I SA/Wr 720/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2023-05-23
NSAAdministracyjneWysokawsa
postępowanie egzekucyjneczynność egzekucyjnadoręczenietytuł wykonawczyskarga na czynność egzekucyjnąWSAprawo administracyjneskarżącyorgan egzekucyjnyuchylenie postanowienia

WSA we Wrocławiu uchylił postanowienia organów egzekucyjnych dotyczące przeszukania pomieszczeń, uznając, że czynność ta została przeprowadzona przed skutecznym doręczeniem tytułu wykonawczego.

Sprawa dotyczyła skargi na czynność egzekucyjną polegającą na otwarciu i przeszukaniu pomieszczeń. Strona skarżąca zarzucała m.in. wadliwe doręczenie pism organu egzekucyjnego. WSA we Wrocławiu uchylił postanowienia organów obu instancji, stwierdzając, że czynność przeszukania została przeprowadzona przed skutecznym doręczeniem tytułu wykonawczego, co czyni ją wadliwą i pozbawioną podstaw prawnych.

Przedmiotem skargi była czynność egzekucyjna polegająca na otwarciu i przeszukaniu pomieszczeń, dokonana w dniach 10 i 14 grudnia 2020 r. Strona skarżąca kwestionowała prawidłowość doręczenia jej pism organu egzekucyjnego, w tym tytułów wykonawczych, wskazując na posiadanie przez organ innego, właściwego adresu zamieszkania. Organy obu instancji uznały doręczenie za skuteczne, opierając się na danych z Centralnego Rejestru Podmiotów Krajowej Ewidencji Podatników (CRP KEP) i stosując przepisy o doręczeniu zastępczym. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił jednak zaskarżone postanowienia. Sąd uznał, że choć doręczenie tytułu wykonawczego mogło być uznane za skuteczne w dniu 24 grudnia 2020 r. (po awizowaniu), to sama czynność przeszukania została przeprowadzona w dniach 10 i 14 grudnia 2020 r., czyli przed tym skutecznym doręczeniem. Brak dowodów na doręczenie tytułu wykonawczego przed lub równocześnie z czynnością egzekucyjną skutkował uznaniem tej czynności za wadliwą, dokonaną przedwcześnie i pozbawioną podstaw prawnych. W związku z tym Sąd uchylił postanowienia organów obu instancji i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, czynność egzekucyjna dokonana przed skutecznym doręczeniem tytułu wykonawczego jest wadliwa i powinna zostać uchylona, ponieważ wszczęcie egzekucji wymaga doręczenia tytułu wykonawczego.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że brak dowodów na doręczenie tytułu wykonawczego przed lub równocześnie z czynnością egzekucyjną skutkuje tym, że czynność ta została przeprowadzona przedwcześnie i nie wywołuje skutków prawnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (24)

Główne

u.p.e.a. art. 54 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 32

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 26 § 5

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

k.p.a. art. 44

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 1a § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 1a § 12

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 59

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 27 § 1a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 57a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e.a. art. 47 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 47 § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.z.e.

Ustawa z dnia 13 października 2015 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników

Ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw art. 13 § 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Czynność egzekucyjna (przeszukanie) została przeprowadzona przed skutecznym doręczeniem tytułu wykonawczego, co czyni ją wadliwą i pozbawioną podstaw prawnych.

Odrzucone argumenty

Doręczenie pism organu egzekucyjnego na adres z CRP KEP było skuteczne, a strona nie dopełniła obowiązku aktualizacji danych. Czynność przeszukania została przeprowadzona prawidłowo.

Godne uwagi sformułowania

brak dowodów na doręczenie skarżącej odpisu tytułu wykonawczego przed (lub równocześnie z) dokonaniem czynności egzekucyjnej, to czynność taka nie wywołuje skutków prawnych i jako dokonana de facto poza egzekucją administracyjną winna zostać uchylona. Czynność ta została bowiem przeprowadzona przedwcześnie a stanowisko organu, że okoliczność taka nie może być badana w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne, nie może zostać w takiej sytuacji zaakceptowane.

Skład orzekający

Dagmara Stankiewicz-Rajchman

przewodniczący sprawozdawca

Piotr Kieres

sędzia

Iwona Solatycka

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdza konieczność doręczenia tytułu wykonawczego przed dokonaniem jakiejkolwiek czynności egzekucyjnej, nawet jeśli doręczenie nastąpiło później i zostało uznane za skuteczne."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania egzekucyjnego w administracji i kwestii doręczeń.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie procedur formalnych, takich jak doręczenie tytułu wykonawczego, nawet w sprawach o charakterze technicznym. Pokazuje też, że błędy organów mogą prowadzić do uchylenia ich działań.

Przeszukanie zanim doręczono tytuł? Sąd administracyjny wyjaśnia, dlaczego to błąd!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wr 720/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-05-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Dagmara Stankiewicz-Rajchman /przewodniczący sprawozdawca/
Iwona Solatycka
Piotr Kieres
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
*Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 26,  art. 32,  art. 54 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Stankiewicz–Rajchman (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Piotr Kieres Asesor WSA Iwona Solatycka po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 maja 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi: M. F. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 12 sierpnia 2022 r. nr 0201-IEE1.711.147.2022.AB w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną: I. uchyla zaskarżone postanowienie w całości oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego we Wrocławiu z dnia 5 maja 2022 r., nr 0229-SEE.050.1.2021_1 BA.34011.2022; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu na rzecz Strony skarżącej kwotę: 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M. F. (dalej jako: strona, skarżąca, podatniczka) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej jako DIAS, organ odwoławczy) z dnia 12 sierpnia 2022 r., nr 0201-IEE1.711.147.2022.AB, utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego we Wrocławiu (dalej jako: NUS, organ I instancji, organ egzekucyjny), z dnia 5 maja 2022 r., nr 0229-SEE.050.1.2021_1.BA.34011.2022, w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną dotyczącą otwarcia i przeszukania pomieszczeń znajdujących się w miejscowości D. przy ul. [...], w dniach 10 grudnia 2020 r. oraz 14 grudnia 2020 r.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia NUS zawiadomieniami z dnia 4 grudnia 2020 r. zajął nieruchomość położoną w miejscowości D., oznaczoną jako działka nr [...] a do zawiadomienia o zajęciu dołączono odpisy tytułów wykonawczych. Przesyłka po dwukrotnym awizowaniu w dniach 10 grudnia 2020 r. i 18 grudnia 2020 r. została doręczona w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 24 grudnia 2020 r.
Wniosek organu o wpis wzmianki o wszczęciu egzekucji z nieruchomości został przez Sąd Rejonowy w O. V Wydział Ksiąg Wieczystych postanowieniem z dnia 9 lutego 2021 r. oddalony z uwagi na fakt, iż podatniczka nie była w księdze wieczystej ujawniona jako właściciel nieruchomości.
Działając na podstawie art. 47 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm., dalej: u.p.e.a.) oraz zarządzenia NUS z dnia 8 grudnia 2020 r. organ egzekucyjny w dniu 10 grudnia 2020 r. przystąpił do czynności przeszukania w miejscowości D. przy ul. [...]. Czynności dokonała komisja składająca się z trzech poborców skarbowych przy uczestnictwie pogotowia ślusarskiego, usługi lawetą oraz policjantów z Komisariatu Policji w D. W wyniku przeszukania dokonano odbioru samochodu marki [...] nr rej. [...]. W dniu 14 grudnia 2020 r. w obecności pełnomocnika skarżącej ponownie dokonano przeszukania wymienionej nieruchomości.
