I SA/WR 772/21

I SA/Wr 772/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2022-01-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Daria Gawlak-Nowakowska
Jarosław Horobiowski
Piotr Kieres /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III FSK 1369/22 - Wyrok NSA z 2023-05-24
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1325
art. 53 par. 3, 55 par. 2, 62 par. 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Kieres (sprawozdawca),, Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska,, Sędzia WSA Jarosław Horobiowski, , po rozpoznaniu w Wydziale I - w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi: Spółdzielni Mieszkaniowej A z/s we W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległego zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi: oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Spółdzielni Mieszkaniowej A zs. we W. (dalej jako: Strona, Spółdzielnia, Skarżąca) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (SKO, Organ drugiej instancji) z 17 marca 2021 r. nr SKO 4138/19/21 utrzymujące w mocy postanowienia Prezydenta W. (Prezydent, Organ I instancji) z dnia 15.01.2021 r. nr WPO-DRO.3221.1.2020/495/Z w przedmiocie zaliczenia wpłaty dokonanej przez Spółdzielnię na poczet zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres VII 2013 - I 2015 (nieruchomość ul. [...] we W.). Mając na uwadze wynikający z art. 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 239) obowiązek przedstawienia stanu sprawy, a nie powielania całości akt Sąd wskazuje jak poniżej.
W dniu 5.11.2018 r. Spółdzielnia złożyła deklaracje z tytułu gospodarowania odpadami za okres VII 2013 – I 2015 dla wskazanej wyżej nieruchomości zwiększającą wymiar zobowiązania, a 7 grudnia 2018 r. została dokonana wpłata na to zobowiązanie w kwocie: 3.279,54 zł. Wymienionym postanowieniem z dnia 15.01.2021 r. Prezydent dokonał zaliczenia wpłaty proporcjonalnie na należność główną i odsetki, a pozostająca w wyniku tego rozliczenia zaległość została zaspokojona w postępowaniu egzekucyjnym - tak więc na dzień wydania postanowienia zaległości była uregulowana w całości. W wyniku złożenia przez Spółdzielnię zażalenia na postanowienie Prezydenta, SKO w drugiej instancji rozpatrzyło sprawę rozliczenia dokonanej 7 grudnia 2018 r. przez Stronę wpłaty i postanowieniem z 17 marca 2021 r. utrzymało w mocy postanowienie Organu I instancji w mocy. W szczególności Organ drugiej instancji w swym rozstrzygnięciu wskazał, że bezsporną okolicznością jest złożenie przez Spółdzielnię deklaracji, co spowodowało, że na koncie Spółdzielni figurowała zaległość w wysokości: 3.279,54 zł. W zażalonym postanowieniu Prezydent w sposób prawidłowy miał zawrzeć dane, co do kwoty zaległości, kwoty odsetek za zwłokę i sposób wyliczenia proporcji oraz inne. SKO wskazało, że jeśli wpłata nie pokrywa zaległości wraz z odsetkami za zwłokę to rozliczenie obejmuje proporcjonalne rozliczenie na zaległość, koszty upomnienia i odsetki. W sprawie Spółdzielni wpłata nie pokrywała pełnej kwoty - zaległości wraz z odsetkami za zwłokę (odsetki zostały naliczone, bo suma wpłat była mniejsza niż kwoty należne z deklaracji Spółdzielni). Złożenie deklaracji przez Stronę nieuchronnie wiązało się z koniecznością uiszczenia niedopłaty. Wydane postanowienie to czynność materialno-techniczna, akt formalny, a do zaliczenia konieczne jest jedynie ustalenie, że zaległość istnieje. SKO podniosło, iż w procesie dokonywania zaliczenia wpłaty Spółdzielni brak jest możliwości weryfikacji, czy Strona była podmiotem, który miał złożyć deklarację. W rozliczeniu zostały uwzględnione wszystkie wpłaty poczet zobowiązania (zaległości Spółdzielni).
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem SKO Spółdzielnia wniosła na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zarzucając w niej naruszenie przepisów:
– art. 62 § 1, § 1a i § 4, art. 53 § 1 i § 3, art. 55, art. 56 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.) – dalej jako o.p.;
– art. 6h, art. 6i, art. 6m i art. 6 q ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach;
– art. 2 ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (przed nowelizacją) poprzez błędną wykładnię, że obowiązek złożenia deklaracji przed 31.01.2015 r. obciążał Spółdzielnię
W oparciu o zarzuty skargi Spółdzielnia wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je rozstrzygnięciem Organu I instancji i o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano na kwestionowanie sposobu zarachowania - Spółdzielnia kwestionuje odsetki za zwłokę naliczone przez Organ, albowiem:
– nie była podatnikiem za okres 01.07.2013 r. - 31.01.2015 r.;
– swoim zachowaniem nie doprowadziła do zwłoki w opłacaniu podatku
O braku statusu podatnika przez Spółdzielnię mają świadczyć:
– przyjęcie przez Prezydenta (w dniu 11.07.2013 r.) za pośrednictwem Spółdzielni indywidualnych deklaracji mieszkańców;
– wydanie przez Prezydenta indywidualnych decyzji na mieszkańców;
– przyjmowanie wpłat bezpośrednio od mieszkańców;
– prowadzenie egzekucji wobec mieszkańców
Mylne jest zdaniem Skarżącej stanowisko prezentowane przez organy obu instancji, jakoby pierwsze deklaracje zostały złożone przez Spółdzielnię dopiero w 2018 r, gdy deklaracje te zostały złożone 11.07.2013 r. za pokwitowaniem. Złożenie powtórnie deklaracji przez Spółdzielnie - po raz drugi - miało jedynie charakter porządkujący i wynikało z wzajemnych uzgodnień z Prezydentem. Obowiązek złożenia deklaracji przez Spółdzielnię powstał dopiero po nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach od 31.01.2015 r. W uzasadnieniu skargi sformułowano pytania dotyczące: powołania spółki B, daty przekazania przez Spółdzielnie deklaracji podatkowych mieszkańców, braku zwrotu deklaracji z powrotem do Spółdzielni, rozliczania przez B deklaracji mieszkańców w okresie 01.07.2013 – 01.01.2015 bezpośrednio z lokatorami, prowadzenia działań windykujących bezpośrednio wobec lokatorów i niepowiadomienie o tym Spółdzielni, egzekwowania opłat bezpośrednio od lokatorów również obecnie. Wskazano, że mieszkańcy nie mogą ponosić ujemnych konsekwencji w postaci odsetek za zwłokę za nieprofesjonalne zachowanie prezydenta, albowiem sami lokatorzy złożyli w przewidzianym terminie deklaracje. Spółdzielnia powołując się na wyrok NSA z 21.11.2017 o sygn. akt II FSK 3029/15 o możliwości kwestionowania wysokości naliczenia odsetek, czyni to w skardze.
W odpowiedzi na skargę SKO wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało w całości swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019, poz. 2167 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) – dalej jako: p.p.s.a., ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Niniejszą sprawę Sąd procedował w oparciu o przepis art. 119 pkt 3 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w składzie trzech sędziów stosownie do treści art. 120 p.p.s.a.
Skarg nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zaskarżone postanowienie SKO oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta dotyczą rozliczenia dokonanej przez Spółdzielnię w dniu 7 grudnia 2018 r. wpłaty na poczet zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres VII 2013 – I 2015 odnoszącej się do nieruchomości przy ul. [...]. Wpłata związana była ze złożoną przez Spółdzielnię deklaracją, w wyniku której zobowiązanie zostało wykazane w wysokości wyższej niż pierwotnie. Skoro zaś ze złożonej deklaracji wynikająca kwota zobowiązania, której nie pokrywały dotyczące jej wpłaty, a termin płatności już minął to na koncie Spółdzielni istniała zaległość. W tym miejscu zauważyć należy, niekonsekwencję w argumentacji Spółdzielni, albowiem nie powinna Ona składać deklaracji jako podmiot zobowiązany do uiszczenia wykazanej w niej kwoty zobowiązania, jeśli - jak twierdzi, obowiązek składania przez Nią deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadów komunalnych obciążał Skarżącą dopiero od 31 stycznia 2015 r. Kwestia ta nie mogła być analizowana przy wydawaniu postanowienia o zaliczeniu dokonanej przez Spółdzielnię wpłaty z 7 grudnia 2018 r., ani też nie może podlegać ocenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie Prezydenta w swej treści nie dokonują analizy zasadności złożenia deklaracji przez Spółdzielnie jak i wykazanej w niej kwoty, albowiem brak jest ku temu podstaw prawnych z uwagi na charakter postanowienia w przedmiocie zaliczenia (art. 62 § 4 o.p.) o którym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia.
W rozpatrywanej sprawie wykazane deklaracją Spółdzielni zobowiązanie nie zostało pokryte stosownymi wpłatami, do daty upływu terminu jego płatności, tym samym powstała zaległość. Stosownie do treści art. 53 o.p. od niezapłaconego w terminie zobowiązania naliczane są odsetki do dnia zapłaty, przy czym zapłata musi odpowiadać kwocie zaległości i naliczonych na dzień wpłaty odsetek. Istotne jest również i to, że to po stronie zobowiązanego do zapłaty zaległości ciąży obowiązek naliczania odsetek zgodnie z art. 53 § 3 o.p.:
"Na podatniku i innych podmiotach do tego zobowiązanych ciąży obowiązek uiszczenia odsetek za zwłokę bez wezwania organu podatkowego. W ich interesie leży jak najszybsze zapłacenie zaległości i obciążających ją odsetek, które są z mocy prawa naliczane za każdy dzień zwłoki."
(L. Etel [w:] R. Dowgier, G. Liszewski, B. Pahl, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, K. Teszner, L. Etel, Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2021, art. 55."
W przypadku zatem dokonania wpłaty na poczet wskazanej przez zobowiązanego zaległości organ dokonujący jej rozliczenia (w niniejszej sprawie (Prezydent)) musi zweryfikować wysokość wpłaty z wysokością zaległości i naliczonych na dzień dokonania wpłaty odsetek od tej zaległości. Do przypadku dokonania wpłaty w wysokości mniejszej od kwoty zaległości i odsetek (łącznie) odnosi się wprost przepis art. 55 § 2 o.p.:
"Jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim, w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę."
Wskazana w tym przepisie zasadę proporcjonalnego rozliczenia wpłaty niepokrywającej całości zaległości i naliczonych od niej odsetek obowiązuje z mocy prawa i ani zobowiązany, ani organ nie mają możliwości jej modyfikowania, co podkreśla doktryna:
"Zarówno zobowiązany do zapłacenia zaległości wraz z odsetkami, jak i organ podatkowy nie mogą zmieniać "proporcji" określonych w tym przepisie. W szczególności nie jest możliwe zaliczenie dokonanej przez podatnika wpłaty jedynie na poczet zaległości głównej albo też na poczet odsetek."
(L. Etel [w:] R. Dowgier, G. Liszewski, B. Pahl, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, K. Teszner, L. Etel, Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2021, art. 55.)
"Zaliczenie wpłaty na odsetki zamiast zaliczenia proporcjonalnego na poczet kwoty zaległości podatkowej narusza art. 55 § 2 o.p. i jest podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 o.p. (wyrok NSA z 14.10.1999 r., I SA/Kr 1676/98, LEX nr 350220). Z zestawienia zakresów regulacji przepisów art. 62 § 4 i art. 62 § 1 o.p. wynika, że w razie wpłaty na poczet zaległości podatkowej dyspozycja podatnika wiąże organ podatkowy z uwzględnieniem ograniczenia przewidzianego w art. 55 § 2 o.p. (wyrok WSA w Bydgoszczy z 26.02.2008 r., I SA/Bd 6/08, LEX nr 500991).
5.
Oznacza to, że zasady wskazanej w art. 55 § 2 o.p. nie mogą zmienić ani organ podatkowy, ani podatnik, płatnik, inkasent, następca prawny czy osoba trzecia odpowiedzialna za zaległość podatkową."
(S. Babiarz [w:] B. Dauter, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, J. Rudowski, S. Babiarz, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XI, Warszawa 2019, art. 55.)
W niniejszej sprawie Prezydent dokonał rozliczenia wpłaty Spółdzielni z 7 grudnia 2018 r. zgodnie z brzmieniem wskazanego wyżej przepisu art. 55 § 2 o.p. przyjmując przewidzianą w art. 62 § 4 o.p. formę postanowienia. Postanowienie to zawiera rozliczenie wpłaty - i o czym wspomniano już wcześniej, ma charakter deklaratoryjny, formalny i opiera się na danych znajdujących się w dyspozycji organu, a w niniejszej sprawie: zadeklarowanej przez Spółdzielnie wysokości zobowiązania, dokonanych wpłatach poprzedzających tą której dotyczy postanowienie (z dnia 7 grudnia 2018 r.) i kwocie odsetek należnych na dzień wpłaty:
"... postanowienie wydane na podstawie art. 62 § 4 i § 5 O.p. ma charakter deklaratoryjny. To zaś oznacza, że dokonana wpłata podlega zaliczeniu na poczet zaległości podatkowej z dniem jej dokonania, a wydane postanowienie jedynie odzwierciedla i potwierdza dokonanie czynności materialno-technicznej polegającej na rozliczeniu dokonanej przez podatnika wpłaty na poczet zaległości podatkowych, według zasad określonych w O.p. Wynika z tego, że zaliczenie następuje z mocy prawa. Tym samym treść postanowienia była jedynie pochodną danych wynikających z innych aktów podejmowanych w odrębnym trybie."
(wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13.01.2021 r., II FSK 2452/18, LEX nr 3129680.)
Dokonanie zapłaty kwoty zobowiązania, ale po terminie jego płatności – a więc kwoty zaległości wymagało, by kwota zapłaty obejmowała również odsetki od tej zaległości obliczone na dzień dokonania tej zapłaty. Skoro jednak uiszczona przez Spółdzielnie kwota nie obejmowała odsetek to Prezydent słusznie - stosując przepisy o.p. dokonał proporcjonalnego rozliczenia uiszczonej przez Skarżącą kwoty na poczet zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę, w stosunku, w jakim, w dniu wpłaty tej kwoty, pozostawała ona do kwoty odsetek za zwłokę. Zaliczenie zostało dokonane z uwzględnieniem dyspozycji Spółdzielni odnośnie nieruchomości i okresu, na poczet którego dokonano wpłaty. Sąd nie dostrzegł wad w dokonanym przez Prezydenta, a utrzymanym przez SKO rozliczeniu wpłaty Spółdzielni z 7 listopada 2018 r.
Mając powyższe na uwadze podniesione przez Spółdzielnię zarzuty są nieuzasadnione, a zaskarżone postanowienie SKO utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta jako pozbawione wad, o których mowa w art. 145 p.p.s.a należało pozostawić w obrocie prawnym. Jedynie na marginesie Sąd stwierdza, że w stanie prawnym obowiązującym do 1 stycznia 2015 r. osobą sprawującą zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach była również (jak od dnia nowelizacji – 1 lutego 2015 r.) spółdzielnia mieszkaniowa. Zmiana art. 2 ust. 3 jaka została wprowadzona od 1 lutego 2015 r. ustawą z 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. poz.87), poprzez wyraźne wymienienie - jako podmiotu, który obciążają obowiązki właściciela nieruchomości zabudowanej budynkiem wielolokalowym - spółdzielni mieszkaniowej, była jedynie zmianą doprecyzowującą, a nie zmianą normatywną. Tym samym w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę Spółdzielni jako niepodlegającą uwzględnieniu.