.) w zw. z art. 187 § 1 O.p., objawiające się niepełnym, wybiórczym i nieobiektywnym ustaleniem stanu faktycznego, przyjętego za podstawę podjętego rozstrzygnięcia, polegające w szczególności na braku ustalenia przez organ II instancji rzeczywistego celu emisji obligacji serii [...], [...](1) i [...](2) przez Skarżącą oraz przyczyn ustalenia wysokości oprocentowania odsetek od obligacji na poziomie 24% w skali roku oraz błędnym przyjęciu, że środki uzyskane z wyemitowanych obligacji przeznaczono na wsparcie podmiotów powiązanych poprzez udzielenie im pożyczek pieniężnych, podczas gdy przyjęty przez Skarżącą model funkcjonowania, oparty na korzystaniu z usług poddostawców, służył w istocie osiągnięciu przez Skarżącą przychodów z działalności operacyjnej z tytułu usług świadczonych na rzecz kontrahentów, przy wykorzystaniu usług podmiotów powiązanych - poddostawców, którzy nie byli w stanie samodzielnie prefinansować kosztów w ramach podwykonawstwa usług;
2) naruszenie przepisów prawa procesowego, którym to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 122 O.p. w zw. z art. 187 § 1 O.p. i art. 191 O.p. poprzez przyjęcie przez organ II instancji, że wszystkie środki pieniężne uzyskane z emisji obligacji Skarżąca przeznaczyła na rzecz finansowania działalności podmiotów z nią powiązanych, poprzez udzielenie im pożyczek, podczas gdy środki te były wykorzystywane w bieżącej działalności Skarżącej, w tym w części poprzez udzielanie pożyczek na rzecz jej poddostawców, co nie miało na celu poprawy wyników podmiotów powiązanych, a zapewnienie realizacji zawartych umów przez Skarżącą, zatem było niezbędnym elementem prowadzonej przez nią działalności gospodarczej – co potwierdzają przedłożone przez Skarżącą dowody;
3) naruszenie przepisów prawa procesowego, którym to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 210 § 1 pkt 6 O.p. i art. 210 § 4 O.p. w zw. z art. 122 O.p., poprzez nieustosunkowanie się przez organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, do podniesionego przez Skarżącą zarzutu w odwołaniu od decyzji organu I instancji, zgodnie z którego treścią Skarżąca była uprawniona do ustalenia oprocentowania udzielonych pożyczek na zasadach określonych w przepisie art. 11g ust. 1 ustawy o CIT, a co tym samym wyłączało uprawnienie organu II instancji do określenia oprocentowania w innej wysokości;
4) naruszenie przepisów prawa procesowego, którym to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 122 O.p. w zw. z art. 187 § 1 O.p. i art. 191 O.p. oraz art. 210 § 4 O.p. objawiające się nieprawidłowym ustaleniem stanu faktycznego sprawy oraz niekonsekwentną oceną materiału dowodowego, polegającą na formułowaniu przez organ II instancji przeciwstawnych i niedających się wzajemnie pogodzić tez, polegających na przyjęciu, że Skarżąca nie była uprawniona do ustalenia oprocentowania odsetek od wyemitowanych obligacji w oparciu o przepis art. 11g ust. 1 ustawy o CIT, bowiem przyjęte przez nią oprocentowanie znacznie przewyższa wartość oprocentowania wynikającego z obwieszczenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 2018 r., podczas gdy jednocześnie organ II instancji – w oparciu o przeprowadzoną analizę porównywalności – ustalił rynkową wartość odsetek od wyemitowanych przez Skarżącą obligacji na poziomie 8,25% w skali roku na podstawie siedmiu transakcji, które również przewyższały wartość oprocentowania wskazanego w powyższym obwieszczeniu;
5) naruszenie przepisów prawa procesowego, którym to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 122 O.p., art. 187 § 1 O.p. oraz art. 191 O.p., z uwagi na ocenę zgromadzonych dowodów w sposób nielogiczny, wybiórczy, sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego i subiektywny, a przede wszystkim z uwagi na oparcie zdecydowanej większości ustaleń faktycznych na nierzetelnej analizie porównywalności transakcji – emisji obligacji serii [...], [...](1) i [...](2) oraz przyjętego w niej oprocentowania, bez pozyskania przez organ II instancji danych dotyczących transakcji o porównywalnych parametrach do tych, które są przedmiotem oceny w decyzji;
6) naruszenie przepisów prawa procesowego, którym to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 197 § 1 O.p. w zw. z art. 122 O.p., poprzez zaniechanie powołania biegłego w sytuacji, w której organ II instancji, na podstawie zebranego materiału dowodowego, zakwestionował wysokość przyjętego przez Spółkę oprocentowania odsetek od wyemitowanych obligacji serii [...], [...](1) i [...](2), ustalając przy tym rynkową wartość oprocentowania na poziomie 8,25% w skali roku, nie uwzględniając ryzyk grożących Skarżąej w związku z jej złą sytuacją finansową w latach 2018 – 2019 oraz szeregu innych istotnych kryteriów wpływających na konieczność przyjęcia wyższego poziomu oprocentowania emitowanych obligacji, przede wszystkim zaś nie posiadając ku temu wiadomości specjalnych – co powodowało, że w niniejszej sprawie organ nie tyle mógł, co musiał powołać biegłego, również ze względu na potencjalny dostęp takiej osoby do wiedzy o 3 porównywalnych emisjach obligacji niepublicznych, której to wiedzy organ II instancji nie posiadał, bazując w efekcie wyłącznie na nieporównywalnych emisjach publicznych;
7) naruszenie przepisów prawa procesowego, którym to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 122 i art. 187 § 1 O.p. w zw. z art. 188 O.p., poprzez odmówienie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego oraz dowodów z przesłuchań świadków, pomimo że przeprowadzenie tych dowodów miałoby zasadnicze znaczenie dla ustalenia prawidłowości przyjętej przez Skarżącą wysokości oprocentowania obligacji serii [...], [...](1) i [...](2), wobec braku stwierdzenia przez organ II instancji rynkowej wartości oprocentowania wyemitowanych obligacji innymi dowodami w sposób zgodny z twierdzeniami Skarżącej, co uniemożliwiało odmowę przeprowadzenia dowodów z powołaniem na fakt, że okoliczności objęte wnioskami dowodowymi Skarżącej zostały stwierdzone wystarczająco innymi dowodami;
8) naruszenie przepisów prawa procesowego, którym to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 122 O.p. w zw. z art. 187 § 1 O.p. i art. 191 O.p. oraz art. 210 § 4 O.p. objawiające się nieprawidłowym ustaleniem stanu faktycznego sprawy w związku z przyjęciem przez organ II instancji w przedmiotowej decyzji, kolejno w odniesieniu do poszczególnych serii obligacji, że "faktyczny wykup obligacji nastąpił 30.09.2022 r.", podczas gdy podmioty, które objęły obligacje serii [...], [...](1) i [...](2) nigdy nie uzyskały zapłaty w formie pieniężnej z tytułu ich wykupu, co istotnie wpłynęło na wynik sprawy prowadząc DIAS do nieprawidłowych konkluzji o nierynkowym ustaleniu odsetek od obligacji na poziomie 24% w skali roku, gdy tymczasem fakt, że obligacje nie zostały nigdy wykupione od pierwotnych obligatariuszy w zakładanym terminie świadczy o tym, że wysokie ryzyko – uzasadniające wysokie oprocentowanie odsetek od obligacji – nie tylko realnie istniało, ale faktycznie się zmaterializowało;