Pismem z dnia 17 grudnia 2020 r. złożono skargę na szereg czynności egzekucyjnych, po rozpoznaniu której NUS postanowieniem z dnia 22 lutego 2021 r. skargę oddalił. Postanowienie to zostało uchylone przez organ odwoławczy z uwagi na objęcie jednym rozstrzygnięciem skarg na kilka czynności egzekucyjnych dokonanych w różnych datach. Postanowienia NUS z dnia 27 maja 2021 r. oraz 20 sierpnia 2021 r. ponownie zostały uchylone, ponieważ odpowiednio organ pierwszej instancji wydał jedno postanowienie choć w postępowaniu występowały trzy strony postępowania, w drugim zaś dostrzeżono braki w ustaleniach faktycznych sprawy.
W dniu 5 maja 2022 r. organ egzekucyjny oddalił skargę na otwarcie i przeszukanie pomieszczeń znajdujących się w miejscowości D. przy ul. [...] w dniach 10 i 14 grudnia 2020 r.
Zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W pierwszej kolejności DIAS przypomniał, iż zawiadomienie o zajęciu nieruchomości wraz z odpisami tytułów wykonawczych skierowano do strony na adres ul. [...], D., [...] M. Przesyłka po dwukrotnym awizowaniu w dniach 10 grudnia 2020 r. i 18 grudnia 2020 r. została doręczona w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 24 grudnia 2020 r. Zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki nie zostało opatrzone informacją o wyprowadzeniu się adresata czy też, iż jest on nieznany pod tym adresem.
W związku z powyższym organ odwoławczy odniósł się do zarzutu strony dotyczącego braku skutecznego doręczenia pism organu egzekucyjnego na skutek kierowania ich na nieprawidłowy adres zamieszkania, to jest adres sprzeczny z przepisem art. 27 § 1a u.p.e.a., tj. inny niż ostatni znany wierzycielowi i zarazem organowi egzekucyjnemu adres w W. stwierdzając, iż adres na który doręczono zawiadomienie o zajęciu nieruchomości, to jedyny adres zobowiązanej o jakim organ miał wiedzę. W odpowiedzi na wezwanie organu z dnia 19 stycznia 2022 r. skarżąca wyjaśniła, iż od listopada 2015 r. do dziś adresem zamieszkania i adresem do korespondencji podatniczki jest adres na terytorium [...] W., na co przedłożyła szereg dokumentów. W zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy podał, iż w trakcie powództwa pauliańskiego pełnomocnik skarżącej wskazał, że adresem pobytu strony w roku 2018 była ul. [...] w D. (co skutkowało zmianą właściwości miejscowej sądu okręgowego).
DIAS argumentował, iż skarżąca nie zgłaszała organom podatkowym zmiany adresu, zaś zgodnie z Centralnym Rejestrem Podmiotów Krajowej Ewidencji Podatników (CRP KEP) adresem rejestracyjnym pozostaje od dnia 23 lipca 2011 r.: ul. [...] w D. O zmianie miejsca zamieszkania NUS został przez skarżącą poinformowany po raz pierwszy, po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, w zarzutach na postępowanie egzekucyjne z dnia 1 marca 2021 r. Postępowanie podatkowe wobec skarżącej toczyło się zaś od dnia 16 marca 2015 r.
W ocenie organu drugiej instancji, skoro zatem jedyny ujawniony organowi podatkowemu (egzekucyjnemu) adres to ww. adres figurujący w systemie ewidencyjnym podatników i płatników, to doręczenie odpisów tytułów wykonawczych na ten adres było prawidłowe i znajduje oparcie w przepisach o doręczeniach zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, w tym w art. 42 – 44 k.p.a. Niedopełnienie przez podatnika obowiązku aktualizowania danych, wynikającego ze zmiany miejsca zamieszkania o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 13 października 2015 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2022 r. poz. 166, dalej: u.z.e.), w tym złożenie formularza aktualizacyjnego ZAP-3 nie może wywoływać skutku w postaci niestosowania przepisów k.p.a. o doręczeniach. Skoro bowiem prawodawca przewidział specjalny system ewidencyjny podatników i płatników służący organom podatkowym i prowadzonym przez nie postępowaniom, to organy nie mogą posiłkować się innymi danymi, gdyż godziłoby to w cel i istotę tej ewidencji.
Nie podzielił DIAS stanowiska skarżącej, iż wskazywanie adresu zamieszania na terytorium W. w korespondencji procesowej w postępowaniu cywilnym i karnym spełnia warunki skutecznego poinformowania organu podatkowego o nowym adresie zamieszkania podkreślając w tym zakresie różne role, kompetencje i uprawnienia NUS działającego w tych postępowaniach na podstawie odrębnych przepisów prawa, które należy istotnie rozgraniczyć od roli, kompetencji i uprawnień NUS jako organu podatkowego.
Wskazując na charakter postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną organ drugiej instancji stwierdził, iż sama czynność przeszukania została przeprowadzona prawidłowo, zakończono ją podpisaniem protokołu.
Strona nie zgodziła się z rozstrzygnięciem DIAS, zarzucając w skardze złożonej na postanowienie organu odwoławczego naruszenie przepisów prawa, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:
1. Art. 27 § 1a u.p.e.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w zakresie zarzutu skarżącej dotyczącego nieuprawnionego przyjęcia przez organ, że adres zamieszkania skarżącej znajduje się w D. przy ul. [...], podczas gdy wierzyciel oraz organ egzekucyjny dysponują co najmniej od roku 2018 wiarygodną informacją, wynikającą między innymi z postępowania prowadzonego przed Sądem Okręgowym we W. pod sygn. akt [...] z powództwa Skarbu Państwa – Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego we Wrocławiu przeciwko skarżącym z tzw. skargi pauliańskiej, jak również z postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym dla W. – [...] we W., pod sygn. akt [...] z udziałem organu egzekucyjnego jako oskarżyciela posiłkowego, a ponadto z powszechnie dostępnych baz danych, w tym informacji o wymeldowaniu obojga skarżących z adresu przy ul. [...] w D. na długo przed rokiem 2020 prowadzonej przez Wójta Gminy D., iż adresem zamieszkania skarżących od roku 2015 pozostaje [...] G., P., [...], W. i w konsekwencji nieuprawnionego uznania, iż ostatnim znanym organowi egzekucyjnemu adresem zamieszkania skarżącej był adres polski, tj. w D. przy ul. [...];
2. Art. 44 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e. poprzez jego błędne zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, iż nastąpiło skuteczne doręczenie korespondencji kierowanej do skarżącej, podczas gdy z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy jednoznacznie wynika, iż organ egzekucyjny dysponował co najmniej od 2018 r. wiarygodną informacją, wynikającą między innymi z postępowania prowadzonego przed Sądem Okręgowym we W. pod sygn. akt [...] z powództwa Skarbu Państwa – Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego we Wrocławiu przeciwko skarżącym z tzw. skargi pauliańskiej, jak również z postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym dla W. – [...] we W., pod sygn. akt [...] z udziałem organu egzekucyjnego jako oskarżyciela posiłkowego, a tym samym posiadał wiedzę, iż adres na który wysyłana jest korespondencja nie jest prawidłowy, co uniemożliwiało zastosowanie w niniejszej sprawie trybu doręczenia zastępczego;
3. Art. 36 § 3 i 4 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, iż skarżąca nie wykonała obowiązku niezwłocznego zawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca zamieszkania lub siedziby i w konsekwencji uznanie, iż korespondencja kierowana do skarżącej została skutecznie doręczona w trybie doręczenia zastępczego, podczas gdy organ egzekucyjny nie doręczył skutecznie skarżącej odpisów tytułów wykonawczych ani wezwania do zapłaty, jak również zawiadomienia o wszczęciu egzekucji administracyjnej i tym samym nie pouczył skarżącej o obowiązku niezwłocznego zawiadomienia organu o zmianie przez nią miejsca zamieszkania, a także o skutkach niewykonania ww. obowiązku.
W oparciu o podniesione zarzuty strona wniosła o uchylenie w całości rozstrzygnięć organów obydwu instancji.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021, poz. 137 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej: p.p.s.a.) ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Następnie podkreślić należy, że Sąd administracyjny w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie.
Skarga podlegała uwzględnieniu, jednakże u podstaw uchylenia rozstrzygnięć organów podatkowych wydanych w obydwu instancjach legły inne, niż podnoszone w skardze powody.
Przedmiotem kontroli Sądu było w niniejszej sprawie postanowienie organu odwoławczego w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną polegającą na otwarciu i przeszukaniu pomieszczeń znajdujących się w miejscowości D. przy ul. [...], której to czynności dokonano w dniach 10 grudnia 2020 r. oraz 14 grudnia 2020 r.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że w sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 lipca 2020 r. z uwagi na wszczęcie postępowania egzekucyjnego przed datą wejścia w życie przepisów nowelizujących (art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2019 r. poz. 2070 ze zm.). Tym samym w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania wskazywany przez stronę skarżącą w skardze przepis art. 27 § 1a u.p.e.a.
Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. W sprawie skargi postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (art. 54 § 5 u.p.e.a.). W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (art. 54 § 5a u.p.e.a.).
Skarga na czynność egzekucyjną zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., jest środkiem służącym kontroli prawidłowości stosowania w postępowaniu czynności egzekucyjnych, które zmierzają do bezpośredniego wyegzekwowania należności. Definicję legalną pojęcia "czynności egzekucyjnych" zawiera przepis art. 1a pkt 2 u.p.e.a. W świetle tego unormowania są to wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Ustawowa definicja środka egzekucyjnego zawarta jest w art. 1a pkt 12 u.p.e.a.
W ramach postępowania zainicjowanego skargą na czynności egzekucyjne możliwe jest zbadanie zgodności z prawem oraz prawidłowości dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej, w tym tego, czy zastosowany środek egzekucyjny jest dopuszczalny w świetle przepisów u.p.e.a. Nie budzi wątpliwości zarówno w judykaturze, jak i w piśmiennictwie, że skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia (por. wyrok NSA z 5 maja 2021 r., III FSK 91/21; podobnie w wyrokach NSA z 16 lutego 2021 r., I GSK 557/18; z 22 grudnia 2020 r., II FSK 2259/18; z 22 grudnia 2020 r., II FSK 2177/18; z 25 sierpnia 2020 r., II FSK 1200/18, jak również w piśmiennictwie: P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, art. 54.; C. Kulesza [w:] Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, red. D. R. Kijowski, Warszawa 2015, art. 54.).
Ja wynika z art. 32 u.p.e.a. organ egzekucyjny lub egzekutor przystępujący do czynności egzekucyjnych ma obowiązek doręczenia zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego. Doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu egzekucyjnego ma doniosłe znaczenie, bowiem zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a., to właśnie z momentem doręczenia odpisu tytułu wykonawczego następuje wszczęcie egzekucji administracyjnej, jak również rozpoczyna bieg termin na wniesienie zarzutów. Co prawda w art. 26 § 1 pkt 2 ustawodawca wskazał, że za datę wszczęcia egzekucji uznaje się także doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jednak dotyczy to sytuacji, gdy data doręczenia zawiadomienia jest wcześniejsza, niż data doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Przepis ten w istocie rozstrzyga, którą z dat należy uznać za datę wszczęcia egzekucji. Nie ulega natomiast wątpliwości, że doręczenie odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu jest konieczne dla skuteczności wszczęcia egzekucji. Innymi słowy, wszczęcie egzekucji zawsze wymaga doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.
Jak zatem wynika z powyższego, doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego jest warunkiem koniecznym uznania, że doszło w ogóle do wszczęcia egzekucji administracyjnej. Brak doręczenia odpisu tytułu wykonawczego oznacza w rezultacie, że nie doszło do wszczęcia egzekucji, zaś następstwem tego jest brak podstaw prawnych do podejmowania jakichkolwiek działań i czynności egzekucyjnych (por. wyrok WSA w Lublinie z 28 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 1032/12). Stwierdzenie przez organ braku doręczenia tytułu wykonawczego musi prowadzić do umorzenia postępowania egzekucyjnego w każdym jego stadium – i to niezależnie czy nastąpi to w wyniku uwzględnienia zarzutów (art. 33 u.p.e.a.), czy w wyniku analizy podstaw umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 u.p.e.a.). W jednym i w drugim przypadku kwalifikacja prawna takiego stanu rzeczy jest ta sama – niedopuszczalność egzekucji administracyjnej (wyroki: WSA w Warszawie z 3 lutego 2016., sygn. akt III SA/Wa 982/15, WSA w Poznaniu z 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Po 1450/16,WSA w Krakowie, z 26 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 60/20).W orzecznictwie zwraca się przy tym uwagę na konieczność doręczenia bezpośrednio zobowiązanemu zarówno upomnienia, jak i tytułu wykonawczego (wyroki: NSA z 24 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 2327/10 i II FSK 2328/10, wyrok WSA w Warszawie z 7 lipca 2005r., sygn. akt III SA/Wa 1122/05, WSA w Szczecinie z 16 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Sz 39/22) oraz na zakaz domniemywania doręczenia: "Wywodzenie doręczenia tytułu wykonawczego z faktu, iż co do zasady jest on wysyłany razem z zawiadomieniem w sprawie zajęcia wynagrodzenia za pracę, stanowi wyłącznie domniemanie, które nie może zastąpić dowodu doręczenia, szczególnie wobec zaprzeczenia przez zobowiązanego słuszności takiego twierdzenia" (wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 października 2008 r., I SA/Kr 639/08, LEX nr 496303; zob. także wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 maja 2004 r., III SA 3318/02, LEX nr 148917) – por. Kijowski Dariusz Ryszard (red), Ustawa o postępowaniu administracyjnym w administracji, Komentarz, wyd. II, Lex 2015.
Nie budzi wątpliwości, że skuteczne doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego może być dokonane tylko na właściwy adres. W sprawie organ egzekucyjny doręczył zawiadomienia z dnia 4 grudnia 2020 r. o zajęciu nieruchomości położonej w miejscowości D., oznaczonej jako działka nr [...] a do zawiadomienia o zajęciu dołączono odpisy tytułów wykonawczych. Przesyłka po dwukrotnym awizowaniu w dniach 10 grudnia 2020 r. i 18 grudnia 2020 r. została doręczona w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 24 grudnia 2020 r.
W dacie wysłania do skarżącej tytułów wykonawczych organ egzekucyjny ustalił tak rozumiany adres zamieszkania zobowiązanej, a co za tym idzie adres dla doręczeń, na podstawie informacji zawartych w Systemie Rejestracji Centralnej KEP (tj. Centralny Rejestr Podmiotów – Krajowa Ewidencja Podatników – dalej: "CRP KEP"). Niejako dla porządku odnotować należy, iż CRP KEP służy: 1) gromadzeniu wybranych danych ewidencyjnych z rejestru PESEL dotyczących osób fizycznych objętych tym rejestrem oraz danych wynikających: a) ze zgłoszeń identyfikacyjnych i aktualizacyjnych podmiotów, b) z niektórych dokumentów związanych z obowiązkami wynikającymi z przepisów podatkowych, 2) weryfikacji danych, o których mowa w pkt 1, oraz porównywaniu ich z rejestrami urzędowymi prowadzonymi na podstawie odrębnych przepisów (art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników – dalej: "u.z.e.p."). CRP KEP jest wykorzystywany przez podmioty uprawnione do realizacji celów i zadań ustawowych (art. 14a u.z.e.p.). Na tym tle w judykaturze podkreśla się przy tym, iż dla ustalenia, że określony adres podatnika jest nieaktualny, konieczna jest mająca umocowanie prawne inicjatywa aktualizacyjna samego podatnika. Ewentualne negatywne skutki niezastosowania się podatnika do obowiązku aktualizacji danych, w tym danych adresowych, obciążają podatnika. Skutkiem takim może być prawnie skuteczne kierowanie korespondencji przez organy podatkowe na adres widniejący w ewidencji, mimo, że pod adresem tym podatnik już nie mieszka (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 10 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 542/21, Lex 3263625, a także inne wskazane tam orzeczenia). Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organ prawidłowo ustalił adres do doręczeń skierowanych do strony skarżącej na podstawie danych zawartych w CRP KEP. Stąd też bez znaczenia dla sprawy pozostają wskazywane w skardze dowody powoływane na okoliczność faktycznego miejsca zamieszkania skarżącej w 2020 r. oraz wiedzy posiadanej przez organ I instancji odnośnie braku miejsca zamieszkania skarżącej na terenie Polski.
Wobec powyższego, skoro organ nie dysponował pozyskaną od operatora pocztowego wiedzą, że adres, na który przesyłkę skierowano jest nieaktualny (bo adresat się wyprowadził), nie mógł podważyć skuteczności doręczenia. Przesyłka zawierająca tytuły wykonawcze została więc prawidłowo zaadresowana w myśl dyspozycji art. 42 § 1 k.p.a. W konsekwencji, wobec wypełnienia przesłanek z art. 44 § 4 k.p.a., nadane pismo, pomimo jego niepodjęcia przez adresata, po jego zwrocie do organu administracyjnego wywołało skutek prawny w postaci przyjęcia fikcji jego doręczenia. Wprowadzona przez ustawodawcę fikcja doręczenia jest prawnie skuteczna i pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia.
Wobec powyższego należało uznać, że stronie skarżącej zostały skutecznie doręczone odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciach w dniu 24 grudnia 2020 r. Tym samym w tej dacie doszło do skutecznego doręczenia zobowiązanej odpisu tytułu wykonawczego i skutecznego wszczęcia egzekucji administracyjnej. Jednocześnie jednak nie umknęło uwadze Sądu to, iż czynność egzekucyjna, której prawidłowość kwestionuje strona w skardze dokonana została w dniach 10 grudnia 2020 r. i 14 grudnia 2020 r., co miało miejsce przed doręczeniem stronie odpisu tytułu wykonawczego, o którym mowa w zaskarżonym postanowieniu. Jednocześnie z akt sprawy nie wynika jakoby skarżąca otrzymała tytuł wykonawczy wszczynający egzekucję administracyjną przed dniem 10 grudnia 2020 r. i 14 grudnia 2020 r., tj. przed tym jak w sprawie przeprowadzono kwestionowaną czynność egzekucyjną.
Skoro zatem brak w przedstawionych Sądowi aktach administracyjnych jakichkolwiek dowodów, które potwierdzałyby doręczenie skarżącej odpisu tytułu wykonawczego przed (lub równocześnie z) dokonaniem czynności egzekucyjnej, to czynność taka nie wywołuje skutków prawnych i jako dokonana de facto poza egzekucją administracyjną winna zostać uchylona. Czynność ta została bowiem przeprowadzona przedwcześnie a stanowisko organu, że okoliczność taka nie może być badana w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne, nie może zostać w takiej sytuacji zaakceptowane.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem powołanych we wcześniejszej części uzasadnienia przepisów postępowania egzekucyjnego w administracji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tego względu Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów stosownie do regulacji art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 p.p.s.a.
Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji będzie miał na uwadze, że przystępując do czynności egzekucyjnej zobowiązany jest w pierwszej kolejności doręczyć zobowiązanej tytuł wykonawczy, najpóźniej razem z dokonaniem przedmiotowej czynności. Odpis tego tytułu oraz potwierdzenie jego doręczenia zobowiązanej organ powinien ponadto dołączyć do akt sprawy. Pominięcie tych czynności czyni bowiem wadliwymi czynności egzekucyjne podjęte w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego a dokonane przed wszczęciem egzekucji administracyjnej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI