I SA/Wr 840/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA we Wrocławiu uchylił postanowienia organów egzekucyjnych, uznając, że egzekucja administracyjna opłat za nielegalny pobór energii elektrycznej wymaga uprzedniego wyroku sądu cywilnego.
Sprawa dotyczyła dopuszczalności egzekucji administracyjnej opłat za nielegalny pobór energii elektrycznej, gdzie skarżący zarzucił, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów formalnych, gdyż brak jest orzeczenia sądu powszechnego stwierdzającego obowiązek zapłaty. Organy egzekucyjne obu instancji uznały zarzut za nieuzasadniony, powołując się na możliwość egzekucji na podstawie taryf. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżone postanowienia, stwierdzając, że spór o należność cywilnoprawną wymaga uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd powszechny, a dopiero jego wyrok może stanowić podstawę do wszczęcia egzekucji administracyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę A. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego. Oba postanowienia uznały za nieuzasadniony zarzut skarżącego dotyczący niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów formalnych, w szczególności braku orzeczenia sądu powszechnego stwierdzającego obowiązek zapłaty za nielegalnie pobraną energię elektryczną. Skarżący argumentował, że podstawą prawną należności powinna być taryfa dla energii elektrycznej, a nie orzeczenie sądu. Organy egzekucyjne powoływały się na przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, które dopuszczały egzekucję na podstawie taryf. Sąd administracyjny, analizując przepisy Prawa energetycznego i ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stanął na stanowisku odmiennym. Stwierdził, że spór o należność cywilnoprawną, jaką jest opłata za nielegalny pobór energii, wymaga uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd powszechny. Dopiero prawomocny wyrok sądu cywilnego może stanowić podstawę do wszczęcia egzekucji administracyjnej. Sąd podkreślił, że taka wykładnia jest zgodna z art. 45 ust. 1 Konstytucji, gwarantującym prawo do sądu. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżone postanowienia obu instancji, uznając, że tytuł wykonawczy nie spełniał wymogów formalnych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, egzekucja administracyjna opłat za nielegalny pobór energii elektrycznej wymaga uprzedniego wyroku sądu powszechnego stwierdzającego obowiązek poniesienia tych należności.
Uzasadnienie
Spór o należność cywilnoprawną, jaką jest opłata za nielegalny pobór energii, wymaga rozstrzygnięcia przez sąd powszechny. Dopiero prawomocny wyrok sądu cywilnego może stanowić podstawę do wszczęcia egzekucji administracyjnej, co jest zgodne z konstytucyjnym prawem do sądu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (6)
Główne
u.p.e.a. art. 27 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Tytuł wykonawczy musi spełniać wymogi formalne, w tym wskazywać podstawę prawną prowadzenia egzekucji. W przypadku opłat za nielegalny pobór energii, podstawą tą musi być wyrok sądu cywilnego.
p.e. art. 57 § 1
Ustawa - Prawo energetyczne
W przypadku nielegalnego pobierania energii, przedsiębiorstwo energetyczne może pobierać opłaty w wysokości określonej w taryfach lub dochodzić odszkodowania na zasadach ogólnych.
p.e. art. 57 § 2
Ustawa - Prawo energetyczne
Opłaty za nielegalnie pobraną energię podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ale wymaga to uprzedniego wyroku sądu cywilnego.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 33 § 10
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Niespełnienie wymogów określonych w art. 27 stanowi podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zaskarżona decyzja lub postanowienie winno ulec uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego mające wpływ na wynik sprawy.
k.p.c. art. 2 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Domniemanie drogi sądowej w sprawach cywilnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Tytuł wykonawczy wystawiony przez przedsiębiorstwo energetyczne za nielegalny pobór energii elektrycznej nie spełnia wymogów formalnych określonych w art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeśli nie wynika z orzeczenia sądu powszechnego.
Odrzucone argumenty
Tytuł wykonawczy wystawiony przez przedsiębiorstwo energetyczne, wskazujący taryfę dla energii elektrycznej jako podstawę prawną należności za nielegalny pobór energii, spełnia wymogi formalne i może stanowić podstawę do egzekucji administracyjnej.
Godne uwagi sformułowania
spór o należność mającą charakter cywilny prawo do sądu jest jednym z podstawowych praw jednostki tylko prawomocnym orzeczeniem Sądu powszechnego o nieistnieniu takich należności można wykazać brak podstaw do wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Skład orzekający
Halina Betta
przewodniczący-sprawozdawca
Jadwiga Danuta Mróz
członek
Alojzy Wyszkowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że egzekucja administracyjna opłat za nielegalny pobór energii wymaga uprzedniego wyroku sądu cywilnego, nawet jeśli przepisy prawa energetycznego odsyłają do egzekucji administracyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji spornych, gdzie odbiorca kwestionuje nielegalny pobór energii. Nie wyłącza możliwości egzekucji administracyjnej, gdy obowiązek zapłaty wynika bezpośrednio z przepisu prawa lub decyzji administracyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu nielegalnego poboru energii i wyjaśnia kluczowe kwestie proceduralne dotyczące tego, czy można od razu wszcząć egzekucję administracyjną, czy też potrzebny jest wyrok sądu cywilnego. Ma to duże znaczenie praktyczne dla konsumentów i przedsiębiorstw energetycznych.
“Egzekucja za nielegalny pobór prądu? Tylko po wyroku sądu!”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wr 840/06 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2007-03-01 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-06-02 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Alojzy Wyszkowski Halina Betta /przewodniczący sprawozdawca/ Jadwiga Danuta Mróz Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku *Uchylono postanowienie I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954 art. 27 par. pkt 31 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Betta /sprawozdawca/, Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, Asesor WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Katarzyna Wilczek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 lutego 2007r. sprawy ze skargi A. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadniony zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. z dnia [...] Nr [...]. Uzasadnienie Dyrektor Izby Skarbowej we W. o/z w W. postanowieniem z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. z dnia [...] Nr [...] w sprawie uznania za nieuzasadniony zarzut niespełnienia przez tytuł wykonawczy wystawiony przez A S.A. Oddział w W. [...] wymogów formalnych określonych w art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /tj. Dz.U. z 2005r. nr 229 poz. 1954 ze zm./. Skarżący A. N. postawiony zarzut wyprowadził z tego, że wierzyciel wystawiając przedmiotowy tytuł wykonawczy w wierszu [...] tytułu wykonawczego - "podstawa prawna należności" wskazał taryfę dla energii elektrycznej. Wedle stanowiska dłużnika tak wystawiony tytuł nie spełnia wymogu z art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji bowiem obowiązek zapłaty stanowiący podstawę wystawienia tytułu wykonawczego może wynikać jedynie z wyroku sądu powszechnego stwierdzającego obowiązek poniesienia opłat za nielegalnie pobraną energię. Organ egzekucyjny mając na uwadze regulację z art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie złożonego zarzutu. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] wierzyciel A S.A. oddział w W. Rejon Sprzedaży w D. uznał postawiony przez dłużnika zarzut za chybiony. Wierzyciel powołał się na wyrok NSA o/z we Wrocławiu sygn. akt I SA/Wr 1715/98 w którym Sąd stwierdził, że w przypadku poddania na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy prawo energetyczne egzekucji administracyjnej opłat za nielegalny pobór energii, podstawą prawną egzekwowanego obowiązku jest Taryfa Cen i Opłat zatwierdzona przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Organ egzekucyjny I instancji dysponując stanowiskiem ostatecznym wierzyciela postanowieniem z dnia [...] nr [...] uznał podniesiony przez dłużnika zarzut za chybiony. Podzielił organ ten pogląd wyrażony przez Sąd w sprawie na którą powołał się wierzyciel w zakresie tego, że podstawą prawną egzekwowanego obowiązku w przypadku egzekucji należności za nielegalny pobór energii elektrycznej jest Taryfa Cen i Opłat. Postanowienie organu I instancji dłużnik zaskarżył do Naczelnika Izby Skarbowej we W. o/z w W. wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu strona ponowiła argumentację przywołaną w piśmie zawierającym zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Na poparcie wyrażonego stanowiska strona powołała się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 maja 2004r. sygn. akt III SA 2559/02. Dyrektor Izby Skarbowej we W. o/z w W. postanowieniem z dnia [...] Nr [...] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Zdaniem organu odwoławczego tytuł wykonawczy, który dotyczy opłat za nielegalny pobór energii odpowiada wymogom art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w sytuacji kiedy wierzyciel wskaże w podstawie prawnej egzekwowanego obowiązku odpowiedni cennik, Na poparcie swojego stanowiska przywołał stanowisko wyrażone w sprawie I SA/Wr 1715/98 na które powoływał się organ I instancji a nadto przywołał pogląd wyrażony przez Sąd w sprawie I SA/Wr 2231/2000, w którym stwierdzono, że "tylko prawomocnym orzeczeniem Sądu powszechnego o nieistnieniu takich należności /opłaty za nielegalny pobór energii elektrycznej - dopisek własny/ wymienionych w wystawionym przez zakład energetyczny rachunku, można wykazać brak podstaw do wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej." Konkludując Dyrektor Izby Skarbowej we W. uznał, iż skarżący z postawionego zarzutu nie może dowodzić nieistnienia egzekwowanego obowiązku bowiem nie jest, potrzebne uzyskanie przez wierzyciela wyroku sądu. Jeśli zaś dłużnik uważa że opłata za nielegalny pobór energii jest należnością "rzekomą" to winien wystąpić do sądu powszechnego albowiem ten tylko jest właściwy do stwierdzenia, że tak jest, i że brak jest podstaw do prowadzenia egzekucji administracyjnej. Postanowienie organu odwoławczego zostało przez dłużnika zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze ponowiono zarzuty podniesione w postępowaniu administracyjnym a mianowicie, iż tytuł wykonawczy wystawiony przez zakład energetyczny nie spełnia wymogów z art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem skarżącego przedmiotowa egzekucja może być prowadzona wyłącznie w sytuacji kiedy nielegalny pobór energii wynika z orzeczenia sądu powszechnego. Ponownie skarżący odwołał się do stanowiska zaprezentowanego w wyroku WSA z dnia 13 maja 2004r. sygn. akt III SA 2559/02, z którego wynika, że egzekucja należności za nielegalny pobór energii może być prowadzona w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji po uprzednim uzyskaniu wyroku sądu powszechnego stwierdzającego obowiązek poniesienia tych opłat. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn powołanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego orzeczenia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1270/ wynika, że zaskarżona decyzja /postanowienie/ winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę wszczęcia egzekucji administracyjnej stanowi tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzycieli. Przepis art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa elementy, które powinien zawierać tytuł wykonawczy. I tak zgodnie z przywołaną regulacją prawną tytuł wykonawczy winien zawierać między innymi zgodnie z pkt 6 przywołanej regulacji prawnej wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej. Skarżący jako podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wskazał, iż tytuł wykonawczy w oparciu o który organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne nie spełnia wymogu określonego wyżej, bowiem brak jest orzeczenia sądu powszechnego, które nakładałoby na skarżącego obowiązek zapłaty jakiejkolwiek należności pieniężnej na rzecz wierzyciela - przedsiębiorstwa energetycznego. Spór w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zasadnie skarżący zarzuca, iż postępowanie egzekucyjne w administracji w zakresie egzekwowania opłat z tytułu nielegalnego poboru energii elektrycznej nie może być prowadzone bez uprzedniego wydania orzeczenia przez sąd powszechny stwierdzającego obowiązek poniesienia tych należności w oznaczonej wysokości. Zgodnie z art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne /Dz.U. z 2006r. Nr 89 poz. 625/ "w razie nielegalnego pobierania paliw lub energii z sieci przedsiębiorstwo energetyczne pobiera opłaty za nielegalne pobrane paliwo lub energię w wysokości określonej w taryfach lub dochodzi odszkodowania na zasadach ogólnych. Natomiast ust. 2 przywołanego artykułu odwołuje się do poprzedzającego go ust. 1. stanowiąc, iż "Opłaty, o których mowa w ust. 1, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji". Wykładnia językowa art. 57 ust. 1 prawa energetycznego wskazuje, że "pobieranie" dotyczy sytuacji, w której odbiorca nie odmawia uiszczenia w/w opłat, ustalonych przez przedsiębiorstwo energetyczne na podstawie wystawionego przez siebie dokumentu. Problem pojawia się zaś w takiej sytuacji z jaką mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie a mianowicie kiedy osoba wobec której przedsiębiorstwo energetyczne domaga się opłat za nielegalny pobór energii z sieci w wysokości określonej w taryfach zaprzecza jakoby dokonywała nielegalnego poboru. W takim przypadku o czym była mowa wyżej art. 52 ust. 2 prawa energetycznego odsyła do przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zastosowanie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do ściągnięcia opłat, o których mowa w art. 57 ust. 1 prawa energetycznego oznacza, że przedsiębiorstwo energetyczne wstępuje w rolę wierzyciela w rozumieniu art. 1 a pkt 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. z 2005r. Nr 229 poz. 1954 i Nr 172 poz. 1438/ i korzysta z prowadzonego przez organ egzekucyjny postępowania, w tym także ze stosowanych przez ten organ środków przymusu w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej. Należność wierzyciela podlega więc egzekucji administracyjnej. Ta należność, w wysokości określonej w taryfach, będąca konsekwencją nielegalnego pobierania energii z sieci przedsiębiorstwa energetycznego, kwalifikowana jest jako "należność pieniężna przekazana do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw" /art. 2 § 1 pkt 5 postępowania egzekucyjnego/. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów albo z zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Z kolei art. 4 w/w ustawy stanowi, iż do obowiązków, które wynikają z decyzji, postanowień lub innych orzeczeń niż określone w art. 3 i art. 3a stosuje się egzekucję administracyjną tylko wówczas, gdy odrębne ustawy tak stanowią. Ustawa - Prawo energetyczne, będące "odrębną ustawą" w rozumieniu powyższego przepisu, wskazuje w art. 57 ust. 2, aby do egzekucji wierzytelności przedsiębiorstwa energetycznego stosować przepisy postępowania egzekucyjnego. Skoro w myśl art. 3 § 1 postępowania egzekucyjnego egzekucja bezpośrednio z przepisu prawa możliwa jest tylko w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego, to w rozpatrywanej sprawie egzekucja administracyjna wierzytelności przedsiębiorstw energetycznych może być kwalifikowana tylko jako egzekucja obowiązków wynikających z "innych orzeczeń", niż określone w art. 3 i 3a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /art. 4 postępowania egzekucyjnego/. Zastosowanie przepisów postępowania egzekucyjnego do ściągania opłat, o których mowa w art. 57 ust. 1 prawa energetycznego, rodzi więc pytanie, jak rozumieć wymienione wyżej pojęcie "innego orzeczenia", które stanowiłoby podstawę ściągnięcia opłat, o których mowa w art. 57 ust. 1 prawa energetycznego w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Wątpliwość ta legła u podstaw orzeczeń sądów administracyjnych, które kwestionowały dopuszczalność uznawania za wystarczającą podstawę do prowadzenia egzekucji administracyjnej faktury /rachunki/ zakładu energetycznego, z uwagi iż nie sposób uznać ich za akt indywidualny konkretyzujący powinność nielegalnego poboru energii /por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13.05.2004r. sygn. akt III SA 2559/02, wyrok z 23.08.2000r. sygn. akt III 1262/99; 23 lipca 2002 sygn. akt III SA 1034/02/. Były również orzeczenia sądowe, które wyrażały pogląd zaprezentowany przez organ egzekucyjny w przedmiotowej sprawie /por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2002r. sygn. akt I SA/Wr 2231/2000/ z dnia 1.08.2003r. sygn. akt III SA 3215/01/. Sąd rozpatrujący przedmiotową sprawę opowiada się za stanowiskiem przeciwnym od wyrażonego w stanowiącym przedmiot skargi postanowieniu. Zgodnie z art. 5 ust. 1 prawa energetycznego, dostarczanie nośników energii odbywa się na podstawie umowy sprzedaży lub umowy o świadczeniu usług przesyłowych, przy czym przedsiębiorstwo energetyczne może zawierać z odbiorcą, któremu dostarcza paliwa gazowe, energię elektryczną lub ciepło, jedną umowę kompleksową zawierającą postanowienia umowy sprzedaży i umowy przesyłowej /art. 5 ust. 3 prawa energetycznego/. Oznacza to, że stosunki między przedsiębiorstwami energetycznym a odbiorcami energii elektrycznej są stosunkami cywilnoprawnymi, zobowiązaniowymi, mającymi genezę w zawartej umowie. Określenie nielegalnego pobierania energii zawiera art. 3 pkt 18 prawa energetycznego. Chodzi o "pobieranie energii bez zawarcia umowy, z całkowitym albo częściowym pominięciem zakładu pomiarowo-rozliczeniowego lub poprzez ingerencję w ten układ mającą wpływ na zafałszowanie pomiarów dokonywanych przez układ pomiarowo-rozliczeniowy". Konsekwencją pobierania energii w taki właśnie sposób, jest konieczność zapłacenia przez pobierającego opłaty taryfowej przewidzianej dla tego rodzaju poboru. Taki właśnie pobór prowadzi do nawiązania stosunku o cywilnoprawnym charakterze. Jego treścią jest powinność ciążąca na pobierającym nielegalnie energię świadczenia represyjnej opłaty taryfowej. Sposób ustalania opłat za pobór nielegalny określają rozporządzenia wydane na podstawie upoważnień zawartych w prawie energetycznym dla ministra właściwego w sprawach świadczenia gazu, ciepła, energii elektrycznej. Wykładnia językowa art. 57 ust. 1 prawa energetycznego wskazuje, że w przypadku nielegalnego pobierania energii z sieci przedsiębiorstwo energetyczne ma do wyboru dwie możliwości: pobranie opłaty w wysokości określonej w taryfach za nielegalnie pobraną energię albo dochodzenie odszkodowania na zasadach ogólnych. Z alternatywy leżącej u podstaw konstrukcji przepisu art. 57 ust. 1 prawa energetycznego wynika, że w sytuacji nielegalnego poboru energii przedsiębiorstwo pobiera w/w opłaty, jeśli odbiorca nie kwestionuje żądanej przez przedsiębiorstwo należności. Jeżeli natomiast odbiorca odmawia uiszczenia tej należności, przedsiębiorstwo "dochodzi odszkodowania na zasadach ogólnych". Z kolei z art. 57 ust. 2 prawa energetycznego wynika, że opłaty, o których mowa w art. 57 ust. 1 "podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji". Dotyczy to jednak sytuacji, kiedy odbiorca odmawia dobrowolnego uiszczenia wspomnianych opłat. Oznacza to, że w sytuacji odmowy przez odbiorcę dobrowolnego uiszczenia opłat, wspomnianych w art. 57 ust. 1 prawa energetycznego przedsiębiorstwo ma do wyboru dwie drogi realizacji swojego roszczenia: dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych lub ściągnięcie w/w opłat w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Oznacza to, że spór o należność mającą charakter cywilny, co nie ulega wątpliwości również w świetle stanowiska Sądu Najwyższego i NSA /zob. post. S.N. z 15.XI.2002r. sygn. akt IV KKN 570/99, OSNKW nr 1-2/2003 poz. 10, a także uchwała S.N. z 26.08.1986r. sygn. akt III CZP 49/86 OSNCP nr 8/1987 poz. 11 oraz wyrok NSA z 29.12.1993r. sygn. akt II SA 1576/93 ONSA nr 1/1995 poz. 24 i z 23.08.2000r. sygn. akt III SA 1269/99/, może być zarówno przedmiotem postępowania cywilnego i związanej z tym trybem postępowania egzekucji jak i przedmiotem egzekucji administracyjnej. Możliwość ściągnięcia opłat za "nielegalnie pobraną energię w wysokości określonej w taryfach" w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji rodzi pytanie, jakie dokumenty mogą być postawą egzekucji administracyjnej wspomnianych opłat. W przeciwieństwie bowiem do "dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych", z którego to zwrotu wynika odesłanie zarówno do sądowego rozpoznania sporu między przedsiębiorstwem energetycznym i odbiorcą celem uzyskania wyroku sądowego, jak i postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego - żaden z przepisów art. 57 prawa energetycznego nie odsyła formalnie do sądowego postępowania rozpoznawczego, którego wyrok stanowiłby podstawę dla ściągania opłat o których mowa w art. 57 ust. 1 w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Zdaniem Sądu, z art. 57 prawa energetycznego nie wynika wyłączenie drogi sądowej w przypadku zaistnienia sporu o nielegalny pobór energii miedzy odbiorcą a przedsiębiorstwem energetycznym, gdy odbiorca nie chce dobrowolnie uiścić opłat o których mowa w art. 57 ust. 1. Niezasadne jest także wnioskowanie, że sam fakt poddania egzekucji administracyjnej opłat za nielegalnie uzyskiwaną enegię musi przesądzać o wyłączeniu drogi sądowej na etapie poprzedzającym rozpoczęcie egzekucji administracyjnej. Podkreślić wszak należy, że chociaż z art. 57 prawa emerytalnego nie wynika bezpośrednio obowiązek sądowego rozpoznania sporu dotyczącego nielegalnego poboru energii między odbiorcą a przedsiębiorstwem energetycznym przed przekazaniem roszczenia przedsiębiorstwa do postępowania egzekucyjnego w administracji, to jednak obowiązek ten wynika jako rezultat zastosowania dyrektyw wykładni systemowej z przepisów innych ustaw. Konstruowanie norm prawnych, mających tworzyć spójny system prawa, dokonuje się bowiem na gruncie obowiązujących przepisów prawa, nie tylko na gruncie przepisów prawa zawartych w jednym akcie prawnym. Kompetencja sądu powszechnego do rozstrzygania sporów w sprawach cywilnych, w określonej kategorii spraw, nie musi wynikać z ustawy regulującej te sprawy. Wynika generalnie z art. 2 § 1 kpc ustanawiającego domniemanie drogi sądowej w sprawach cywilnych. Przepis ten stanowi, że do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy. Art. 2 § 1 kpc stanowi ponadto, że nie są rozpoznawane w postępowaniu sądowym sprawy cywilne jeżeli przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów. W sprawach sporów między przedsiębiorstwami energetycznymi a odbiorcami o pobieranie opłat określonych w taryfach z tytułu nielegalnego poboru energii, nie ma przepisów szczególnych, które przekazywałyby tę kategorię spraw cywilnych do właściwości sądów szczególnych lub właściwości innych organów. Zatem rozstrzyganie sporów w tych sprawach należy do właściwości sądów cywilnych, które mają obowiązek taki spór rozstrzygnąć, jeśli któraś ze stron złoży pozew w tej sprawie. Natomiast z przepisów postępowania egzekucyjnego wynika, że egzekucja w sprawach sporów o nielegalny pobór energii jest dopuszczalna, jeśli nastąpiło rozstrzygnięcie sporu przez sąd, którego wyrok stanowi podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. W myśl art. 2 pkt 5 postępowania egzekucyjnego, egzekucji administracyjnej podlegają także należności pieniężne przekazane na podstawie innych ustaw niż wymienione w tym artykule. Zgodnie zaś z powołanym już art. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, egzekucję administracyjną stosuje się nie tylko do obowiązków określonych w art. 3 i art. 3a tej ustawy, ale także do obowiązków, które wynikają z decyzji, postanowień lub innych orzeczeń, gdy odrębne ustawy tak stanowią. Reasumując zdaniem Sądu na gruncie przepisów prawa energetycznego i postępowania egzekucyjnego, należność pieniężna przedsiębiorstwa energetycznego z tytułu pobierania opłat za nielegalne pobieranie energii jest przekazana do egzekucji administracyjnej na podstawie art. 57 ust. 2 prawa energetycznego, jeżeli wynika ona z wyroku sądowego rozstrzygającego spór z odbiorcą /dłużnikiem/. "Innym orzeczeniem" w rozumieniu art. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest wspomniany wyrok sądowy. Oznacza to, że przedsiębiorstwo energetyczne /wierzyciel/ przed wszczęciem egzekucji administracyjnej ma obowiązek skierowania sporu na drogę sądową celem uzyskania wyroku stanowiącego podstawę egzekucji. Dopiero zaś wyrok sądowy w sporze o opłatę za nielegalny pobór podlega egzekucji administracyjnej. Taka wykładnia jak została dokonana przez Sąd art. 57 prawa energetycznego w świetle której ściągnięcie opłat za nielegalnie pobraną energię w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. uzyskanie uprzedniego wyroku sądowego potwierdzającego nielegalny pobór energii jest zgodna z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Zgodnie bowiem z art. 45 ust. 1 Konstytucji każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Prawo do sądu jest jednym z podstawowych praw jednostki i jedną z fundamentalnych gwarancji praworządności. Zatem w sytuacji sporu między dwiema stronami stosunku prawnego tzn. stosunku społecznego regulowanego przez przepisy prawa, musi istnieć możliwość dla każdej ze stron tego stosunku odwołania się w sprawie będącej przedmiotem sporu do niezależnego, bezstronnego i niezawisłego sądu. Dopiero wyrok wydany w takim procesie przez sąd może stanowić tytuł egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym bez względu na to, czy chodzi o postępowanie egzekucyjne w sprawach cywilnych, czy o postępowanie egzekucyjne w administracji. Podkreślić zdaniem Sądu należy, że w sprawach sporów między przedsiębiorstwem energetycznym a odbiorcą w zakresie pobierania opłat za nielegalny pobór energii w wysokości określonej w taryfach, występuje regulacja szczególna, polegająca na uprzywilejowaniu profesjonalnego podmiotu, ponieważ przedsiębiorstwo energetyczne może korzystać z egzekucji administracyjnej swoich należności, pod warunkiem, że sąd powszechny uznał takie roszczenia za zasadne, przed wszczęciem egzekucji. Przedsiębiorstwa z reguły wybierają egzekucję administracyjną z założenia sprawniejszą. Tym bardziej nie do przyjęcia byłaby taka wykładnia art. 57 prawa energetycznego, na gruncie której nie istniałoby prawo do sądu dłużnika, przed przekazaniem roszczeń wierzycieli do egzekucji administracyjnej podczas gdy prawo takie dłużnikowi przysługuje, gdy egzekucja toczy się na gruncie postępowania cywilnego, w oparciu o wyrok sądu zasądzający odszkodowanie. Reasumując zdaniem Sądu tytuł wykonawczy stanowiący podstawę wszczęcia przedmiotowej egzekucji nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 27 § 1 ustawy prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skoro zaś zgodnie z art. 33 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji niespełnienie wymogów określonych w art. 27 stanowi podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej należało zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu I-szej instancji uchylić zgodnie z art. 145 § 1 li. a) ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI