I SA/Gd 441/05

I SA/Gd 441/05 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2006-07-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-06-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Danuta Oleś
Ewa Kwarcińska
Ewa Wojtynowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Asesor WSA Danuta Oleś, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Orska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 lipca 2006 r. sprawy ze skargi Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w G. z/s w P.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
I SA/Gd 441/05
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia [...] Wójt Gminy na podstawie art. 123-126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity z 2000 r. Dz.U. Nr 98,poz.1071 ze zm.) w związku z art. 34 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( tekst jednolity z 2002 r. Dz.U. Nr 110,poz. 968 ze zm.) zajął stanowisko w sprawie zgłoszonego przez Agencję Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w G. z siedzibą w P.G. zarzutu prowadzenia egzekucji do osoby nie będącej zobowiązaną, uznając go za nieuzasadniony.
Pismem z dnia 15 lutego 2005 roku strona wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, wskazując że błąd organu l instancji dotyczący wadliwego oznaczenia podatnika nie jest oczywistą omyłką pisarską, a dotyczy błędu istotnego powodując niewykonalność decyzji. Istotą błędu nie jest bowiem oznaczenie adresata, a wadliwe określenie podmiotu zobowiązanego jako "Agencja Nieruchomości Rolnej" zamiast "Agencja Nieruchomości Rolnych". Ponadto podatnik zgłosił zarzut złej reprezentanci organu, gdyż organem podatkowym jest Wójt Gminy, a nie skarbnik.
Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że decyzją z dnia 25 marca 2004 roku określono Agencji Nieruchomości Rolnej w S. zobowiązanie w podatku rolnym w kwocie 59,16 złotych za przejęte od dzierżawców grunty. Powyższa decyzja zawierająca nieścisłości w oznaczeniu strony jest decyzją ostateczną i podlegającą wykonaniu także w postępowaniu egzekucyjnym. Powyższe potwierdzone zostało w postępowaniu odwoławczym toczącym się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji organu podatkowego l instancji. Decyzją z dnia 30 sierpnia 2004 roku Nr [...] Kolegium uznało, że brak jest podstawy do stwierdzenia nieważności spornej decyzji organu podatkowego ze względu na brak przesłanek rażącego naruszenia prawa. Z powyższego wywieść należy, że zobowiązanym do zapłaty podatku określonego decyzją z dnia 25 marca 2004 roku jest Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w G. z siedzibą w P.G., której instytucją jest Sekcja Terenowa w S. Jednocześnie Samorządowe Kolegium uznało, że istotnie organem podatkowym /wierzycielem/ jest Wójt Gminy, jednak zgodnie z art.39 ust.2 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym / Dz. U z 2001 r. Nr 142,poz.l591 z późn. zm. / może on upoważnić swoich zastępców lub innych pracowników urzędu do wydania decyzji administracyjnych w jego imieniu. Z akt sprawy wynika, że upoważnienie takie posiadał Skarbnik Gminy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w G., zarzuciła postanowieniu organu II instancji naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 roku o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa ( Dz.U. z 2004 r., Nr 208, poz.2128 ) poprzez sanowanie wadliwego oznaczenia strony jako "Agencja Nieruchomości Rolnej" zamiast przysługującego jej określenia "Agencja Nieruchomości Rolnych" i z tej przyczyny wniosła o jego uchylenie w całości.
W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 3 ust. 1 powołanej ustawy Agencja Nieruchomości Rolnych jest państwową osobą prawną, a zatem nie można uznać za oczywistą omyłkę pisarską, lecz za błąd istotny co do osoby zobowiązanego powodujący nieważność decyzji, poprzez określenie strony jako "Agencja Nieruchomości Rolnej" zamiast "Agencja Nieruchomości Rolnych". Zgodnie z § 4 statutu Agencji Nieruchomości Rolnych zawartym w rozporządzeniu Ministra Skarbu Państwa z dnia 1 sierpnia 2003 roku w sprawie nadania statutu Agencji Nieruchomości Rolnych ( Dz. U. Nr 140, poz. 1348 ) aparatem wykonawczym Prezesa jest Biuro Prawne oraz oddziały terenowe Agencji.
Na terenie województwa [...] funkcjonuje Agencja Nieruchomości Rolnych (a nie Rolnej) Oddział Terenowy w G., który winien być stroną postępowania. W S. instytucją Agencji jest Sekcja Terenowa będąca podporządkowana jako jednostka organizacyjna Oddziałowi Terenowemu w G.
W toku prowadzonego postępowania okoliczność ta była wykazana przez Agencję Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w G. jaki i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w decyzji z dnia 4 lutego 2004 roku.
Swój błąd zauważa sam organ l instancji kierując w dniu 4 maja 2004 roku upomnienie Nr 417/2004 do Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w G., ul. [...], [...] P.G., a nie do podmiotu określonego w decyzji, tj. Agencji Nieruchomości Rolnej w S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. stanowisko opiera wyłącznie na odniesieniu w zakresie siedziby Agencji, nie odnosząc się do istotnych kwestii, która polega na nieprawidłowym i zamiennym oznaczeniu strony jako "Agencja Nieruchomości Rolnej" zamiast "Agencja Nieruchomości Rolnych". Wobec powyższego w istocie decyzja Wójta Gminy pozostaje niewykonalna, a niewykonalność ta ma charakter trwały, gdyż wadliwy pozostaje tytuł egzekucyjny w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja / postanowienie / może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/, b/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ) - określanej dalej jako ustawa p.p.s.a.
Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności do tylko zarzutów i wniosków skargi.
Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga zasługuje na uwzględnienie.
Trafny jest zarzut wadliwego oznaczenia strony postępowania egzekucyjnego.
W tym miejscu należy wskazać, że prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 kwietnia 2006 roku w sprawie sygn. akt l SA/Gd 673/04 decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 sierpnia 2004 roku w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej określenia Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w G. z siedzibą w P.G. wysokości zobowiązania w podatku rolnym za rok 2003 została uchylona. W wyroku tym, który Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela, jednoznacznie stwierdzono, że błędne jest stanowisko Kolegium, które w postępowaniu przeprowadzonym na wniosek strony o stwierdzenie nieważności decyzji stwierdziło, że omyłka w oznaczeniu zobowiązanego ma charakter oczywisty i może podlegać sprostowaniu.
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że zgodnie z treścią art. 27 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz.U.z 2002 r., Nr 110,poz. 968 ze zm. ) na wierzycielu spoczywa obowiązek prawidłowego oznaczenia w tytule wykonawczym zobowiązanego, poprzez wskazanie jego nazwy i siedziby. Przepis ten zharmonizowany jest z treścią art. 22 § 2 analizowanej ustawy, który również (odpowiednio, w rozważanym kontekście) stanowi o siedzibie zobowiązanego. Właściwe oznaczenie w tytule wykonawczym zobowiązanego wynika z decyzji ostatecznej i co do zasady musi być zgodne z osobą wskazaną w tej decyzji. Skoro w decyzji Wójta Gminy z dnia [...] określono jako zobowiązanego Agencję Nieruchomości Rolnej w S., to tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 29 listopada 2004 roku wystawiony na Agencję Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w G., uzasadniał zgodnie z treścią art. 33 pkt 4 ustawy egzekucyjnej wniesienie zarzutu w sprawie prowadzonej egzekucji. W ocenie Sądu tytuł wykonawczy posiada braki formalne we właściwym oznaczeniu strony postępowania egzekucyjnego, a to winno skutkować niedopuszczalnością egzekucji wobec strony skarżącej. W konsekwencji bez uprzedniego usunięcia tych braków organ l instancji nie mógł rozpoznać zarzutów.
W art. 210 § 1 Ordynacji podatkowej wymienione zostały składniki decyzji, które służą pełnemu określeniu stosunku prawnego zarówno materialnego jak i procesowego. Nie wszystkie z nich mają jednakowe znaczenie, niektóre są bardziej istotne niż pozostałe. Jako minimum elementów traktuje się cztery składniki decyzji, tzn. określenie autora, adresata (oznaczenie strony), rozstrzygnięcie, podpis osoby reprezentującej organ (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, B. Adamiak J. Borkowski, Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 1996 r., s. 481). Oznaczenie strony jest więc niezwykle ważnym elementem decyzji, kreuje on bowiem podmiot jej praw i obowiązków. Jak dużą wagę ustawodawca przywiązuje do prawidłowego oznaczenia adresata decyzji świadczy chociażby, że skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie zakwalifikował jako wadę skutkującą stwierdzeniem nieważności decyzji (art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej). Zmiana adresata decyzji, podobnie jak i rozstrzygnięcia, może nastąpić wyłącznie na skutek uchylenia decyzji (lub wyeliminowania w inny sposób przewidziany przepisami proceduralnymi), co najmniej w części, w której został on oznaczony. Wskazanie w prawym górnym rogu adresata decyzji, nie oznacza wskazania odbiorcy korespondencji, lecz oznaczenie strony i jest, jak już wykazano, nieodłącznym elementem decyzji. Z tej przyczyny lakoniczna konstatacja Kolegium odnośnie nieścisłości w oznaczeniu strony zobowiązanej, zwłaszcza w kontekście jej zarzutu prowadzenia egzekucji wobec innego podmiotu niż wymienionego w decyzji, daje podstawę do stwierdzenia wadliwości postępowania organów obu instancji.
Z treści art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym (w brzmieniu obowiązującym w roku 2003) wynika, że w sytuacji spełnienia przesłanek w przepisie tym określonych podatnikiem jest jednostka organizacyjna Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa (zgodnie z treścią art. 12 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 roku o kształtowaniu ustroju rolnego Dz.U. z 2003 r. Nr 64, poz. 592. Agencja Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa ).
Istnieje zatem zasadnicza rozbieżność pomiędzy treścią tytułu wykonawczego a decyzją wymiarową, która dotyczy podmiotu nieistniejącego - "Agencji Nieruchomości Rolnej w S." Zmiana oznaczenia strony w tytule wykonawczym nie konwaliduje uchybienia w oznaczeniu strony postępowania w decyzji podatkowej.
W sprawie rozpoznawanej istotne jest wskazanie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji kasacyjnej z dnia 4 lutego 2004 roku w przedmiocie podatku rolnego za rok 2003 wskazało, że nie jest prawidłowe określenie podatnika, który nie ma siedziby w S. W świetle powyższego nie jest uzasadnione stanowisko tego samego organu w sprawie niniejszej, że decyzja ostateczna, mimo że zawiera nieścisłości w oznaczeniu strony, podlega wykonaniu w drodze egzekucji (tu: w stosunku do podmiotu, którego w decyzji wymiarowej organ podatkowy w ogóle nie oznaczył). Należy podkreślić, że podatnikiem podatku rolnego jest oddział Agencji, zatem wskazanie w tym zakresie musiało być precyzyjne w decyzji organu podatkowego.
Mając na względzie powyższe okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.