I SA/Wr 880/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem skargi była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) odmawiająca rozłożenia na raty zaległości podatkowych z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych. Organ I instancji (Naczelnik Urzędu Skarbowego - NUS) pierwotnie rozłożył zaległość na raty, uznając ważny interes podatnika, mimo że sytuacja finansowa strony była trudna, ale stabilna, z dochodem z renty pokrywającym bieżące wydatki. Po uchyleniu tej decyzji przez DIAS z powodu nieprawidłowego określenia przedmiotu postępowania i niewyczerpującej analizy, NUS ponownie rozpatrzył sprawę i odmówił rozłożenia na raty, uznając, że choć istnieje ważny interes podatnika, to wnioskowany okres spłaty (40 rat po 500 zł) jest zbyt długi. DIAS utrzymał w mocy decyzję NUS, uznając, że nie zachodzi ani ważny interes podatnika, ani interes publiczny, a podatniczka nie ma realnej możliwości spłaty rat. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenie zasad postępowania podatkowego, w szczególności zasady zaufania do organów (art. 121 § 1 o.p.) i zasady przekonywania (art. 124 § 1 o.p.). Sąd podkreślił, że organy podatkowe dwukrotnie zmieniały swoje rozstrzygnięcie przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym, nie wyjaśniając wystarczająco motywów tej zmiany. Wadliwe uzasadnienia decyzji obu instancji, w tym brak rozważań DIAS odnośnie do zasady zakazu orzekania na niekorzyść strony odwołującej się (art. 234 o.p.) oraz zbyt wąskie rozumienie pojęcia ważnego interesu podatnika, stanowiły podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasad postępowania podatkowego, w szczególności zasady zaufania i przekonywania, oraz zasady orzekania na niekorzyść strony odwołującej się. Wyjaśnienie pojęcia ważnego interesu podatnika.
Dotyczy spraw o rozłożenie zaległości podatkowych na raty, gdzie organy podatkowe zmieniają swoje stanowisko bez wystarczającego uzasadnienia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organy podatkowe naruszyły zasadę zaufania do organów państwa (art. 121 § 1 o.p.) oraz zasadę przekonywania (art. 124 § 1 o.p.) poprzez dwukrotną zmianę rozstrzygnięcia w sprawie wniosku o rozłożenie zaległości podatkowych na raty, przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym, bez wystarczającego uzasadnienia zmiany stanowiska?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organy podatkowe naruszyły te zasady, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wadliwe uzasadnienia decyzji obu instancji, w tym brak wyjaśnienia motywów zmiany stanowiska przez organ I instancji oraz brak rozważań DIAS odnośnie do art. 234 o.p. i zbyt wąskie rozumienie pojęcia ważnego interesu podatnika, stanowiły podstawę do uchylenia decyzji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zmienność rozstrzygnięć organów podatkowych przy tym samym stanie faktycznym i prawnym, bez należytego uzasadnienia, narusza zasadę zaufania. Podobnie, brak jasnego wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek decyzyjnych narusza zasadę przekonywania. W szczególności, organ I instancji zmienił swoje stanowisko co do uwzględnienia wniosku o raty, a DIAS dokonał odmiennej oceny przesłanki ważnego interesu podatnika, nie rozważając przy tym skutków orzekania na niekorzyść strony.
Jak należy interpretować pojęcie "ważnego interesu podatnika" w kontekście rozkładania zaległości podatkowych na raty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pojęcie ważnego interesu podatnika nie może być utożsamiane jedynie z nadzwyczajnymi sytuacjami lub zdarzeniami losowymi, ale powinno uwzględniać również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość jego dochodów i wydatków. Organ podatkowy musi indywidualnie ocenić tę przesłankę w każdej sprawie.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że DIAS zbyt wąsko zinterpretował pojęcie ważnego interesu podatnika, ograniczając je do sytuacji nadzwyczajnych. Podkreślono, że pojęcie to ma szersze znaczenie i obejmuje także bieżącą sytuację finansową podatnika, co powinno być szczegółowo analizowane i uzasadniane przez organ.
Czy organ odwoławczy może wydać decyzję na niekorzyść strony odwołującej się, jeśli nie rozważył tej kwestii w uzasadnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy powinien rozważyć, czy jego odmienna ocena od oceny organu pierwszej instancji nie stanowi orzeczenia na niekorzyść strony, zgodnie z art. 234 o.p.
Uzasadnienie
Sąd zauważył, że DIAS dokonał odmiennej oceny przesłanki ważnego interesu podatnika niż NUS, co doprowadziło do odmowy przyznania rat, podczas gdy NUS je przyznał. W uzasadnieniu decyzji DIAS brak było rozważań, czy taka zmiana nie narusza zakazu orzekania na niekorzyść strony odwołującej się.
Przepisy (14)
Główne
o.p. art. 67a § 1
Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy, na wniosek podatnika, może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym.
t. j. art. 67a § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, uchylając je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
o.p. art. 121 § 1
Ordynacja podatkowa
Postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
o.p. art. 124
Ordynacja podatkowa
Organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu.
o.p. art. 210 § 1
Ordynacja podatkowa
Decyzja administracyjna zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne.
o.p. art. 210 § 4
Ordynacja podatkowa
Uzasadnienie prawne decyzji zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
t. j. art. 121 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
t. j. art. 124
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
t. j. art. 210 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
t. j. art. 210 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, rozpoznając ponownie sprawę, jest związany wykładnią prawa dokonaną w orzeczeniu sądu wyższej instancji.
p.p.s.a. art. 234
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że przepisy szczególne dopuszczają taką możliwość.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez organy podatkowe zasady zaufania do organów państwa (art. 121 § 1 o.p.) i zasady przekonywania (art. 124 § 1 o.p.) poprzez dwukrotną zmianę rozstrzygnięcia przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym, bez wystarczającego uzasadnienia. • Wadliwe uzasadnienia decyzji organów obu instancji, w tym brak rozważań DIAS odnośnie do art. 234 o.p. i zbyt wąskie rozumienie pojęcia ważnego interesu podatnika.
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. • Organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy. • Zmienność rozstrzygnięć podejmowanych przez organy podatkowe, przy tym samym stanie faktycznym i prawnym, narusza zasadę zaufania. • Pojęcia ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z jego trudną sytuacją materialną. • Organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się.
Skład orzekający
Dagmara Dominik-Ogińska
przewodniczący
Łukasz Cieślak
sprawozdawca
Piotr Kieres
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad postępowania podatkowego, w szczególności zasady zaufania i przekonywania, oraz zasady orzekania na niekorzyść strony odwołującej się. Wyjaśnienie pojęcia ważnego interesu podatnika."
Ograniczenia: Dotyczy spraw o rozłożenie zaległości podatkowych na raty, gdzie organy podatkowe zmieniają swoje stanowisko bez wystarczającego uzasadnienia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa ilustruje, jak ważne są zasady postępowania podatkowego i jak ich naruszenie przez organy może prowadzić do uchylenia decyzji. Pokazuje również, jak sądy interpretują pojęcie 'ważnego interesu podatnika'.
“Organy podatkowe zmieniły zdanie ws. rat? Sąd: To narusza zaufanie!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.