I SA/WR 812/04

I SA/Wr 812/04 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2005-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-05-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Szczerbiński /przewodniczący/
Ludmiła Jajkiewicz
Marek Olejnik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
*Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
art. 64c  par. 1,  par. 7
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Sentencja
Sygn. akt. I SA/ Wr 812 /04 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 czerwca 2005 r. Wojew-dzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu W składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA - Andrzej Szczerbiński Sędzia WSA - Ludmiła Jajkiewicz Asesor WSA - Marek Olejnik (sprawozdawca) Protokolant: Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi: Centrum A Spółka z o.o. w L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu środków pieniężnych uzyskanych z egzekucji z rachunku bankowego stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] Nr [...].
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] skierowanym do Urzędu Skarbowego w L. , Centrum A Spółka z o.o. z siedzibą w L. ul. N. M. P. [...], wniosła o zwrot środków pieniężnych nienależnie pobranych jej zdaniem z rachunku bankowego w Banku Zachodnim WBK II Oddział w L..W uzasadnieniu Spółka wskazała, że w dniu [...] złożyła wniosek -uzupełniony pismami z dnia [...] i [...] - o rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej, wynikającej ze złożonej w dniu [...] deklaracji PIT-8. Natomiast w związku z otrzymaniem upomnienia z dnia [...]. Nr [...], pismem z dnia [...] zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z wnioskiem o wstrzymanie wobec Spółki czynności postępowania egzekucyjnego z uwagi na jej trudną sytuację oraz prowadzone postępowanie układowe z wierzycielami. Ponadto Spółka dokonała wpłaty kwoty [...] tytułem spłaty zaległości podatkowej.
W dniu [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. wydał decyzję o rozłożeniu na raty przedmiotowej zaległości wraz z odsetkami za zwłokę i ustalił opłatę prolongacyjną. Zdaniem Spółki brak było podstaw do prowadzenia działań egzekucyjnych, dlatego wniosła o zwrot pobranych nienależnie kwot.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. na wniosek Spółki z dnia [...] wydał postanowienie z dnia [...] Nr [...] w sprawie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych, powstałych w prowadzonym wobec majątku Spółki postępowaniu egzekucyjnym uznając, iż są one wymagalne i należne organowi egzekucyjnemu.
Po zbadaniu materiału dowodowego po wniesieniu na nie zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej we W. stwierdził, że Spółka pismem z dnia [...] wniosła o zwrot środków pieniężnych nienależnie pobranych jej zdaniem z rachunku bankowego, a organ egzekucyjny w postanowieniu z dnia [...] Nr [...] -sprostowanym postanowieniem z dnia [...] Nr [...] -wypowiedział się jedynie w sprawie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych - a zważywszy na dwuinstancyjność postępowania (art. 15 Kpa) - wniosek ten podlegający rozpatrzeniu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. został przekazany temu organowi.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. wskutek rozpatrzenia wniosku Spółki z dnia 19.11.2003 r. wydał na podstawie art. 64 c § l i 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postanowienie z dnia [...] Nr [...] - sprostowane postanowieniem z dnia [...] nr [...] - w sprawie:
* odmowy zwrotu środków pieniężnych przekazanych przez bank na podstawie
zawiadomienia nr [...] z dnia [...] dotyczącego tytułu
wykonawczego nr [...] w celu wyegzekwowania zaległości
w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiąc VIII 2003 r. w ogólnej kwocie [...],
* zwrotu kwoty [...] tytułem nienależnie pobranych w dniu [...] kosztów egzekucyjnych wraz z należnymi odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia pobrania do dnia zwrotu.
Na postanowienie to Spółka wniosła zażalenie z dnia [...], podnosząc argumenty zawarte we wniosku, dotyczące kwestionowania zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny I instancji wobec złożenia do Urzędu Skarbowego w L. wniosku z dnia [...] o rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej oraz pisma z dnia [...]o wstrzymanie wobec Spółki czynności postępowania egzekucyjnego, zarzucając:
- rozpoczęcie i prowadzenie działań egzekucyjnych w stosunku do Spółki - wobec braku stosownej odpowiedzi na pismo z dnia [...] - z naruszeniem prawa i pokrzywdzeniem podatnika,
* wydanie na w/w pismo z dnia [...] postanowienia Nr [...]
przez Dyrektora Izby Skarbowej w dniu [...] (tj. ponad trzy miesiące od
złożenia podania i po fakcie wszczęcia egzekucji oraz pobrania opłat
egzekucyjnych),co jest naruszeniem ustawy Ordynacja podatkowa,
* niezgodne z prawem zajęcie konta bankowego tj. brak jednoczesnego
zawiadomienia banku i Spółki o zajęciu konta,
* niezgodność kwot wyszczególnionych w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] Nr [...] z pobranymi z konta bankowego, gdyż wskutek w/w zajęcia oprócz kwoty [...] i [...] bank przekazał w dniu [...] kwotę [...]oraz w dniu [...] kwotę [...]. ,
Ponadto Spółka podniosła też kwestię terminowości załatwiania spraw przez Urząd Skarbowy w L. i Izbę Skarbową we W. wskazując m.in., że na złożone pismo z dnia [...] wydane zostało przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. postanowienie z dnia [...], doręczone Spółce dnia [...].
Po zbadaniu materiału dowodowego sprawy Dyrektor Izby Skarbowej we W. nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia Spółki postanowieniem z dnia [...][...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W skardze z dnia [...] Strona skarżąca wniosła o:
- stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W., z uwagi na rażące naruszenie prawa
lub
- uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
W uzasadnieniu Strona skarżąca stwierdziła, że postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...][...] błędnie rozstrzyga zarzuty podniesione przez Spółkę w zażaleniu.
Powtórzyła argumenty zawarte w zażaleniu, dotyczące kwestionowania zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny I instancji wobec złożenia do Urzędu Skarbowego w L. wniosku z dnia [...] o rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej oraz pisma z dnia [...] o wstrzymanie wobec Spółki czynności postępowania egzekucyjnego, zarzucając:
1) rozpoczęcie i prowadzenie działań egzekucyjnych w stosunku do Spółki - wobec braku stosownej odpowiedzi na pismo z dnia [...] - z naruszeniem prawa i pokrzywdzeniem podatnika,
2) niezgodne z prawem zajęcie konta bankowego tj. brak jednoczesnego zawiadomienia banku i Spółki o zajęciu konta, niezgodność kwot wyszczególnionych w postanowieniu Naczelnika Urzędu
Skarbowego z dnia [...] Nr [...] z pobranymi z konta
bankowego, gdyż wskutek zajęcia konta bankowego oprócz kwoty [...]
i [...] bank przekazał w dniu [...] kwotę [...] zł oraz w dniu
[...] kwotę [...], kwestionując przy tym prawidłowość ich
zaksięgowania,
1) nieodniesienie się w zaskarżonym postanowieniu do faktu blokowania konta
bankowego Spółki po wydaniu pozytywnej dla niej decyzji o rozłożeniu na raty
zapłaty zaległości podatkowej.
Ponadto Strona skarżąca kwestionuje terminowość załatwiania spraw wskazując na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] doręczone Spółce [...] na podanie Spółki z dnia [...] oraz odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], w której to sprawie wyznaczono nowy termin załatwienia sprawy na dzień [...], a Spółka do dnia złożenia niniejszej skargi nie otrzymała rozstrzygnięcia - podkreślając, iż Dyrektor Izby Skarbowej "przyznaje się do jednego uchybienia".
Dyrektor Izby Skarbowej we W. podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
W myśl treści przepisu art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o
ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz.1269) sprawowana przez sądy administracyjne kontrola przeprowadzana jest pod względem zgodności zaskarżanych decyzji lub postanowień z prawem, jeżeli ustawy stanowią inaczej i tylko w sytuacji naruszenia tego prawa mającego lub mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, zaskarżone decyzje lub postanowienia podlegają uchyleniu (art.145 § 1 pkt.1 lit.a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz.1270 ze zm.). Sąd rozpatrując sprawę nie może kierować się przesłankami słusznościowymi nawet jeżeli, tak jak w przedmiotowej sprawie, uznaje w tym zakresie racje skarżącego.
Materialnoprawną podstawę do prowadzenia egzekucji administracyjnej należności podatkowych stanowi ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o stepowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. : Dz.U. z 2002 r. Nr 110 poz.968 ze zm.). Postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. , na podstawie przepisów art. 26 § l ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na wniosek wierzyciela z dnia [...], na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego dnia [...] Nr [...]. Tytuł ten obejmował podatek zryczałtowany podatek wynikający z deklaracji za miesiąc sierpień 2003 r. w kwocie [...]. Organ egzekucyjny po zbadaniu z urzędu, zgodnie z art. 29 § l w/w ustawy egzekucyjnej, dopuszczalności egzekucji administracyjnej skierował przedmiotowy tytuł wykonawczy do egzekucji administracyjnej w dniu [...]. W celu wyegzekwowania przedmiotowych należności organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych, wymienionych w przepisach art. la pkt 12a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - egzekucję z rachunku bankowego, tj. dokonując zawiadomieniem z dnia [...] Nr [...] zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone BZ WBK II Oddział w L. w dniu [...], natomiast przedmiotowe zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono Spółce za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu [...] Zgodnie z art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą:
1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub
2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.
W związku z powyższym wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło zgodnie z w/w przepisami, w dniu [...] (art. 26 § 5 pkt 2 tej
ustawy), natomiast wskutek zastosowania środka egzekucyjnego tj. egzekucji z rachunku bankowego, powstały koszty egzekucyjne które postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Naczelnika Urzędu Skarbowego w L., wobec kwestionowania ich przez zobowiązanego, zostały określone na podstawie art.64 c §1 i §7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Należy podkreślić, że kontrola zasadności i prawidłowości naliczenia kosztów egzekucyjnych została dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. , który wyrokiem z dnia 13 [...] sygn. [...] oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. a dnia [...] Nr [...] w sprawie określenia kosztów egzekucyjnych, powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...], Wobec niestwierdzenia okoliczności wskazanych w przepisie art. 64 lit. c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowiących, że jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, (...),Sąd uznał, że brak jest podstaw do ich zwrotu.
Należy zatem zauważyć, że kwestia kosztów egzekucyjnych została rozpoznana już zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i sądowoadministracyjnym. Wniosek strony z dnia [...] o zwrot środków pieniężnych nienależnie jej zdaniem pobranych nie mógł zatem zostać przez organy egzekucyjne potraktowany dwukrotnie jako wniosek o zwrot kosztów i rozpatrzony zarówno w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] Nr [...] jak i w postanowieniu tego organu z dnia [...] Nr US[...]. Obydwa rozstrzygnięcia oparte zostały na tej samej podstawie prawnej tj. art. 64 c §1 i§ 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazuje jakie zobowiązanemu przysługują środki prawne w postępowaniu egzekucyjnym, zwane inaczej środkami zaskarżenia. Regulacje prawne dotyczące środków zaskarżenia pozwalają na dokonanie ich podziału na środki prawne rozpatrywane przez organy administracji publicznej i środki prawne rozpatrywane przez sądy. W grupie administracyjnych środków prawnych można natomiast wyróżnić grupę środków uregulowanych w ustawie egzekucyjnej oraz grupę środków unormowanych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, które maja odpowiednie zastosowane w postępowaniu egzekucyjnym. Administracyjne środki prawne uregulowane w ustawie egzekucyjnej to przede wszystkim : zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego; wniosek o wyłączenie prawa do
rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji; skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W przedmiotowej sprawie zobowiązany (dłużnik) [...] złożył "podanie o zwrot środków pieniężnych zabranych [...] z konta w BZ WBK [...] przez Komornika Skarbowego". Jako przesłankę zobowiązany powoływał fakt złożenia wniosku o rozłożenie zaległości na raty. Organ egzekucyjny w oparciu o ten wniosek wydał dwa w/w postanowienia jedno w sprawie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych a drugie w sprawie odmowy zwrotu środków pieniężnych przekazanych przez bank w kwocie [...]. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie daje podstawy prawnej do rozstrzygania "o odmowie zwrotu środków pieniężnych przekazanych przez bank" (organ jako podstawę powołał art.64c §1 i§ 7, który dotyczy zupełnie innej materii a mianowicie kosztów egzekucyjnych). Wniosek strony mógł być rozpatrywany jedynie w oparciu ośrodki prawne przysługujące zobowiązanemu na mocy ustawy egzekucyjnej (zarzut ewentualnie skarga na czynności egzekucyjne) a w przypadku stwierdzenia, że ustawa egzekucyjna nie daje podstawy do jego rozpoznania organy winny umorzyć wszczęte wnioskiem strony postępowanie jako bezprzedmiotowe.
Mają powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. zostały wydane bez podstawy prawnej a zatem Sąd zobligowany przepisem art.145 § 1 pkt.2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art.156 §1 pkt.2 kodeksu postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz.1071 ze zm.) orzekł jak w sentencji.