I SA/WR 904/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2025-04-24
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowyPITodszkodowanieugoda sądowazwolnienie podatkoweprawo pracyinterpretacja podatkowasąd administracyjny

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację podatkową, uznając odszkodowanie z ugody sądowej za zwolnione z PIT, gdyż jego zasady ustalania wynikały z przepisów Kodeksu pracy.

Skarżący W.R. zakwestionował interpretację Dyrektora KIS, który uznał odszkodowanie z ugody sądowej za przychód podlegający opodatkowaniu PIT. Sprawa dotyczyła odszkodowania wypłaconego w związku z niezasadnym rozwiązaniem umowy o pracę. WSA we Wrocławiu uchylił interpretację, stwierdzając, że odszkodowanie to korzysta ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT, ponieważ jego zasady ustalania wynikały z przepisów Kodeksu pracy, mimo zawarcia ugody sądowej.

Przedmiotem sprawy była skarga W.R. na indywidualną interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (DKIS), który uznał odszkodowanie wypłacone skarżącemu na podstawie ugody sądowej za przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT). Skarżący dochodził odszkodowania w związku z niezasadnym rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia. Ugoda sądowa została zawarta w toku postępowania przed sądem pracy, a jej przedmiotem było m.in. odszkodowanie w kwocie 175.000 zł. DKIS uznał, że świadczenie to nie korzysta ze zwolnienia podatkowego, ponieważ zostało ustalone na drodze negocjacji i ugody, a nie wynikało wprost z przepisów prawa pracy w sposób wskazany w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną interpretację. Sąd uznał, że odszkodowanie wypłacone na podstawie ugody sądowej, której podstawą były przepisy Kodeksu pracy (art. 56 i 57 K.p.), korzysta ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT. Sąd podkreślił, że przepisy Kodeksu pracy są przepisami odrębnymi w rozumieniu tego artykułu, a ugoda sądowa nie wyklucza zastosowania zwolnienia, zwłaszcza gdy jej zasady ustalania wynikają z przepisów prawa pracy. Sąd odrzucił również zarzut naruszenia art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT, wskazując, że przepis ten dotyczy 'innych odszkodowań', podczas gdy w sprawie zastosowanie ma art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT, który obejmuje odszkodowania wynikające z przepisów prawa pracy. Sąd zasądził od DKIS na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, odszkodowanie wypłacone na podstawie ugody sądowej, której zasady ustalania wynikają z przepisów Kodeksu pracy, korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy Kodeksu pracy są przepisami odrębnymi w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT, a ugoda sądowa zawarta w oparciu o te przepisy nie wyklucza zastosowania zwolnienia podatkowego. Odwołano się do orzecznictwa Sądu Najwyższego potwierdzającego odszkodowawczy charakter świadczeń z art. 56 i 57 K.p.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

p.p.s.a. art. 146 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.d.o.f. art. 21 § 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Zwolnienie od podatku dochodowego od otrzymanych odszkodowań lub zadośćuczynień, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, lub z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 Kodeksu pracy, z pewnymi wyłączeniami.

u.p.d.o.f. art. 21 § 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Zwolnienie od podatku dochodowego od innych odszkodowań lub zadośćuczynień otrzymanych na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z pewnymi wyłączeniami.

Pomocnicze

K.p. art. 56 § 1

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy

Roszczenie pracownika o przywrócenie do pracy lub odszkodowanie w przypadku rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów.

K.p. art. 57 § 2

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy

Wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy przysługujące pracownikowi, z którym rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów.

O.p. art. 121 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

O.p. art. 14h

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 14c § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 14c § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odszkodowanie wypłacone na podstawie ugody sądowej, której zasady ustalania wynikają z przepisów Kodeksu pracy, korzysta ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT. Przepisy Kodeksu pracy są przepisami odrębnymi w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT. Zawarcie ugody sądowej nie wyklucza zastosowania zwolnienia podatkowego, jeśli jej podstawą są przepisy prawa pracy. Naruszenie przez DKIS zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie poprzez nieuwzględnienie orzecznictwa sądów administracyjnych.

Odrzucone argumenty

Odszkodowanie wypłacone na podstawie ugody sądowej nie korzysta ze zwolnienia podatkowego, ponieważ zostało ustalone na drodze negocjacji i ugody, a nie wynikało wprost z przepisów prawa pracy w sposób wskazany w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT. Odszkodowanie wypłacone na podstawie ugody sądowej nie może być objęte zwolnieniem na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT.

Godne uwagi sformułowania

Sąd uznał, że w zaskarżonej interpretacji organ dokonał niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Ugoda sądowa zawarta w oparciu o przepisy Kodeksu pracy nie wyklucza zastosowania zwolnienia podatkowego. Wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy posiada właściwości odszkodowawcze i pełni rolę kompensacyjną względem utraty wynagrodzenia w rezultacie niemożności wykonywania pracy wskutek wadliwego lub bezprawnego rozwiązania stosunku pracy.

Skład orzekający

Dagmara Dominik-Ogińska

przewodniczący

Piotr Kieres

członek

Tomasz Trybuszewski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że odszkodowania z ugód sądowych, których zasady ustalania wynikają z przepisów Kodeksu pracy, są zwolnione z PIT, nawet jeśli ugoda została zawarta na drodze negocjacji."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy podstawą ugody są przepisy Kodeksu pracy dotyczące rozwiązania stosunku pracy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego związanego z odszkodowaniami z prawa pracy i ugód sądowych, co jest istotne dla wielu pracowników i pracodawców.

Odszkodowanie z ugody sądowej zwolnione z PIT? Sąd Administracyjny wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 175 000 PLN

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I SA/Wr 904/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-04-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Dagmara Dominik-Ogińska /przewodniczący/
Piotr Kieres
Tomasz Trybuszewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
*Uchylono interpretację przepisów prawa podatkowego
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 146
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 226
art. 21 ust. 1 pkt 3,3b
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska Sędziowie: Sędzia WSA Piotr Kieres Asesor WSA Tomasz Trybuszewski (sprawozdawca) , Protokolant: Starszy specjalista Anna Terlecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi W. R. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 24 października 2024 r. nr 0112-KDIL2-1.4011.641.2024.2.KF w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych I. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną w całości, II. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi W. R. (dalej: Strona, Skarżący, Wnioskodawca) jest interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej informacji Skarbowej (dalej: DKIS, organ) z dnia 24.10.2024 r. nr 0112-KDIL2-1.4011.641.2024.2.KF w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych.
Postępowanie przed organem.
W dniu 13.08.2024 r. do DKIS wpłynął wniosek Strony z dnia 12.08.2024 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy skutków podatkowych otrzymania odszkodowania na podstawie ugody sądowej. Strona uzupełniła wniosek – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z dnia 17.10.2024 r.
W opisie stanu faktycznego wskazano, że Stronę łączyła z P. (dalej: pracodawca) umowa o pracę na czas nieokreślony z dnia 1.04.1993 r. Ostatnio Wnioskodawca był zatrudniony na stanowisku kierownika ds. produkcji i utrzymania składowisk. Pismem z dnia 18.03.2020 r. pracodawca złożył oświadczenie o rozwiązaniu ze Stroną umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 52 § 1 ustawy z dnia 26.06.1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1465, dalej: K.p.), tj. z uwagi na rażące naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych.
Strona wyjaśniła, że w dacie rozwiązania umowy o pracę podlegała szczególnej ochronie przed rozwiązaniem umowy o pracę, udzielonej przez związek zakładowy. Pracodawca podjął decyzję w sprawie rozwiązania umowy o pracę, po zasięgnięciu opinii organizacji związkowej reprezentującej pracownika, którą zawiadomił o przyczynie uzasadniającej rozwiązanie umowy – tak twierdzi pracodawca. W rzeczywistości, jak wyjaśnił Skarżący, związek zawodowy nie udzielił żadnej odpowiedzi na pismo pracodawcy. Zwolnienie nastąpiło, po osiemnastu dniach roboczych, które Strona przepracowała po ośmiomiesięcznej nieobecności w pracy spowodowanej chorobą i wybraniem zaległego urlopu. Pozwem z dnia 9.04.2020 r. Strona odwołała się od rozwiązania umowy o pracę. We wniosku o interpretację Skarżący wyjaśnił, że w toku postępowania sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy we W. pod sygn. akt [...] dochodził przywrócenia do pracy oraz zasądzenia (jako osoba szczególnie chroniona) odszkodowania. Podczas przedostatniej rozprawy Sąd stwierdził, że skłania się do uznania powództwa i żeby być w pełni przekonanym, na ostatnią rozprawę postanowił wezwać jeszcze dwóch świadków. Na początku ostatniej rozprawy Sąd przedstawił stronom argumenty świadczące za zawarciem ugody. Sąd zarządził przerwę, żeby strony spróbowały zawrzeć ugodę. Po negocjacjach udało się wypracować kompromis. Wnioskodawca wyjaśnił, że podczas sporządzania treści ugody Sąd stwierdził, że w punkcie III będzie następujący zapis, na który strony wyraziły zgodę: "Strona pozwana P. S.A. z siedzibą we W. zobowiązuje się zapłacić powodowi W. R. kwotę 175.000 zł (sto siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych) tytułem odszkodowania w związku z rozwiązaniem z powodem umowy o pracę bez wypowiedzenia, przy czym kwota 87.500 zł (osiemdziesiąt siedem tysięcy pięćset złotych) zostanie zapłacona w terminie do 15.09.2023r. na rachunek bankowy powoda, na który przekazywane było wynagrodzenie za pracę, a pozostała kwota 87.500 zł (osiemdziesiąt siedem tysięcy pięćset złotych) zostanie zapłacona w terminie między 01.01.2024 r. a 15.01.2024 r., również na rachunek bankowy powoda, na który przekazywane było wynagrodzenie za pracę, na co powód wyraża zgodę".
Jak wyjaśnił Skarżący, Sąd wyraźnie zaznaczył, że to nie jest odszkodowanie od utraconych zarobków i pełnomocnik pozwanego przystał na takie rozwiązanie i powyższy zapis. Przyznanie świadczenie dotyczyło szkody rzeczywistej, a było powiązane z niezasadnym wypowiedzeniem umowy przez pracodawcę bez zachowania okresu wypowiedzenia. W wyniku podpisanej ugody sądowej zmianie uległ tryb rozwiązania umowy o pracę z rozwiązania umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia na porozumienie stron. Strona wyjaśniła, że w zawartej ugodzie sądowej wskazano, że wypłacone odszkodowanie przysługuje w związku z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia. Umowa o pracę została rozwiązana w sposób niezasadny przez pracodawcę, w związku, z czym strony doszły do porozumienia i zawarły ugodę sądową. W ugodzie nie wskazano przy tym konkretnych przepisów prawa pracy. Wysokość odszkodowania była ustalana w oparciu o przepisy K.p. i wartość przedmiotu sporu określoną w odwołaniu.
W piśmie z dnia 17.10.2024 r. stanowiącym uzupełnienie opisu stanu faktycznego Skarżący wyjaśnił, że w zawartej ugodzie sądowej nie wskazano, aby w związku z wypowiedzeniem umowy doszło do naruszenia przepisów prawa pracy. Kwota przedmiotowego świadczenia została ustalona w drodze porozumienia zawartego pomiędzy pracodawcą a pracownikiem po przeprowadzonych negocjacjach ugodowych. Z posiadanych przez Stronę informacji wynika, że wysokość odszkodowania została ustalona w oparciu o szkodę rzeczywistą, bowiem gdyby Skarżący nie został zwolniony z pracy otrzymywałby w dalszym ciągu wynagrodzenie. Wnioskodawca sprecyzował, że w związku z tym, że ewentualne przywrócenie do pracy było jednoznaczne z wyrównaniem wynagrodzenia za okres pozostawania bez pracy, wartość ugody stanowiła w istocie część kwoty, którą Skarżący by otrzymał pracując na swoim stanowisku pracy przez cały ten okres zatrudnienia.
Na tle przedstawionego stanu faktycznego Strona zadała organowi pytania:
Czy pracodawca zgodnie z prawem odprowadził podatek od zasądzonego dla Strony w ugodzie sądowej odszkodowania?
Czy zasadnym było odprowadzenie podatku za odszkodowanie w związku z rozwiązaniem ze Stroną umowy o pracę bez wypowiedzenia?
Przedstawiając własne stanowisko w sprawie Wnioskodawca uznał, że pracodawca nie powinien odprowadzać podatku od wypłaconego Stronie w drodze ugody odszkodowania.
W dniu 24.10.2024 r. DKIS wydał zaskarżoną interpretację indywidualną, w której uznał stanowisko Skarżącego, przedstawione we wniosku, za nieprawidłowe.
DKIS przywołał przepisy ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 226, dalej: ustawa o PIT). Organ wskazał na treść art. 9 ust.1, art. 11 ust.1, art. 10 ust.1 pkt 1 i art. 12 ust.1 ustawy o PIT.
Dalej DKIS wyjaśnił, że zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o PIT, zakłady pracy będące osobami fizycznymi, osobami prawnymi oraz jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej są obowiązane, jako płatnicy obliczać i pobierać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy od osób, które uzyskują od tych zakładów przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, z pracy nakładczej lub ze spółdzielczego stosunku pracy, z zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego wypłacanych przez zakłady pracy lub z tytułu udziału w nadwyżce bilansowej wypłacanej w spółdzielniach pracy.
Odnosząc się do kwestii zastosowania w omawianej sprawie zwolnień przedmiotowych DKIS wskazał na treść art. 21 ust. 1 pkt 3 i pkt 3b ustawy o PIT. Organ wyjaśnił, że zwolnienie przedmiotowe, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT, obejmuje, zatem swym zakresem odszkodowania lub zadośćuczynienia przyznane na podstawie wyroku lub ugody sądowej, których wysokość lub zasady ustalania nie wynikają wprost z regulacji wskazanych w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT.
W świetle tych przepisów wywiódł następnie, że w ustawie o PIT ustawodawca nie zdefiniował pojęcia odszkodowania czy zadośćuczynienia. Nie oznacza to jednak dowolności w ich rozumieniu. Odwołując się do prawa cywilnego organ stwierdził, że świadczenie odszkodowawcze to najogólniej świadczenie mające na celu naprawienie wyrządzonej szkody. Szkodą jest uszczerbek, jakiego doznał poszkodowany wbrew jego woli we wszelkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych. Chodzi, więc zarówno o uszczerbek majątkowy, jak i niemajątkowy. Uszczerbek niemajątkowy jest określany terminem "krzywda". Pod tym pojęciem należy rozumieć wszelkie negatywne przeżycia człowieka wyrażające się zarówno w cierpieniu fizycznym, jak i psychicznym, wywołane czynem niedozwolonym. Do naprawienia krzywdy odnosi się termin "zadośćuczynienie", natomiast "odszkodowanie" wiąże się z naprawieniem uszczerbku majątkowego. DKIS wskazał, że konieczne staje się, zatem odwołanie do przepisów ustawy z dnia 24.04.1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 ze zm., dalej: K.c.). Następnie organ wyjaśnił, że w K.c., świadczenie odszkodowawcze wynika głównie z tytułu odpowiedzialności deliktowej (art. 415 K.c.) lub odpowiedzialności kontraktowej (art. 471 K.c.), a co za tym idzie jest następstwem czynu niedozwolonego lub niewykonania, bądź nienależytego wykonania zobowiązania. Powyższe regulacje, mają również zastosowanie do przepisów prawa pracy, choć w ograniczonym zakresie. Jak stanowi bowiem art. 300 K.p. w sprawach nieuregulowanych przepisami prawa pracy, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, jeżeli nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy.
Dalej organ argumentował, że przepisy K.p. posługują się terminami "odszkodowanie" oraz "zadośćuczynienie" w odniesieniu do konkretnych świadczeń pracowniczych, do których uprawniony jest pracownik lub były pracownik (np. w art. 18 (3d), art. 36 (1) § 1, art. 45, art. 56, art. 94 (3) § 3, art. 99, art. 101 (2) K.p.).
Wskazał, że w kontekście rozwiązania umowy o pracę ustawodawca przewiduje odszkodowanie w sytuacji, gdy wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu umów o pracę (art. 45 K.p.), bądź rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie (art. 56 K.p.).
Zdaniem DKIS należy uznać, że funkcję odszkodowawczą w K.p. pełnią wyłącznie te świadczenia, których celem jest zrekompensowanie pracownikowi skutków zdarzeń, które noszą cechy czynu niedozwolonego lub zawinionego przez pracodawcę.
W konsekwencji, w przypadku, w którym wypłata świadczenia następuje na podstawie zawartego przez strony porozumienia (ugody), a więc wyrażonej w ten sposób woli takiego ułożenia wzajemnych relacji prawnych, nie może być mowy o bezprawności działania i naprawieniu wyrządzonej szkody lub krzywdy.
DKIS podkreślił również, że przepisy K.p. nie przewidują wypłaty odszkodowania w sytuacji rozwiązania umowy za porozumieniem stron.
Mając na uwadze powyższe, DKIS stwierdził, że do wypłaconego Stronie świadczenia nie mogło mieć zastosowanie zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT, bowiem wysokość lub zasady ustalania świadczenia nie wynikały z regulacji wskazanych w tym przepisie. Wysokość świadczenia została bowiem określona w wyniku negocjacji stron, mając za punkt wyjścia wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy. Ponadto organ wskazał, że w zawartej ugodzie nie doszło do stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy dotyczących rozwiązywania umów o pracę oraz został zmieniony sposób rozwiązania umowy na rozwiązanie umowy za porozumieniem stron.
DKIS uznał, że do wypłaconego świadczenia nie mogło mieć również zastosowania zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT. Argumentował, że otrzymane świadczenie nie może zostać uznane za rekompensatę za szkodę z tytułu bezpodstawnego (krzywdzącego) sposobu rozwiązania umowy o pracę, jeśli rozwiązanie umowy nastąpiło w efekcie za porozumieniem stron (czyli za zgodą pracownika). Kwota odszkodowania wynikająca z ustaleń zawartej między stronami ugody, która wyczerpuje wszelkie roszczenia wynikające ze sprawy, ma zatem rekompensować Stronie utracone w wyniku rozwiązania umowy o pracę, spodziewane korzyści w postaci wynagrodzenia za pracę, jakie mógłby otrzymać, gdyby do rozwiązania umowy nie doszło.
Podsumowując DKIS uznał, że wypłacone Stronie świadczenie nie korzysta ze zwolnienia przedmiotowego, na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 lub art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT.
Zatem określone w ugodzie sądowej świadczenie stanowi dla Strony przychód ze stosunku pracy, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji pracodawca Strony był zobowiązany do potrącenia zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconej kwoty.
Mając na uwadze powyższe, organ uznał stanowisko Wnioskodawcy za nieprawidłowe.
Postępowanie przed Sądem.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Skarżący, zaskarżył w/w interpretację indywidulną w całości:
Zaskarżonej interpretacji Strona zarzuciła naruszenie prawa tj.:
1) art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT, poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że zawarta ugoda i wypłacone odszkodowanie nie było związane z niezasadnym wypowiedzeniem umowy o pracę, chociaż z treści ugody oraz całego postępowania sądowego w sprawie wynika, że ugoda została zawarta w związku z niezasadnym rozwiązaniem umowy przez pracodawcę co uprawniało organ do zastosowania ww. przepisu,
2) art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że odszkodowanie wypłacone Skarżącemu stanowi utracone korzyści a nie szkodę rzeczywistą,
3) art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm., dalej: O.p.) w zw. z art. 14h O.p., poprzez nieuwzględnienie w wydanej interpretacji indywidualnej orzecznictwa sądów administracyjnych, a tym samym prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organu podatkowego,
4) art. 121 § 1 w zw. z art. 14h w zw. z art. 14c § 1 i 2 O.p. poprzez nie odniesienie się do całości przedstawionego we wniosku stanowiska Strony, niepoddanie analizie wszystkich regulacji prawnych mających wpływ na ocenę przedmiotowej kwestii, jak również nieprzedstawienie w sposób wyczerpujący swojego stanowiska co do oceny prawnej opisanego zdarzenia przyszłego, a tym samym prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organu podatkowego.
Mając na uwadze powyższe zarzuty wobec interpretacji indywidualnej Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej, oraz o zasądzenie kosztów postępowania, od organu na rzecz Strony, według norm przepisanych.
Uzasadniając zarzuty względem zaskarżonej interpretacji, Skarżący stoi na stanowisku, że wypłacone Mu jako pracownikowi świadczenie było odszkodowaniem. Świadczy o tym nie tylko nazwa przyjęta przez strony, ale również okoliczność, że ugoda sądowa została zawarta na skutek wniesionego przez pracownika pozwu o odszkodowanie z tytułu nieuzasadnionego rozwiązania umowy o pracę na podstawie art. 45 § 2 K.p., a ustalenie jego wysokości nastąpiło w oparciu o art. 47 K.p. Do odszkodowania wypłaconego na podstawie powyższych przepisów zastosowanie ma art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT. Zasady ustalania wypłaconego podatnikowi przez byłego pracodawcę odszkodowania są uregulowane w art. 45 i 47 K.p., które w sposób jednoznaczny wskazują, w jakich okolicznościach, z jakiego tytułu i w jakiej wysokości przysługuje byłemu pracownikowi odszkodowanie z powodu niezgodnego z prawem rozwiązania stosunku pracy. Wprawdzie w przedmiotowej sprawie wypłata odszkodowania nastąpiła na podstawie zawartej ugody sądowej, ale podstawą do jej zawarcia były przepisy uregulowane w K.p. Niezależnie od tego, w ocenie Skarżącego, wypłacone odszkodowanie wiązało się ze szkodą rzeczywistą, ponieważ zostało ustalone w oparciu o wysokość wynagrodzenia Skarżącego oraz okres pozostawania bez pracy.
Skarżący otrzymał odszkodowanie z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania stosunku pracy. Przyznano je na podstawie ugody zawartej przed sądem. Było to odszkodowanie, którego wysokość i zasady ustalania wynikają wprost z przepisów K.p. Sprawia to, iż otrzymane przez Skarżącego odszkodowanie należy do kategorii odszkodowań, do których zastosowanie będzie miał art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g) ustawy o PIT.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Na wstępie należy podkreślić, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2024 r., poz. 1627 ze zm., dalej p.u.s.a.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 – art. 150 ustawy dnia z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 poz. 935 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 146 § 1 i przy odpowiednim zastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd uchyla zaskarżoną interpretację w razie stwierdzenia, że narusza ona przepisy prawa materialnego lub procesowego w sposób – odpowiednio mający lub mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania. W myśl art. 57a p.p.s.a., skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest przy tym związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej interpretacji, będąc związanym zarzutami skargi i powołaną podstawą prawną, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sporem w sprawie objęte jest zagadnienie czy wypłacone Skarżącemu, na podstawie ugody sądowej, odszkodowanie w związku z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia, jest zwolnione od podatku dochodowego od osób fizycznych.
Strona we wniosku zajęła stanowisko, że przedmiotowe świadczenie korzysta ze zwolnienia podatkowego. Organ w zaskarżonej interpretacji uznał stanowisko Skarżącego za nieprawidłowe.
W niniejszej sprawie rację należało przyznać Skarżącemu.
W zaskarżonej interpretacji organ uznał, że w świetle stanu faktycznego wniosku wypłata świadczenia nastąpiła na podstawie zawartego przez strony porozumienia (ugody), a więc, nie może być mowy o naprawieniu wyrządzonej szkody i odszkodowaniu. Z kwalifikacją prawną dokonana przez organ nie sposób się zgodzić.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT, wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 2020 r., poz. 1320), z wyjątkiem:
a) określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
b) odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
c) odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
d) odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
e) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
f) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,
g) odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.
Zatem zwolnieniem określonym w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT, objęte są odszkodowania lub zadośćuczynienia, w sytuacji gdy ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów; lub też jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy - Kodeks pracy, z wyjątkiem wymienionych w lit. a-g tego przepisu.
Zdaniem Sądu, założenia wynikające z treści art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT zostały w warunkach niniejszej sprawy spełnione.
W ocenie Sądu, z opisu stanu faktycznego, w sposób niebudzący wątpliwości wynikało, że ugoda sądowa została zawarta w toku postępowania sądowego przed Sądem Rejonowym we W. (sygn. akt [...]), w którym Skarżąca realizowała roszczenie wynikające m.in. z art. 56 § 1 K.p. (por. wniosek o interpretację oraz uzupełnienia wniosku z dnia 24.10.2025 r.), to jest roszczenie o przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowanie. Okoliczność ta stanowiła zatem element stanu faktycznego, co do którego organ winien zastosować przepis prawa materialnego. W przekonaniu Sądu, w stanie faktycznym opisanym we wniosku, zawarcie ugody sądowej nie spowodowało utraty możliwości skorzystania ze zwolnienia wskazanego w art. 21 ust. 1 pkt 3 lit g ustawy o PIT, ponieważ przepis ten wprost wskazuje na objęcie zwolnieniem kwot wynikających z zawartych ugód sądowych.
Opisane we wniosku o interpretację roszczenia Skarżącego względem pracodawcy oraz treść ugody zawartej przed sądem powszechnym pozwalały natomiast zidentyfikować przepis ustawy, który należało zinterpretować w kontekście warunku sformułowanego w art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g ustawy o PIT dotyczącego tego, aby wysokość lub zasady ustalania odszkodowania wypłaconego na podstawie ugody sądowej wynikały wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw. Zdaniem Sądu, z opisu stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o interpretację, w sposób niebudzący wątpliwości wynikało, że ugoda sądowa została zawarta w toku postępowania sądowego, w którym Skarżąca realizowała roszczenia wynikające z art. 56 § 1 oraz art.57 § 2 K.p. Nie budzi przy tym wątpliwości Sądu (ani nie pozostaje sporne pomiędzy stronami), że przepisy K.p. mogą być uważane za przepisy odrębnych ustaw, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT, jako wprost określające wysokość lub zasady ustalania odszkodowania (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3448/13, CBOSA).
Zgodnie z art. 56 § 1 K.p., pracownikowi, z którym rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie, przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowanie. O przywróceniu do pracy lub odszkodowaniu orzeka sąd pracy.
Stosownie do art. 57 § 2 K.p., jeżeli umowę o pracę rozwiązano z pracownikiem, o którym mowa w art. 39, albo z pracownicą w okresie ciąży oraz w okresie urlopu macierzyńskiego lub od dnia złożenia przez pracownika wniosku o udzielenie urlopu macierzyńskiego albo jego części - do dnia zakończenia tego urlopu, wynagrodzenie przysługuje za cały czas pozostawania bez pracy. Dotyczy to także przypadku, gdy rozwiązanie umowy o pracę podlega ograniczeniu z mocy przepisu szczególnego.
Ze stanu faktycznego wniosku wynika jednoznacznie, że ugoda sądowa zawarta przed Sądem Rejonowym dotyczyła zobowiązania pracodawcy do zapłaty powodowi – Skarżącemu - kwoty 175.000 zł tytułem odszkodowania w związku z rozwiązaniem z powodem umowy o pracę bez wypowiedzenia. Strona wyjaśniła, że przyznane świadczenie dotyczyło szkody rzeczywistej, a było powiązane z niezasadnym wypowiedzeniem umowy o pracę przez pracodawcę bez zachowania okresu wypowiedzenia. Jak opisano we wniosku, w treści ugody sądowej wskazano, że wypłacone odszkodowanie przysługuje Stronie w związku z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia. Umowa o pracę została rozwiązana w sposób niezasadny przez pracodawcę, w związku z czym strony doszły do porozumienia i zawarły ugodę sądową. Strona zaznaczyła, że wysokość odszkodowania była ustalana w oparciu o przepisy K.p. i wartość przedmiotu sporu określoną w odwołaniu. Strona sprecyzowała, że w związku z tym, że ewentualne przywrócenie do pracy było jednoznaczne z wyrównaniem wynagrodzenia za okres pozostawania bez pracy, wartość ugody stanowiła w istocie część kwoty, którą Strona by otrzymała pracując na swoim stanowisku pracy przez cały ten okres zatrudnienia.
Zdaniem Sądu orzekającego w sprawie, analizując charakter prawny świadczenia wynikającego z ugody sądowej należy zatem mieć na uwadze roszczenie będące przedmiotem postępowania sądowego, w ramach którego doszło do zawarcia ugody sądowej. Skoro zaś nie budzi wątpliwości, na tle opisu stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, że roszczenie dochodzone przez Skarżącego było oparte na przepisie art. 56 K.p. to okoliczność ta nie może zostać pominięta w toku analizy przedmiotowej sprawy i ma kluczowe znaczenie dla jej rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 20.10.2020 r. sygn. akt II FSK 1519/18, CBOSA).
Zdaniem Sądu, w art. 57 § 2 K.p., mamy do czynienia – wbrew poglądowi organu - ze świadczeniem o charakterze odszkodowawczym, co wynika z jednolitego orzecznictwa Sądu Najwyższego. Potrzeba odwołania się do wypracowanej w tym względzie przez Sąd Najwyższy linii orzeczniczej jest konsekwencją tego, że przepisy ustawy o PIT nie wprowadzają definicji ustawowej "odszkodowania", którym to zwrotem posłużył się ustawodawca w treści art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT.
Sąd w tym miejscu przywoła orzecznictwo Sądu Najwyższego potwierdzające odszkodowawczy charakter świadczenia opisanego we wniosku Strony.
I tak, Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25.10.2007 r., o sygn. akt II BP 11/07, powołując się na wcześniejsze swoje orzecznictwo stwierdził, że wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy stanowi odszkodowanie wyłącznie za utracone wynagrodzenie za pracę, a nie za inną szkodę (straty, utracone korzyści), którą pracownik mógł ponieść w wyniku rozwiązania umowy o pracę. Roszczenie o wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy nie jest tu odrębnym roszczeniem, gdyż ściśle łączy się z roszczeniem o przywrócenie do pracy. Orzekając o przywróceniu do pracy, sąd pracy obligatoryjnie orzeka również o wynagrodzeniu za czas pozostawania bez pracy. Z kolei w wyroku z dnia 6.01.2009 r., o sygn. akt II PK 117/08 Sąd Najwyższy, stwierdził, m.in., w odniesieniu do należnego pracownikowi wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, że świadczenie to ma charakter odszkodowawczy, ma rekompensować pracownikowi utracone wynagrodzenie w związku z rozwiązaniem stosunku pracy. Pokrywa szkodę, jakiej doznał pracownik z powodu utraty możliwości zarobkowania. Dalej, w tym samym orzeczeniu Sąd Najwyższy wyjaśnił, że odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy o pracę z naruszeniem prawa oraz wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy nie mają charakteru periodycznego tak jak wynagrodzenie za pracę, ani majątkowo-przysparzającego, lecz charakter kompensacyjno-odszkodowawczy, ponadto nie odwzajemniają pracy i stąd nie mieszczą się w prawniczym (doktrynalnym) pojęciu wynagrodzenia za pracę. Wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, o którym mowa w art. 47 i art. 57 K.p. - jest w istocie także odszkodowaniem, albowiem wypłacane jest za okres przypadający po ustaniu stosunku pracy. Zdaniem Sądu Najwyższego, wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy (art. 47 i art. 57 K.p.), jest szczególnym świadczeniem odszkodowawczym i niewątpliwie nie jest ono wynagrodzeniem za świadczoną pracę. Jego charakter odszkodowawczy wyraża się w tym, że stanowi pokrycie szkody, jaką ponosi pracownik wskutek niezgodnego z prawem pozbawienia go zatrudnienia. W tej sytuacji trudno nawet twierdzić, aby świadczenie to zastępowało wynagrodzenie za pracę (było jego substytutem). Ta specyfika nie pozwala na podzielenie poglądu, że odszkodowanie z tytułu wadliwego (niezgodnego z prawem) rozwiązania umowy o pracę oraz wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy ze względów funkcjonalnych i aksjologicznych powinny być w zakresie ochrony traktowane tak jak wynagrodzenie, które pracownik otrzymałby, gdyby nie został w sposób bezprawny pozbawiony możliwości wykonywania pracy.
Pogląd, że określone w art. 47 i art. 57 k.p. wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy bywa powszechnie postrzegane jako majątkowe świadczenie odszkodowawcze znalazł potwierdzenie również w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18.06.2009 r., o sygn. akt I PZP 2/09. W tej mierze, m in., stwierdzono, że pełniło ono funkcję uproszczonej, ale pewnej i w zamierzeniu ustawodawcy szybkiej sankcji prawa pracy stosowanej wobec pracodawcy za samo wadliwe wypowiedzenie umowy o pracę. W orzeczeniu z dnia 10.03.2010 r., o sygn. akt II PK 265/09, Sąd Najwyższy, odwołując się do wcześniejszych swoich orzeczeń oraz orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego podkreślił, że wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy (z art. 47 i art. 57 K.p.) ma charakter odszkodowania za utratę wynagrodzenia wynikającą z bezprawnego wypowiedzenia umowy o pracę lub szerzej, szkody poniesionej wskutek wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę. Wynagrodzenie to (czyli odszkodowanie) nie zależy od tego, czy wskutek ustania stosunku pracy pracownik został pozbawiony na jakiś czas lub trwale dochodów, czy też podjął inną pracę w miejsce utraconego zatrudnienia.
Także w najnowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego mowa jest o odszkodowaniu, z powołaniem na art. 56 i art. 58 K.p., które przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. Zasądzenie odszkodowania zwolnionemu pracownikowi w żadnym razie nie reaktywuje stosunku pracy. W tym wypadku naruszenie prawa jest dla pracownika zrekompensowane wymierną wartością finansową, a dla pracodawcy stanowi sankcję za podjęcie czynności naruszającej prawo. Ustawodawca stanowczo nie przewidział by sytuacja zasądzenia odszkodowania za rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów wpływała na byt prawny już zakończonego stosunku pracy. Zasądzenie takiego odszkodowania nie powoduje przedłużenia czasu trwania stosunku pracy o okres, za który zostało ono przyznane (por. wyrok SN z 14.03.2017 r., o sygn. akt II PK 5/16 – dostępny w LEX nr 2284186). Sąd Najwyższy wyraził także pogląd, że z konstrukcyjnego punktu widzenia wynagrodzenie z art. 57 § 1 i § 2 K.p. należy się za niedopuszczenie pracownika do pracy. Przyjmuje się, że wynagrodzenie to służy naprawieniu szkody, jaką poniósł pracownik w wyniku utraty zarobku wskutek niezgodnego z prawem rozwiązania przez pracodawcę stosunku pracy. Oznacza to, że wynagrodzenie z art. 57 § 1 i § 2 K.p. jest szczególnym świadczeniem odszkodowawczym, którego specyfika wyraża się w tym, że choć stanowi pokrycie szkody, jaką ponosi pracownik wskutek bezprawnego pozbawienia zatrudnienia, to jednak samo świadczenie w istocie jest oderwane od poniesionej straty. W rezultacie, poza funkcją kompensacyjno-odszkodowawczą wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy pełni też rolę sankcji wobec pracodawcy za niezgodne z prawem rozwiązanie stosunku pracy oraz funkcję profilaktyczną (por. postanowienie SN z 25.06.2019 r., o sygn. akt II PK 170/18 – dostępne LEX nr 2685572).
Reasumując, zdaniem Sądu Najwyższego wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy posiada właściwości odszkodowawcze i pełni rolę kompensacyjną względem utraty wynagrodzenia w rezultacie niemożności wykonywania pracy wskutek wadliwego lub bezprawnego rozwiązania stosunku pracy. Jest to zatem wynagrodzenie zasądzane za czas niewykonywania pracy, w którym pracownik mógłby ją świadczyć, tyle że doznał przeszkód wskutek bezprawnych działań pracodawcy. Z konstrukcyjnego punktu widzenia wynagrodzenie z art. 57 § 1 i § 2 K.p. należy się za niedopuszczenie pracownika do pracy. Przysługuje bez względu na winę pracodawcy i wystąpienie szkody po stronie zatrudnionego, jedynym warunkiem jego przyznania jest podjęcie przez pracownika pracy, do której został przywrócony (por. wyrok SN z 15.01.2019 r., o sygn. akt II PK 254/17 – dostępne LEX nr 2605577).
Powyższe przykłady orzeczeń i wyrażonych w nich poglądów Sądu Najwyższego potwierdzają jednoznacznie tezę o odszkodowawczym charakterze świadczenia z art. 57 K.p.
W konsekwencji, Sąd za trafne uznaje stanowisko Skarżącego, że wypłacone Mu jako pracownikowi świadczenie było odszkodowaniem. Świadczy o tym nie tylko nazwa przyjęta przez strony ugody sądowej, ale również okoliczność, że ugoda sądowa została zawarta na skutek wniesionego przez Stronę (pracownika) pozwu o odszkodowanie z tytułu nieuzasadnionego rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.
Ze stanu faktycznego wniosku wynika bowiem jednoznacznie, że to pracodawca Strony rozwiązał umowę o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 K.p., tj. z uwagi na rażące naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych. Natomiast powoływana przez organ okoliczność, iż w ugodzie sądowej został zmieniony sposób rozwiązania umowy o pracę na rozwiązanie umowy za porozumieniem stron, nie ma znaczenia prawnego dla zastosowania art. 21 ust.1 pkt 3 ustawy o PIT.
Dotyczy to także argumentu organu, że wysokość świadczenia została określona w wyniku negocjacji stron, mając za punkt wyjścia wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy. Tym samym organ w istocie przyznaje, że zasady przyznania Stronie odszkodowania w zawartej przez Nią ugodzie sądowej wynikały wprost z przepisów K.p. dział drugi rozdział II Oddział 6 regulujących uprawnienia pracownika w razie niezgodnego z prawem rozwiązania przez pracodawcę umowy o pracę bez wypowiedzenia.
Sąd nie uznaje za prawidłowe stanowiska organu, że w sprawie nie mamy do czynienia z odszkodowaniem, o którym mowa w art.21 ust.1 pkt 3 ustawy o PIT, gdyż w zawartej ugodzie sądowej nie doszło do stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy dotyczących rozwiązywania umów o pracę.
Zauważyć należy, że źródłem odszkodowania przyznanego w ugodzie sądowej zawartej przez Skarżącego był niewątpliwie art. 56 K.p. a zasady ustalania tego odszkodowania reguluje art. 57 § 2 K.p. Przepisy te normują uprawnienia pracownika w razie niezgodnego z prawem (pogrubienie Sądu) rozwiązania przez pracodawcę umowy o pracę bez wypowiedzenia.
Stanowisko to jest zgodne z treścią wniosku, w którym Strona wyjaśniła, że w związku z tym, że ewentualne przywrócenie do pracy było jednoznaczne z wyrównaniem wynagrodzenia za okres pozostawania bez pracy, wartość ugody sądowej stanowiła w istocie część kwoty, którą Strona by otrzymała pracując na swoim stanowisku pracy przez cały ten okres zatrudnienia. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 20.10.2020 r. (sygn. akt II FSK 1519/18, CBOSA) okoliczność, że ugoda sądowa stanowi ugodę w rozumieniu art. 917 k.c. nie może stanowić negatywnej przesłanki zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT. Przeciwnie, zawarcie ugody sądowej stanowi wprost o dopuszczalności zwolnienia podatkowego wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g) ustawy o PIT.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 17.11.1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1568, dalej: k.p.c.) w sprawach, w których zawarcie ugody jest dopuszczalne, sąd dąży w każdym stanie postępowania do ich ugodowego załatwienia, w szczególności przez nakłanianie stron do mediacji. Jednocześnie trzeba mieć na uwadze, że Sąd pod którego nadzorem jest zawierana ugoda może ocenić i ocenia, czy jest ona zgodna z prawem, z zasadami współżycia społecznego oraz czy nie zmierza do obejścia prawa.
Przedstawione wyżej przesłanki, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowią aksjologiczne uzasadnienie dla objęcia tego rodzaju odszkodowań (opartych na ugodzie sądowej) zwolnieniem przedmiotowym, oczywiście przy spełnieniu pozostałych ustawowych warunków zwolnienia. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do braku spójności systemu prawa; z jednej strony ustawodawca zachęca do ugodowego załatwianie sporów, z drugiej strony wyklucza uzyskanie określonej preferencji podatkowej z tego tylko względu, że strony zawarły ugodę sądową.
W świetle dotychczasowych uwag, zdaniem tutejszego Sądu, za uprawniony należy uznać pogląd, że nie sposób przypisać przedmiotowemu świadczeniu o charakterze odszkodowawczym innego znaczenia niż odszkodowanie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT.
Warto podkreślić, że ze spornym odszkodowaniem nie wiąże się żadne (a w szczególności ekwiwalentne) świadczenie Strony (pracownika) względem pracodawcy. Przez cały czas pozostawania bez pracy, poszkodowany (jak wynika z przytoczonego zwrotu) nie pozostawał w stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą.
Reasumując, zasadny jest, podniesiony w skardze, zarzut Strony dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez dokonanie przez DKIS niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu art. 21 ust.1 pkt 3 ustawy o PIT. Zdaniem Sądu organ błędnie uznał w zaskarżonej interpretacji, że przepis ten – regulujący zwolnienie przedmiotowe od podatku dochodowego od osób fizycznych - nie ma zastosowania w okolicznościach stanu faktycznego opisanego przez Skarżącego we wniosku o interpretację.
Sąd uznał za niezasadny podniesiony w skardze zarzut naruszenie art. 21 ust.1 pkt 3b ustawy o PIT. Zgodnie z tym przepisem wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień: a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
W ocenie Sądu, przepis ten nie znajduje zastosowania w okolicznościach sprawy, z uwagi na to, że w sprawie znajduje zastosowanie zwolnienie uregulowane w art. 21 ust.1 pkt 3 ustawy o PIT. Należy wskazać, że wyłączenie z opodatkowania w oparciu o art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT nie dotyczy odszkodowania wynikającego z przepisów prawa, w tym z przepisów K.p. Wynika to z konstrukcji przepisu, który w swej treści odwołuje się do "innych odszkodowań lub zadośćuczynień otrzymanych na podstawie wyroku lub ugody sądowej", a art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT dotyczy odszkodowań/zadośćuczynień mających swoje źródło w przepisach prawa w tym prawa pracy (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 9.11.2021 r. sygn. akt I SA/Wr 385/21, CBOSA).
Stanowisko takie jest utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych. W wyroku z dnia 27.05.2021 r. sygn. akt II FSK 3420/18 (CBOSA) NSA wyraził pogląd, że inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT obejmują każde odszkodowanie lub zadośćuczynienie, a nie tylko te, które wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw. Pojęcie "innych odszkodowań lub zadośćuczynień" należy rozumieć jako odszkodowania lub zadośćuczynienia niewymienione w poprzednich jednostkach redakcyjnych i obejmujące szerszy pojęciowo zakres, wykraczający poza regulacje przyjęte w k.c.
Analizując opisany we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej opisu stanu faktycznego Sąd doszedł do przekonania, że źródłem zawartej ugody sądowej i wynikającego z niej odszkodowania są właśnie przepisy prawa pracy. Mianowicie Strona wobec rozwiązania z nią przez pracodawcę umowy o pracę w trybie art. 52 § 1 pkt 1 K.p. skorzystała z przewidzianej przez przepisy K.p. drogi odwoławczej do Sądu Pracy, o której mowa w Oddziału 6 - co wynika wprost ze stanu faktycznego przedstawionego przez Skarżącego. Opisany we wniosku o wydanie interpretacji pozew Strony jest realizacją uprawnień regulowanych ww. przepisami K.p. To że powód i pozwany przed sądem pracy zawarli ugodę i ustalili stosowną kwotę odszkodowania nie zmienia charakteru tej kwoty - pozostającej ona w bezpośrednim związku z rozwiązaniem umowy o pracę oraz jej podstawą (źródła) - przepisami K.p., albowiem w przypadku odszkodowania o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT.
W konsekwencji, skoro ustalona ugodą sądową kwota odszkodowania ma swoje źródło w przepisach K.p., to Skarżący nie mógł skorzystać ze zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT.
Odnosząc się do zarzutów procesowych, wskazać należy, że z treści skargi w przedmiotowej sprawie wynika, że art. 121 § 1 O.p. miał zostać naruszony w związku z niewłaściwą oceną co do zastosowania przepisu prawa materialnego tj. art. 21 ust.1 pkt 3 ustawy o PIT. Powyższe spowodowane było nieuwzględnieniem przez DKIS w zaskarżonej interpretacji orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczących spornego zagadnienia prawnego. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że zasada wyrażona w art. 121 § 1 O.p. tj. zasada, zgodnie z którą, postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów, zobowiązuje organ do działania zgodnie z obowiązującym prawem (por. przykładowo wyrok WSA w Białymstoku z dnia 11.11.2005 r. sygn. akt: I SA/Bk 72/05, CBOSA).
Zatem, wobec naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego, poprzez niewłaściwą ocenę co do zastosowania tego przepisu prawa materialnego, Sąd uznaje, że jednocześnie zostały naruszone wskazane wprost w skardze przepisy art. 121 § 1 O.p.
W ocenie Sądu, wbrew stanowisku Skarżącego, w sprawie niniejszej nie doszło natomiast do naruszenia przytoczonych w skardze przepisów art. 14c § 1 i § 2 O.p. Organ przedstawił swoje stanowisko w zaskarżonej interpretacji, które uzasadnił oraz odniósł się do stanowiska Wnioskodawcy. Odrębną kwestią jest to, że tut. Sąd nie podzielił tego stanowiska uznając, że DKIS dokonał niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego, o czym było powyżej. Wadliwość zaskarżonej interpretacji ujawnia się zatem przede wszystkim w aspekcie naruszenia przepisów prawa materialnego (w tym zakresie zatem naruszenie przepisów postępowania mogłoby mieć co najwyżej charakter wtórny).
Z powyższych przyczyn Sąd, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej interpretacji indywidualnej w całości (pkt I wyroku).
Wydając ponowną interpretację przepisów prawa podatkowego organ zobowiązany jest do uwzględnienia oceny prawnej dokonanej przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku.
W punkcie II wyroku Sąd na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz Skarżącej zwrot kosztów postępowania w kwocie 200 zł, obliczonej jako wpis od skargi (200 zł).

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę