I SA/Wr 841/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA we Wrocławiu oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Celnej o wymierzeniu opłaty manipulacyjnej dodatkowej, uznając, że postępowanie celne może toczyć się równolegle z postępowaniem karno-skarbowym, nawet jeśli skutkuje to potencjalnym podwójnym ukarananiem.
Skarżący R.W. kwestionował decyzję Dyrektora Izby Celnej o wymierzeniu opłaty manipulacyjnej dodatkowej za niezgłoszenie części towaru do odprawy celnej. Podnosił, że postępowanie celne powinno zostać zawieszone lub umorzone ze względu na równoległe postępowanie karno-skarbowe, w którym dobrowolnie poddał się karze i orzeczono przepadek przedmiotów. Sąd uznał, że postępowanie celne może toczyć się niezależnie od karno-skarbowego, a przepis art. 15 § 2 k.k.s. nie stanowi przeszkody do prowadzenia obu postępowań, choć może skutkować wygaśnięciem obowiązku uiszczenia należności publicznoprawnych.
Przedmiotem sprawy była skarga R.W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego o wymierzeniu opłaty manipulacyjnej dodatkowej w związku z ujawnieniem w wyniku rewizji celnej niezgłoszonej części towaru (171 par spodni damskich). Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, w tym art. 276 § 2 Kodeksu celnego w związku z art. 15 § 2 Kodeksu karnego skarbowego oraz art. 2 Konstytucji RP, wskazując na zasadę państwa prawa i unikanie podwójnego karania. Podkreślał, że w postępowaniu karno-skarbowym dobrowolnie poddał się karze, orzeczono grzywnę oraz przepadek przedmiotów, co zgodnie z art. 15 § 2 k.k.s. powinno skutkować wygaśnięciem obowiązku uiszczenia należności publicznoprawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę. Sąd uznał, że opłata manipulacyjna dodatkowa ma charakter należności publicznoprawnej, a nie długu celnego, a jej wymiar następuje w drodze decyzji konstytutywnej. Zgodnie z art. 273 Kodeksu celnego, postępowanie karne skarbowe nie stanowi przeszkody do prowadzenia postępowania celnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Sąd stwierdził, że art. 15 § 2 k.k.s. nie jest takim przepisem szczególnym, a jedynie reguluje skutki orzeczenia o przepadku. Choć zasada 'non bis in idem' jest fundamentalna, sąd uznał, że postępowania celne i karno-skarbowe mogą toczyć się równolegle. Sąd podkreślił, że decyzja organu celnego została wydana przed orzeczeniem sądu o przepadku, a jej wykonanie mogło być niemożliwe po orzeczeniu przepadku, co skarżący mógł podnieść w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, postępowanie celne może być prowadzone równolegle z postępowaniem karno-skarbowym, ponieważ art. 273 Kodeksu celnego nie stanowi przeszkody, a art. 15 § 2 k.k.s. nie jest przepisem szczególnym nakazującym zawieszenie jednego z postępowań.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 273 Kodeksu celnego pozwala na prowadzenie obu postępowań jednocześnie. Opłata manipulacyjna dodatkowa jest należnością publicznoprawną, a jej wymiar następuje w drodze decyzji. Art. 15 § 2 k.k.s. reguluje skutki orzeczenia o przepadku, ale nie blokuje prowadzenia postępowania celnego. Choć zasada 'non bis in idem' jest ważna, w tym przypadku nie stanowi przeszkody do prowadzenia odrębnych postępowań przez różne organy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 273
Kodeks celny
k.c. art. 276 § § 2
Kodeks celny
k.k.s. art. 15 § § 2
Kodeks karny skarbowy
p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.c. art. 39
Kodeks celny
k.c. art. 3 § § 1 pkt 8
Kodeks celny
k.c. art. 3 § § 1 pkt 2
Kodeks celny
k.c. art. 2 § § 2
Kodeks celny
k.k.s. art. 15 § § 1
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 15 § § 3
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 31 § § 3 pkt 2
Kodeks karny skarbowy
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 33
p.s.a. art. 145-150
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § § 1
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 276 § 2 Kc w zw. z art. 15 § 2 kks oraz w związku z art. 2 KRP poprzez wymierzenie opłaty manipulacyjnej dodatkowej stanowiącej sankcję administracyjną w sytuacji, gdy orzeczono dobrowolne poddanie się karze i przepadek przedmiotów, co narusza zasadę państwa prawa i prowadzi do podwójnego karania. Naruszenie art. 120, 121, 122 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 i art. 276 § 2 Kodeksu celnego poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i ustalenia prawdy obiektywnej. Naruszenie art. 180 § 1 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 i art. 276 § 2 Kodeksu celnego poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w tym faktu wszczęcia postępowania karno-skarbowego i okoliczności związanych z dobrowolnym poddaniem się karze.
Godne uwagi sformułowania
opłata manipulacyjna dodatkowa jest obligatoryjna i nie pozostaje w zakresie uznania organu celnego postępowanie celne jest postępowaniem odrębnym od postępowania karnego skarbowego nie można być dwukrotnie karanym za ten sam czyn art. 15 § 2 k.k.s. ma na celu uniknięcie dublowania sankcji w postaci przepadku przedmiotu i obowiązku uiszczenia należności publicznoprawnej
Skład orzekający
Anna Moskała
przewodniczący
Krystyna Anna Stec
członek
Anetta Chołuj
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Możliwość prowadzenia postępowań celnych i karno-skarbowych równolegle oraz interpretacja art. 15 § 2 k.k.s. w kontekście opłaty manipulacyjnej dodatkowej."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego przepisu Kodeksu celnego i jego relacji z Kodeksem karnym skarbowym. Orzeczenie o przepadku nie zawsze jest obligatoryjne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy potencjalnego podwójnego karania za ten sam czyn, co jest zagadnieniem budzącym zainteresowanie prawników i podatników. Interpretacja przepisów celnych i karno-skarbowych w kontekście zasady 'non bis in idem' jest istotna praktycznie.
“Czy można być dwukrotnie karanym za ten sam czyn? Sąd rozstrzyga spór między prawem celnym a karnym skarbowym.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wr 841/03 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2005-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-03-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj /sprawozdawca/
Anna Moskała /przewodniczący/
Krystyna Anna Stec
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne
Celne prawo
Sygn. powiązane
I GSK 2768/05 - Wyrok NSA z 2006-08-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
art. 273, art. 276
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.
Dz.U. 1999 nr 83 poz 930
art. 15 par. 2
Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Aministracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Anna Moskała, Sędziowie Sędzia NSA - Krystyna Anna Stec, Asesor WSA - Anetta Chołuj (sprawozdawca), Protokolant Ewa Bogulak, po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej oddala skargę.
Uzasadnienie
2
Uzasadnienie
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Z. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymierzenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej w wysokości [...].
W dniu 19 grudnia 2002 r. w Oddziale Celnym w S. Pan R. W. zgłosił w formie zgłoszenia ustnego towar w postaci 120 par spodni damskich o łącznej wartości [...] oraz dołączył do tego zgłoszenia rachunek.
W wyniku przeprowadzonej rewizji celnej pojazdu ujawniono, iż w rzeczywistości w samochodzie znajdują się nie zgłoszone do odprawy celnej spodnie damskie. Różnica pomiędzy towarem przedstawionym do odprawy a ujawnionym wyniosła [...] par spodni damskich. Po ujawnieniu nie zgłoszonych spodni Pan R. W. okazał rachunki na pozostałą nie zgłoszoną część towaru należącą do niego. Według przedstawionych rachunków wartość przedmiotowych [...] par spodni wynosiła [...]. W związku z nie zgłoszeniem całości towaru decyzją z dnia 19 grudnia 2002 r., Naczelnik Urzędu Celnego w Z., działając na podstawie art.276 §2 ustawy Kodeks celny, wymierzył Panu R. W. opłatę manipulacyjna dodatkową. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż w przypadku stwierdzenia równicy między towarem przedstawionym a ujawnionym wymiar opłaty manipulacyjnej dodatkowej jest obligatoryjny i nie pozostaje w zakresie uznania organu celnego.
Od powyższej decyzji Pan R. W. reprezentowany przez pełnomocnika złożył odwołanie, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie postępowania. Odwołujący się zarzucił organowi celnemu, że naruszył przepisy prawa procesowego w postaci art. 276 § 2 Kodeksu celnego w związku z art. 2 Konstytucji RP poprzez wymierzenie opłaty manipulacyjnej dodatkowej w kwocie [...]. Odwołujący powołał się na wyrok TK z dnia 29.04.1998 r., w którym TK odnosząc się do przepisów o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego orzekł, że stosowanie wobec tej samej osoby, za ten sam czyn sankcji administracyjnej i odpowiedzialności za wykroczenia skarbowe narusza zasadę państwa prawa wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP, który to wyrok w drodze analogi należy zastosować do niniejszej sprawy. W odwołaniu stwierdzono ponadto, że w przedmiotowej decyzji błędnie ustalono wartość celną towaru w postaci spodni damskich.
Decyzją z dnia [...], wydaną po rozpatrzeniu odwołania strony, Dyrektor Izby Celnej we W. utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne orzeczenie.
W" uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ drugiej instancji odwołał się do postanowień art. 276 § 2 Kodeksu celnego wywodząc, iż po myśli tego przepisu,
Sygn. akt 3 I SA/Wr 841/03
3
od osoby, o której mowa w art. 39 Kodeksu, pobiera się opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości wartości towaru odpowiadającej różnicy, w sytuacji, gdy - po pierwsze - organ celny stwierdzi rozbieżność pomiędzy danymi wynikającymi z dokumentów odnoszących się do towaru a stanem faktycznym, po drugie zaś - gdy ujawnienie tych rozbieżności nastąpi w wyniku rewizji celnej.
Dyrektor Izby Celnej podzielił więc stanowisko organu pierwszej instancji, iż w rozpatrywanym przypadku organ celny wykazał, w rewizji celnej różnicę pomiędzy towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej. Dawało to podstawę do zastosowania art.276 § 2 Kodeksu celnego i dokonania wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej, którą wymierzono, po myśli wskazanego wyżej przepisu, w wysokości wartości towaru odpowiadającego różnicy - a więc w wysokości wartości 171 par ww. towaru.
Organ odwoławczy zwrócił dalej uwagę, że osobą zobowiązaną do zapłaty opłaty manipulacyjnej dodatkowej jest osoba, o której mowa w art39 Kodeksu celnego - tj. osoba, która wprowadziła towar na polski obszar celny lub która przejęła odpowiedzialność za ten towar po jego wprowadzeniu. Tym samym należy przyjąć, iż Pan R. W. dokonując wprowadzenia nie zgłoszonej części towaru w postaci spodni damskich na polski obszar celny, wypełnił znamiona art.39 Kodeksu celnego oraz 276 § 2 Kodeksu celnego.
Jednocześnie Dyrektor Izby Celnej we W. uznał za nieuzasadnione zarzuty zawarte w odwołaniu. Zdaniem organu z art. 273 Kodeksu celnego wynika, że postępowanie celne jest postępowaniem odrębnym od postępowania karnego skarbowego. Skutkiem tego, ustalenia poczynione w ramach postępowania karnego skarbowego nie mogą przesądzać wyników postępowania celnego zwłaszcza, że postępowanie celne prowadzone jest w oparciu o przepisy prawa celnego odmienne od uregulowań Kodeksu karnego skarbowego.
Ponadto zauważył, iż w opłacie manipulacyjnej dodatkowej wymierzonej na podstawie przepisu art. 276 §2 kodeksu celnego można dopatrywać się szczególnego rodzaju sankcji za niedopełnienie obowiązku celnego, przy czym jednoznaczne brzmienie tego przepisu nakazuje organom celnym pobieranie tej opłaty w każdym przypadku stwierdzenia, iż zachodzą przesłanki, o których ów przepis mówi.
Odnosząc się do zarzutu błędnego określenia wartości celnej ujawnionego towaru przez organ celny i w konsekwencji naliczenie przez to zbyt dużej opłaty manipulacyjnej dodatkowej - organ drugiej instancji nie podzielił stanowiska odwołującej się Strony w powyższej kwestii. Ujawniona przez organ celny różnica wiąże się z wystąpieniem zupełnie innej ilości towaru niż zadeklarowanej temu organowi. Różnicą w niniejszej sprawie jest, więc partia ujawnionych niezgłoszonych spodni damskich w ilości 171 par. A skoro tak, Naczelnik Urzędu Celnego w Z. prawidłowo obliczył opłatę manipulacyjną dodatkową uwzględniając całą wartość tego "dodatkowego"
Sygn. akt 3 I SA/Wr 841/03 4
towaru wynikającą z przedstawionych przez Pana R. W. rachunków.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem organu celnego Pan R. W. działając przez pełnomocnika złożył do Naczelnego Administracyjnego skargę, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Z., zarzucając:
I. naruszenie przepisów prawa procesowego art. 276 § 2 Kc w zw. z art. 15 §2
kks oraz w związku z art. 2 KRP poprzez wymierzenie opłaty manipulacyjnej
dodatkowej stanowiącej sankcję administracyjną sytuacji gdy Sąd Rejonowy w
Z. postanowieniem z dnia 28.02.2003 r. udzielił skarżącemu zezwolenia
na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności i orzekł karę grzywny w kwocie
[...] oraz przepadek na rzecz Skarbu Państwa przedmiotów
przestępstwa, co zgodnie z art. 15 § 2 k.k.s. skutkuje wygaśnięciem obowiązku
uiszczenia należności publicznoprawnych dotyczących tych przedmiotów przez
R. W., który to przepis ma na celu uniknięcie dublowania
sankcji w postaci przepadku przedmiotu i obowiązku uiszczenia należności
publicznoprawnej, co narusza zasadę państwa prawa wyrażoną w powołanym
art. 2 Konstytucji RP,
II. naruszenie art. 120, art. 121, art. 122 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262
i art. 276 § 2 Kodeksu cywilnego albowiem zaniechano podjęcia wszelkich
niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu
faktycznego i wyjaśnienia sprawy w sposób budzący zaufanie do organu, a tym
samym nie zrealizowanie zasady dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej
albowiem organ wydający decyzją poprzestał jedynie na literalnym brzmieniu
przepisu dotyczącego opłaty manipulacyjnej dodatkowej i uznał, iż wymiar tej
opłaty następuje niezależnie od winy strony, w sytuacji gdy opłata ta jest typową sankcję administracyjną a zatem zachowanie podmiotu, na którym spoczywa obowiązek uiszczenia takiej sankcji, musi - z istoty działania o charakterze sankcyjnym - stanowić zachowanie zasługujące na ukaranie co niewątpliwie wymaga przeprowadzenia postępowania w tym zakresie,
III. naruszenie art. 180 § 1 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262
i art. 276 § 2 Kodeksu cywilnego poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia
całego materiału dowodowego celem przeprowadzenia postępowania
wyjaśniającego w sposób wyczerpujący, poprzez pominięcie :
a) faktu, iż w przedmiotowej sprawie wszczęte zostało postępowanie karne
skarbowe przeciwko R. W., którego wynik mógł mieć
wpływ na wynik postępowania odwoławczego w przedmiocie wymiaru opłaty
manipulacyjnej,
b) okoliczności wskazanych przez stronę w piśmie z dnia 18.02.2003 r., a
mianowicie iż w przedmiotowej sprawie z wniosku finansowego organu
dochodzenia - Urzędu Celnego we W. udzielone zostało R.
W. zezwolenie na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności i obok orzeczonej kary grzywny w kwocie [...] oraz zryczałtowanej równowartości
Sygn. akt 3 I SA/Wr 841/03 5
kosztów postępowania został orzeczony przepadek na rzecz Skarbu Państwa przedmiotów przestępstwa, co w konsekwencji doprowadziło do podwójnego ukaranie tej samej osoby za ten sam czyn.
W ocenie pełnomocnika skarżącego organ II Instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniósł się do wskazanego w powołanym piśmie art. 15 § 2 k.k.s., który to przepis ma na celu unikniecie dublowania sankcji w postaci przepadku przedmiotu i obowiązku uiszczenia należności publicznoprawnej. Brak reakcji w tym zakresie doprowadził do wskazanego już nieuzasadnionego podwójnego ukaranie tej samej osoby za ten sam czyn, co stanowi naruszenie zasady państwa prawa wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP.
Zdaniem skarżącego art. 15 § 2 k.k.s. ma charakter lex specialis wobec normy art. 276 § 2 Kodeksu celnego, o którym przepisie szczególnym stanowi art. 273 Kodeksu celnego.
Skarżący powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29.04.1998 r. NK 17/97 opubl. OTK 1998/3/30 dotyczący przepisów ustawy z dnia 08.01.1993 r. - o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, w uzasadnieniu którego wskazane zostało, że regulacja prawna odpowiedzialności administracyjnej strony powinna uwzględniać interes ukaranego a kumulacja odpowiedzialności administracyjnej i odpowiedzialności za wykroczenia karno skarbowe stanowi wyraz nadmiernego fiskalizmu i nie uwzględnia interesu ukaranego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Ze względu na dokonaną reformę sądownictwa administracyjnego wymaga wyjaśnienia, że od dnia 1 stycznia 2004 r. skarga podlegała już rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako miejscowo i rzeczowo właściwy. Uwzględniając dyspozycję art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), Sąd zobowiązany był stosować przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), powoływanej w dalszych rozważaniach - w skrócie - jako p.s.a.
Po myśli art. 3 § l powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy).
Sygn. akt 3 I SA/Wr 841/03 6
W ocenie Sądu kontrolowana decyzja nie uchybia prawu, stąd zawarty i skardze wniosek ojej uchylenie nie zasługiwał na uwzględnienie.
W sprawie ze skargi R. W. nie budzą wątpliwości: fakt stwierdzonej w wyniku rewizji celnej nadwyżki towaru wprowadzonego na polski obszar celny w stosunku do towaru przedstawionego w zgłoszeniu celnym, ilość i rodzaj tego towaru oraz wysokość wymierzonej z tego tytułu. opłaty manipulacyjnej dodatkowej, o której mowa w art. 276 § 2 Kodeksu celnego. Istotą sporu jest natomiast zagadnienie ustalenia, czy organy celne mogły wydać decyzję wymierzającą opłatę manipulacyjną dodatkową w sytuacji, gdy w trakcie prowadzonego postępowania celnego zostały powiadomione przez stronę o toczącym się równolegle postępowaniu karno - skarbowym, w którym strona zgłosiła wniosek o dobrowolne poddanie się karze.
Podstawą rozstrzygnięcia decyzji organów celnych był przepis art. 276 § 2 Kodeksu celnego, który stanowi, że jeżeli po przedstawieniu towaru organ celny wykaże różnicę między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej, to od osoby, o której mowa w art. 39, pobiera się opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości wartości towaru odpowiadającego różnicy.
Poza sporem pozostaje fakt, że organ celny wykazał różnicę między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej i że tym samym spełniony został warunek, od którego ustawodawca uzależnił w analizowanym przepisie obowiązek pobrania opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Kodeks celny zawiera ustawowe definicje należności celnych przywozowych, którymi są cła i inne opłaty związane z przywozem (art. 3 ust. 1 pkt 8), jak również definicję długu celnego w przywozie, którym jest powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności celnych przywozowych (art. 3 ust. 1 pkt 2 zdanie pierwsze) odnoszące się do towarów. Z powyższą definicją związany jest art. 2 § 2 Kodeksu celnego, stanowiący, że wprowadzenie towaru na polski obszar celny powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, jeżeli przepisy prawa, w tym umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej. Oznacza to, że z chwilą wprowadzenia towaru na polski obszar celny powstaje między innymi obowiązek zapłaty cła i opłat związanych z przywozem, chyba że przepisy prawa stanowią inaczej. Takim odrębnym uregulowaniem jest między innymi przepis przewidujący obowiązek pobrania opłaty manipulacyjnej dodatkowej, ale nie z chwilą wprowadzenia towaru na polski obszar celny, lecz z chwilą dokonania przez organ czynności zakończonych określonym rezultatem (por. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2002r. sygn. akt I SA/Lu 1048/01 ONSA 2003/3/97).
Artykuł 276 § 2 kodeksu celnego wymaga, aby po przedstawieniu towaru organ celny wykazał w wyniku rewizji celnej (a nie innej czynności) różnicę między towarem przedstawionym a ujawnionym. Jest to więc szczegółowo opisany stan faktyczny, z którym ustawodawca wiąże skutki prawne . W tej
Sygn. akt 3 I SA/Wr 841/03 7
sytuacji można przyjąć, że opłata manipulacyjna dodatkowa, pobrana na podstawie art. 276 §2 ustawy Kodeks celny, nie jest należnością, celną przywozową w rozumieniu art. 3 § 1 pkt 8 tej ustawy, a w związku z tym nie stanowi długu celnego w przywozie, określonego w jej art. 3 § 1 pkt 2, lecz jest należnością publicznoprawną.
Zatem decyzja w sprawie pobrania opłaty manipulacyjnej dodatkowej, ma charakter konstytutywny, bowiem obowiązek jej uiszczenia nie powstaje z mocy prawa, lecz powstaje dopiero w wyniku wydania decyzji związanej ze szczegółowo opisanym stanem faktycznym przez ustawodawcę w art. 276 § 2 Kodeksu celnego.
W myśl art. 273 Kodeksu celnego prowadzenie postępowania karnego skarbowego lub postępowania karnego nie stanowi przeszkody do prowadzenia postępowania na podstawie przepisów niniejszej ustawy, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W rozpoznawanej sprawie brak jest przepisu szczególnego, który wskazywałby przeszkodę do prowadzenia postępowania na podstawie ustawy Kodeks celny.
Nie jest przepisem szczególnym - jak podnosi w skardze strona - przepis art. 15 § 2 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. 83, poz. 930 ze zm.- dalej w skrócie k.k.s.), zgodnie z którym "W razie orzeczenia przepadku przedmiotów lub ściągnięcia ich równowartości pieniężnej wygasa obowiązek uiszczenia należności publicznoprawnej dotyczącej tych przedmiotów". Choć generalną zasadą w myśl § 1 art. 15 jest, że "Orzeczenie zapadłe w postępowaniu w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe nie zwalnia od obowiązku uiszczenia należności publicznoprawnej" to jednak w § 2 ustawodawca przewidział wyjątek od reguły zwalniając zobowiązanych z obowiązku uiszczenia należności publicznoprawnych, lecz pod warunkiem zaistnienia orzeczenia o przepadku przedmiotów lub ściągnięcia ich równowartości pieniężnej.
Regulacja zawarta w przepisie art. 15 § 2 k.k.s. uwzględnia interes ukaranego i zapobiega kumulacji odpowiedzialności administracyjnej i odpowiedzialności za wykroczenia karno skarbowe. Należy również zwrócić uwagę na zapis przepisu art. 15 § 3 zgodnie z którym "W razie uiszczenia należności publicznoprawnej sąd może orzec przepadek przedmiotów tylko w warunkach określonych w art. 31 § 3 pkt 2", tj. gdy uiszczono należność publicznoprawną dotyczącą przedmiotów zagrożonych przepadkiem, chyba że należność ta jest niewspółmiernie niska do kwoty równowartości pieniężnej przepadku przedmiotów albo przepadek dotyczy przedmiotów określonych w art. 29 pkt 4 lub które zostały specjalnie przysposobione do popełnienia czynu zabronionego.
Orzeczenie przepadku nie jest obligatoryjne, lecz fakultatywne("może orzec"), a więc zależne jest od oceny celowości takiego orzeczenia.
Jednak treść przepisu art. 15 § 2 k.k.s. nie stanowi przeszkody do prowadzenia postępowania karno skarbowego równolegle z postępowaniem
Sygn. akt 3 I SA/Wr 841/03
8
celnym. Przepis ten dotyczy niejako skutków nałożenia na zobowiązanego należności publicznoprawnych dotyczących przedmiotów, co do których orzeczono przepadek lub ściągnięcie ich równowartości pieniężnej. Nic nie stoi na przeszkodzie, by jednocześnie postępowanie prowadziły i wydały orzeczenie dwa podmioty (organy celne i Sąd), które działają niezależnie od siebie. Kwestią jest realizacja obowiązków wynikających z tych orzeczeń (przepadek przedmiotów i wymierzenie opłaty manipulacyjnej dodatkowej).
Zasadą w prawie jest, że nie można być dwukrotnie karanym za ten sam czyn. Pogląd Dyrektora Izby Celnej, że dobrowolne poddanie się karze uwarunkowane jest uiszczeniem należności celnej a więc nie ma wpływu na możliwość orzeczenia o opłacie i na obowiązek jej zapłaty wynikający z decyzji organu celnego jest nie do zaakceptowania. W sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący w postępowaniu karno skarbowym zapłacił jedynie karę grzywny w kwocie 300zł oraz koszty postępowania 63,33 zł (k.21 akt adm.). A więc spełnione zostały warunki do uznania że dopuszczalne było poddanie się karze w sprawie karno skarbowej. Nie ciążył na nim natomiast obowiązek uiszczenia innych należności publicznoprawnych. Sąd natomiast orzekając o dobrowolnym poddaniu się karze, równocześnie mając na względzie treść art. 31 § 3 pkt 2 k.k.s., orzekł w tej sprawie o przepadku przedmiotów.
Należy też zauważyć, że opłata manipulacyjna dodatkowa wymierzona zaskarżoną decyzją jest równoważna wartości przedmiotów, o których przepadku orzekł Sąd. Skoro więc regulacja art. 273 Kodeksu celnego i art. 15 k.k.s. nie są konkurencyjne ze sobą i nie do pogodzenia w państwie prawa jest przyjęcie dopuszczalności dwukrotnego karania, to odpowiedzi wymaga w jaki sposób skarżący skutecznie może tego uniknąć. Możliwość taką daje art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który wymienia zarzuty mogące być podniesione w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Niniejsza decyzja odpowiada prawu. Została wydana przed orzeczeniem przez Sąd o przepadku rzeczy, a jej podstawą był przepis art. 276 § 2 Kodeksu celnego. Równoczesne orzekanie różnych organów o różnych kompetencjach w sytuacji, gdy nie ma przepisu, który by nakazywał zawiesić jedno z postępowań, a wręcz odwrotnie mając na uwadze treść art. 273 Kodeksu celnego pozwala na prowadzenie dwóch postępowań jednocześnie, doprowadziło do sytuacji "podwójnego ukarania skarżącego". Skoro ten obowiązek publicznoprawny został zrealizowany przez przepadek przedmiotów, to skarżący będzie miał zarzut w ewentualnym postępowaniu egzekucyjnym gdyby organy takie postępowanie wszczęły.
Za niezasadne uznano również zarzuty pełnomocnika skarżącego dotyczące naruszenia przez organy celne wskazanych w skardze przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, gdyż naruszenia tych przepisów wywodzono z faktu prowadzenia postępowania celnego przy jednoczesnym prowadzeniu postępowania karno skarbowego.
Sygn. akt 3 I SA/Wr 841/03
9
Podsumowując powyższe wywody stwierdzić należy, iż organ celny w zaistniałym stanie faktycznym sprawy, pomimo toczącego się postępowania karno skarbowego mógł prowadzić postępowanie celne i wydać decyzję orzekającą o opłacie manipulacyjnej dodatkowej, jednak na skutek orzeczenia Sądu o przepadku przedmiotów, nie mógł tej decyzji wykonać. Zgodzić się w tym miejscu wypada ze skarżącym, że art. 15 § 2 k.k.s. skutkuje wygaśnięciem obowiązku uiszczenia należności publicznoprawnych dotyczących tych przedmiotów przez R. W., który to przepis ma na celu uniknięcie dublowania sankcji w postaci przepadku przedmiotu i obowiązku uiszczenia należności publicznoprawnej.
Z powołanych względów - na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzeczono jak w sentencji.