9) naruszenie przepisów prawa procesowego, którym to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 122 O.p. w zw. z art. 187 § 1 O.p. i art. 191 O.p. oraz art. 210 § 4 O.p. objawiające się nieprawidłowym ustaleniem stanu faktycznego sprawy oraz jego niekonsekwentną oceną polegającą na formułowaniu przez organ II instancji przeciwstawnych i niedających się wzajemnie pogodzić tez w przedmiocie wpływu faktycznego terminu wykupu obligacji serii [...], [...](1) i [...](2), które nigdy nie zostały wykupione od pierwotnych obligatariuszy w zakładanym terminie, co w ocenie DIAS pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w zakresie ustalenia prawidłowej wysokości oprocentowania odsetek od obligacji, bowiem przedstawione przez Skarżącą dokumenty dotyczące wyemitowanych obligacji zostały zawarte w latach późniejszych i nie można im przypisać mocy dowodowej na okoliczność udowodnienia realnej wartości odsetek, podczas gdy, broniąc tezy o posłużeniu się porównywalnymi danymi w przeprowadzonej analizie porównywalności transakcji, organ II instancji jednocześnie wskazał, że faktyczne terminy wykupu obligacji były znacznie dłuższe od ustalonych pierwotnie, dlatego do porównań przyjęto transakcje, w których terminy wykupu obligacji były dłuższe niż rok, a zatem organ odwoławczy zatem wybiórczo i niekonsekwentnie bierze albo nie bierze pod uwagę zdarzenia, które nastąpiły po emisji obligacji dla oceny przyjętego ich oprocentowania;
10) naruszenie przepisów prawa procesowego, którym to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 210 § 1 pkt 6 O.p. i art. 210 § 4 O.p. w zw. z art. 122 O.p. poprzez wskazanie przez organ II instancji w uzasadnieniu faktycznym decyzji kwestii nieistotnych dla sprawy w postaci ustaleń i ocen dotyczących działalności i funkcjonowania spółek zarejestrowanych na Cyprze, tj. M. LTD oraz D. LTD, które to oceny i ustalenia nie miały związku ze Skarżącą oraz nie miały wpływu na rozstrzygnięcie zawarte w przedmiotowej decyzji, przy czym DIAS - dążąc do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy - w pierwszej kolejności winien był ustalić fakty istotne z punktu widzenia przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w niniejszej w sprawie;
11) naruszenie przepisów prawa procesowego, którym to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 210 § 1 pkt 4 O.p. i art. 210 § 4 O.p. w zw. z art. 127 O.p., 220 O.p. i 222 O.p. oraz art. 121 O.p., poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego, przejawiające się w "mechanicznym" powielaniu stanu faktycznego sprawy ustalonego w sposób wadliwy w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, podczas gdy organ II instancji obowiązany był do ponownego, własnego oraz samodzielnego rozpatrzenia sprawy w postępowaniu odwoławczym, nie zaś do blankietowego przytoczenia, powielenia i zaaprobowania stanowiska zaprezentowanego przez organ I instancji. DIAS nie dokonał bowiem merytorycznego rozpatrzenia zarzutów podniesionych przez Skarżącą, ani argumentów powołanych na ich poparcie, co w konsekwencji stanowi również naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych;
12) naruszenie przepisów prawa materialnego, którym to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 11g ust. 1 ustawy o CIT, poprzez bezpodstawne zakwestionowanie przyjętego przez Skarżącą oprocentowania pożyczek udzielonych podmiotom powiązanym, wynoszącym WIBOR 3M + 2% w skali roku, podczas gdy Skarżąca spełniła wszystkie przesłanki wskazane w powołanym przepisie oraz ustaliła wysokość oprocentowania zgodnie z wytycznymi zawartymi we właściwym obwieszczeniu Ministra Finansów, obowiązującym w okresie udzielenia pożyczek;
13) naruszenie przepisów prawa materialnego, którym to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 11a ust. 1 pkt 4, art. 11a ust. 2, art. 11a ust. 3, art. 11c ust. 1, art. 11c ust. 2, art. 11c ust. 3, art. 11d ust. 1 oraz art. 11d ust. 3 ustawy o CIT poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, a w konsekwencji określenie przez organ I instancji zobowiązania podatkowego Skarżącej w podatku dochodowym od osób prawnych za 2019 r. w kwocie odmiennej od zadeklarowanej.
Mając na uwadze powyższe zarzuty Skarżąca, wniosła o:
1) uchylenie zaskarżonej decyzji DIAS z dnia 28 listopada 2024 r. w całości;
2) uchylenie, decyzji poprzedzającej, tj. rozstrzygnięcia NDUCS z dnia 18 czerwca 2024 r., w całości;
3) zasądzenie na rzecz Skarżącej od strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego świadczonego przez radcę prawnego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy przypomnieć, że stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi - zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania (art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 145 p.p.s.a.). Kontrola sądowoadministracyjna sprawowana jest pod względem legalności, tj. oceny działań administracji podatkowej pod kątem przestrzegania przepisów postępowania i prawidłowości stosowanej wykładni przepisów prawa. Rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania i ewentualnego korygowania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, lecz nie zastępuje go w czynnościach. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej (wyrok NSA z dnia 11.04.2013 r., sygn. akt II GSK 108/2012, CBOSA).
Kontrolując w tak zakreślonych granicach kognicji zaskarżoną decyzję z dnia 28.11.2024 r., Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. W sprawie doszło bowiem do naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Spór w sprawie dotyczy prawidłowości stanowiska DIAS w zakresie:
1. zawyżenia przez Stronę kosztów uzyskania przychodów o kwotę 1.017.187, 50 zł, stanowiącą część odsetek wypłaconych z tytułu wyemitowanych przez Spółkę obligacji prywatnych,
2. zaniżenia przychodów podatkowych o kwotę 313.054,10 zł, z tytułu udzielonych przez Spółkę pożyczek.
Zdaniem DIAS, oprocentowanie obligacji prywatnych (24% w skali roku) i pożyczek (3,72 % w skali roku) było nierynkowe, bowiem:
- oprocentowanie obligacji prywatnych było zawyżone I niewspółmiernie wyższe od oprocentowania w tym samym czasie pożyczek udzielonych przez Spółkę innym podmiotom powiązanym (WIBOR 3M + 2% w skali roku),
- oprocentowanie udzielonych pożyczek było zaniżone, skoro nie pokryło całkowitych kosztów pozyskania kapitału z emisji obligacji korporacyjnych.
Zdaniem organów podatkowych, rynkowa wysokość oprocentowania odsetek od wyemitowanych obligacji prywatnych jak i udzielonych przez Skarżącą pożyczek powinna kształtować się na poziomie 8,25% w skali roku, co stanowi cenę rynkową tych transakcji.
Odmienne stanowisko prezentuje Skarżąca, co szczegółowo przedstawiono w skardze do Sądu.
Zdaniem Sądu, za zasadne należy uznać podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa procesowego – O.p. oraz prawa materialnego.
Odnosząc się do ram prawnych sprawy, wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Koszty poniesione w walutach obcych przelicza się na złote według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu.
Natomiast art. 11a ustawy o CIT (w stanie prawnym obowiązującym w 2019 r.) stanowi, że:
1. Ilekroć w niniejszym rozdziale jest mowa o:
1) cenie transferowej - oznacza to rezultat finansowy warunków ustalonych lub narzuconych w wyniku istniejących powiązań, w tym cenę, wynagrodzenie, wynik finansowy lub wskaźnik finansowy;
2) podmiocie - oznacza to osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej oraz zagraniczny zakład;
3) podmiotach niepowiązanych - oznacza to podmioty inne niż podmioty powiązane;
4) podmiotach powiązanych - oznacza to:
a) podmioty, z których jeden podmiot wywiera znaczący wpływ na co najmniej jeden inny podmiot, lub
b) podmioty, na które wywiera znaczący wpływ:
- ten sam inny podmiot lub
- małżonek, krewny lub powinowaty do drugiego stopnia osoby fizycznej wywierającej znaczący wpływ na co najmniej jeden podmiot, lub
c) spółkę niemającą osobowości prawnej i jej wspólników, lub
d) podatnika i jego zagraniczny zakład, a w przypadku podatkowej grupy kapitałowej - spółkę kapitałową wchodzącą w jej skład i jej zagraniczny zakład;
5) powiązaniach - oznacza to relacje, o których mowa w pkt 4, występujące pomiędzy podmiotami powiązanymi;
6) transakcji kontrolowanej - oznacza to identyfikowane na podstawie rzeczywistych zachowań stron działania o charakterze gospodarczym, w tym przypisywanie dochodów do zagranicznego zakładu, których warunki zostały ustalone lub narzucone w wyniku powiązań.
2. Przez wywieranie znaczącego wpływu, o którym mowa w ust. 1 pkt 4 lit. a i b, rozumie się:
1) posiadanie bezpośrednio lub pośrednio co najmniej 25%:
a) udziałów w kapitale lub
b) praw głosu w organach kontrolnych, stanowiących lub zarządzających, lub
c) udziałów lub praw do udziału w zyskach lub majątku lub ich ekspektatywy, w tym jednostek uczestnictwa i certyfikatów inwestycyjnych, lub
2) faktyczną zdolność osoby fizycznej do wpływania na podejmowanie kluczowych decyzji gospodarczych przez osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, lub
3) pozostawanie w związku małżeńskim albo występowanie pokrewieństwa lub powinowactwa do drugiego stopnia.
3. Posiadanie pośrednio udziału lub prawa, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, oznacza sytuację, w której jeden podmiot posiada w drugim podmiocie udział lub prawo za pośrednictwem innego podmiotu lub większej liczby podmiotów, przy czym wielkość posiadanego pośrednio udziału lub prawa odpowiada:
1) wielkości udziału albo prawa łączącego dowolne dwa podmioty spośród wszystkich podmiotów uwzględnianych przy ustalaniu posiadania pośrednio udziału lub prawa - w przypadku gdy wszystkie wielkości udziałów lub praw łączących te podmioty są równe;
2) najniższej wielkości udziału lub prawa łączącego podmioty, pomiędzy którymi wielkość posiadanego pośrednio udziału lub prawa jest ustalana - w przypadku gdy wielkości udziałów lub praw łączących te podmioty są różne;
3) sumie wielkości posiadanych pośrednio udziałów lub praw - w przypadku gdy podmioty, pomiędzy którymi wielkość posiadanego pośrednio udziału lub prawa jest ustalana, łączy więcej niż jeden posiadany pośrednio udział lub prawo.
4. Jeżeli pomiędzy podmiotami występują relacje, które nie są ustanawiane lub utrzymywane z uzasadnionych przyczyn ekonomicznych, w tym mające na celu manipulowanie strukturą właścicielską lub tworzenie cyrkularnych struktur właścicielskich, to podmioty, pomiędzy którymi występują takie relacje, uznaje się za podmioty powiązane.
W świetle art. 11c ustawy o CIT:
1. Podmioty powiązane są obowiązane ustalać ceny transferowe na warunkach, które ustaliłyby między sobą podmioty niepowiązane.
2. Jeżeli w wyniku istniejących powiązań zostaną ustalone lub narzucone warunki różniące się od warunków, które ustaliłyby między sobą podmioty niepowiązane, i w wyniku tego podatnik wykazuje dochód niższy (stratę wyższą) od tego, jakiego należałoby oczekiwać, gdyby wymienione powiązania nie istniały, organ podatkowy określa dochód (stratę) podatnika bez uwzględnienia warunków wynikających z tych powiązań.
3. Określając wysokość dochodu (straty) podatnika w sytuacji, o której mowa w ust. 2, organ podatkowy bierze pod uwagę faktyczny przebieg i okoliczności zawarcia i realizacji transakcji kontrolowanej oraz zachowanie stron tej transakcji.
4. W przypadku gdy organ podatkowy uzna, że w porównywalnych okolicznościach podmioty niepowiązane kierujące się racjonalnością ekonomiczną nie zawarłyby danej transakcji kontrolowanej lub zawarłyby inną transakcję, lub dokonałyby innej czynności, zwanych dalej "transakcją właściwą", uwzględniając:
1) warunki, które ustaliły między sobą podmioty powiązane,
2) fakt, że warunki ustalone między podmiotami powiązanymi uniemożliwiają określenie ceny transferowej na takim poziomie, na jaki zgodziłyby się podmioty niepowiązane kierujące się racjonalnością ekonomiczną uwzględniając opcje realistycznie dostępne w momencie zawarcia transakcji,
- organ ten określa dochód (stratę) podatnika bez uwzględnienia transakcji kontrolowanej, a w przypadku gdy jest to uzasadnione, określa dochód (stratę) podatnika z transakcji właściwej względem transakcji kontrolowanej.
5. Podstawą zastosowania ust. 4 nie może być wyłącznie:
1) trudność w weryfikacji ceny transferowej przez organ podatkowy albo
2) brak porównywalnych transakcji występujących pomiędzy podmiotami niepowiązanymi w porównywalnych okolicznościach.
6. W okresie obowiązywania decyzji w sprawie porozumienia, o której mowa w art. 20a Ordynacji podatkowej, organ podatkowy nie określa zobowiązania podatkowego (wysokości straty) w zakresie, w jakim wykazany przez podatnika dochód (strata) został ustalony zgodnie z warunkami i metodami uznanymi w tej decyzji.
Art. 11d ustawy o CIT, stanowi zaś:
1. Ceny transferowe weryfikuje się, stosując metodę najbardziej odpowiednią w danych okolicznościach, wybraną spośród następujących metod:
1) porównywalnej ceny niekontrolowanej;
2) ceny odprzedaży;
3) koszt plus;
4) marży transakcyjnej netto;
5) podziału zysku.
2. W przypadku gdy nie jest możliwe zastosowanie metod, o których mowa w ust. 1, stosuje się inną metodę, w tym techniki wyceny, najbardziej odpowiednią w danych okolicznościach.
3. Przy wyborze metody najbardziej odpowiedniej w danych okolicznościach uwzględnia się w szczególności warunki, jakie zostały ustalone lub narzucone pomiędzy podmiotami powiązanymi, dostępność informacji niezbędnych do prawidłowego zastosowania metody oraz specyficzne kryteria jej zastosowania.
4. Określając wysokość dochodu (straty), organ podatkowy stosuje metodę przyjętą przez podmiot powiązany, chyba że zastosowanie innej metody jest bardziej odpowiednie w danych okolicznościach.
5. W przypadku gdy zgodnie z art. 11c ust. 4 organ podatkowy:
1) pomija transakcję kontrolowaną - odstępuje od zastosowania metody;
2) zastępuje transakcję kontrolowaną transakcją właściwą - stosuje metodę odpowiednią dla transakcji właściwej.
Zgodnie z art. 11g ustawy o CIT:
1. W przypadku transakcji kontrolowanej dotyczącej pożyczki organ podatkowy odstępuje od określenia dochodu (straty) podatnika w zakresie wysokości oprocentowania tej pożyczki, jeżeli łącznie są spełnione następujące warunki:
1) oprocentowanie pożyczki na dzień zawarcia umowy jest ustalane w oparciu o rodzaj bazowej stopy procentowej i marżę, określone w obwieszczeniu ministra właściwego do spraw finansów publicznych aktualnym na dzień zawarcia tej umowy;
2) nie przewidziano wypłaty innych niż odsetki opłat związanych z udzieleniem lub obsługą pożyczki, w tym prowizji lub premii;
3) pożyczka została udzielona na okres nie dłuższy niż 5 lat;
4) w trakcie roku obrotowego łączny poziom zobowiązań albo należności podmiotu powiązanego z tytułu kapitału pożyczek z podmiotami powiązanymi liczony odrębnie dla udzielonych oraz zaciągniętych pożyczek wynosi nie więcej niż 20 000 000 zł lub równowartość tej kwoty;
5) pożyczkodawca nie jest podmiotem mającym miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium lub w kraju stosującym szkodliwą konkurencję podatkową.
2. Kwoty pożyczki wyrażone w walucie obcej przelicza się na złote według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski obowiązującego w ostatnim dniu roboczym poprzedzającym dzień wypłaty kwoty pożyczki.
3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do kredytu i emisji obligacji.
4. Minister właściwy do spraw finansów publicznych ogłasza nie rzadziej niż raz w roku, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", rodzaj bazowej stopy procentowej i marżę, o których mowa w ust. 1 pkt 1, biorąc pod uwagę rodzaje bazowych stóp procentowych stosowanych na międzybankowym rynku finansowym.
Zaznaczyć należy, że jeszcze przed nowelizacją ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wprowadzającą szerszą regulację w zakresie cen transferowych, obowiązującą od 2019 r., wykształciło się stanowisko, iż organy podatkowe mają prawo ustalać ceny w transakcjach pomiędzy podmiotami powiązanymi na takim poziomie, jaki osiągnęłyby one w podobnych transakcjach zawieranych na wolnym rynku przez podmioty niezależne. Jest to zasada ceny rynkowej (arm's length principle), sformułowana w Modelowej Konwencji w sprawie Podatku od Dochodu i Majątku OECD. Analiza operacji pod kątem ustalenia, czy mamy do czynienia z ceną transakcyjną, odbiegającą od warunków rynkowych, wymaga wszechstronnej oceny ekonomicznego aspektu transakcji, charakteru istniejących powiązań pomiędzy stronami umowy, ustalenia porównywalnego punktu odniesienia, a niejednokrotnie wykazania celu przyjęcia określonych rozwiązań między stronami (por. T Kolanowski, K. Winiarski, Co mogą sądy administracyjne w aspekcie cen transferowych?, Przegląd Podatkowy 2018, nr 12, str. 21-27).
W niniejszej sprawie nie było sporne, że w przypadku emisji obligacji przez Spółkę mamy do czynienia z podmiotami powiązanymi w rozumieniu art. 11a ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT.
DIAS wyjaśnił również, że weryfikacji cen transferowych w zakresie obligacji dokonano, zgodnie z art. 11d ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT, metodą porównywalnej ceny niekontrolowanej.
Organy argumentowały, że zgodnie z § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 21.12.2018 r. w sprawie eliminowania podwójnego opodatkowania, metoda ta polega na porównaniu ceny przedmiotu transakcji kontrolowanej z ceną stosowaną w porównywalnych transakcjach przez podmioty niepowiązane i ustaleniu na tej podstawie wartości rynkowej przedmiotu transakcji kontrolowanej. DIAS wskazał, że metoda porównywanej ceny niekontrolowanej jest najbardziej bezpośrednią metodą weryfikacji cen transferowych, ponieważ odwołuje się do ceny przedmiotu transakcji. Dla jej zastosowania kluczowy jest wysoki stopień porównywalności analizowanych transakcji.
Zatem w zakresie obligacji organy podatkowe zastosowały metodę weryfikacji cen transferowych przewidzianą przez przepisy art. 11d ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT.
Sąd w tym miejscu wskazuje jednak na wadliwość podstawy prawnej podanej w obu bowiem decyzjach organów podatkowych. Organy I i II instancji powołały w swoich decyzjach § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie sposobu i trybu określania dochodów osób prawnych w drodze oszacowania oraz sposobu i trybu eliminowania podwójnego opodatkowania osób prawnych w przypadku korekty zysków podmiotów powiązanych, tymczasem rozporządzenie to takich przepisów nie zawiera bowiem kończy się na § 6. W związku z powyższym zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 210 § 1 pkt 4 O.p. zgodnie z którym decyzja zawiera powołanie podstawy prawnej.
Na podstawie powyższej regulacji, organ podatkowy ma obowiązek wskazania jedynie konkretnej jednostki redakcyjnej przepisu, który w sprawie znajduje zastosowanie. Nie wprowadza on natomiast wymogu zacytowania treści stosowanego przepisu. Dopiero w uzasadnieniu decyzji, organ podatkowy powinien wyjaśnić podstawę prawną decyzji z przytoczeniem przepisu prawa. Stanowi o tym art. 210 § 4 O.p. (por. wyrok NSA z dnia 27.11.2020 r. sygn. akt II FSK 2057/18, CBOSA).
Sąd wskazuje, że organy podatkowe, wydając w sprawie decyzje winne były nie tylko realizować obowiązek wynikający z art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 210 § 4 O.p. poprzez wskazanie podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia, lecz przede wszystkim winne orzekać na podstawie przepisu prawa mającego w danej sprawie zastosowanie. Zatem orzekanie - ale także wskazanie w podstawie prawnej decyzji - przepisu prawa, który nie mógł znaleźć w sprawie zastosowania (§ 10 ust. 1 i 2 rozporządzenie z 21.12.2018 r. w sprawie eliminowania podwójnego opodatkowania), nie może być oceniane jako niedające podstaw do uchylenia decyzji naruszenie prawa procesowego, lecz jako naruszenie jednej z zasad ogólnych postępowania podatkowego, tj. wynikającej z art. 120 O.p. zasady legalizmu, której naruszenie przez organ podatkowy winno skutkować uchyleniem decyzji przez Sąd pierwszej instancji (por. wyrok NSA z dnia 31.05.2017 r. sygn. akt I FSK 1688/15). Powyższe stanowi konsekwencję podania w zaskarżonej decyzji oraz w decyzji NDUCS błędnej podstawy prawnej.
Jak wyjaśnił NSA w wyroku z dnia 15.11.2007 r. o sygn. akt II FSK 1267/06 nieprecyzyjne wskazanie czy też wadliwe uzasadnienie podstawy prawnej rozstrzygnięć narusza nie tylko art. 210 § 1 pkt 4 i art. 210 § 4 O.p., ale rzutuje również na ocenę stopnia uwzględnienia zasad procesowych: dążenia do pogłębienia zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.) oraz (zgodnie z art. 124 O.p.), wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi organ kieruje się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu.
Sąd dostrzega również, że organy podatkowe nie wskazały w decyzjach wydanych w sprawie jako podstawy prawnej rozporządzenia Ministra Finansów z 21 grudnia 2018 r. w sprawie cen transferowych w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2491, dalej: rozporządzenie w sprawie cen transferowych) a w szczególności § 10 ust. 1 i 2. Organy podatkowe w istocie nie zastosowały przepisów ww. rozporządzenia, pomimo iż dokonując określenia wysokości rynkowej oprocentowania obligacji, powołały się na metodę weryfikacji cen transferowych określoną w art. 11 d ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT, to jest porównywalnej ceny niekontrolowanej. Szczegółowe regulacje prawne dotyczące stosowania przez organy podatkowe tej metody weryfikacji cen transferowych, jak i innych metod z art. 11 d ust. 1 ustawy o CIT, zawarte zostały w rozporządzenie w sprawie cen transferowych, gdzie w rozdziale 1 zawarte zostały przepisy ogólne a w rozdziale 2 zawarto regulacje dotyczące badania porównywalności. Natomiast rozdział 3 ww. rozporządzenia reguluje metody weryfikacji cen transferowych, w tym w § 10 zastosowaną w sprawie przez organy podatkowe metodę porównywalnej ceny niekontrolowanej. W ocenie Sądu, organy podatkowe, nie stosując tych przepisów w sprawie czy nawet nie dokonując oceny zasadności ich zastosowania lub niezastosowania w sprawie niewątpliwie naruszyły:
- art. 120 O.p. (zasadę legalizmu w postępowaniu podatkowym) zgodnie z którym organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa,
- art. 124 O.p. (zasadę przekonywania strony w postępowaniu podatkowym) zgodnie z którym organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu,
- 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. zgodnie z którymi, decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne a uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
Przechodząc dalej, Sąd podziela przedstawione w skardze zastrzeżenia dotyczące dokonanego przez organ I instancji porównania spornej transakcji emisji obligacji prywatnych przez Spółkę (oprocentowanej odsetek w wysokości 24% w skali roku) z transakcjami opublikowanymi na stronie internetowej https://[...], dotyczącymi emisji zakończonych, na które zapisy trwały w [...] r. Były to obligacje z rynku polskiego z giełdy C. W wyniku przeprowadzonej analizy, za porównywalne organy podatkowe uznały 7 transakcji (tabela ze str. 30 decyzji NDUCS i ze str. 21 decyzji DIAS). Organy wskazały, że wyszukiwanie ograniczono do podmiotów, dla których emisja obligacji trwała od [...] r. do [...] r. DIAS wyjaśnił, że przy zastosowaniu analizy statystycznej z wykorzystaniem przedziału międzykwartylowego zamkniętego odrzucono wielkości skrajne (min i max) i jako rynkową cenę przyjęto wartość III kwartyla to jest 8,25%.
Kontrolując dokonane przez organy podatkowe rozstrzygnięcie dotyczące zawyżenia przez Stronę kosztów uzyskania przychodów z tytułu wypłaconych odsetek od obligacji, w pierwszej kolejności Sąd wskazuje że zasługuje na uwzględnienie zarzut Skarżącego dotyczący naruszenia art. 188 i art.197 O.p. Sąd podkreśla, że metoda porównywalnej ceny niekontrolowanej jest najbardziej bezpośrednią metodą weryfikacji cen transferowych, ponieważ odwołuje się do ceny przedmiotu transakcji. Dla jej zastosowania istotny jest – co słusznie zauważył organ odwoławczy - wysoki stopień porównywalności analizowanych transakcji.
Tymczasem porównywalność 7 transakcji (emisji obligacji w trybie oferty publicznej opisanych w zaskarżonej decyzji) z kontrolowaną transakcją – emisją obligacji w trybie oferty niepublicznej (prywatnej) przez Spółkę - budzi, zdaniem Sądu orzekającego w sprawie uzasadnione wątpliwości. Wątpliwości te Spółka formułowała już na etapie zastrzeżeń do protokołu badania ksiąg (vide pisma Strony: z dnia 28.02.2024 r. i z dnia 10.04.2024 r.). W ocenie Spółki, organ I instancji w sposób niemiarodajny dokonał analizy wartości transakcji rynkowej, stanowiącej podstawę do ustalenia oprocentowania odsetek od obligacji na poziomie 7,5% w skali roku (w protokole badania ksiąg za wartość oprocentowania obligacji przyjęto medianę na poziomie 7.5%), co jako zagadnienie wymagające wiadomości specjalnych, w świetle art. 197 O.p. obligowało organ podatkowy do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy. Swoje zastrzeżenia co do porównywalności transakcji przyjętych przez NDUCS Spółka rozwinęła w odwołaniu i w skardze do Sądu. Wskazywała, że:
- organ nie wziął pod uwagę tego, że obligacje Spółki nie były zabezpieczone, co miało wpływ na wysokość ich oprocentowania,
- żaden z porównywanych emitentów nie prowadził działalności gospodarczej w tej samej lub podobnej branży co Strona,
- organ nie wziął pod uwagę trudnej sytuacji ekonomicznej Skarżącej, podczas gdy podmioty przyjęte do porównania w roku 2019 znajdowały się w stabilnej sytuacji finansowej, co potwierdzają ich sprawozdania finansowe a ponadto pominął posiadane zasoby majątkowe emitentów,
- firmy P.(3) S.A. i L. S.A. od wielu lat emitują obligacje i terminowo wywiązują się ze swoich zobowiązań wobec obligatariuszy - przedterminowy i terminowy wykup obligacji, a także duża ilość wcześniejszych emisji, świadczą o wysokim poziomie wiarygodności emitenta, co przekłada się na zaufanie do niego, natomiast organ I instancji nie wziął pod uwagę historii emisji obligacji emitentów,
- organ nie wziął pod uwagę także tego, że przyjęte do porównań emisje odbyły się w ramach emisji publicznej, podczas gdy Strona przeprowadziła emisję prywatną.
W postępowaniu podatkowym przed organem I instancji Spółka przedłożyła również "prywatną opinię biegłego" z 18.04.2024 r., którą na jej zlecenie wykonali: J. R. - biegły sądowy oraz M. D. - certyfikowany księgowy.
W ocenie autorów tej ekspertyzy (konkluzje opinii), w przypadku Spółki oprocentowanie obligacji powinno być traktowane analogicznie jak w przypadku papierów wartościowych o wysokim ryzyku z uwagi na:
- słabe historycznie dane finansowe,
- brak płynności,
- brak formalnego zabezpieczenia emisji obligacji,
- niszę rynkową w której działa Spółka o dużej fluktuacji i niepewności przychodów,
Wskazano w opinii, że biorąc pod uwagę ryzyko niewypłacalności i upadłości oprocentowanie obligacji na poziomie 2 % w skali miesiąca jest właściwe.
Zdaniem Sądu, argumentacja organów podatkowych odpowiadająca na wskazane zastrzeżenia Spółki nie jest ani wystarczająca ani przekonywująca. W ocenie Sądu transakcje przyjęte do porównania z sporną emisją obligacji realizowaną przez Stronę nie jest porównywalne już tylko z powodu trybu emisji obligacji: publicznego w stosunku do porównywanych firm oraz niepublicznego w odniesieniu do Strony. Nadto wierzytelności wynikające z obligacji Strony nie były zabezpieczone. Organ I instancji a zanim DIAS pominęły również inne kryteria powoływane przez Spółką takie jak: branża emitenta, różnice rynków na jakich działa emitent, w tym ich wielkość oraz ryzyka z nim związane, a przez to różny poziom ryzyka pomiędzy porównywanymi transakcjami oraz złą sytuację finansową Spółki czy termin wykupu obligacji. Organy nie wyjaśniły w sposób wiarygodny i przekonywujący iż okoliczności te, różniące kontrolowaną emisję obligacji z emisjami obligacji przyjętymi do porównania, nie miały finalnie wpływu na wysokość oprocentowania odsetek od obligacji wyemitowanych przez Spółkę. Powyższe uzasadnia zastrzeżenia Strony co do wysokości przyjętego przez organ oprocentowania, w szczególności z uwagi na fakt, iż w dwóch z analizowanych i przyjętych do porównania transakcji emisji obligacji wysokość oprocentowania była wyższa niż przyjęta przez organy (8,25%) i wynosiła odpowiednio 8,5% i 9,5 %.
Dodać również należy, że jak wynika z powoływanej przez organy analizy porównywalności transakcji emisji obligacji prywatnych w 2019 r. przez Spółkę sporządzonej w dniu 25.01.2024 r. przez pracownika NDUCS starszego eksperta skarbowego J. W., na str.8 tej analizy wprost wskazano, że przy wyborze porównywalnych transakcji pominięto:
- branżę firmy,
- zabezpieczenie obligacji,
- termin wykupu obligacji,
- wartość nominalną obligacji,
- rodzaj i wysokość oprocentowania.
Zatem już przyjęte przez NDUCS w ww. analizie założenia w istocie potwierdzają zarzuty Strony, iż dobranych do analizy 7 transakcji (emisje obligacji publicznych) nie były transakcjami porównywalnymi.
Sąd podziela również zarzuty Strony, iż organ I instancji przyjął w ww. analizie błędne założenia, że to sama Spółka wskazała w piśmie 18.05.2023 r. trzy transakcje jako porównywalne tj. T. S.A., L. S.A., A. Sp. z o.o. Sąd podkreśla, że twierdzenie organów podatkowych nie znajduje odzwierciedlenia w treści tego pisma. Spółka w piśmie tym wskazała ww. 3 firmy jako przykłady rynkowych emisji obligacji korporacyjnych o stałym oprocentowaniu w 2019 r. ale nie stwierdziła że transakcje te są porównywalne do jej własnej emisji obligacji.
Sąd zwraca uwagę na treść § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie cen transferowych (regulującego kryteria porównywalności) zgodnie z którym, w ramach badania porównywalności uwzględnia się w szczególności następujące kryteria porównywalności:
1) cechy charakterystyczne dóbr, usług lub innych świadczeń,
2) przebieg transakcji, w tym funkcje, jakie pełnią podmioty w porównywanych transakcjach, angażowane przez nie aktywa oraz ponoszone ryzyka, uwzględniając zdolność stron transakcji do pełnienia danej funkcji oraz ponoszenia danego ryzyka,
3) warunki transakcji określone w umowie, porozumieniu lub innym dowodzie dokumentującym te warunki,
4) warunki ekonomiczne występujące w czasie i miejscu, w których dokonano transakcji,
5) strategię gospodarczą
- w zakresie, w jakim kryteria te mają lub mogą mieć istotny wpływ na warunki ustalone lub narzucone między podmiotami powiązanymi.
W ocenie Sądu, konfrontacja ww. analizy porównywalności (spornej emisji obligacji) dokonanej przez NDUCS z zastrzeżeniami i zarzutami Spółki prowadzi do konkluzji, że w istocie organy nie wykazały spełnienia żadnego z kryteriów porównywalności, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1-5 rozporządzenia w sprawie cen transferowych.
Z tych też powodów Sąd, podzielił zarzuty Skarżącej, iż organy podatkowe dokonując analizy porównywalności transakcji Strony (emisji obligacji) oparły się w rzeczywistości na transakcjach nieporównywalnych, które nie mogły stanowić podstawy do określenia Spółce rynkowego oprocentowania odsetek od obligacji.
W związku z powyższym, w ocenie Sądu organy z naruszeniem art. 188 i 197 O.p. odmówiły przeprowadzenia wnioskowanego przez Skarżącą, dowodu z opinii biegłego w celu określenia rynkowej wysokości oprocentowania obligacji wyemitowanych przez Stronę. Zgodnie z art. 197 § 1 O.p. w przypadku gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ podatkowy może powołać na biegłego osobę dysponującą takimi wiadomościami, w celu wydania opinii.
Z treści przywołanego przepisu wynika więc pozostawienie organowi swobody w korzystaniu z tego środka dowodowego. Granice korzystania z tej swobody są wyznaczone przez zasadę prawdy obiektywnej. Rozstrzygniecie sprawy wymaga wiadomości specjalnych wtedy, gdy przy jej rozpoznaniu wyłoni się zagadnienie mające znaczenie dla rozstrzygnięcia, którego wyjaśnienie przekracza zakres wiadomości i doświadczenia życiowego osób mających wykształcenie ogólne i nie jest to możliwe bez posiadania wiadomości specjalnych w określonej dziedzinie. Taka sytuacja, w ocenie Sądu, zaistniała w kontrolowanej sprawie. Istotna w sprawie jest również okoliczność, że w sprawie Skarżąca przedstawiła w toku postępowania opinię o charakterze prywatnym (z dnia 18.04.2024 r.), sporządzoną przez osoby posiadające wiadomości specjalne – w tym biegłego sądowego. Zdaniem Sądu orzekającego w sprawie podważenie treści dokumentu (opinii prywatnej) zawierającego wiadomości specjalne, przedstawione przez osobę dysponującą wiedzą specjalistyczną w opiniowanym zakresie, wskazującego wnioski całkiem odmienne od tych, które wywiódł organ podatkowy, wymagało dopuszczenia z urzędu dowodu z opinii biegłego, na podstawie art. 197 O.p., w celu zweryfikowania powyższych treści i wyciągniętych wniosków. Oczywiście o tym, czy wiadomości specjalne są w sprawie wymagane, decyduje organ podatkowy, lecz w sprawach o zawiłym stanie faktycznym, jak w tej sprawie gdzie Strona przedstawiła już dowód w postaci dokumentu prezentującego wiadomości specjalne, którą można wyjaśnić wtedy, gdy dysponuje się specjalnymi wiadomościami, organ podatkowy jest obowiązany wykorzystać środek dowodowy w postaci opinii biegłego. Rezygnacji z przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego nie może usprawiedliwiać użyte w art. 197 O.p. słowo "może", gdy chodzi o prawną regulację korzystania z opinii biegłego, gdyż regulacja ta pozostawia wprawdzie organowi swobodę w korzystaniu z tego środka dowodowego, jednakże granice tej swobody są wyznaczone przez zasadę prawdy obiektywnej, bo z niej wypływa obowiązek organu podjęcia wszelkich niezbędnych działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, na co wskazuje art. 122 O.p. (por. wyrok NSA w Warszawie z 25.01.2001 r., V SA 1085/00, oraz z dnia 16.04.2024 r. I FSK 1423/23).
W tej sytuacji, za trafny należy uznać zarzut naruszenia art. 122 oraz art. 187 § 1, art. 188 oraz art. 197 O.p., gdyż organy bezpodstawnie, odmówiły Stronie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego powołanego przez organ podatkowy na okoliczności rynkowej wysokości oprocentowania odsetek od obligacji wyemitowanych przez Spółkę, dla wyjaśnienia których, wymagane są wiadomości specjalne.
W tym kontekście zasadny jest również kolejny zarzut procesowy podniesiony w skardze, a dotyczący naruszenia art. 122 oraz art. 187 § 1, art. 188 O.p. poprzez brak przesłuchania przez organy podatkowe świadków wnioskowanych przez Stronę w postępowaniu podatkowym pismem z dnia 28.02.2024 r. i z dnia 10.04.2024 r.
Sąd zwraca uwagę na okoliczność, że wniosek o przesłuchanie 3 świadków złożony pismem z dnia 10.04.2024 r. dotyczył m.in. tezy dowodowej w zakresie przyczyn ustalenia wysokości oprocentowania obligacji na poziomie 2% w skali miesiąca, a więc kwestii spornej o zasadniczym znaczeniu w sprawie.
Jak wyjaśnił NSA w wyroku z dnia 23.04.2024 r. sygn. akt I FSK 382/20, w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie tłumaczono znaczenie art. 188 O.p., zgodnie z którym, żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. I tak wyjaśniono, że zawarte w art. 188 O.p. sformułowanie "chyba, że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innymi dowodem" odnosi się do sytuacji, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony. Jeżeli dowód dotyczy tezy odmiennej (tzw. przeciwdowód), powinien być przeprowadzony (wyroki NSA: z 22 listopada 2005 r., sygn. akt FSK 2669/04, z 4 stycznia 2002 r., sygn. akt I SA/Ka 2164/00 - dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBOSA). Zasadnie też podnosi się, że przepis art. 188 O.p. nie uzasadnia oddalenia wniosku dowodowego strony domagającej się np. powołania świadka na okoliczności mające znaczenie dla sprawy na tej tylko podstawie, że dotychczas zgromadzony materiał dowodowy w sprawie - zdaniem organu podatkowego - pozwala mu na ustalenie niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego. Takie rozumienie art. 188 O.p. stanowi przyzwolenie dla organu podatkowego na dowolne selekcjonowanie materiału dowodowego sprawy, przez gromadzenie w ramach tego materiału dowodów niekorzystnych dla strony, z jednoczesnym blokowaniem zgłaszanych przez nią wniosków dowodowych na okoliczności dla niej korzystne, z uzasadnieniem, że te pierwsze pozwalają już organowi na ustalenie niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego sprawy. Taka wykładnia art. 188 O.p. pozostaje w sprzeczności z zasadą praworządności, obiektywizmu i bezstronności, gdyż odmowa wnioskowi dowodowemu strony na okoliczności mające znaczenie dla sprawy i jej zdaniem dla niej korzystne, z tego względu, że zdaniem organu dotychczas zgromadzony materiał dowodowy w sprawie pozwala mu na ustalenie niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego, oznacza, że organ już przed wydaniem orzeczenia daje wyraz swojemu przekonaniu co do rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 26 maja 2015 r. sygn. akt I FSK 466/14).
Tak więc stwierdzenie DIAS, że wskazane przez Stronę we wnioskach dowodowych okoliczności nie wymagały przeprowadzenia dodatkowych dowodów, gdyż zostały już wystarczająco wyjaśnione innymi dowodami, znajdującymi się w aktach sprawy, w sytuacji, w której Strona domagała się przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków na tezy przeciwne do ustaleń organów, nie odpowiada treści art. 188 O.p. Wskazane stanowisko organu dosadnie pokazuje, że już na etapie wniosku dowodowego dokonał on w sposób niedopuszczalny jego oceny w trybie art. 191 O.p., który ma zastosowanie na etapie rozstrzygania sprawy, w odniesieniu do materiału dowodowego zgromadzonego stosownie do art. 187 § 1 O.p., to jest zebranego w sposób wyczerpujący, z uwzględnieniem art. 188 O.p.
Organ podatkowy, obowiązany do wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego rozstrzyganej sprawy, nie może dowolnie wybierać dowodów, które są podstawą ustaleń faktycznych, poprzez ignorowanie inicjatywy dowodowej strony, w oparciu o wadliwe rozumienie art. 188 O.p., gdyż oznaczałoby to, że prowadzi postępowanie pod z góry założoną tezę, co przeczyłoby wszelkim zasadom rzetelnego postępowania podatkowego, określonym w Ordynacji podatkowej (por. wyrok NSA z 5 września 2018 r., sygn. akt I FSK 1326/16).
Niedopuszczenie dowodu wnioskowanego przez Stronę może mieć miejsce tylko, gdy jest oczywiste, że okoliczność, która ma być udowodniona, nie ma i nie może mieć żadnego znaczenia dla sprawy (treści rozstrzygnięcia), co obejmuje również przypadki, gdy dowód jest nieprzydatny do stwierdzenia danej okoliczności, jak również gdy z przyczyn obiektywnych dowodu nie da się przeprowadzić (np. nieprzesłuchanie świadka, który zmarł albo którego miejsca pobytu nie można ustalić, albo gdy niemożność przesłuchania danej osoby wynika ze stanu jej zdrowia).
Okoliczności, na które miałyby zeznawać w niniejsze sprawie wskazane przez Spółkę osoby zgodnie z jej wnioskiem dowodowym, nie można uznać za niemogące mieć znaczenia dla wyniku sprawy, zarówno w sferze poczynienia w sprawie prawidłowych ustaleń faktycznych, jak również w zakresie oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Skarżąca zawnioskowała o przeprowadzenie dowodów na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.
Sąd podkreśla, że swobodna ocena dowodów nie ma nic wspólnego z dowolną oceną dowodów. Ta ostatnia jest najczęściej następstwem zaniedbań w toku postępowania dowodowego. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne, znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności, czyli naruszenie swobodnej oceny dowodów, wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 191 o.p.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 187 § 1 o.p.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o przekonywającej treści (wyrok NSA w Katowicach z 11.09.2000 r., I SA/Ka 559/99, LEX nr 44729). Zatem każdorazowe naruszenie zasady prawdy materialnej skutkuje również wadliwością oceny materiału dowodowego.
W zakresie ustaleń organów podatkowych dotyczących zaniżenia przychodów z tytułu oprocentowania pożyczek, Sąd zwraca uwagę na niewyjaśnienie przez organy zagadnienia dotyczącego zastosowania w sprawie art.11g ust.1 ustawy o CIT, na które Strona powoływała się w postępowaniu podatkowym i w skardze.
Na mocy art. 11g ustawy o CIT ustawodawca wprowadził pewne uproszczenie dla podmiotów powiązanych, które zawierają umowę pożyczki (tzw. bezpieczna przystań, ang. safe harbour). Jest to rozwiązanie, z którego podatnicy mogą skorzystać dobrowolnie. Jednym z warunków skorzystania z uproszczenia safe harbour jest sposób ustalenia oprocentowania pożyczki pomiędzy podmiotami powiązanymi (art. 11g ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT). Okoliczność ta i inne przesłanki zastosowania normy prawnej z art.11g ust.1 powinna być przedmiotem ustaleń i oceny organów, czego w sprawie zabrakło. Według delegacji ustawowej, zawartej w art. 11g ust. 4 ustawy o CIT, minister właściwy do spraw finansów publicznych ogłasza nie rzadziej niż raz w roku, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", rodzaj bazowej stopy procentowej i marżę, o których mowa w art. 11g ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT, biorąc pod uwagę rodzaje bazowych stóp procentowych stosowanych na międzybankowym rynku finansowym. Zdaniem Strony organy z naruszeniem art. 11 g ust. 1 ustawy o CIT bezpodstawnie zakwestionowały przyjęte przez Stronę oprocentowania pożyczek udzielonych podmiotom powiązanym, wynoszące WIBOR 3M + 2% marży w skali roku, tj. około 3,72% w 2019 r., podczas gdy Strona – w jej ocenie - spełniła wszystkie przesłanki wskazane w powołanym przepisie oraz ustaliła wysokość oprocentowania zgodnie z wytycznymi zawartymi we właściwym obwieszczeniu Ministra Finansów z 21.12.2018 r., obowiązującym w okresie udzielenia pożyczek to jest w 2019. (obwieszczenie Ministra Finansów w sprawie ogłoszenia rodzaju bazowej stopy procentowej i marży dla potrzeb cen transferowych w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych i podatku dochodowego od osób prawnych z dnia 21 grudnia 2018 r. (M.P. z 2018 r. poz. 1286). Warunkiem skorzystania z uproszczenia typu safe harbour jest ustalenie oprocentowania na dzień zawarcia umowy pożyczki, zgodnego z obwieszczeniem Ministra Finansów w zakresie stopy bazowej i marży. Taki wniosek jest zgodny z literalnym brzmieniem przepisu art. 11g ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT.
W kwestii tej organy podatkowe nie zajęły jednoznacznego i wyczerpującego stanowiska co niewątpliwie narusza art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 1 pkt 6 i art. 210 § O.p. W przypadku bowiem uwzględnienia argumentacji Strony co do zastosowania w przypadku oprocentowania spornych pożyczek art. 11g ust.1 ustawy o CIT, ustalenia organów co do zaniżenia przez podatnika przychodów z tytułu oprocentowania pożyczek były wadliwe i niezgodne z prawem.
Zdaniem Sądu za niewystarczającą należy uznać w tym zakresie argumentację DIAS, że przepis art. 11g ustawy o CIT nie ma zastosowania w sprawie w przypadku oprocentowania pożyczek, ponieważ ustalone przez Spółkę oprocentowanie obligacji znacznie przewyższa wartość oprocentowania -wynikającego z obwieszczenia Ministra Finansów z 21.12.2018 r. Argumentacja organu odnosi się wyłącznie do kwestionowanego oprocentowania obligacji a w zakresie oprocentowania pożyczek jest sprzeczna z literalnym i niebudzącym wątpliwości brzmieniem art. 11g ust. 1 ustawy o CIT. W tym zakresie, w ocenie Sądu, DIAS dokonał błędnej wykładni art. 11g ust.1 ustawy o CIT, powołując się na przesłankę o charakterze negatywnym, która z treści tego przepisu nie wynika.
Konkludując, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja DIAS oraz poprzedzająca ją decyzja NDUCS – z omówionych wyżej względów – zostały wydane z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, naruszeniem wskazanych wyżej przepisów O.p. oraz z naruszeniem art. 11g ust.1 ustawy o CIT.
Natomiast za przedwczesne należy uznać rozpatrzenie przez Sąd zarzutów naruszenia prawa materialnego wskazanych w punkcie 13 skargi.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku, uchylając decyzję DIAS i NDUCS.
Rozpoznając sprawę ponownie, organ odwoławczy uwzględni stanowisko wyrażone przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu. W szczególności DIAS zobowiązany będzie do przeprowadzenia wnioskowanych przez Stronę dowodów z opinii biegłego oraz zeznań świadków na okoliczności wskazane we wnioskach dowodowych zgłoszonych przez Skarżącą.
O kosztach postępowania sądowego (13.345,00 zł) Sąd orzekł (pkt II sentencji wyroku) na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a, uwzględniając uiszczony wpis od skargi (2528,00 zł), opłatę skarbową od dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (17,00 zł), wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w osobie rady prawnego w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji (10.800,00 zł), ustalone według stawki z § 2 pkt 7 w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 w sprawie w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).